203. Samudayasacca niddeseM0.104 yāyaṃ taṇhāti yā ayaṃ taṇhā .

Ponobbhavikāti punabbhavakaraṇaṃV0.104 punobbhavo , punobbhavo sīlamassāti ponobbhavikā . Apica punabbhavaṃP0.111 deti , punabbhavāya saṃvattati , punappunaṃ bhave nibbattetīti ponobbhavikā . Sā panesā punabbhavassa dāyikāpi atthi adāyikāpi , punabbhavāya saṃvattanikāpi atthi asaṃvattanikāpi , dinnāya paṭisandhiyā upadhivepakkamattāpi . Sā punabbhavaṃ dadamānāpi adadamānāpi , punabbhavāya saṃvattamānāpi asaṃvattamānāpi , dinnāya paṭisandhiyā upadhivepakkamattāpi ponobbhavikā evāti nāmaṃ labhati . Abhinandanasaṅkhātena nandirāgena sahagatāti nandirāgasahagatā , nandirāgena saddhiṃ atthato ekattameva gatāti vuttaṃ hoti . Tatratatrābhinandinīti yatra yatra attabhāvo tatratatrābhinandinī , rūpādīsu vā ārammaṇesu tatratatrābhinandinī ; rūpābhinandinī saddagandharasaphoṭṭhabbadhammābhinandinīti attho . Seyyathidan ti nipāto ; tassa sā katamāti ceti attho . Kāmataṇhāti kāme taṇhā kāmataṇhā ; pañcakāmaguṇikarāgassetaṃ adhivacanaṃ . Bhave taṇhā bhavataṇhā ; bhavapatthanāvasena uppannassa sassatadiṭṭhisahagatassa rūpārūpabhavarāgassa ca jhānanikantiyā cetaṃ adhivacanaṃ . Vibhave taṇhā vibhavataṇhā ; ucchedadiṭṭhisahagatassa rāgassetaṃ adhivacanaṃ .

Idāni tassā taṇhāya vatthuṃ vitthārato dassetuṃ sā kho panesātiādimāha . Tattha uppajjatīti jāyati . Nivisatīti punappunaṃ pavattivasena patiṭṭhahati .

Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpan ti yaṃ lokasmiṃ piyasabhāvañceva madhurasabhāvañca .

Cakkhuṃ loketiādīsu lokasmiñhi cakkhādīsu mamattena abhiniviṭṭhā sattā sampattiyaṃ patiṭṭhitā attano cakkhuṃ ādāsādīsu nimittaggahaṇānusārena vippasannapañcapasādaṃ suvaṇṇavimāne ugghāṭitamaṇisīhapañjaraṃ viya maññanti , sotaṃ rajatapanāḷikaṃ viya pāmaṅgasuttakaṃ viya caP0.112 maññanti , tuṅganāsāti laddhavohāraṃ ghānaṃ vaṭṭetvā ṭhapitaharitālavaṭṭiṃ viya maññanti , jivhaṃ rattakambalapaṭalaṃ viya mudusiniddhamadhurarasadaṃ maññanti , kāyaṃ sālalaṭṭhiṃ viya suvaṇṇatoraṇaṃ viya ca maññanti , manaṃ aññesaṃ manena asadisaṃ uḷāraṃ maññanti , rūpaṃ suvaṇṇakaṇikārapupphādivaṇṇaṃ viyaM0.105 , saddaṃ mattakaravīkakokilamandadhamitamaṇivaṃsanigghosaṃ viya , attanā paṭiladdhāni catusamuṭṭhānikagandhārammaṇādīni ‘ kassa aññassa evarūpāni atthī ’ ti maññanti . Tesaṃ evaṃ maññamānānaṃ tāni cakkhādīni piyarūpāni ceva honti sātarūpāni ca . Atha nesaṃ tattha anuppannā ceva taṇhā uppajjati , uppannā ca punappunaṃ pavattivasena nivisati . Tasmā bhagavā – ‘‘ cakkhuṃ lokeV0.105 piyarūpaṃ sātarūpaṃ .

Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjatī ’’ tiādimāha . Tattha uppajjamānāti yadā uppajjati tadā ettha uppajjatīti attho . Esa nayo sabbatthāpīti . Samudayasaccaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā . 3. Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā