Lokuttaracittavaṇṇanā
31. Idāni lokuttarakusalaṃ catumaggayogato , phalañca tadanurūpappavattiyā catudhā vibhajitvā dassetuṃ ‘‘ sotāpattimaggacittan ’’ tyādi vuttaṃ .
Nibbānaṃ patisavanato upagamanato , nibbānamahāsamuddaninnatāya
V0.95 sotasadisattā vā ‘‘ soto ’’ ti vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , tassa āpatti ādito pajjanaṃ pāpuṇanaṃ paṭhamasamannāgamo sotāpatti ā-upasaggassa ādikammani pavattanato .Nibbānaṃ maggeti , nibbānatthikehi vā maggīyati , kilese mārento gacchatīti vā maggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ maggacittaṃ , sotāpattiyā laddhaṃ maggacittaṃ sotāpattimaggacittaṃ .
Atha vā ariyamaggasotassa ādito pajjanaṃ etassāti sotāpatti , puggalo , tassa maggo sotāpattimaggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ sotāpattimaggacittaṃ .
Sakiṃ ekavāraṃ paṭisandhivasena imaṃ manussalokaṃ āgacchatīti sakadāgāmī , idha patvā idha parinibbāyī , tattha patvā tattha parinibbāyī , idha patvā tattha parinibbāyī , tattha patvā idha parinibbāyī , idha patvā tattha nibbattitvā idha parinibbāyīti pañcasu sakadāgāmīsu pañcamako idhādhippeto .
So hi ito
M0.98 gantvā puna sakiṃ idha āgacchatīti .Tassa maggo sakadāgāmimaggo .
Kiñcāpi maggasamaṅgino tathāgamanāsambhavato phalaṭṭhoyeva sakadāgāmī nāma , tassa pana kāraṇabhūto purimuppanno maggo maggantarāvacchedanatthaṃ phalaṭṭhena visesetvā vuccati ‘‘ sakadāgāmimaggo ’’ ti .
Evaṃ anāgāmimaggoti .
Sakadāgāmimaggena sampayuttaṃ cittaṃ sakadāgāmimaggacittaṃ .
Paṭisandhivasena imaṃ kāmadhātuṃ na āgacchatīti anāgāmī , tassa maggo anāgāmimaggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ anāgāmimaggacittaṃ .
Aggadakkhiṇeyyabhāvena pūjāvisesaṃ arahatīti arahā , atha vā kilesasaṅkhātā arayo , saṃsāracakkassa vā arā kilesā hatā anenāti arahā , pāpakaraṇe rahābhāvato vā arahā , aṭṭhamako ariyapuggalo , tassa bhāvo arahattaṃ , catutthaphalassetaṃ adhivacanaṃ , tassa āgamanabhūto maggo arahattamaggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ arahattamaggacittaṃ .
Pi -saddena ekekassa maggassa nayasahassavasena catunnaṃ catusahassabhedaṃ saccavibhaṅge ( vibha .206; vibha . aṭṭha .206-214) āgataṃ saṭṭhisahassabhedaṃ nayaṃ heṭṭhā vuttanayena anekavidhattampi saṅgaṇhāti .
Tatthāyaṃ nayasahassamattaparidīpanā , kathaṃ ?
Sotāpattimaggo tāva jhānanāmena paṭipadābhedaṃ anāmasitvā kevalaṃ suññato appaṇihitoti dvidhā vibhatto , puna paṭipadācatukkena yojetvā paccekaṃ catudhā vibhattoti evaṃ jhānanāmena dasadhā vibhatto .
Tathā maggasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādaindriyabalabojjhaṅgasaccasamathadhammakhandhaāyatanadhātuāhāraphassavedanāsaññācetanācittanāmehipi
V0.96 paccekaṃ dasadasākārehi vibhatto tathā tathā bujjhanakānaṃ puggalānaṃ vasena .Tasmā
M0.99 jhānavasena dasamaggādīnaṃ ekūnavīsatiyā vasena dasa dasāti vīsatiyā ṭhānesu dve nayasatāni honti .Puna tāni catūhi adhipatīhi yojetvā paccekaṃ catudhā vibhattānīti evaṃ adhipatīhi amissetvā dve satāni , missetvā aṭṭha satānīti sotāpattimagge nayasahassaṃ hoti , tathā sakadāgāmimaggādīsupi .
32. Sotāpattiyā laddhaṃ , sotāpattissa vā phalacittaṃ vipākabhūtaṃ cittaṃ sotāpattiphalacittaṃ .
Arahattañca taṃ phalacittañcāti arahattaphalacittaṃ .
34. Catumaggappabhedenāti indriyānaṃ apāṭavapāṭavataratamabhedena bhinnasāmatthiyatāya sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsānaṃ niravasesappahānaṃ kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāpādanaṃ tesameva niravasesappahānaṃ rūpārūparāgamānuddhaccāvijjānaṃ anavasesappahānanti evaṃ saṃyojanappahānavasena catubbidhānaṃ sotāpattimaggādīnaṃ aṭṭhaṅgikamaggānaṃ sampayogabhedena catumaggasaṅkhātaṃ lokuttarakusalaṃ catudhā hoti , vipākaṃ pana tasseva kusalassa phalattā tadanurūpato tathā catudhāti evaṃ anuttaraṃ attano uttaritarābhāvena anuttarasaṅkhātaṃ lokuttaraṃ cittaṃ aṭṭhadhā matanti yojanā .
Kiriyānuttarassa pana asambhavato dvādasavidhatā na vuttā .
Kasmā pana tassa asambhavoti ?
Maggassa ekacittakkhaṇikattā .
Yadi hi maggacittaṃ punappunaṃ uppajjeyya , taduppattiyā kiriyabhāvo sakkā vattuṃ .
Taṃ pana kilesasamucchedakavaseneva upalabhitabbato ekavārappavatteneva ca tena asanisampātena viya taruādīnaṃ samūlaviddhaṃsanassa taṃtaṃkilesānaṃ accantaṃ appavattiyā sādhitattā puna uppajjamānepi kātabbābhāvato diṭṭhadhammasukhavihāratthañca phalasamāpattiyā eva
M0.100 nibbānārammaṇavasena pavattanato na kadāci sekkhānaṃ asekkhānaṃ vā uppajjati .Tasmā natthi sabbathāpi lokuttarakiriyacittanti .
Lokuttaracittavaṇṇanā niṭṭhitā .