Issues
Select Version
Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā
Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā

Lokuttaracittavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Lokuttaracittavaṇṇanā

31. Idāni lokuttarakusalaṃ catumaggayogato , phalañca tadanurūpappavattiyā catudhā vibhajitvā dassetuṃ ‘‘ sotāpattimaggacittan ’’ tyādi vuttaṃ .
Nibbānaṃ patisavanato upagamanato , nibbānamahāsamuddaninnatāyaV0.95 sotasadisattā vā ‘‘ soto ’’ ti vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , tassa āpatti ādito pajjanaṃ pāpuṇanaṃ paṭhamasamannāgamo sotāpatti ā-upasaggassa ādikammani pavattanato .
Nibbānaṃ maggeti , nibbānatthikehi vā maggīyati , kilese mārento gacchatīti vā maggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ maggacittaṃ , sotāpattiyā laddhaṃ maggacittaṃ sotāpattimaggacittaṃ .
Atha vā ariyamaggasotassa ādito pajjanaṃ etassāti sotāpatti , puggalo , tassa maggo sotāpattimaggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ sotāpattimaggacittaṃ .
Sakiṃ ekavāraṃ paṭisandhivasena imaṃ manussalokaṃ āgacchatīti sakadāgāmī , idha patvā idha parinibbāyī , tattha patvā tattha parinibbāyī , idha patvā tattha parinibbāyī , tattha patvā idha parinibbāyī , idha patvā tattha nibbattitvā idha parinibbāyīti pañcasu sakadāgāmīsu pañcamako idhādhippeto .
So hi itoM0.98 gantvā puna sakiṃ idha āgacchatīti .
Tassa maggo sakadāgāmimaggo .
Kiñcāpi maggasamaṅgino tathāgamanāsambhavato phalaṭṭhoyeva sakadāgāmī nāma , tassa pana kāraṇabhūto purimuppanno maggo maggantarāvacchedanatthaṃ phalaṭṭhena visesetvā vuccati ‘‘ sakadāgāmimaggo ’’ ti .
Evaṃ anāgāmimaggoti .
Sakadāgāmimaggena sampayuttaṃ cittaṃ sakadāgāmimaggacittaṃ .
Paṭisandhivasena imaṃ kāmadhātuṃ na āgacchatīti anāgāmī , tassa maggo anāgāmimaggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ anāgāmimaggacittaṃ .
Aggadakkhiṇeyyabhāvena pūjāvisesaṃ arahatīti arahā , atha vā kilesasaṅkhātā arayo , saṃsāracakkassa vā arā kilesā hatā anenāti arahā , pāpakaraṇe rahābhāvato vā arahā , aṭṭhamako ariyapuggalo , tassa bhāvo arahattaṃ , catutthaphalassetaṃ adhivacanaṃ , tassa āgamanabhūto maggo arahattamaggo , tena sampayuttaṃ cittaṃ arahattamaggacittaṃ .
Pi -saddena ekekassa maggassa nayasahassavasena catunnaṃ catusahassabhedaṃ saccavibhaṅge ( vibha .206; vibha . aṭṭha .206-214) āgataṃ saṭṭhisahassabhedaṃ nayaṃ heṭṭhā vuttanayena anekavidhattampi saṅgaṇhāti .
Tatthāyaṃ nayasahassamattaparidīpanā , kathaṃ ?
Sotāpattimaggo tāva jhānanāmena paṭipadābhedaṃ anāmasitvā kevalaṃ suññato appaṇihitoti dvidhā vibhatto , puna paṭipadācatukkena yojetvā paccekaṃ catudhā vibhattoti evaṃ jhānanāmena dasadhā vibhatto .
Tathā maggasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādaindriyabalabojjhaṅgasaccasamathadhammakhandhaāyatanadhātuāhāraphassavedanāsaññācetanācittanāmehipiV0.96 paccekaṃ dasadasākārehi vibhatto tathā tathā bujjhanakānaṃ puggalānaṃ vasena .
TasmāM0.99 jhānavasena dasamaggādīnaṃ ekūnavīsatiyā vasena dasa dasāti vīsatiyā ṭhānesu dve nayasatāni honti .
Puna tāni catūhi adhipatīhi yojetvā paccekaṃ catudhā vibhattānīti evaṃ adhipatīhi amissetvā dve satāni , missetvā aṭṭha satānīti sotāpattimagge nayasahassaṃ hoti , tathā sakadāgāmimaggādīsupi .
32. Sotāpattiyā laddhaṃ , sotāpattissa vā phalacittaṃ vipākabhūtaṃ cittaṃ sotāpattiphalacittaṃ .
Arahattañca taṃ phalacittañcāti arahattaphalacittaṃ .
34. Catumaggappabhedenāti indriyānaṃ apāṭavapāṭavataratamabhedena bhinnasāmatthiyatāya sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsānaṃ niravasesappahānaṃ kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāpādanaṃ tesameva niravasesappahānaṃ rūpārūparāgamānuddhaccāvijjānaṃ anavasesappahānanti evaṃ saṃyojanappahānavasena catubbidhānaṃ sotāpattimaggādīnaṃ aṭṭhaṅgikamaggānaṃ sampayogabhedena catumaggasaṅkhātaṃ lokuttarakusalaṃ catudhā hoti , vipākaṃ pana tasseva kusalassa phalattā tadanurūpato tathā catudhāti evaṃ anuttaraṃ attano uttaritarābhāvena anuttarasaṅkhātaṃ lokuttaraṃ cittaṃ aṭṭhadhā matanti yojanā .
Kiriyānuttarassa pana asambhavato dvādasavidhatā na vuttā .
Kasmā pana tassa asambhavoti ?
Maggassa ekacittakkhaṇikattā .
Yadi hi maggacittaṃ punappunaṃ uppajjeyya , taduppattiyā kiriyabhāvo sakkā vattuṃ .
Taṃ pana kilesasamucchedakavaseneva upalabhitabbato ekavārappavatteneva ca tena asanisampātena viya taruādīnaṃ samūlaviddhaṃsanassa taṃtaṃkilesānaṃ accantaṃ appavattiyā sādhitattā puna uppajjamānepi kātabbābhāvato diṭṭhadhammasukhavihāratthañca phalasamāpattiyā evaM0.100 nibbānārammaṇavasena pavattanato na kadāci sekkhānaṃ asekkhānaṃ vā uppajjati .
Tasmā natthi sabbathāpi lokuttarakiriyacittanti .
Lokuttaracittavaṇṇanā niṭṭhitā .