Issues
Select Version
Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā
Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā

Vedanāsaṅgahavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Vedanāsaṅgahavaṇṇanā

3. Tatthāti tesu chasu saṅgahesu .
Sukhādivedanānaṃ , taṃsahagatacittuppādānañca vibhāgavasena saṅgaho vedanāsaṅgaho .
Dukkhato , sukhato ca aññā adukkhamasukhā ma -kārāgamavasena .
Nanu ca ‘‘ dvemā , bhikkhave , vedanā sukhā dukkhā ’’ ti ( saṃ . ni .4.267) vacanato dve eva vedanāti ?
Saccaṃ , taṃ pana anavajjapakkhikaṃM0.123 adukkhamasukhaṃ sukhavedanāyaṃV0.116 , sāvajjapakkhikañca dukkhavedanāyaṃ saṅgahetvā vuttaṃ .
Yampi katthaci sutte ‘‘ yaṃ kiñci vedayitamidamettha dukkhassā ’’ ti ( saṃ . ni .4.259) vacanaṃ , taṃ saṅkhāradukkhatāya sabbavedanānaṃ dukkhasabhāvattā vuttaṃ .
Yathāha –
‘‘ saṅkhārāniccataṃ , ānanda , mayā sandhāya bhāsitaṃ saṅkhāravipariṇāmatañca yaṃ kiñcivedayitamidamettha dukkhassā ’’ ti ( saṃ . ni .4.259; itivu . aṭṭha .52).
Tasmā tissoyeva vedanāti daṭṭhabbā .
Tenāha bhagavā –
‘‘ tisso imā , bhikkhave , vedanā sukhā dukkhā adukkhamasukhā cā ’’ ti ( itivu .52-53; saṃ . ni .4.249-251).
Evaṃ tividhāpi panetā indriyadesanāyaṃ ‘‘ sukhindriyaṃ dukkhindriyaṃ somanassindriyaṃ domanassindriyaṃ upekkhindriyan ’’ ti ( vibha .219) pañcadhā desitāti taṃvasenapettha vibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘ sukhaṃ dukkhan ’’ tyādi vuttaṃ .
Kāyikamānasikasātāsātabhedato hi sukhaṃ dukkhañca paccekaṃ dvidhā vibhajitvā ‘‘ sukhindriyaṃ somanassindriyaṃ dukkhindriyaṃ domanassindriyan ’’ ti ( vibha .219) desitā , upekkhā pana bhedābhāvato upekkhindriyanti ekadhāva .
Yathā hi sukhadukkhāni aññathā kāyassa anuggahamupaghātañca karonti , aññathā manaso , nevaṃ upekkhā , tasmā sā ekadhāva desitā , tenāhu porāṇā –
‘‘ Kāyikaṃ mānasaṃ dukkhaṃ , sukhañcopekkhavedanā ;
Ekaṃ mānasameveti , pañcadhindriyabhedato ’’ ti .( sa . sa .74);
Tattha iṭṭhaphoṭṭhabbānubhavanalakkhaṇaṃ sukhaṃ .
Aniṭṭhaphoṭṭhabbānubhavanalakkhaṇaṃ dukkhaṃ .
Sabhāvato , parikappato vā iṭṭhānubhavanalakkhaṇaṃ somanassaṃ .
Tathā aniṭṭhānubhavanalakkhaṇaṃ domanassaṃ .
Majjhattānubhavanalakkhaṇā upekkhā .
5. Catucattālīsa paccekaṃ lokiyalokuttarabhedena ekādasavidhattā .
7. SesānītiM0.124 sukhadukkhasomanassadomanassasahagatehi avasesāni akusalato cha , ahetukato cuddasa , kāmāvacarasobhanato dvādasa , pañcamajjhānikāni tevīsāti sabbānipi pañcapaññāsa .
Vedanāsaṅgahavaṇṇanā niṭṭhitā .