Vatthusaṅgahavaṇṇanā
64. Vatthuvibhāgato
V0.126 , tabbatthukacittaparicchedavasena ca saṅgaho vatthusaṅgaho .Vasanti etesu cittacetasikā tannissayattāti vatthūni .
65. Tāni kāmaloke sabbānipi labbhanti paripuṇṇindriyassa tattheva upalabbhanato .
Pi -saddena pana andhabadhirādivasena kesañci asambhavaṃ dīpeti .
66. Ghānādittayaṃ natthi brahmānaṃ kāmavirāgabhāvanāvasena gandharasaphoṭṭhabbesu virattatāya tabbisayappasādesupi virāgasabhāvato .
Buddhadassanadhammassavanādiatthaṃ pana cakkhusotesu avirattabhāvato cakkhādidvayaṃ tattha upalabbhati .
67. Arūpaloke sabbānipi cha vatthūni na saṃvijjanti arūpīnaṃ rūpavirāgabhāvanābalena tattha sabbena sabbaṃ rūpappavattiyā abhāvato .
68. Pañcaviññāṇāneva nissattanijjīvaṭṭhena dhātuyoti pañcaviññāṇadhātuyo .
69. Mananamattā dhātu manodhātu .
70. Manoyeva
M0.136 visiṭṭhavijānanakiccayogato viññāṇaṃ nissattanijjīvaṭṭhena dhātu cāti manoviññāṇadhātu .Manaso viññāṇadhātūti vā manoviññāṇadhātu .
Sā hi manatoyeva anantarapaccayato sambhūyamanasoyeva anantarapaccayabhūtāti manaso sambandhinī hoti .
Santīraṇattayassa , aṭṭhamahāvipākānaṃ , paṭighadvayassa , paṭhamamaggassa , hasituppādassa , pannarasarūpāvacarānañca vasena pavattā yathāvuttamanodhātupañcaviññāṇadhātūhi avasesā manoviññāṇadhātu saṅkhātā ca tiṃsa dhammā na kevalaṃ manodhātuyeva , tathā hadayaṃ nissāyeva pavattantīti sambandho .
Santīraṇamahāvipākāni hi ekādasa dvārābhāvato , kiccābhāvato ca āruppe na uppajjanti
V0.127 .Paṭighassa anīvaraṇāvatthassa abhāvato taṃsahagataṃ cittadvayaṃ rūpalokepi natthi , pageva āruppe .
Paṭhamamaggopi paratoghosapaccayābhāve sāvakānaṃ anuppajjanato , buddhapaccekabuddhānañca manussalokato aññattha anibbattanato , hasanacittañca kāyābhāvato , rūpāvacarāni arūpīnaṃ rūpavirāgabhāvanāvasena tadārammaṇesu jhānesupi virattabhāvato arūpabhave na uppajjantīti sabbānipi etāni tettiṃsa cittāni hadayaṃ nissāyeva pavattanti .
71. Pañcarūpāvacarakusalato avasesāni dvādasa lokiyakusalāni , paṭighadvayato avasesāni dasa akusalāni , pañcadvārāvajjanahasanarūpāvacarakiriyehi avasesāni terasa kiriyacittāni , paṭhamamaggato avasesāni satta anuttarāni cāti imesaṃ vasena dvecattālīsavidhā manoviññāṇadhātusaṅkhātā dhammā pañcavokārabhavavasena hadayaṃ nissāya vā , catuvokārabhavavasena anissāyavā pavattanti .
73. Kāme
M0.137 bhave chavatthuṃ nissitā satta viññāṇadhātuyo , rūpe bhave tivatthuṃ nissitā ghānaviññāṇādittayavajjitā catubbidhā viññāṇadhātuyo , āruppe bhave anissitā ekā manoviññāṇadhātu matāti yojanā . 74. Kāmāvacaravipākapañcadvārāvajjanapaṭighadvayahasanavasena sattavīsati kāmāvacarāni , pannarasa rūpāvacarāni , paṭhamamaggoti tecattālīsa nissāyeva jāyare , tatoyeva avasesā āruppavipākavajjitā dvecattālīsa nissāya ca anissāya ca jāyare , pākāruppā cattāro anissitāyevāti sambandho .
Vatthusaṅgahavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti abhidhammatthavibhāviniyā nāma abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanāya
Pakiṇṇakaparicchedavaṇṇanā niṭṭhitā .