247. SakkasaṃyuttassaV1.295P1.338M1.309 paṭhame abhiyaṃsūti kadā abhiyaṃsu ? Yadā balavanto ahesuṃ , tadā . Tatrāyaṃ anupubbikathā – sakko kira magadharaṭṭhe macalagāmake magho nāma māṇavo hutvā tettiṃsa purise gahetvā kalyāṇakammaṃ karonto satta vatapadāni pūretvā tattha kālaṅkato devaloke nibbatti . Taṃ balavakammānubhāvena saparisaṃ sesadevatā dasahi ṭhānehi adhigaṇhantaṃ disvā ‘‘ āgantukadevaputtā āgatā ’’ ti nevāsikā gandhapānaṃ sajjayiṃsu . Sakko sakaparisāya saññaṃ adāsi – ‘‘ mārisā mā gandhapānaṃ pivittha , pivanākāramattameva dassethā ’’ ti . Te tattha akaṃsu . Nevāsikadevatā suvaṇṇasarakehi upanītaṃ gandhapānaṃ yāvadatthaṃ pivitvā mattā tattha tattha suvaṇṇapathaviyaṃ patitvā sayiṃsu . Sakko ‘‘ gaṇhatha puttahatāya putte ’’ ti te pādesu gahetvā sinerupāde khipāpesi . Sakkassa puññatejena tadanuvattakāpi sabbe tattheva patiṃsu . Te sineruvemajjhakāle saññaṃ labhitvā ,‘‘ tātā na suraṃ pivimha , na suraṃ pivimhā ’’ ti āhaṃsu . Tato paṭṭhāya asurā nāma jātā . Atha nesaṃ kammapaccayautusamuṭṭhānaṃ sinerussa heṭṭhimatale dasayojanasahassaṃ asurabhavanaṃ nibbatti . Sakko tesaṃ nivattetvāP1.339 anāgamanatthāya ārakkhaṃ ṭhapesi , yaṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘ Antarā dvinnaṃ ayujjhapurānaṃ , Pañcavidhā ṭhapitā abhirakkhā ; Udakaṃ karoṭi-payassa ca hārī , Madanayutā caturo ca mahatthā ’’ ti . DveV1.296M1.310 nagarāni hi yuddhena gahetuṃ asakkuṇeyyatāya ayujjhapurāni nāma jātāni devanagarañca asuranagarañca . Yadā hi asurā balavanto honti , atha devehi palāyitvā devanagaraṃ pavisitvā dvāre pidahite asurānaṃ satasahassampi kiñci kātuṃ na sakkoti . Yadā devā balavanto honti , athāsurehi palāyitvā asuranagarassa dvāre pidahite sakkānaṃ satasahassampi kiñci kātuṃ na sakkoti . Iti imāni dve nagarāni ayujjhapurāni nāma . Nesaṃ antarā etesu udakādīsu pañcasu ṭhānesu sakkena ārakkhā ṭhapitā . Tattha udaka saddena nāgā gahitā . Te hi udake balavanto honti . Tasmā sinerussa paṭhamālinde tesaṃ ārakkhā . Karoṭi saddena supaṇṇā gahitā . Tesaṃ kira karoṭi nāma pānabhojanaṃ , tena taṃ nāmaṃ labhiṃsu . Dutiyālinde tesaṃ ārakkhā . Payassahārī saddena kumbhaṇḍā gahitā . Dānavarakkhasā kira te . Tatiyālinde tesaṃ ārakkhā . Madanayuta saddena yakkhā gahitā . Visamacārino kirate yujjhasoṇḍā . Catutthālinde tesaṃ ārakkhā . Caturo ca mahantāti cattāro mahārājāno vuttā . Pañcamālinde tesaṃ ārakkhā . Tasmā yadi asurā kupitāvilacittā devapuraṃ upayanti yuddhesū , yaṃ girino paṭhamaṃ paribhaṇḍaṃ , taṃ uragā paṭibāhanti evaṃ sesesu sesā . Te pana asurā āyuvaṇṇarasaissariyasampattīhi tāvatiṃsasadisāva . Tasmā antarā attānaṃ ajānitvā pāṭaliyā pupphitāya ,‘‘ na idaṃ devanagaraṃ , tattha pāricchattako pupphati , idha pana cittapāṭalī , jarasakkenāmhākaṃP1.340 suraṃ pāyetvā vañcitā , devanagarañca no gahitaṃ , gacchāma tena saddhiṃ yujjhissāmā ’’ ti hatthiassarathe āruyha suvaṇṇarajatamaṇiphalakāni gahetvā , yuddhasajjā hutvā , asurabheriyo vādentā mahāsamudde udakaṃ dvidhā bhetvā uṭṭhahanti . Te deve vuṭṭhe vammikamakkhikā vammikaṃ viya sineruṃ abhiruhitu ārabhanti . Atha nesaṃ paṭhamaṃ nāgehi saddhiṃ yuddhaṃ hoti . Tasmiṃ kho pana yuddhe na kassaci chavi vā cammaṃ vā chijjati , na lohitaṃ uppajjati , kevalaṃ kumārakānaṃ dārumeṇḍakayuddhaṃ viya aññamaññaṃ santāsanamattamevaM1.311 hoti . Koṭisatāpi koṭisahassāpi nāgā tehi saddhiṃ yujjhitvā te asurapuraṃyeva pavesetvā nivattanti . Yadā pana asurā balavanto honti , atha nāgā osakkitvā dutiye ālinde supaṇṇehi saddhiṃ ekatova hutvā yujjhanti . Esa nayo supaṇṇādīsūpi . Yadā pana tāni pañcapiV1.297 ṭhānāni asurā maddanti , tadā ekato sampiṇḍitānipi pañca balāni osakkanti . Atha cattāro mahārājāno gantvā sakkassa taṃ pavattiṃ ārocenti . Sakko tesaṃ vacanaṃ sutvā diyaḍḍhayojanasatikaṃ vejayantarathaṃ āruyha sayaṃ vā nikkhamati , ekaṃ vā puttaṃ peseti . Imasmiṃ pana kāle puttaṃ pesetukāmo , tāta suvīrātiādimāha .

Evaṃ bhaddantavāti khoti evaṃ hotu bhaddaṃ tava iti kho .

Pamādaṃ āpādesīti pamādaṃ akāsi . Accharāsaṅghaparivuto saṭṭhiyojanaṃ vitthārena suvaṇṇamahāvīthiṃ otaritvā nakkhattaṃ kīḷanto nandanavanādīsu vicaratīti attho .

Anuṭṭhahan ti anuṭṭhahanto . Avāyāman ti avāyamanto .

Alasvassāti alaso assa . Na ca kiccāni kārayeti kiñci kiccaṃ nāma na kareyya . Sabbakāmasamiddhassāti sabbakāmehi samiddho assa . Taṃ me , sakka , varaṃ disāti , sakka devaseṭṭha , taṃ me varaṃ uttamaṃ ṭhānaṃ okāsaṃ disaṃ ācikkha kathehīti vadati .

Nibbānassa hi so maggoti kammaṃ akatvā jīvitaṭṭhānaṃ nāma nibbānassa maggo .