Imissā ca gāthāya pariyosāne parisā sannisīdi . ParisāyaM1.259 sannisinnabhāvaṃ ñatvā thero satthārā saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ‘‘ parikkhīṇā me , bhante , āyusaṅkhārā , parinibbāyissāmī ’’ ti , parinibbānakālaṃ anujānāpesiP1.283 . Kattha parinibbāyissasi koṇḍaññāti ? Upaṭṭhākehi me , bhante , hatthināgehi dukkaraṃ kataṃ , tesaṃ santiketi . Satthā anujāni . Thero dasabalaṃ padakkhiṇaṃ katvā – ‘‘ pubbaṃ taṃ me , bhante , paṭhamadassanaṃ , idaṃ pacchimadassanan ’’ ti paridevante mahājane satthāraṃ vanditvā nikkhamitvā , dvārakoṭṭhake ṭhito – ‘‘ māV1.249 socittha , mā paridevittha , buddhā vā hontu buddhasāvakā vā , uppannā saṅkhārā abhijjanakā nāma natthī ’’ ti mahājanaṃ ovaditvā passantasseva mahājanassa vehāsaṃ abbhuggamma mandākinitīre otaritvā pokkharaṇiyaṃ nhatvā nivatthanivāsano katuttarāsaṅgo senāsanaṃ saṃsāmetvā phalasamāpattiyā tayo yāme vītināmetvā balavapaccūsasamaye parinibbāyi . Therassa sahaparinibbānā himavati sabbarukkhā pupphehi ca phalehi ca onatavinatā ahesuṃ . Vārikanāgo therassa parinibbutabhāvaṃ ajānanto pātova mukhodakadantakaṭṭhāni upaṭṭhapetvā vattaṃ katvā khādanīyaphalāni āharitvā caṅkamanakoṭiyaṃ aṭṭhāsi . So yāva sūriyuggamanā therassa nikkhamanaṃ apassanto ‘‘ kiṃ nu kho etaṃ ? Pubbe ayyo pātova caṅkamati , mukhaṃ dhovati . Ajja pana paṇṇasālatopi na nikkhamatī ’’ ti kuṭidvāraṃ kampetvā olokento theraṃ nisinnakameva disvā hatthaṃ pasāretvā parāmasitvā assāsapassāse pariyesanto tesaṃ appavattibhāvaṃ ñatvā – ‘‘ parinibbuto thero ’’ ti soṇḍaṃ mukhe pakkhipitvā mahāravaṃ viravi . Sakalahimavanto ekaninnādo ahosi . Aṭṭhanāgasahassāni sannipatitvā theraṃ jeṭṭhakanāgassa kumbhe nisīdāpetvā supupphitarukkhasākhā gahetvā parivāretvā sakalahimavantaṃ anuvicaritvā sakaṭṭhānameva āgatā . Sakko vissakammaṃ āmantesi – ‘‘ tāta , amhākaṃ jeṭṭhabhātā parinibbuto , sakkāraṃ karissāma , navayojanikaṃ sabbaratanamayaṃ kūṭāgāraṃ māpehī ’’ ti . So tathā katvā theraṃ tattha nipajjāpetvā hatthināgānaṃ adāsi . Te kūṭāgāraṃ ukkhipitvā tiyojanasahassaṃ himavantaṃ punappunaṃ āvijjhiṃsuM1.260 . Tesaṃ hatthato ākāsaṭṭhakā devā gahetvāP1.284 sādhukīḷitaṃ kīḷiṃsu . Tato vassavalāhakā sītavalāhakā uṇhavalāhakā cātumahārājikā tāvatiṃsāti etenupāyena yāva brahmalokā kūṭāgāraṃ agamāsi , puna brahmāno devānanti anupubbena hatthināgānaṃyeva kūṭāgāraṃ adaṃsu . Ekekā devatā caturaṅgulamattaṃ candanaghaṭikaṃ āhari , citako navayojaniko ahosi . Kūṭāgāraṃ citakaṃ āropayiṃsu . Pañca bhikkhusatāni ākāsenāgantvā sabbarattiṃ sajjhāyamakaṃsu . Anuruddhatthero dhammaṃ kathesi , bahūnaṃ devatānaṃ dhammābhisamayo ahosi . Punadivase aruṇuggamanavelāyameva citakaṃ nibbāpetvā sumanamakuḷavaṇṇānaṃ dhātūnaṃ parisāvanaṃ pūretvā bhagavati nikkhamitvā veḷuvanavihārakoṭṭhakaṃ sampatte āharitvā satthu hatthe ṭhapayiṃsu . Satthā dhātuparisāvanaṃ gahetvā pathaviyā hatthaṃ pasāresi , mahāpathaviṃ bhinditvā rajatabubbuḷasadisaṃ cetiyaṃV1.250 nikkhami . Satthā sahatthena cetiye dhātuyo nidhesi . Ajjāpi kira taṃ cetiyaṃ dharatiyevāti . Navamaṃ . 10. Moggallānasuttavaṇṇanā