1. Sabbhisuttavaṇṇanā
31. Satullapakāyikavaggassa paṭhame satullapakāyikāti sataṃ dhammaṃ samādānavasena ullapetvā sagge nibbattāti satullapakāyikā .
Tatridaṃ vatthu – sambahulā kira samuddavāṇijā nāvāya samuddaṃ pakkhandiṃsu .
Tesaṃ khittasaravegena gacchantiyā nāvāya sattame divase samuddamajjhe mahantaṃ uppātikaṃ pātubhūtaṃ , mahāūmiyo uṭṭhahitvā nāvaṃ udakassa pūrenti .
Nāvāya nimujjamānāya mahājano attano attano devatānaṃ nāmāni gahetvā āyācanādīni karonto paridevi .
Tesaṃ majjhe eko puriso –
‘‘ atthi nu kho me evarūpe bhaye patiṭṭhā ’’ ti āvajjento attano parisuddhāni saraṇāni ceva sīlāni ca disvā yogī viya pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi .
Tamenaṃ itare sabhayakāraṇaṃ pucchiṃsu .
So tesaṃ
M1.53 kathesi –
‘‘ ambho ahaṃ nāvaṃ abhirūhanadivase bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā saraṇāni ceva sīlāni ca aggahesiṃ , tena me bhayaṃ natthī ’’ ti .
Kiṃ pana sāmi etāni aññesampi vattantīti ?
Āma vattantītiP1.55 tena hiV1.51 amhākampi dethāti .
So te manusse sataṃ sataṃ katvā satta koṭṭhāse akāsi , tato pañcasīlāni adāsi .
Tesu paṭhamaṃ jaṅghasataṃ gopphakamatte udake ṭhitaṃ aggahesi , dutiyaṃ jāṇumatte , tatiyaṃ kaṭimatte , catutthaṃ nābhimatte , pañcamaṃ thanamatte , chaṭṭhaṃ galappamāṇe , sattamaṃ mukhena loṇodake pavisante aggahesi .
So tesaṃ sīlāni datvā –
‘‘ aññaṃ tumhākaṃ paṭisaraṇaṃ natthi , sīlameva āvajjethā ’’ ti ugghosesi .
Tāni sattapi jaṅghasatāni tattha kālaṃ katvā āsannakāle gahitasīlaṃ nissāya tāvatiṃsabhavane nibbattiṃsu , tesaṃ ghaṭāvaseneva vimānāni nibbattiṃsu .
Sabbesaṃ majjhe ācariyassa yojanasatikaṃ suvaṇṇavimānaṃ nibbatti , avasenāni tassa parivārāni hutvā sabbaheṭṭhimaṃ dvādasayojanikaṃ ahosi .
Te nibbattakkhaṇeyeva kammaṃ āvajjentā ācariyaṃ nissāya sampattilābhaṃ ñatvā ,‘‘ gacchāma tāva , dasabalassa santike amhākaṃ ācariyassa vaṇṇaṃ katheyyāmā ’’ ti majjhimayāmasamanantare bhagavantaṃ upasaṅkamiṃsu , tā devatā ācariyassa vaṇṇabhaṇanatthaṃ ekekaṃ gāthaṃ abhāsiṃsu .Tattha sabbhirevāti paṇḍitehi , sappurisehi eva .
Ra-kāro padasandhikaro .
Samāsethāti saha nisīdeyya .
Desanāsīsameva cetaṃ , sabbairiyāpathe sabbhireva saha kubbeyyāti attho .
Kubbethāti kareyya .
Santhavan ti mittasanthavaṃ .
Taṇhāsanthavo pana na kenaci saddhiṃ kātabbo , mittasanthavo buddha-paccekabuddha-buddhasāvakehi saha kātabbo .
Idaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Satan ti buddhādīnaṃ sappurisānaṃ .
Saddhamman ti pañcasīladasasīlacatusatipaṭṭhānādibhedaṃ saddhammaṃ , idha pana pañcasīlaṃ adhippetaṃ .
Seyyo hotīti vaḍḍhi hoti .
Na pāpiyoti lāmakaṃ kiñci na hoti .
Nāññatoti vālikādīhi telādīni viya aññato andhabālato paññā nāma na labbhati , tilādīhi pana telādīni viya sataṃ dhammaṃ ñatvā paṇḍitameva sevanto bhajanto labhatīti .
Sokamajjheti
P1.56 sokavatthūnaṃ sokānugatānaṃ vā sattānaṃ majjhagato na socati bandhulamallasenāpatissaM1.54 upāsikā viya , pañcannaṃ corasatānaṃ majjhe dhammasenāpatissa saddhivihāriko saṃkiccasāmaṇero viya ca .Ñātimajjhe virocatīti ñātigaṇamajjhe saṃkiccatherassa saddhivihāriko adhimuttakasāmaṇero viya sobhati .
So kira therassa bhāgineyyo hoti , atha naṃ thero āha –
‘‘ sāmaṇera , mahallakosi jāto , gaccha , vassāni pucchitvā ehi , upasampādessāmi tan ’’ ti .
So ‘‘ sādhū ’’ ti theraṃ vanditvā pattacīvaramādāya coraaṭaviyā orabhāge bhaginigāmaṃ gantvā piṇḍāya
V1.52 cari , taṃ bhaginī disvā vanditvā gehe nisīdāpetvā bhojesi .
So katabhattakicco vassāni pucchi .
Sā ‘‘ ahaṃ na jānāmi , mātā me jānātī ’’ ti āha .
Atha so ‘‘ tiṭṭhatha tumhe , ahaṃ mātusantikaṃ gamissāmī ’’ ti aṭaviṃ otiṇṇo .
Tamenaṃ dūratova corapuriso disvā corānaṃ ārocesi .
Corā ‘‘ sāmaṇero kireko aṭaviṃ otiṇṇo , gacchatha naṃ ānethā ’’ ti āṇāpetvā ekacce ‘‘ mārema nan ’’ ti āhaṃsu , ekacce vissajjemāti .
Sāmaṇero cintesi –
‘‘ ahaṃ sekho sakaraṇīyo , imehi saddhiṃ mantetvā sotthimattānaṃ karissāmī ’’ ti corajeṭṭhakaṃ āmantetvā ,‘‘ upamaṃ te , āvuso , karissāmī ’’ ti imā gāthā abhāsi –
‘‘ Ahu atītamaddhānaṃ , araññasmiṃ brahāvane ;
Ceto kūṭāni oḍḍetvā , sasakaṃ avadhī tadā .
‘‘ Sasakañca mataṃ disvā , ubbiggā migapakkhino ;
Ekarattiṃ apakkāmuṃ ,‘ akiccaṃ vattate idha ’.
‘‘ Tatheva samaṇaṃ hantvā , adhimuttaṃ akiñcanaṃ ;
Addhikā nāgamissanti , dhanajāni bhavissatī ’’ ti .
‘‘ Saccaṃ kho samaṇo āha , adhimutto akiñcano ;
Addhikā nāgamissanti , dhanajāni bhavissati .
‘‘ Sace paṭipathe disvā , nārocessasi kassaci ;
Tava saccamanurakkhanto , gaccha bhante yathāsukhan ’’ ti .
SoV1.53P1.57M1.55 tehi corehi vissajjito gacchanto ñātayopi disvā tesampi na ārocesi .
Atha te anuppatte corā gahetvā viheṭhayiṃsu , uraṃ paharitvā paridevamānañcassa mātaraṃ corā etadavocuṃ –
‘‘ Kiṃ te hoti adhimutto , udare vasiko asi ;
Puṭṭhā me amma akkhāhi , kathaṃ jānemu taṃ mayan ’’ ti .
‘‘ Adhimuttassa ahaṃ mātā , ayañca janako pitā ;
Bhaginī bhātaro cāpi , sabbeva idha ñātayo .
‘‘ Akiccakārī adhimutto , yaṃ disvā na nivāraye ;
Etaṃ kho vattaṃ samaṇānaṃ , ariyānaṃ dhammajīvinaṃ .
‘‘ Saccavādī adhimutto , yaṃ disvā na nivāraye ;
Adhimuttassa suciṇṇena , saccavādissa bhikkhuno ;
Sabbeva abhayaṃ pattā , sotthiṃ gacchantu ñātayo ’’ ti .
Evaṃ te corehi vissajjitā gantvā adhimuttaṃ āhaṃsu –
‘‘ Tava tāta suciṇṇena , saccavādissa bhikkhuno ;
Sabbeva abhayaṃ pattā , sotthiṃ paccāgamamhase ’’ ti .
Tepi pañcasatā corā pasādaṃ āpajjitvā adhimuttassa sāmaṇerassa santike pabbajiṃsu .
So te ādāya upajjhāyassa santikaṃ gantvā paṭhamaṃ attanā upasampanno pacchā te pañcasate attano antevāsike katvā upasampādesi .
Te adhimuttatherassa ovāde ṭhitā sabbe aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Imamatthaṃ gahetvā devatā ‘‘ sataṃ saddhammamaññāya ñātimajjhe virocatī ’’ ti āha .Sātatan ti satataṃ sukhaṃ vā ciraṃ tiṭṭhantīti vadati .
Sabbāsaṃ voti sabbāsaṃ tumhākaṃ .
Pariyāyenāti kāraṇena .
Sabbadukkhā pamuccatīti , na kevalaṃ seyyova hoti , na ca kevalaṃ paññaṃ labhati , sokamajjhe na socati , ñātimajjhe virocati , sugatiyaṃ nibbattati , ciraṃ sukhaṃ tiṭṭhati , sakalasmā pana vaṭṭadukkhāpi muccatīti .
Paṭhamaṃ .