Tatiyaṃ .
4. Issattasuttavaṇṇanā
135. Catutthassa aṭṭhuppattiko nikkhepo .
Bhagavato kira paṭhamabodhiyaṃ mahālābhasakkāro udapādi bhikkhusaṅghassa ca .
Titthiyā hatalābhasakkārā hutvā kulesu evaṃ kanthentā vicaranti –
‘‘ samaṇo gotamo
M1.151 evamāha ,‘ mayhameva dānaṃ dātabbaṃ , na aññesaṃ dānaṃ dātabbaṃ .
Mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ , na aññesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ .
Mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ , na aññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ .
Mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ , na aññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalan ’ ti .
Yuttaṃ nu kho sayampi bhikkhācāranissitena paresaṃ bhikkhācāranissitānaṃ catunnaṃ paccayānaṃ antarāyaṃ kātuṃ , ayuttaṃ karoti ananucchavikan ’’ ti .
SāV1.145 kathā pattharamānā rājakulaṃ sampattā .
Rājā sutvā cintesi –
‘‘ aṭṭhānametaṃ yaṃ tathāgato paresaṃ lābhantarāyaṃ kareyya .
Ete tathāgatassa alābhāya ayasāya parisakkanti .
Sacāhaṃ idheva ṭhatvā ‘ mā evaṃ avocuttha , na satthā evaṃ kathetī ’ ti vadeyyaṃ , evaṃ sā kathā nijjhattiṃ na gaccheyya , imassa mahājanassa sannipatitakāleyeva naṃ nijjhāpessāmī ’’ ti ekaṃ chaṇadivasaṃ āgamento tuṇhī ahosi .
AparenaP1.165 samayena mahāchaṇe sampatte ‘‘ ayaṃ imassa kālo ’’ ti nagare bheriṃ carāpesi –
‘‘ saddhā vā assaddhā vā sammādiṭṭhikā vā micchādiṭṭhikā vā geharakkhake dārake vā mātugāme vā ṭhapetvā avasesā ye vihāraṃ nāgacchanti , paññāsaṃ daṇḍo ’’ ti .
Sayampi pātova nhatvā katapātarāso sabbābharaṇapaṭimaṇḍito mahatā balakāyena saddhiṃ vihāraṃ agamāsi .
Gacchanto ca cintesi –
‘‘ bhagavā tumhe kira evaṃ vadatha ‘ mayhameva dānaṃ dātabbaṃ … pe … na aññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalan ’ ti evaṃ pucchituṃ ayuttaṃ , pañhameva pucchissāmi , pañhaṃ kathento ca me bhagavā avasāne titthiyānaṃ vādaṃ bhañjissatī ’’ ti .So pañhaṃ pucchanto kattha nu kho , bhante , dānaṃ dātabban ti āha .
Yatthāti yasmiṃ puggale cittaṃ pasīdati , tasmiṃ dātabbaṃ , tassa vā dātabbanti attho .
Evaṃ vutte rājā yehi manussehi titthiyānaṃ vacanaṃ ārocitaṃ , te olokesi .
Te raññā olokitamattāva maṅkubhūtā adhomukhā pādaṅguṭṭhakena bhūmiṃ lekhamānā aṭṭhaṃsu .
Rājā –
‘‘ ekapadeneva , bhante , hatā titthiyā ’’ ti mahājanaṃ sāvento mahāsaddena abhāsi .
Evañca pana bhāsitvā –
‘‘ bhagavā cittaṃ nāma nigaṇṭhācelakaparibbājakādīsu yattha katthaci pasīdati
M1.152 , kattha pana , bhante , dinnaṃ mahapphalan ’’ ti pucchi .Aññaṃ kho etan ti ,‘‘ mahārāja , aññaṃ tayā paṭhamaṃ pucchitaṃ , aññaṃ pacchā , sallakkhehi etaṃ , pañhākathanaṃ pana mayhaṃ bhāro ’’ ti vatvā sīlavato khotiādimāha .
Aññaṃ kho etan ti ,‘‘ mahārāja , aññaṃ tayā paṭhamaṃ pucchitaṃ , aññaṃ pacchā , sallakkhehi etaṃ , pañhākathanaṃ pana mayhaṃ bhāro ’’ ti vatvā sīlavato khotiādimāha .
Aññaṃ kho etan ti ,‘‘ mahārāja , aññaṃ tayā paṭhamaṃ pucchitaṃ , aññaṃ pacchā , sallakkhehi etaṃ , pañhākathanaṃ pana mayhaṃ bhāro ’’ ti vatvā sīlavato khotiādimāha .
Aññaṃ kho etan ti ,‘‘ mahārāja , aññaṃ tayā paṭhamaṃ pucchitaṃ , aññaṃ pacchā , sallakkhehi etaṃ , pañhākathanaṃ pana mayhaṃ bhāro ’’ ti vatvā sīlavato khotiādimāha .
Tattha idha tyassāti idha te assa .
Samupabyūḷhoti rāsibhūto .
Asikkhitoti dhanusippe asikkhito .
Akatahatthoti muṭṭhibandhādivasena asampāditahattho .
Akatayoggoti tiṇapuñjamattikāpuñjādīsu akataparicayo .
Akatūpāsanoti rājarājamahāmattānaṃ adassitasarakkhepo .
Chambhīti pavedhitakāyo .
Tattha idha tyassāti idha te assa .
Samupabyūḷhoti rāsibhūto .
Asikkhitoti dhanusippe asikkhito .
Akatahatthoti muṭṭhibandhādivasena asampāditahattho .
Akatayoggoti tiṇapuñjamattikāpuñjādīsu akataparicayo .
Akatūpāsanoti rājarājamahāmattānaṃ adassitasarakkhepo .
Chambhīti pavedhitakāyo .
Kāmacchando pahīnotiādīsu arahattamaggena kāmacchando pahīno hoti , anāgāmimaggena byāpādo
V1.146 , arahattamaggeneva thinamiddhaṃ , tathā uddhaccaṃ , tatiyeneva kukkuccaṃ , paṭhamamaggena vicikicchā pahīnā hoti .Kāmacchando pahīnotiādīsu arahattamaggena kāmacchando pahīno hoti , anāgāmimaggena byāpādo
V1.146 , arahattamaggeneva thinamiddhaṃ , tathā uddhaccaṃ , tatiyeneva kukkuccaṃ , paṭhamamaggena vicikicchā pahīnā hoti .Kāmacchando pahīnotiādīsu arahattamaggena kāmacchando pahīno hoti , anāgāmimaggena byāpādo
V1.146 , arahattamaggeneva thinamiddhaṃ , tathā uddhaccaṃ , tatiyeneva kukkuccaṃ , paṭhamamaggena vicikicchā pahīnā hoti .Asekkhena
P1.166 sīlakkhandhenāti asekkhassa sīlakkhandho asekkho sīlakkhandho nāma .
Esa nayo sabbattha .
Ettha ca purimehi catūhi padehi lokiyalokuttarasīlasamādhipaññāvimuttiyo kathitā .
Vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ hoti , taṃ lokiyameva .Asekkhena
P1.166 sīlakkhandhenāti asekkhassa sīlakkhandho asekkho sīlakkhandho nāma .
Esa nayo sabbattha .
Ettha ca purimehi catūhi padehi lokiyalokuttarasīlasamādhipaññāvimuttiyo kathitā .
Vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ hoti , taṃ lokiyameva .Asekkhena
P1.166 sīlakkhandhenāti asekkhassa sīlakkhandho asekkho sīlakkhandho nāma .
Esa nayo sabbattha .
Ettha ca purimehi catūhi padehi lokiyalokuttarasīlasamādhipaññāvimuttiyo kathitā .
Vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ hoti , taṃ lokiyameva .Issattan ti ususippaṃ .
Balavīriyan ti ettha balaṃ nāma vāyodhātu , vīriyaṃ kāyikacetasikavīriyameva .
Bhareti bhareyya .
Nāsūraṃ jātipaccayāti ,‘‘ ayaṃ jātisampanno ’’ ti evaṃ jātikāraṇā asūraṃ na bhareyya .
Khantisoraccan ti ettha khantīti adhivāsanakhanti , soraccan ti arahattaṃ .
Dhammāti ete dve dhammā .
Khantisoraccan ti ettha khantīti adhivāsanakhanti , soraccan ti arahattaṃ .
Dhammāti ete dve dhammā .
Assameti āvasathe .
Vivaneti araññaṭṭhāne , nirudake araññe caturassapokkharaṇiādīni kārayeti attho .
Duggeti visamaṭṭhāne .
Saṅkamanānīti paṇṇāsahatthasaṭṭhihatthāni samokiṇṇaparisuddhavālikāni saṅkamanāni kareyya .
Idāni etesu araññasenāsanesu vasantānaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhācāravattaṃ ācikkhanto annaṃ pānan tiādimāha .
Tattha senāsanānīti mañcapīṭhādīni .
Idāni etesu araññasenāsanesu vasantānaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhācāravattaṃ ācikkhanto annaṃ pānan tiādimāha .
Tattha senāsanānīti mañcapīṭhādīni .
Thanayan ti gajjanto .
Satakkakūti satasikharo , anekakūṭoti attho .
Thanayan ti gajjanto .
Satakkakūti satasikharo , anekakūṭoti attho .
Abhisaṅkhaccāti abhisaṅkharitvā samodhānetvā rāsiṃ katvā .
Abhisaṅkhaccāti abhisaṅkharitvā samodhānetvā rāsiṃ katvā .
Āmodamānoti
M1.153 tuṭṭhamānaso hutvā .
Pakiretīti dānagge vicirati , pakiranto viya vā dānaṃ deti .Āmodamānoti
M1.153 tuṭṭhamānaso hutvā .
Pakiretīti dānagge vicirati , pakiranto viya vā dānaṃ deti .Puññadhārāti anekadānacetanāmayā puññadhārā .
Dātāraṃ abhivassatīti yathā ākāse samuṭṭhitameghato nikkhantā udakadhārā pathaviṃ sinehayantī tementī kiledayantī abhivassati , evameva ayampi dāyakassa abbhantare uppannā puññadhārā tameva dātāraṃ anto sineheti pūreti abhisandeti .
Tena vuttaṃ ‘‘ dātāraṃ abhivassatī ’’ ti .