Dutiyaṃ .
3. Jaṭāsuttavaṇṇanā
23. Tatiye
V1.46M1.48 antojaṭāti gāthāyaṃ jaṭāti taṇhāya jāliniyā adhivacanaṃ .
Sā hi rūpādīsu ārammaṇesu heṭṭhupariyavasena punappunaṃ uppajjanato saṃsibbanaṭṭhena veḷugumbādīnaṃ sākhājālasaṅkhātā jaṭā viyāti jaṭā .
Sā panesā sakaparikkhāraparaparikkhāresu sakaattabhāva-paraattabhāvesu ajjhattikāyatana-bāhirāyatanesu ca uppajjanato antojaṭā bahijaṭāti vuccati .
Tāya evaṃ uppajjamānāya jaṭāya jaṭitā pajā .
Yathā nāma veḷujaṭādīhi veḷuādayo , evaṃ tāya taṇhājaṭāya sabbāpi ayaṃ sattanikāyasaṅkhātā pajā jaṭitā vinaddhā , saṃsibbitāti attho .
Yasmā ca evaṃ jaṭitā , taṃ taṃ gotama pucchāmīti tasmā taṃ pucchāmi .
Gotamāti bhagavantaṃ gottena ālapati .
Ko imaṃ vijaṭaye jaṭan ti imaṃ evaṃ tedhātukaṃ jaṭetvā ṭhitaṃ jaṭaṃ ko vijaṭeyya , vijaṭetuṃ ko samatthoti pucchati .Athassa bhagavā tamatthaṃ vissajjento sīle patiṭṭhāyātiādimāha .
Tattha sīle patiṭṭhāyāti catupārisuddhisīle ṭhatvā .
Ettha ca bhagavā jaṭāvijaṭanaṃ pucchito sīlaṃ ārabhanto na ‘‘ aññaṃ puṭṭho aññaṃ kathetī ’’ ti veditabbo .
Jaṭāvijaṭakassa hi patiṭṭhādassanatthamettha sīlaṃ kathitaṃ .
Naroti
P1.50 satto .
Sapaññoti kammajatihetukapaṭisandhipaññāya paññavā .
Cittaṃ paññañca bhāvayan ti samādhiñceva vipassanañca bhāvayamāno .
Cittasīsena hettha aṭṭha samāpattiyo kathitā , paññānāmena vipassanā .
Ātāpīti vīriyavā .
Vīriyañhi kilesānaṃ ātāpanaparitāpanaṭṭhena ‘‘ ātāpo ’’ ti vuccati , tadassa atthīti ātāpī .
Nipakoti nepakkaṃ vuccati paññā , tāya samannāgatoti attho .
Iminā padena pārihāriyapaññaṃ dasseti .
Pārihāriyapaññā nāma ‘‘ ayaṃ kālo uddesassa , ayaṃ kālo paripucchāyā ’’ tiādinā nayena sabbattha kārāpitā pariharitabbapaññā .
Imasmiñhi pañhābyākaraṇe tikkhattuṃ paññā āgatā .
Tattha paṭhamā jātipaññā , dutiyā vipassanāpaññā , tatiyā sabbakiccapariṇāyikā pārihāriyapaññā .
SoM1.49 imaṃ vijaṭaye jaṭan ti so imehi sīlādīhi samannāgato bhikkhu .
Yathā nāma puriso pathaviyaṃ patiṭṭhāya sunisitaṃ satthaṃ ukkhipitvā mahantaṃ veḷugumbaṃ vijaṭeyya , evamevaṃ sīleV1.47 patiṭṭhāya samādhisilāyaṃ sunisitaṃ vipassanāpaññāsatthaṃ vīriyabalapaggahitena pārihāriyapaññāhatthena ukkhipitvā sabbampi taṃ attano santāne patitaṃ taṇhājaṭaṃ vijaṭeyya sañchindeyya sampadāleyyāti .Ettāvatā sekhabhūmiṃ kathetvā idāni jaṭaṃ vijaṭetvā ṭhitaṃ mahākhīṇāsavaṃ dassento yesan tiādimāha .
Evaṃ jaṭaṃ vijaṭetvā ṭhitaṃ khīṇāsavaṃ dassetvā puna jaṭāya vijaṭanokāsaṃ dassento yattha nāmañcātiādimāha .
Tattha nāman ti cattāro arūpino khandhā .
Paṭighaṃ rūpasaññā cāti ettha paṭighasaññāvasena kāmabhavo gahito , rūpasaññāvasena rūpabhavo .
Tesu dvīsu gahitesu arūpabhavo gahitova hoti bhavasaṅkhepenāti .
Etthesā chijjate jaṭāti ettha tebhūmakavaṭṭassa pariyādiyanaṭṭhāne esā jaṭā chijjati , nibbānaṃ āgamma chijjati nirujjhatīti ayaṃ attho dassito hoti .