Issues
Select Version
(SN)Sagāthāvaggo
(SN)Sagāthāvaggo

Sattamaṃ . 8. Kalyāṇamittasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Sattamaṃ . 8. Kalyāṇamittasuttavaṇṇanā

129. Aṭṭhame so ca kho kalyāṇamittassāti so cāyaṃ dhammo kalyāṇamittasseva svākkhāto nāma hoti , na pāpamittassāti . Kiñcāpi hi dhammo sabbesampi svākkhātova , kalyāṇamittassa pana sussūsantassa saddahantassa atthaṃ pūreti bhesajjaṃ viya vaḷañjantassa na itarassāti . Tenetaṃ vuttaṃ . Dhammoti cettha desanādhammo veditabbo .
Upaḍḍhamidan ti thero kira rahogato cintesi – ‘‘ ayaṃ samaṇadhammo nāma ovādake anusāsake kalyāṇamitte sati paccattapurisakāre ṭhitassa sampajjati , upaḍḍhaṃ kalyāṇamittato hoti , upaḍḍhaṃ paccattapurisakārato ’’ ti . Athassa etadahosi – ‘‘ ahaṃ padesañāṇe ṭhito nippadesaṃ cintetuṃ na sakkomi , satthāraṃ pucchitvā nikkaṅkho bhavissāmī ’’ ti . Tasmā satthāraṃ upasaṅkamitvā evamāha . Brahmacariyassāti ariyamaggassa . Yadidaṃ kalyāṇamittatāti yā esā kalyāṇamittatā nāma , sā upaḍḍhaṃ , tato upaḍḍhaṃ āgacchatīti attho . Iti therena ‘‘ upaḍḍhupaḍḍhā sammādiṭṭhiādayo kalyāṇamittato āgacchanti , upaḍḍhupaḍḍhā paccattapurisakārato ’’ ti vuttaṃ . KiñcāpiV1.138 therassa ayaṃ manoratho , yathā pana bahūhi silāthambhe ussāpite ,‘‘ ettakaṃ ṭhānaṃ asukena ussāpitaṃ , ettakaṃ asukenā ’’ ti vinibbhogo natthi , yathā ca mātāpitaro nissāya uppannesu puttesu ‘‘ ettakaṃ mātitoP1.157 nibbattaṃ , ettakaṃ pitito ’’ ti vinibbhogo natthi , evaṃ idhāpi avinibbhogadhammo hesa ,‘‘ ettakaṃ sammādiṭṭhiādīnaṃM1.144 kalyāṇamittato nibbattaṃ , ettakaṃ paccattapurisakārato ’’ ti na sakkā laddhuṃ , kalyāṇamittatāya pana upaḍḍhaguṇo labbhatīti therassa ajjhāsayena upaḍḍhaṃ nāma jātaṃ , sakalaguṇo paṭilabbhatīti bhagavato ajjhāsayena sakalaṃ nāma jātaṃ . Kalyāṇamittatāti cetaṃ pubbabhāgapaṭilābhaṅgaṃ nāmāti gahitaṃ . Atthato kalyāṇamittaṃ nissāya laddhā sīlasamādhivipassanāvasena cattāro khandhā . Saṅkhārakkhandhotipi vadantiyeva .
Mā hevaṃ , ānandāti , ānanda , mā evaṃ abhaṇi , bahussuto tvaṃ sekhapaṭisambhidappatto aṭṭha vare gahetvā maṃ upaṭṭhahasi , catūhi acchariyabbhutadhammehi samannāgato , tādisassa evaṃ kathetuṃ na vaṭṭati .
Sakalameva hidaṃ , ānanda , brahmacariyaṃ , yadidaṃ kalyāṇamittatāti idaṃ bhagavā – ‘‘ cattāro maggā cattāri phalāni tisso vijjā cha abhiññā sabbaṃ kalyāṇamittamūlakameva hotī ’’ ti sandhāyāha .
Idāni vacībhedeneva kāraṇaṃ dassento kalyāṇamittassetan tiādimāha . Tattha pāṭikaṅkhan ti pāṭikaṅkhitabbaṃ icchitabbaṃ , avassaṃbhāvīti attho .
Idhāti imasmiṃ sāsane .
Sammādiṭṭhiṃ bhāvetītiādīsu aṭṭhannaṃ ādipadānaṃyeva tāva ayaṃ saṅkhepavaṇṇanā – sammā dassanalakkhaṇā sammādiṭṭhi . Sammā abhiniropanalakkhaṇo sammāsaṅkappo . Sammā pariggahaṇalakkhaṇā sammāvācā . Sammā samuṭṭhāpanalakkhaṇo sammākammanto . Sammā vodāpanalakkhaṇā sammāājīvo . Sammā paggahalakkhaṇo sammāvāyāmo . Sammā upaṭṭhānalakkhaṇā sammāsati . Sammā samādhānalakkhaṇo sammāsamādhi . Tesu ekekassa tīṇi kiccāni honti . Seyyāthidaṃ – sammādiṭṭhi tāva aññehipi attano paccanīkakilesehi saddhiṃ micchādiṭṭhiṃ pajahati , nirodhaṃ ārammaṇaṃ karoti , sampayuttadhamme ca passati tappaṭicchādakamohavidhamanavasena asammohato . Sammāsaṅkappādayopi tatheva micchāsaṅkappādīni ca pajahanti , nirodhañca ārammaṇaṃ karonti . Visesato panettha sammādiṭṭhi sahajātadhamme sammā dassetiP1.158 . Sammāsaṅkappo sahajātadhamme abhiniropeti , sammāvācā sammā pariggaṇhāti , sammākammanto sammāM1.145 samuṭṭhāpeti , sammāājīvo sammā vodāpetiV1.139 , sammāvāyāmo sammā paggaṇhāti , sammāsati sammā upaṭṭhāpeti , sammāsamādhi sammā dahati . Apicesā sammādiṭṭhi nāma pubbabhāge nānākhaṇā nānārammaṇā hoti , maggakāle ekakkhaṇā ekārammaṇā . Kiccato pana sammādiṭṭhi dukkhe ñāṇantiādīni cattāri nāmāni labhati . Sammāsaṅkappādayopi pubbabhāge nānākhaṇā nānārammaṇā honti , maggakāle ekakkhaṇā ekārammaṇā . Tesu sammāsaṅkappo kiccato nekkhammasaṅkappotiādīni tīṇi nāmāni labhati . Sammāvācādayo tayo viratiyopi honti cetanāyopi , maggakkhaṇe pana viratiyova . Sammāvāyāmo sammāsatīti idampi dvayaṃ kiccato sammappadhānasatipaṭṭhānavasena cattāri nāmāni labhati . Sammāsamādhi pana pubbabhāgepi maggakkhaṇepi sammāsamādhiyeva . Evaṃ tāva ‘‘ sammādiṭṭhin ’’ tiādinā nayena vuttānaṃ aṭṭhannaṃ ādipadānaṃyeva atthavaṇṇanaṃ ñatvā idāni bhāveti vivekanissitan tiādīsu evaṃ ñātabbo . Bhāvetīti vaḍḍheti , attano cittasantāne punappunaṃ janeti , abhinibbattetīti attho . Vivekanissitan ti vivekaṃ nissitaṃ , viveke vā nissitanti vivekanissitaṃ . Vivekoti vivittatā . Vivittatā cāyaṃ tadaṅgaviveko , vikkhambhana-samuccheda-paṭippassaddhi-nissaraṇavivekoti pañcavidho . Evametasmiṃ pañcavidhe viveke . Vivekanissitan ti tadaṅgavivekanissitaṃ samucchedavivekanissitaṃ nissaraṇavivekanissitañca sammādiṭṭhiṃ bhāvetīti ayamattho veditabbo . Tathā hi ayaṃ ariyamaggabhāvanānuyutto yogī vipassanākkhaṇe kiccato tadaṅgavivekanissitaṃ , ajjhāsayato nissaraṇavivekanissitaṃ , maggakāle pana kiccato samucchedavivekanissitaṃ , ārammaṇato nissaraṇavivekanissitaṃ sammādiṭṭhiṃ bhāveti . Esa nayo virāganissitā dīsu . Vivekatthā eva hi virāgādayoP1.159 . Kevalañcettha vossaggo duvidho pariccāgavossaggo ca pakkhandanavossaggo cāti . Tattha pariccāgavossaggoti vipassanākkhaṇe ca tadaṅgavasena , maggakkhaṇe ca samucchedavasena kilesappahānaṃ . Pakkhandanavossaggoti vipassanākkhaṇe tanninnabhāvena , maggakkhaṇe pana ārammaṇakaraṇena nibbānapakkhandanaṃ , tadubhayampi imasmiṃ lokiyalokuttaramissakeV1.140 atthavaṇṇanānayeM1.146 vaṭṭati . Tathā hi ayaṃ sammādiṭṭhi yathāvuttena pakārena kilese ca pariccajati , nibbānañca pakkhandati . Vossaggapariṇāmin ti iminā pana sakalena vacanena vossaggatthaṃ pariṇamantaṃ pariṇatañca , paripaccantaṃ paripakkañcāti idaṃ vuttaṃ hoti . Ayañhi ariyamaggabhāvanānuyutto bhikkhu yathā sammādiṭṭhi kilesapariccāgavossaggatthaṃ nibbānapakkhandanavossaggatthañca paripaccati , yathā ca paripakkā hoti , tathā naṃ bhāvetīti . Esa nayo sesamaggaṅgesu .
Āgammāti ārabbha sandhāya paṭicca . Jātidhammāti jātisabhāvā jātipakatikā .
Tasmāti yasmā sakalo ariyamaggopi kalyāṇamittaṃ nissāya labbhati , tasmā .
Handāti vavassaggatthe nipāto .
Appamādaṃ pasaṃsantīti appamādaṃ vaṇṇayanti , tasmā appamādo kātabbo .
Atthābhisamayāti atthapaṭilābhā .