Issues
Select Version
(SN)Sagāthāvaggo
(SN)Sagāthāvaggo

Dutiyaṃ . 3. Godhikasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Dutiyaṃ . 3. Godhikasuttavaṇṇanā

159. TatiyeM1.168 isigilipasseti isigilissa nāma pabbatassa passe .
Kāḷasilāyan ti kāḷavaṇṇāya silāyaṃ .
Sāmayikaṃ cetovimuttin tiP1.183 appitappitakkhaṇe paccanīkadhammehi vimuccati , ārammaṇe ca adhimuccatīti lokiyasamāpatti sāmayikā cetovimutti nāma . Phusīti paṭilabhi .
Parihāyīti kasmā yāva chaṭṭhaṃ parihāyi ? Sābādhattā . Therassa kira vātapittasemhavasena anusāyiko ābādho atthi , tena samādhissa sappāye upakārakadhamme pūretuṃ na sakkoti , appitappitāya samāpattiyā parihāyati .
Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyyan ti so kira cintesi , yasmā parihīnajjhānassa kālaṅkaroto anibaddhā gati hoti , aparihīnajjhānassa nibaddhā gati hoti , brahmaloke nibbattati , tasmā satthaṃ āharitukāmo ahosi .
Upasaṅkamīti – ‘‘ ayaṃ samaṇo satthaṃ āharitukāmo , satthāharaṇañcaV1.162 nāmetaṃ kāye ca jīvite ca anapekkhassa hoti . Yo evaṃ kāye ca jīvite ca anapekkho hoti , so mūlakammaṭṭhānaṃ sammasitvā arahattampi gahetuṃ samattho hoti , mayā pana paṭibāhitopi esa na oramissati , satthārā paṭibāhito oramissatī ’’ ti therassa atthakāmo viya hutvā yena bhagavā tenupasaṅkami .
Jalāti jalamānā .
Pāde vandāmi cakkhumāti pañcahi cakkhūhi cakkhumā tava pāde vandāmi .
Jutindharāti ānubhāvadharā .
Appattamānasoti appattaarahatto . Sekhoti sīlādīni sikkhamāno sakaraṇīyo . Jane sutāti jane vissutā .
Satthaṃ āharitaṃ hotīti thero kira ‘‘ kiṃ mayhaṃ iminā jīvitenā ’’ ti ? Uttāno nipajjitvā satthena galanāḷiṃ chindi , dukkhā vedanā uppajjiṃsu . Thero vedanaṃ vikkhambhetvā taṃyeva vedanaṃ pariggahetvā satiṃ upaṭṭhapetvā mūlakammaṭṭhānaṃ sammasanto arahattaṃ patvā samasīsī hutvā parinibbāyi . Samasīsī nāma tividho hoti iriyāpathasamasīsī , rogasamasīsī , jīvitasamasīsīti . TatthaM1.169 yo ṭhānādīsu iriyāpathesu aññataraṃ adhiṭṭhāya – ‘‘ imaṃ akopetvāva arahattaṃ pāpuṇissāmī ’’ ti vipassanaṃ paṭṭhapeti , athassa arahattappatti ca iriyāpathakopanañca ekappahāreneva hoti . Ayaṃ iriyāpathasamasīsī nāma . Yo pana cakkhurogādīsu aññatarasmiṃP1.184 sati – ‘‘ ito anuṭṭhitova arahattaṃ pāpuṇissāmī ’’ ti vipassanaṃ paṭṭhapeti , athassa arahattappatti ca rogato vuṭṭhānañca ekappahāreneva hoti . Ayaṃ rogasamasīsī nāma . Keci pana tasmiṃyeva iriyāpathe tasmiñca roge parinibbānavasenettha samasīsitaṃ paññāpenti . Yassa pana āsavakkhayo ca jīvitakkhayo ca ekappahāreneva hoti . Ayaṃ jīvitasamasīsī nāma . Vuttampi cetaṃ – ‘‘ yassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca , ayaṃ vuccati puggalo samasīsī ’’ ti ( pu . pa .16). Ettha ca pavattisīsaṃ kilesasīsanti dve sīsāni . Tattha pavattisīsaṃ nāma jīvitindriyaṃ , kilesasīsaṃ nāma avijjā . Tesu jīvitindriyaṃ cuticittaṃ khepeti , avijjā maggacittaṃ . Dvinnaṃ cittānaṃ ekato uppādo natthi . Maggānantaraṃ pana phalaṃ , phalānantaraṃ bhavaṅgaṃ , bhavaṅgato vuṭṭhāya paccavekkhaṇaṃ , taṃ paripuṇṇaṃ vā hoti aparipuṇṇaṃ vā . Tikhiṇena asinā sīse chijjantepiV1.163 hi eko vā dve vā paccavekkhaṇavārā avassaṃ uppajjantiyeva , cittānaṃ pana lahuparivattitāya āsavakkhayo ca jīvitapariyādānañca ekakkhaṇe viya paññāyati .
Samūlaṃ taṇhamabbuyhāti avijjāmūlena samūlakaṃ taṇhaṃ arahattamaggena uppāṭetvā .
Parinibbutoti anupādisesanibbānena parinibbuto .
Vivattakkhandhan ti parivattakkhandhaṃ . Semānan ti uttānaṃ hutvā sayitaṃ hoti . Thero pana kiñcāpi uttānako sayito , tathāpissa dakkhiṇena passena paricitasayanattā sīsaṃ dakkhiṇatova parivattitvā ṭhitaṃ .
Dhūmāyitattan ti dhūmāyitabhāvaṃ . Tasmiṃ hi khaṇe dhūmavalāhakā viya timiravalāhakā viya ca uṭṭhahiṃsu .
Viññāṇaṃ samanvesatīti paṭisandhicittaṃ pariyesati .
Appatiṭṭhitenāti paṭisandhiviññāṇena appatiṭṭhitena , appatiṭṭhitakāraṇāti attho .
Beluvapaṇḍuvīṇan ti beluvapakkaṃ viya paṇḍuvaṇṇaṃ suvaṇṇamahāvīṇaṃ . Ādāyāti kacche ṭhapetvā . UpasaṅkamītiP1.185 ‘‘ godhikattherassa nibbattaṭṭhānaṃ naM1.170 jānāmi , samaṇaṃ gotamaṃ pucchitvā nikkaṅkho bhavissāmī ’’ ti khuddakadārakavaṇṇī hutvā upasaṅkami .
Nādhigacchāmīti na passāmi .
Sokaparetassāti sokena phuṭṭhassa . Abhassathāti pādapiṭṭhiyaṃ patitā .