1. Paṭhamavaggo
1. Brahmāyācanasuttavaṇṇanā
172. Brahmasaṃyuttassa
V1.172P1.195M1.179 paṭhame parivitakko udapādīti sabbabuddhānaṃ āciṇṇasamāciṇṇo ayaṃ cetaso vitakko udapādi .
Kadā udapādīti ?
Buddhabhūtassa aṭṭhame sattāhe rājāyatanamūle sakkena devānamindena ābhataṃ dantakaṭṭhañca osadhaharītakañca khāditvā mukhaṃ dhovitvā catūhi lokapālehi upanīte paccagghe selamayapatte tapussabhallikānaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā puna paccāgantvā ajapālanigrodhe nisinnamattassa .Adhigatoti paṭividdho .
Dhammoti catusaccadhammo .
Gambhīroti uttānapaṭikkhepavacanametaṃ .
Duddasoti gambhīrattāva duddaso dukkhena daṭṭhabbo , na sakkā sukhena daṭṭhuṃ .
Duddasattāva duranubodho dukkhena avabujjhitabbo , na sakkā sukhena avabujjhituṃ .
Santoti nibbuto .
Paṇītoti atappako .
Idaṃ dvayaṃ lokuttarameva sandhāya vuttaṃ .
Atakkāvacaroti takkena avacaritabbo ogāhitabbo na hoti , ñāṇeneva avacaritabbo .
Nipuṇoti saṇho .
Paṇḍitavedanīyoti sammāpaṭipadaṃ paṭipannehi paṇḍitehi veditabbo .
Ālayarāmāti sattā pañcasu kāmaguṇesu allīyanti , tasmā te ālayāti vuccanti .
Aṭṭhasatataṇhāvicaritāni vā allīyanti , tasmāpi ālayāti vuccanti .
Tehi ālayehi ramantīti ālayarāmā .
Ālayesu ratāti ālayaratā .
Ālayesu
P1.196 suṭṭhu muditāti ālayasammuditā .
Yatheva hi susajjitaṃ pupphaphalabharitarukkhādisampannaṃ uyyānaṃ paviṭṭho rājā tāya tāya sampattiyā ramati , sammudito āmoditapamodito hoti , na ukkaṇṭhati , sāyampi nikkhamituṃ na icchati , evamimehipi kāmālayataṇhālayehiV1.173 sattā ramanti , saṃsāravaṭṭe sammuditā anukkaṇṭhitā vasanti .
Tena tesaṃ bhagavā duvidhaṃ ālayaṃ uyyānabhūmiṃ viya dassento ‘‘ ālayarāmā ’’ tiādimāha .Tattha yadidan ti nipāto , tassa ṭhānaṃ sandhāya ‘‘ yaṃ idan ’’ ti , paṭiccasamuppādaṃ sandhāya ‘‘ yo ayan ’’ ti evamattho daṭṭhabbo .
Idappaccayatāpaṭiccasamuppādoti imesaṃ
M1.180 paccayā idappaccayā , idappaccayā eva idappaccayatā , idappaccayatā ca sā paṭiccasamuppādo cāti idappaccayatāpaṭiccasamuppādo .
Saṅkhārādipaccayānaṃ etaṃ adhivacanaṃ .Sabbasaṅkhārasamathotiādi sabbaṃ nibbānameva .
Yasmā hi taṃ āgamma sabbasaṅkhāravipphanditāni samanti , vūpasammanti , tasmā sabbasaṅkhārasamathoti vuccati .
Yasmā ca taṃ āgamma sabbe upadhayo paṭinissaṭṭhā honti , sabbā taṇhā khīyanti , sabbe kilesarāgā virajjanti , sabbaṃ dukkhaṃ nirujjhati , tasmā sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodhoti vuccati .
Yā panesā taṇhā bhavena bhavaṃ , phalena vā saddhiṃ kammaṃ vinati saṃsibbatīti katvā vānan ti vuccati , tato nikkhantaṃ vānatoti nibbānaṃ .
So mamassa kilamathoti yā ajānantānaṃ desanā nāma , so mama kilamatho assa , sā mama vihesā assāti attho .
Kāyakilamatho ceva kāyavihesā ca assāti vuttaṃ hoti .
Citte pana ubhayampetaṃ buddhānaṃ natthi .
Apissūti anubrūhanatthe nipāto .
So ‘‘ na kevalaṃ ayaṃ parivitakko udapādi , imāpi gāthā paṭibhaṃsū ’’ ti dīpeti .
Anacchariyāti anuacchariyā .
Paṭibhaṃsūti
P1.197 paṭibhānasaṅkhātassa ñāṇassa gocarā ahesuṃ , parivitakkayitabbataṃ pāpuṇiṃsu .Kicchenāti dukkhena , na dukkhāya paṭipadāya .
Buddhānaṃ hi cattāropi maggā sukhapaṭipadāva honti .
Pāramīpūraṇakāle pana sarāgasadosasamohasseva sato āgatāgatānaṃ yācakānaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ sīsaṃ kantitvā galalohitaṃ nīharitvā suañjitāni akkhīni uppāṭetvā kulavaṃsappadīpaṃ puttaṃ manāpacāriniṃ bhariyanti evamādīni dentassa aññāni ca khantivādisadisesu attabhāvesu chejjabhejjādīni pāpuṇantassa āgamanīyapaṭipadaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Halan ti ettha ha -kāro nipātamatto , alanti attho .
Pakāsitun ti desituṃ , evaṃ kicchena adhigatassa alaṃ desituṃ pariyattaṃ desituṃ .
Ko attho desitenāti vuttaṃ hoti ?
Rāgadosaparetehīti rāgadosaphuṭṭhehi rāgadosānugatehi vā .
Paṭisotagāmin ti
V1.174 niccādīnaṃ paṭisotaṃ ,‘‘ aniccaṃ dukkhamanattā asubhan ’’ ti evaṃ gataṃ catusaccadhammaṃ .
Rāgarattāti kāmarāgena bhavarāgena diṭṭhirāgena ca rattā .
Na dakkhantīti aniccaṃ dukkhamanattā asubhanti iminā sabhāvena na passissantiM1.181 , te apassante ko sakkhissati evaṃ gāhāpetuṃ .
Tamokhandhena āvuṭāti avijjārāsinā ajjhotthaṭā .Appossukkatāyāti nirussukkabhāvena , adesetukāmatāyāti attho .
Kasmā panassa evaṃ cittaṃ nami ?
Nanu esa mutto mocessāmi , tiṇṇo tāressāmi –
‘‘ Kiṃ me aññātavesena , dhammaṃ sacchikatenidha ;
Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā , tārayissaṃ sadevakan ’’ ti .( bu . vaṃ .2.56)–
Patthanaṃ katvā pāramiyo pūretvā sabbaññutaṃ pattoti ?
Saccametaṃ , tadevaṃ paccavekkhaṇānubhāvena panassa
P1.198 evaṃ cittaṃ nami .
Tassa hi sabbaññutaṃ patvā sattānaṃ kilesagahanataṃ , dhammassa ca gambhīrataṃ paccavekkhantassa sattānaṃ kilesagahanatā ca dhammagambhīratā ca sabbākārena pākaṭā jātā .
Athassa –
‘‘ ime sattā kañjiyapuṇṇā lābu viya , takkabharitā cāṭi viya , vasātelapītapilotikā viya , añjanamakkhitahattho viya ca kilesabharitā atisaṃkiliṭṭhā rāgarattā dosaduṭṭhā mohamūḷhā , te kiṃ nāma paṭivijjhissantī ’’ ti ?
Cintayato kilesagahanapaccavekkhaṇānubhāvenāpi evaṃ cittaṃ nami .
‘‘ Ayañca dhammo pathavīsandhārakaudakakkhandho viya gambhīro , pabbatena paṭicchādetvā ṭhapito sāsapo viya duddaso , satadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭipaṭipādanaṃ viya duranubodho .
Nanu mayā hi imaṃ dhammaṃ paṭivijjhituṃ vāyamantena adinnaṃ dānaṃ nāma natthi , arakkhitaṃ sīlaṃ nāma natthi , aparipūritā kāci pāramī nāma natthi , tassa me nirussāhaṃ viya mārabalaṃ vidhamantassāpi pathavī na kampittha , paṭhamayāme pubbenivāsaṃ anussarantassāpi na kampittha , majjhimayāme dibbacakkhuṃ visodhentassāpi na kampittha , pacchimayāme pana paṭiccasamuppādaṃ paṭivijjhantasseva me dasasahassilokadhātu kampittha .
Iti mādisenāpi tikkhañāṇena kicchenevāyaṃ dhammo paṭividdho .
Taṃ lokiyamahājanā kathaṃ paṭivijjhissantī ’’ ti ?
Dhammagambhīrapaccavekkhaṇānubhāvenāpi evaṃ cittaṃ namīti veditabbaṃ .
ApicaV1.175 brahmunā yācite desetukāmatāyapissa evaṃ cittaṃ nami .
Jānāti hi bhagavā –
‘‘ mama appossukkatāya citte namamāne maṃ mahābrahmā dhammadesanaṃM1.182 yācissati , ime ca sattā brahmagarukā .
Te ‘ satthā kira dhammaṃ na desetukāmo ahosi .
Atha naṃ mahābrahmā yācitvā desāpesi .
Santo vata bho dhammo , paṇīto vata bho dhammo ’ ti maññamānā sussūsissantī ’’ ti .
Idampissa kāraṇaṃ paṭicca appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāyāti veditabbaṃ .Sahampatissāti
P1.199 so kira kassapassa bhagavato sāsane sahako nāma thero paṭhamajjhānaṃ nibbattetvā paṭhamajjhānabhūmiyaṃ kappāyukabrahmā hutvā nibbatto .
Tatra naṃ ‘‘ sahampatibrahmā ’’ ti paṭisañjānanti .
Taṃ sandhāyāha ‘‘ brahmuno sahampatissā ’’ ti .Nassati vata bhoti so kira imaṃ saddaṃ tathā nicchāresi , yathā dasasahassilokadhātubrahmāno sutvā sabbe sannipatiṃsu .
Yatra hi nāmāti yasmiṃ nāma loke .
Purato pāturahosīti tehi dasahi brahmasahassehi saddhiṃ pāturahosi .
Apparajakkhajātikāti paññāmaye akkhimhi appaṃ parittaṃ rāgadosamoharajaṃ etesaṃ evaṃsabhāvāti apparajakkhajātikā .
Assavanatāti assavanatāya .
Bhavissantīti purimabuddhesu dasapuññakiriyavasena katādhikārā paripākagatā padumāni viya sūriyarasmisamphassaṃ , dhammadesanaṃyeva ākaṅkhamānā catuppadikagāthāvasāne ariyabhūmiṃ okkamanārahā na eko , na dve , anekasatasahassā dhammassa aññātāro bhavissantīti dasseti .
Pāturahosīti pātubhavi .
Samalehi cintitoti samalehi chahi satthārehi cintito .
Te hi puretaraṃ uppajjitvā sakalajambudīpe kaṇṭake pattharamānā viya , visaṃ siñcamānā viya ca samalaṃ micchādiṭṭhidhammaṃ desayiṃsu .
Apāpuretan ti vivaraṃ etaṃ .
Amatassa dvāran ti amatassa nibbānassa dvārabhūtaṃ ariyamaggaṃ .
Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhan ti ime sattā rāgādimalānaṃ abhāvato vimalena sammāsambuddhena anubuddhaṃ catusaccadhammaṃ suṇantu tāva bhagavāti yācati .
Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhitoti selamaye ekagghane pabbatamuddhani yathāṭhitova .
Na hi tassa ṭhitassa dassanatthaṃ gīvukkhipanapasāraṇādikiccaṃ atthi .
Tathūpaman ti tappaṭibhāgaṃ selapabbatūpamaṃ .
Ayaṃ panettha saṅkhepattho – yathā selapabbatamuddhani ṭhitova cakkhumā puriso samantato janataṃ passeyya
M1.183 , tathā tvampi sumedha sundarapañña sabbaññutañāṇena samantacakkhu bhagavā dhammamayaṃ pāsādamāruyha sayaṃ apetasoko sokāvatiṇṇaṃP1.200 jātijarābhibhūtaṃ janataṃ avekkhassuV1.176 upadhāraya upaparikkha .
Ayaṃ panettha adhippāyo – yathā hi pabbatapāde samantā mahantaṃ khettaṃ katvā , tattha kedārapāḷīsu kuṭikāyo katvā rattiṃ aggiṃ jāleyyuṃ , caturaṅgasamannāgatañca andhakāraṃ assa , atha tassa pabbatassa matthake ṭhatvā cakkhumato purisassa bhūmiṃ olokayato neva khettaṃ na kedārapāḷiyo na kuṭiyo na tattha sayitamanussā paññāyeyyuṃ .
Kuṭikāsu pana aggijālāmattakameva paññāyeyya , evaṃ dhammapāsādaṃ āruyha sattanikāyaṃ olokayato tathāgatassa ye te akatakalyāṇā sattā , te ekavihāre dakkhiṇajāṇupasse nisinnāpi buddhacakkhussa āpāthaṃ nāgacchanti , rattiṃ khittā sarā viya honti .
Ye pana katakalyāṇā veneyyapuggalā , te evassa dūrepi ṭhitā āpāthaṃ āgacchanti so aggi viya himavantapabbato viya ca .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Dūre santo pakāsenti , himavantova pabbato ;
Asantettha na dissanti , rattiṃ khittā yathā sarā ’’ ti .( dha . pa .304);Ajjhesanan ti yācanaṃ .
Buddhacakkhunāti indriyaparopariyattañāṇena ca āsayānusayañāṇena ca .
Imesaṃ hi dvinnaṃ ñāṇānaṃ ‘‘ buddhacakkhū ’’ ti nāmaṃ , sabbaññutaññāṇassa ‘‘ samantacakkhū ’’ ti , tiṇṇaṃ maggañāṇānaṃ ‘‘ dhammacakkhū ’’ ti .
Apparajakkhetiādīsu yesaṃ vuttanayeneva paññācakkhumhi rāgādirajaṃ appaṃ , te apparajakkhā .
Yesaṃ taṃ mahantaṃ , te mahārajakkhā .
Yesaṃ saddhādīni indriyāni tikkhāni , te tikkhindriyā .
Yesaṃ tāni mudūni , te mudindriyā .
Yesaṃ teyeva saddhādayo ākārā sundarā , te svākārā .
Ye kathitakāraṇaṃ sallakkhenti , sukhena sakkā honti viññāpetuṃ , te suviññāpayā .
Ye paralokañceva vajjañca bhayato passanti , te paralokavajjabhayadassāvino nāma .
Ayaṃ panettha pāḷi –
‘‘ saddho puggalo apparajakkho , assaddho
P1.201 puggalo mahārajakkho .
Āraddhavīriyo , kusīto .
Upaṭṭhitassati , muṭṭhassati .
SamāhitoM1.184 , asamāhito .
Paññavā , duppañño puggalo mahārajakkho .
Tathā saddho puggalo tikkhindriyo … pe … paññavā puggalo paralokavajjabhayadassāvī , duppañño puggalo na paralokavajjabhayadassāvī .
Lokoti khandhaloko , āyatanaloko , dhātuloko , sampattibhavaloko , sampattisambhavaloko , vipattibhavaloko , vipattisambhavaloko .
Eko loko sabbe sattā āhāraṭṭhitikā .
Dve lokā nāmañca rūpañca .
TayoV1.177 lokā tisso vedanā .
Cattāro lokā cattāro āhārā .
Pañca lokā pañcupādānakkhandhā .
Cha lokā cha ajjhattikāni āyatanāni .
Satta lokā satta viññāṇaṭṭhitiyo .
Aṭṭha lokā aṭṭha lokadhammā .
Nava lokā nava sattāvāsā .
Dasa lokā dasāyatanāni .
Dvādasa lokā dvādasāyatanāni .
Aṭṭhārasa lokā aṭṭhārasa dhātuyo .
Vajjanti sabbe kilesā vajjā , sabbe duccaritā vajjā , sabbe abhisaṅkhārā vajjā , sabbe bhavagāmikammā vajjā , iti imasmiñca loke imasmiñca vajje tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti , seyyathāpi ukkhittāsike vadhake .
Imehi paññāsāya ākārehi imāni pañcindriyāni jānāti passati aññāsi paṭivijjhi .
Idaṃ tathāgatassa indriyaparopariyatte ñāṇan ’’ ti ( paṭi . ma .1.112).Uppaliniyan ti uppalavane .
Itaresupi eseva nayo .
Antonimuggaposīnīti yāni anto nimuggāneva posiyanti .
Udakaṃ accuggamma ṭhitānīti udakaṃ atikkamitvā ṭhitāni .
Tattha yāni accuggamma ṭhitāni , tāni sūriyarasmisamphassaṃ āgamayamānāni ṭhitāni ajja pupphanakāni .
Yāni pana samodakaṃ ṭhitāni , tāni sve pupphanakāni .
Yāni udakānuggatāni antonimuggaposīni , tāni tatiyadivase pupphanakāni .
Udakā pana anuggatāni aññānipi sarogauppalādīni nāma atthi , yāni neva pupphissanti , macchakacchapabhakkhāneva bhavissanti , tāni pāḷiṃ nāruḷhāni .
Āharitvā pana dīpetabbānīti dīpitāni .
Yatheva hi tāni catubbidhāni pupphāni , evamevaṃ ugghaṭitaññū
P1.202 vipañcitaññū neyyo padaparamoti cattāro puggalā .
Tattha ‘‘ yassa puggalassa saha udāhaṭavelāya dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo ugghaṭitaññū .
Yassa puggalassa saṃkhittena bhāsitassaM1.185 vitthārena atthe vibhajiyamāne dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo vipañcitaññū .
Yassa puggalassa uddesato paripucchato yoniso manasikaroto kalyāṇamitte sevato bhajato payirupāsato anupubbena dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo neyyo .
Yassa puggalassa bahumpi suṇato bahumpi bhaṇato bahumpi dhārayato bahumpi vācayato na tāya jātiyā dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo padaparamo ( pu . pa .148-151).
Tattha bhagavā uppalavanādisadisaṃ dasasahassilokadhātuṃ olokento –
‘‘ ajja pupphanakāni viya ugghaṭitaññū , sve pupphanakāni viyaV1.178 vipañcitaññū , tatiyadivase pupphanakāni viya neyyo , macchakacchapabhakkhāni pupphāni viya padaparamo ’’ ti addassa .
Passanto ca ‘‘ ettakā apparajakkhā , ettakā mahārajakkhā , tatrāpi ettakā ugghaṭitaññū ’’ ti evaṃ sabbākāratova addasa .
Tattha tiṇṇaṃ puggalānaṃ imasmiṃyeva attabhāve bhagavato dhammadesanā atthaṃ sādheti .
Padaparamānaṃ anāgatatthāya vāsanā hoti .
Atha bhagavā imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ atthāvahaṃ dhammadesanaṃ viditvā desetukamyataṃ uppādetvā puna sabbepi tīsu bhavesu satte bhabbābhabbavasena dve koṭṭhāse akāsi .
Ye sandhāya vuttaṃ –
‘‘ katame sattā abhabbā ?
Ye te sattā kammāvaraṇena samannāgatā kilesāvaraṇena samannāgatā vipākāvaraṇena samannāgatā assaddhā acchandikā duppaññā abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ , ime te sattā abhabbā .
Katame sattā bhabbā ?
Ye te sattā na kammāvaraṇena … pe … ime te sattā bhabbā ’’ ti ( vibha .827; paṭi . ma .1.115).
Tattha sabbepi abhabbapuggale pahāya bhabbapuggaleyeva ñāṇena pariggahetvā ,‘‘ ettakā rāgacaritā ettakā dosa-mohacaritāP1.203 vitakka-saddhā-buddhicaritā ’’ ti cha koṭṭhāse akāsi .
Evaṃ katvā dhammaṃ desessāmīti cintesi .Paccabhāsīti patiabhāsi .
Apārutāti vivaṭā .
Amatassa dvārāti ariyamaggo .
So hi amatasaṅkhātassa nibbānassa dvāraṃ , so mayā vivaritvā ṭhapitoti dasseti .
Pamuñcantu saddhan ti sabbe attano saddhaṃ pamuñcantu
M1.186 vissajjentu .
Pacchimapadadvaye ayamattho – ahañhi attano paguṇaṃ suppavattitampi imaṃ paṇītaṃ uttamaṃ dhammaṃ kāyavācākilamathasaññī hutvā na bhāsiṃ .
Idāni pana sabbo jano saddhābhājanaṃ upanetu , pūressāmi tesaṃ saṅkappanti .Antaradhāyīti satthāraṃ gandhamālādīhi pūjetvā antarahito , sakaṭṭhānameva gatoti attho .
Gate ca pana tasmiṃ bhagavā ‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan ’’ ti ?
Āḷārudakānaṃ kālaṅkatabhāvaṃ , pañcavaggiyānañca bahūpakārabhāvaṃ ñatvā tesaṃ dhammaṃ desetukāmo bārāṇasiyaṃ isipatanaṃ gantvā dhammacakkaṃ pavattesīti .
Paṭhamaṃ .
2. Gāravasuttavaṇṇanā
173. Dutiye
V1.179 udapādīti ayaṃ vitakko pañcame sattāhe udapādi .Agāravoti aññasmiṃ gāravarahito , kañci garuṭṭhāne aṭṭhapetvāti attho .
Appatissoti patissayarahito , kañci jeṭṭhakaṭṭhāne aṭṭhapetvāti attho .
Sadevaketiādīsu saddhiṃ devehi sadevake .
Devaggahaṇena cettha mārabrahmesu gahitesupi māro nāma vasavattī sabbesaṃ upari vasaṃ vatteti , brahmā nāma mahānubhāvo ekaṅguliyā ekasmiṃ cakkavāḷasahasse ālokaṃ pharati .
Dvīhi dvīsu … pe … dasahi aṅgulīhi dasasupi cakkavāḷasahassesu ālokaṃ pharati , so iminā sīlasampannataroti vattuṃ mā labhatūti samārake sabrahmaketi visuṃ vuttaṃ .
Tathā samaṇā nāma ekanikāyādivasena bahussutā sīlavanto paṇḍitā , brāhmaṇāpi vatthuvijjādivasena bahussutā paṇḍitā , te iminā sīlasampannatarāti vattuṃ mā labhantūti sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāyāti vuttaṃ .
Sadevamanussāyāti
P1.204 idaṃ pana nippadesato dassanatthaṃ gahitameva gahetvā vuttaṃ .
Apicettha purimāni tīṇi padāni lokavasena vuttāni , pacchimāni dve pajāvasena .
Sīlasampannataran ti sīlena sampannataraṃ , adhikataranti attho .
Sesesupi eseva nayo .
Ettha ca sīlādayo cattāro dhammā lokiyalokuttarā kathitā , vimuttiñāṇadassanaṃ lokiyameva .
Paccavekkhaṇañāṇaṃ hetaṃ .Pāturahosīti
M1.187 –
‘‘ ayaṃ satthā avīcito yāva bhavaggā sīlādīhi attanā adhikataraṃ apassanto ‘ mayā paṭividdhaṃ navalokuttaradhammameva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissāmī ’ ti cinteti , kāraṇaṃ bhagavā cinteti , atthaṃ vuḍḍhivisesaṃ cinteti , gacchāmissa ussāhaṃ janessāmī ’’ ti cintetvā purato pākaṭo ahosi , abhimukhe aṭṭhāsīti attho .Viharanti cāti ettha yo vadeyya ‘‘ viharantīti vacanato paccuppannepi bahū buddhā ’’ ti , so ‘‘ bhagavāpi , bhante , etarahi arahaṃ sammāsambuddho ’’ ti iminā vacanena paṭibāhitabbo .
‘‘ Na
V1.180 me ācariyo atthi , sadiso me na vijjati ;
Sadevakasmiṃ lokasmiṃ , natthi me paṭipuggalo ’’ ti .( mahāva .11; ma . ni .1.285)–
Ādīhi cassa suttehi aññesaṃ buddhānaṃ abhāvo dīpetabbo .Tasmāti yasmā sabbepi buddhā saddhammagaruno , tasmā .
Mahattamabhikaṅkhatāti mahantabhāvaṃ patthayamānena .
Saraṃ buddhāna-sāsanan ti buddhānaṃ sāsanaṃ sarantena .
Dutiyaṃ .
3. Brahmadevasuttavaṇṇanā
174. Tatiye ekoti ṭhānādīsu iriyāpathesu ekako , ekavihārīti attho .
Vūpakaṭṭhoti kāyena vūpakaṭṭho nissaṭo .
Appamattoti satiyā avippavāse ṭhito .
Ātāpīti vīriyātāpena samannāgato .
Pahitattoti pesitatto .
Kulaputtāti ācārakulaputtā .
Sammadevāti na iṇaṭṭā na bhayaṭṭā na jīvitapakatā hutvā , yathā vā tathā vā pabbajitāpi ye anulomapaṭipadaṃ pūrenti , te sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti nāma .
Brahmacariyapariyosānan ti maggabrahmacariyassa
P1.205 pariyosānabhūtaṃ ariyaphalaṃ .
Diṭṭheva dhammeti imasmiṃyeva attabhāve .
Sayaṃ abhiññā sacchikatvāti sāmaṃ jānitvā paccakkhaṃ katvā .
Upasampajjāti paṭilabhitvā sampādetvā vihāsi .
Evaṃ viharanto ca khīṇā jāti … pe … abbhaññāsīti .
Etenassa paccavekkhaṇabhūmi dassitā .
KatamāM1.188 panassa jāti khīṇā , kathañca naṃ abbhaññāsīti ?
Vuccate , na tāvassa atītā jāti khīṇā pubbeva khīṇattā , na anāgatā tattha vāyāmābhāvato , na paccuppannā vijjamānattā .
Maggassa pana abhāvitattā yā uppajjeyya ekacatupañcavokārabhavesu ekacatupañcakkhandhappabhedā jāti .
Sā maggassa bhāvitattā anuppādadhammataṃ āpajjanena khīṇā .
Taṃ so maggabhāvanāya pahīnakilese paccavekkhitvā –
‘‘ kilesābhāve vijjamānampi kammaṃ āyatiṃ appaṭisandhikaṃ hotī ’’ ti jānanto jānāti .
Vusitan ti vutthaṃ parivutthaṃ , kataṃ caritaṃ niṭṭhāpitanti attho .
Brahmacariyan ti maggabrahmacariyaṃV1.181 .
Kataṃ karaṇīyan ti catūsu saccesu catūhi maggehi pariññāpahānasacchikiriyabhāvanāvasena soḷasavidhampi kiccaṃ niṭṭhāpitanti attho .
Nāparaṃ itthattāyāti idāni puna itthabhāvāya , evaṃ soḷasakiccabhāvāya , kilesakkhayāya vā katamaggabhāvanā natthīti .
Atha vā itthattāyāti itthattabhāvato , imasmā evaṃpakārā idāni vattamānakkhandhasantānā aparaṃ khandhasantānaṃ natthi , ime pana pañcakkhandhā pariññātā tiṭṭhanti chinnamūlako rukkho viyāti abbhaññāsi .Aññataroti eko .
Arahatan ti arahantānaṃ , bhagavato sāvakānaṃ arahataṃ abbhantaro ahosi .
Sapadānan ti sapadānacāraṃ , sampattagharaṃ anukkamma paṭipāṭiyā caranto .
Upasaṅkamīti upasaṅkamanto .
Mātā panassa puttaṃ disvāva gharā nikkhamma pattaṃ gahetvā antonivesanaṃ pavesetvā paññattāsane nisīdāpesi .
Āhutiṃ niccaṃ paggaṇhātīti niccakāle āhutipiṇḍaṃ paggaṇhāti .
Taṃ divasaṃ pana tasmiṃ ghare bhūtabalikammaṃ hoti .
Sabbagehaṃ haritupalittaṃ vippakiṇṇalājaṃ
P1.206 vanamālaparikkhittaṃ ussitaddhajapaṭākaṃ tattha tattha puṇṇaghare ṭhapetvā daṇḍadīpikā jāletvā gandhacuṇṇamālādīhi alaṅkataṃ , samantato sañchādiyamānā dhūmakaṭacchu ahosi .
Sāpi brāhmaṇī kālasseva vuṭṭhāya soḷasahi gandhodakaghaṭehi nhāyitvā sabbālaṅkārena attabhāvaṃ alaṅkari .
Sā tasmiṃ samaye mahākhīṇāsavaṃ nisīdāpetvā , yāguuḷuṅkamattampi adatvā ,‘‘ mahābrahmaṃ bhojessāmī ’’ ti suvaṇṇapātiyaṃ pāyāsaṃM1.189 pūretvā sappimadhusakkharādīhi yojetvā nivesanassa pacchābhāge haritupalittabhāvādīhi alaṅkatā bhūtapīṭhikā atthi .
Sā taṃ pātiṃ ādāya , tattha gantvā , catūsu koṇesu majjhe ca ekekaṃ pāyāsapiṇḍaṃ ṭhapetvā , ekaṃ piṇḍaṃ hatthena gahetvā , yāva kapparā sappinā paggharantena pathaviyaṃ jāṇumaṇḍalaṃ patiṭṭhāpetvā ‘‘ bhuñjatu bhavaṃ mahābrahmā , sāyatu bhavaṃ mahābrahmā , tappetu bhavaṃ mahābrahmā ’’ ti vadamānā brahmānaṃ bhojeti .Etadahosīti mahākhīṇāsavassa sīlagandhaṃ chadevaloke ajjhottharitvā brahmalokaṃ upagataṃ ghāyamānassa etaṃ ahosi .
Saṃvejeyyan ti codeyyaṃ , sammāpaṭipattiyaṃ yojeyyaṃ .
‘ Ayaṃ hi evarūpaṃ aggadakkhiṇeyyaṃ mahākhīṇāsavaṃ nisīdāpetvā yāguuḷuṅkamattampi adatvā ,‘‘ mahābrahmaṃ bhojessāmī ’’ ti tulaṃ pahāya hatthena tulayantī viya , bheriṃ pahāya kucchiṃ vādentī viya , aggiṃ
V1.182 pahāya khajjopanakaṃ dhamamānā viya bhūtabaliṃ kurumānā āhiṇḍati .
Gacchāmissā micchādassanaṃ bhinditvā apāyamaggato uddharitvā yathā asītikoṭidhanaṃ buddhasāsane vippakiritvā saggamaggaṃ ārohati , tathā karomīti vuttaṃ hoti .Dūre itoti imamhā ṭhānā dūre brahmaloko .
Tato hi kūṭāgāramattā silā pātitā ekena ahorattena aṭṭhacattālīsayojanasahassāni khepayamānā catūhi māsehi pathaviyaṃ patiṭṭhaheyya , sabbaheṭṭhimopi brahmaloko evaṃ dūre .
Yassāhutin ti yassa brahmuno āhutiṃ paggaṇhāsi , tassa brahmaloko
P1.207 dūreti attho .
Brahmapathan ti ettha brahmapatho nāma cattāri kusalajjhānāni , vipākajjhānāni pana nesaṃ jīvitapatho nāma , taṃ brahmapathaṃ ajānantī tvaṃ kiṃ jappasi vippalapasi ?
Brahmāno hi sappītikajjhānena yāpenti , na etaṃ tiṇabījāni pakkhipitvā randhaṃ goyūsaṃ khādanti , mā akāraṇā kilamasīti .Evaṃ vatvā puna so mahābrahmā añjaliṃ paggayha avakujjo hutvā theraṃ upadisanto eso hi te brāhmaṇi brahmadevotiādimāha .
Tattha nirūpadhikoti kilesābhisaṅkhārakāmaguṇopadhīhi virahito .
Atidevapattoti devānaṃ atidevabhāvaṃ brahmānaṃ atibrahmabhāvaṃ patto .
Anaññaposīti
M1.190 ṭhapetvā imaṃ attabhāvaṃ aññassa attabhāvassa vā puttadārassa vā aposanatāya anaññaposī .Āhuneyyoti āhunapiṇḍaṃ paṭiggahetuṃ yutto .
Vedagūti catumaggasaṅkhātehi vedehi dukkhassantaṃ gato .
Bhāvitattoti attānaṃ bhāvetvā vaḍḍhetvā ṭhito .
Anūpalittoti taṇhādīhi lepehi ālitto .
Ghāsesanaṃ iriyatīti āhārapariyesanaṃ carati .
Na tassa pacchā na puratthamatthīti pacchā vuccati atītaṃ , puratthaṃ vuccati anāgataṃ , atītānāgatesu khandhesu chandarāgavirahitassa pacchā vā puratthaṃ vā natthīti vadati .
Santotiādīsu rāgādisantatāya santo .
Kodhadhūmavigamā vidhūmo , dukkhābhāvā anīgho , kattaradaṇḍādīni gahetvā vicarantopi vadhakacetanāya abhāvā nikkhittadaṇḍo .
Tasathāvaresūti ettha pana puthujjanā tasā nāma , khīṇāsavā thāvarā nāma .
Satta pana sekhā tasāti vattuṃ na
V1.183 sakkā , thāvarā na honti , bhajamānā pana thāvarapakkhameva bhajanti .
So tyāhutin ti so te āhutiṃ .Visenibhūtoti kilesasenāya viseno jāto .
Anejoti nittaṇho .
Susīloti khīṇāsavasīlena susīlo .
Suvimuttacittoti phalavimuttiyā suṭṭhu vimuttacitto .
Oghatiṇṇan ti cattāro
P1.208 oghe tiṇṇaṃ .Ettakena kathāmaggena brahmā therassa vaṇṇaṃ kathento āyatane brāhmaṇiṃ niyojesi .
Avasānagāthā pana saṅgītikārehi ṭhapitā .
Patiṭṭhapesi dakkhiṇan ti catupaccayadakkhiṇaṃ patiṭṭhapesi .
Sukhamāyatikan ti sukhāyatikaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ , sukhāvahanti attho .
Tatiyaṃ .
4. Bakabrahmasuttavaṇṇanā
175. Catutthe pāpakaṃ diṭṭhigatan ti lāmikā sassatadiṭṭhi .
Idaṃ niccan ti idaṃ saha kāyena brahmaṭṭhānaṃ aniccaṃ ‘‘ niccan ’’ ti vadati .
Dhuvādīni tasseva vevacanāni .
Tattha dhuvan ti thiraṃ .
Sassatan ti sadā vijjamānaṃ .
Kevalan ti akhaṇḍaṃ sakalaṃ .
Acavanadhamman ti acavanasabhāvaṃ .
Idaṃ hi na jāyatītiādīsu imasmiṃ ṭhāne koci jāyanako vā jīyanako vā mīyanako vā cavanako
M1.191 vā upapajjanako vā natthi , taṃ sandhāya vadati .
Ito ca panaññan ti ito sahakāyā brahmaṭṭhānā uttari aññaṃ nissaraṇaṃ nāma natthīti .
Evamassa thāmagatā sassatadiṭṭhi uppannā hoti .
Evaṃvādī ca pana so upari tisso jhānabhūmiyo cattāro magge cattāri phalāni nibbānanti sabbaṃ paṭibāhati .
Kadā panassa sā diṭṭhi uppannāti ?
Paṭhamajjhānabhūmiyaṃ nibbattakāle .
Dutiyajjhānabhūmiyanti eke .
Tatrāyaṃ anupubbikathā – heṭṭhupapattiko kiresa brahmā anuppanne buddhuppāde isipabbajjaṃ pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā samāpattiyo nibbattetvā aparihīnajjhāno kālaṃ katvā catutthajjhānabhūmiyaṃ vehapphalabrahmaloke pañcakappasatikaṃ āyuṃ gahetvā nibbatti .
Tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā heṭṭhupapattikaṃ katvā tatiyajjhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā subhakiṇhabrahmaloke catusaṭṭhikappaṃ āyuṃ gahetvā nibbatti .
Tattha dutiyajjhānaṃ bhāvetvā ābhassare aṭṭha kappe āyuṃ gahetvā nibbatti .
Tattha paṭhamajjhānaṃ bhāvetvā , paṭhamajjhānabhūmiyaṃ kappāyuko hutvā nibbattiV1.184 .
So paṭhamakāle attanā katakammañca nibbattaṭṭhānañcaP1.209 aññāsi , kāle pana gacchante gacchante ubhayaṃ pamussitvā sassatadiṭṭhiṃ uppādesi .Avijjāgatoti avijjāya gato samannāgato aññāṇī andhībhūto .
Avijjāgatoti avijjāya gato samannāgato aññāṇī andhībhūto .
Yatra hi nāmāti yo nāma .
Vakkhatīti bhaṇati .
‘‘ Yatrā ’’ ti nipātayogena pana anāgatavacanaṃ kataṃ .
Evaṃ vutte so brahmā yathā nāma maggacoro dve tayo pahāre adhivāsento sahāye anācikkhitvāpi uttariṃ pahāraṃ pahariyamāno ‘‘ asuko ca asuko ca mayhaṃ sahāyo ’’ ti ācikkhati , evameva bhagavatā santajjiyamāno satiṃ labhitvā ,‘‘ bhagavā mayhaṃ padānupadaṃ pekkhanto maṃ nippīḷitukāmo ’’ ti bhīto attano sahāye ācikkhanto dvāsattatītiādimāha .
Tassattho – bho gotama , mayaṃ dvāsattati janā puññakammā tena puññakammena idha nibbattā .
Vasavattino sayaṃ aññesaṃ vase avattitvā pare attano vase vattema , jātiñca jarañca atītā , ayaṃ no vedehi gatattā ‘‘ vedagū ’’ ti saṅkhaṃ gatā bhagavā antimā brahmupapatti .
Asmābhijappanti janā anekāti anekajanā amhe
M1.192 abhijappanti .
‘‘ Ayaṃ kho bhavaṃ brahmā , mahābrahmā , abhibhū , anabhibhūto , aññadatthudaso , vasavattī , issaro , kattā , nimmātā , seṭṭho , sajitā , vasī , pitā bhūtabhabyānan ’’ ti evaṃ patthenti pihentīti .Tassattho – bho gotama , mayaṃ dvāsattati janā puññakammā tena puññakammena idha nibbattā .
Vasavattino sayaṃ aññesaṃ vase avattitvā pare attano vase vattema , jātiñca jarañca atītā , ayaṃ no vedehi gatattā ‘‘ vedagū ’’ ti saṅkhaṃ gatā bhagavā antimā brahmupapatti .
Vasavattino sayaṃ aññesaṃ vase avattitvā pare attano vase vattema , jātiñca jarañca atītā , ayaṃ no vedehi gatattā ‘‘ vedagū ’’ ti saṅkhaṃ gatā bhagavā antimā brahmupapatti .
Asmābhijappanti janā anekāti anekajanā amhe
M1.192 abhijappanti .
‘‘ Ayaṃ kho bhavaṃ brahmā , mahābrahmā , abhibhū , anabhibhūto , aññadatthudaso , vasavattī , issaro , kattā , nimmātā , seṭṭho , sajitā , vasī , pitā bhūtabhabyānan ’’ ti evaṃ patthenti pihentīti .Atha naṃ bhagavā appaṃ hi etan tiādimāha .
Tattha etan ti yaṃ tvaṃ idha tava āyuṃ ‘‘ dīghan ’’ ti maññasi , etaṃ appaṃ parittakaṃ .
Tattha etan ti yaṃ tvaṃ idha tava āyuṃ ‘‘ dīghan ’’ ti maññasi , etaṃ appaṃ parittakaṃ .
Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānan ti nirabbudagaṇanāya satasahassanirabbudānaṃ .
Āyuṃ pajānāmīti ,‘‘ idāni tava avasiṭṭhaṃ ettakaṃ āyū ’’ ti ahaṃ jānāmi .
Anantadassī bhagavā hamasmīti , bhagavā , tumhe ‘‘ ahaṃ anantadassī jātiādīni upātivatto ’’ ti vadatha .
Anantadassī bhagavā hamasmīti , bhagavā , tumhe ‘‘ ahaṃ anantadassī jātiādīni upātivatto ’’ ti vadatha .
Kiṃ me purāṇan ti , yadi tvaṃ anantadassī , evaṃ sante idaṃ me ācikkha , kiṃ mayhaṃ purāṇaṃ ?
Vatasīlavattan ti sīlameva vuccati .
Yamahaṃ vijaññāti yaṃ ahaṃ
P1.210 tayā kathitaṃ jāneyyaṃ , taṃ me ācikkhāti vadati .Idānissa ācikkhanto bhagavā yaṃ tvaṃ apāyesītiādimāha .
Tatrāyaṃ adhippāyo – pubbe kiresa kulaghare nibbattitvā kāmesu ādīnavaṃ disvā –
‘‘ jātijarāmaraṇassa antaṃ karissāmī ’’ ti nikkhamma isipabbajjaṃ pabbajitvā samāpattiyo nibbattetvā abhiññāpādakajjhānassa
V1.185 lābhī hutvā gaṅgātīre paṇṇasālaṃ kāretvā jhānaratiyā vītināmeti .
Tadā ca kālenakālaṃ satthavāhā pañcahi sakaṭasatehi marukantāraṃ paṭipajjanti .
Marukantāre pana divā na sakkā gantuṃ , rattiṃ gamanaṃ hoti .
Atha purimasakaṭassa aggayuge yuttabalibaddā gacchantā gacchantā nivattitvā āgatamaggābhimukhā ahesuṃ , sabbasakaṭāni tatheva nivattitvā aruṇe uggate nivattitabhāvaṃ jāniṃsu .
Tesañca tadā kantāraṃ atikkamanadivaso ahosi .
Sabbaṃ dārudakaṃ parikkhīṇaṃ – tasmā ‘‘ natthi dāni amhākaṃ jīvitan ’’ ti cintetvā , goṇe cakkesu bandhitvā , manussā sakaṭacchāyaṃ pavisitvā nipajjiṃsu .
Tāpasopi kālasseva paṇṇasālato nikkhamitvā paṇṇasāladvāre nisinno gaṅgaṃ olokayamāno addasa gaṅgaṃ mahatā udakoghena pūriyamānaṃ pavattitamaṇikkhandhaṃ viya āgacchantaṃ , disvā cintesi –
‘‘ atthi nu kho imasmiṃ loke evarūpassa madhurodakassa alābhena kilissamānā sattā ’’ ti ?
So evaṃ āvajjento marukantāre taṃ satthaṃ disvā ‘ ime sattā mā nassantū ’ ti ‘‘ ito cito ca mahāudakakkhandho chijjitvā marukantāreM1.193 satthābhimukho gacchatū ’’ ti abhiññācittena adhiṭṭhāsi .
Saha cittuppādena mātikāruḷhaṃ viya udakaṃ tattha agamāsi .
Manussā udakasaddena vuṭṭhāya udakaṃ disvā haṭṭhatuṭṭhā nhāyitvā pivitvā goṇepi pāyetvā sotthinā icchitaṭṭhānaṃ agamaṃsu .
Satthā taṃ brahmuno pubbakammaṃ dassento paṭhamaṃ gāthamāha .
Tattha apāyesīti pāyesi .
A-kāro nipātamattaṃ .
Gammanīti gimhe .
Sampareteti gimhātapena phuṭṭhe anugate .Gammanīti gimhe .
Sampareteti gimhātapena phuṭṭhe anugate .
Satthā taṃ brahmuno pubbakammaṃ dassento paṭhamaṃ gāthamāha .
Tattha apāyesīti pāyesi .
A-kāro nipātamattaṃ .
Gammanīti gimhe .
Sampareteti gimhātapena phuṭṭhe anugate .
Satthā taṃ brahmuno pubbakammaṃ dassento paṭhamaṃ gāthamāha .
Tattha apāyesīti pāyesi .
A-kāro nipātamattaṃ .
Gammanīti gimhe .
Sampareteti gimhātapena phuṭṭhe anugate .
Aparasmimpi samaye tāpaso gaṅgātīre paṇṇasālaṃ māpetvā araññagāmakaṃ nissāya vasati .
Tena ca samayena corā taṃ gāmaṃ paharitvā hatthasāraṃ gahetvā gāviyo ca karamare
P1.211 ca gahetvā gacchanti .
Gāvopi sunakhāpi manussāpi mahāviravaṃ viravanti .
Tāpaso taṃ saddaṃ sutvā ‘‘ kinnu kho etan ’’ ti ?
Āvajjento ‘‘ manussānaṃ bhayaṃ uppannan ’’ ti ñatvā ‘‘ mayi passante ime sattā mā nassantū ’’ ti abhiññāpādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya abhiññācittena corānaṃ paṭipathe caturaṅginiṃ senaṃ māpesi .
Kammasajjā āgacchantā corā disvā ,‘‘ rājā maññe āgato ’’ ti vilopaṃ chaḍḍetvā pakkamiṃsu .
Tāpaso ‘‘ yaṃ yassa santakaṃ , taṃ tasseva hotū ’’ ti adhiṭṭhāsi , taṃ tatheva ahosi .
Mahājano sotthibhāvaṃ pāpuṇi .
Satthā idampiV1.186 tassa pubbakammaṃ dassento dutiyaṃ gāthamāha .
Tattha eṇikūlasmin ti gaṅgātīre .
Gayhakaṃ nīyamānan ti gahetvā nīyamānaṃ , karamaraṃ nīyamānantipi attho .Tattha eṇikūlasmin ti gaṅgātīre .
Gayhakaṃ nīyamānan ti gahetvā nīyamānaṃ , karamaraṃ nīyamānantipi attho .
Satthā idampi
V1.186 tassa pubbakammaṃ dassento dutiyaṃ gāthamāha .
Tattha eṇikūlasmin ti gaṅgātīre .
Gayhakaṃ nīyamānan ti gahetvā nīyamānaṃ , karamaraṃ nīyamānantipi attho .Satthā idampi
V1.186 tassa pubbakammaṃ dassento dutiyaṃ gāthamāha .
Tattha eṇikūlasmin ti gaṅgātīre .
Gayhakaṃ nīyamānan ti gahetvā nīyamānaṃ , karamaraṃ nīyamānantipi attho .Puna ekasmiṃ samaye uparigaṅgāvāsikaṃ ekaṃ kulaṃ heṭṭhāgaṅgāvāsikena kulena saddhiṃ mittasanthavaṃ katvā , nāvāsaṅghāṭaṃ bandhitvā , bahuṃ khādanīyañceva bhojanīyañca gandhamālādīni ca āropetvā gaṅgāsotena āgacchati .
Manussā khādamānā bhuñjamānā naccantā gāyantā devavimānena gacchantā viya balavasomanassā ahesuṃ .
Gaṅgeyyako nāgo disvā kupito ‘‘ ime mayi saññampi na karonti .
Idāni ne samuddameva pāpessāmī ’’ ti mahantaṃ attabhāvaṃ māpetvā udakaṃ dvidhā bhinditvā uṭṭhāya phaṇaṃ katvā , susukāraṃ karonto aṭṭhāsi .
Mahājano disvā bhīto vissaramakāsi .
Tāpaso paṇṇasālāyaṃ nisinno sutvā ,‘‘ ime gāyantā naccantā somanassajātā āgacchanti .
Idāni pana bhayaravaṃ raviṃsu , kinnu kho ’’ ti ?
Āvajjento
M1.194 nāgarājaṃ disvā ,‘‘ mayi passante sattā mā nassantū ’’ ti abhiññāpādakajjhānaṃ samāpajjitvā attabhāvaṃ pajahitvā supaṇṇavaṇṇaṃ māpetvā nāgarājassa dassesi .
Nāgarājā bhīto phaṇaṃ saṃharitvā udakaṃ paviṭṭho , mahājano sotthibhāvaṃ pāpuṇi .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento tatiyaṃ gāthamāha .
Tattha luddenāti dāruṇena .
Manussakamyāti manussakāmatāya , manusse viheṭhetukāmatāyāti attho .Tattha luddenāti dāruṇena .
Manussakamyāti manussakāmatāya , manusse viheṭhetukāmatāyāti attho .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento tatiyaṃ gāthamāha .
Tattha luddenāti dāruṇena .
Manussakamyāti manussakāmatāya , manusse viheṭhetukāmatāyāti attho .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento tatiyaṃ gāthamāha .
Tattha luddenāti dāruṇena .
Manussakamyāti manussakāmatāya , manusse viheṭhetukāmatāyāti attho .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento tatiyaṃ gāthamāha .
Tattha luddenāti dāruṇena .
Manussakamyāti manussakāmatāya , manusse viheṭhetukāmatāyāti attho .
Aparasmimpi
P1.212 samaye esa isipabbajjaṃ pabbajitvā kesavo nāma tāpaso ahosi .
Tena samayena amhākaṃ bodhisatto kappo nāma māṇavo kesavassa baddhacaro antevāsiko hutvā ācariyassa kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī buddhisampanno atthacaro ahosi .
Kesavo tena vinā vasituṃ na sakkoti , taṃ nissāyeva jīvikaṃ kappesi .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento catutthaṃ gāthamāha .
Tattha baddhacaroti antevāsiko , so pana jeṭṭhantevāsiko ahosi .
Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññīti ,‘‘ sammā buddhimā vatasampanno ayan ’’ ti evaṃ maññamāno kappo tava antevāsiko ahosiṃ ahaṃ so tena samayenāti dasseti .Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññīti ,‘‘ sammā buddhimā vatasampanno ayan ’’ ti evaṃ maññamāno kappo tava antevāsiko ahosiṃ ahaṃ so tena samayenāti dasseti .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento catutthaṃ gāthamāha .
Tattha baddhacaroti antevāsiko , so pana jeṭṭhantevāsiko ahosi .
Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññīti ,‘‘ sammā buddhimā vatasampanno ayan ’’ ti evaṃ maññamāno kappo tava antevāsiko ahosiṃ ahaṃ so tena samayenāti dasseti .
Satthā idampi tassa pubbakammaṃ dassento catutthaṃ gāthamāha .
Tattha baddhacaroti antevāsiko , so pana jeṭṭhantevāsiko ahosi .
Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññīti ,‘‘ sammā buddhimā vatasampanno ayan ’’ ti evaṃ maññamāno kappo tava antevāsiko ahosiṃ ahaṃ so tena samayenāti dasseti .
Aññepi jānāsīti na kevalaṃ mayhaṃ āyumeva , aññepi tvaṃ jānāsiyeva .
Aññepi jānāsīti na kevalaṃ mayhaṃ āyumeva , aññepi tvaṃ jānāsiyeva .
Tathā hi buddhoti tathā hi tvaṃ buddho , yasmā buddho , tasmā jānāsīti attho .
Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvoti yasmā ca tvaṃ buddho , tasmā
V1.187 te ayaṃ jalito ānubhāvo .Obhāsayaṃ tiṭṭhatīti sabbaṃ brahmalokaṃ obhāsayanto tiṭṭhati .
Catutthaṃ .
5. Aññatarabrahmasuttavaṇṇanā
176. Pañcame tejodhātuṃ samāpajjitvāti tejokasiṇaparikammaṃ katvā pādakajjhānato vuṭṭhāya ,‘‘ sarīrato jālā nikkhamantū ’’ ti adhiṭṭhahanto adhiṭṭhānacittānubhāvena sakalasarīrato jālā nikkhamanti , evaṃ tejodhātuṃ samāpanno nāma hoti , tathā samāpajjitvā .
Tasmiṃ brahmaloketi kasmā thero tattha agamāsi ?
Therassa kira tejodhātuṃ samāpajjitvā tassa brahmuno upari nisinnaṃ tathāgataṃ disvā ‘‘ aṭṭhivedhī
M1.195 ayaṃ puggalo , mayāpettha gantabban ’’ ti ahosi , tasmā agamāsi .
Sesānaṃ gamanepiP1.213 eseva nayo .
So hi brahmā tathāgatassa ceva tathāgatasāvakānañca ānubhāvaṃ adisvā abhabbo vinayaṃ upagantuṃ , tena so sannipāto ahosi .
Tattha tathāgatassa sarīrato uggatajālā sakalabrahmalokaṃ atikkamitvā ajaṭākāse pakkhandā , tā ca pana chabbaṇṇā ahesuṃ , tathāgatassa sāvakānaṃ ābhā pakativaṇṇāva .Passasi vītivattantan ti imasmiṃ brahmaloke aññabrahmasarīravimānālaṅkārādīnaṃ pabhā atikkamamānaṃ buddhassa bhagavato pabhassaraṃ pabhaṃ passasīti pucchati .
Na me , mārisa , sā diṭṭhīti yā mesā ,‘‘ idhāgantuṃ samattho añño samaṇo vā brāhmaṇo vā natthī ’’ ti pure diṭṭhi , natthi me sā .
Kathaṃ vajjan ti kena kāraṇena vadeyyaṃ .
Niccomhi sassatoti imassa kira brahmuno laddhidiṭṭhi sassatadiṭṭhi cāti dve diṭṭhiyo .
Tatrāssa tathāgatañceva tathāgatasāvake ca passato laddhidiṭṭhi pahīnā .
Bhagavā panettha mahantaṃ dhammadesanaṃ desesi .
Brahmā desanāpariyosāne sotāpattiphale patiṭṭhahi .
Itissa maggena sassatadiṭṭhi pahīnā , tasmā evamāha .
Brahmapārisajjan ti brahmapāricārikaṃ .
Therānañhi bhaṇḍagāhakadaharā viya brahmānampi pārisajjā brahmāno nāma honti .
Tenupasaṅkamāti kasmā therasseva santikaṃ pesesi ?
There kirassa tattakeneva kathāsallāpena vissāso udapādi , tasmā tasseva santikaṃ pesesi aññepīti yathā tumhe cattāro janā , kinnu kho evarūpā aññepi atthi , udāhu tumhe cattāro eva mahiddhikāti ?
Tevijjāti pubbenivāsadibbacakkhuāsavakkhayasaṅkhātāhi tīhi vijjāhi
V1.188 samannāgatā .
Iddhipattāti iddhividhañāṇaṃ pattā .
Cetopariyāyakovidāti paresaṃ cittācāre kusalā .
Evamettha pañca abhiññāpi sarūpena vuttā .
Dibbasotaṃ pana tāsaṃ vasena āgatameva hoti .Bahūti evarūpā chaḷabhiññā buddhasāvakā bahū gaṇanapathaṃ atikkantā , sakalaṃ jambudīpaṃ kāsāvapajjotaṃ katvā vicarantīti .
Pañcamaṃ .
6. Brahmalokasuttavaṇṇanā
177. Chaṭṭhe
M1.196P1.214 paccekaṃ dvārabāhan ti ekeko ekekaṃ dvārabāhaṃ nissāya dvārapālā viya aṭṭhaṃsu .Iddhoti jhānasukhena samiddho .
Phītoti abhiññāpupphehi supupphito .
Anadhivāsentoti asahanto .
Etadavocāti etesaṃ nimmitabrahmānaṃ majjhe nisinno etaṃ ‘‘ passasi me ’’ tiādivacanaṃ avoca .
Tayo supaṇṇāti gāthāya pañcasatāti satapadaṃ rūpavasena vā pantivasena vā yojetabbaṃ .
Rūpavasena tāva tayo supaṇṇāti tīṇi supaṇṇarūpasatāni .
Caturo ca haṃsāti cattārihaṃsarūpasatāni .
Bugghīnisā pañcasatāti byagghasadisā ekacce migā byagghīnisā nāma , tesaṃ byagghīnisārūpakānaṃ pañcasatāni , pantivasena tayo supaṇṇāti tīṇi supaṇṇapantisatāni , caturo haṃsāti cattāri haṃsapantisatāni .
Byagghīnisā pañcasatāti pañca byagghīnisā pantisatāni .
Jhāyinoti jhāyissa mayhaṃ vimāne ayaṃ vibhūtīti dasseti .
Obhāsayan ti obhāsayamānaṃ .
Uttarassaṃ disāyan ti taṃ kira kanakavimānaṃ tesaṃ mahābrahmānaṃ ṭhitaṭṭhānato uttaradisāyaṃ hoti .
Tasmā evamāha .
Ayaṃ panassa adhippāyo – evarūpe kanakavimāne vasanto ahaṃ kassa aññassa upaṭṭhānaṃ gamissāmīti .
Rūpe raṇaṃ disvāti rūpamhi jātijarābhaṅgasaṅkhātaṃ dosaṃ disvā .
Sadā pavedhitan ti sītādīhi ca niccaṃ pavedhitaṃ calitaṃ ghaṭṭitaṃ rūpaṃ disvā .
Tasmā na rūpe ramati sumedhoti yasmā rūpe raṇaṃ passati , sadā pavedhitañca rūpaṃ passati , tasmā sumedho sundarapañño so satthā rūpe na ramatīti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Kokālikasuttavaṇṇanā
178. Sattame appameyyaṃ paminantoti appameyyaṃ khīṇāsavapuggalaṃ ‘‘ ettakaṃ sīlaṃ , ettako
V1.189 samādhi , ettakā paññā ’’ ti evaṃ minanto .
Kodhavidvā vikappayeti ko idha vidvāP1.215 medhāvī vikappeyya , khīṇāsavova khīṇāsavaṃ minanto kappeyyāti dīpeti .
Nivutaṃ taṃ maññeti yo pana puthujjano taṃ pametuṃ ārabhati , taṃ nivutaṃ avakujjapaññaṃ maññāmīti .Sattamaṃ .
8. Katamodakatissasuttavaṇṇanā
179. Aṭṭhame
M1.197 akissavan ti kissavā vuccati paññā , nippaññoti attho .
Aṭṭhamaṃ .9. Turūbrahmasuttavaṇṇanā
180. Navame ābādhikoti ‘‘ sāsapamattīhi pīḷakāhī ’’ tiādinā nayena anantarasutte āgatena ābādhena ābādhiko .
Bāḷhagilānoti adhimattagilāno .
Turūti kokālikassa upajjhāyo turutthero nāma anāgāmiphalaṃ patvā brahmaloke nibbatto .
So bhūmaṭṭhakadevatā ādiṃ katvā ,‘‘ ayuttaṃ kokālikena kataṃ aggasāvake antimavatthunā abbhācikkhantenā ’’ ti paramparāya brahmalokasampattaṃ kokālikassa pāpakammaṃ sutvā –
‘‘ mā mayhaṃ passantasseva varāko nassi , ovadissāmi naṃ theresu cittapasādatthāyā ’’ ti āgantvā tassa purato aṭṭhāsi .
Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ turū paccekabrahmā ’’ ti .
Pesalāti piyasīlā .
Kosi tvaṃ , āvusoti nipannakova kabarakkhīni ummīletvā evamāha .
Passa yāvañca teti passa yattakaṃ tayā aparaddhaṃ , attano nalāṭe mahāgaṇḍaṃ apassanto sāsapamattāya pīḷakāya maṃ codetabbaṃ maññasīti āha .
Atha naṃ ‘‘ adiṭṭhippatto ayaṃ varāko , gilaviso viya kassaci vacanaṃ na karissatī ’’ ti ñatvā purisassa hītiādimāha .
Tattha kuṭhārīti kuṭhārisadisā pharusā vācā .
Chindatīti kusalamūlasaṅkhāte mūleyeva nikantati .
Nindiyan ti ninditabbaṃ dussīlapuggalaṃ .
Pasaṃsatīti uttamatthe sambhāvetvā khīṇāsavoti vadati .
Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyoti
P1.216 , yo vā pasaṃsitabbo khīṇāsavo , taṃ antimavatthunā codento ‘‘ dussīlo ayan ’’ ti vadati .
Vacināti mukhena so kalin ti , so taṃ aparādhaṃ mukhena vicināti nāma .
Kalinā tenāti tena aparādhena sukhaṃ na vindati .
Nindiyapasaṃsāya hi pasaṃsiyanindāya ca samakova vipāko .Sabbassāpi
V1.190 sahāpi attanāti sabbena sakenapi attanāpi saddhiṃ yo akkhesu dhanaparājayo nāma , ayaṃ appamattako aparādho .
YoM1.198 sugatesūti yo pana sammaggatesu puggalesu cittaṃ padusseyya , ayaṃ cittapadosova tato kalito mahantataro kali .Idāni tassa mahantatarabhāvaṃ dassento sataṃ sahassānan tiādimāha .
Tattha sataṃ sahassānan ti nirabbudagaṇanāya satasahassaṃ .
Chattiṃsatīti aparāni chattiṃsati nirabbudāni .
Pañca cāti abbudagaṇanāya pañca abbudāni .
Yamariyagarahīti yaṃ ariye garahanto nirayaṃ upapajjati , tattha ettakaṃ āyuppamāṇanti .
Navamaṃ .
10. Kokālikasuttavaṇṇanā
181. Dasame kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkamīti , ko ayaṃ kokāliko , kasmā ca upasaṅkami ?
Ayaṃ kira kokālikaraṭṭhe kokālikanagare kokālikaseṭṭhissa putto pabbajitvā pitarā kārāpite vihāre paṭivasati cūḷakokālikoti nāmena , na devadattassa sisso .
So hi brāhmaṇaputto mahākokāliko nāma .
Bhagavati pana sāvatthiyaṃ viharante dve aggasāvakā pañcamattehi bhikkhusatehi saddhiṃ janapadacārikaṃ caramānā upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya vivekāvāsaṃ vasitukāmā te bhikkhū uyyojetvā attano pattacīvaramādāya tasmiṃ janapade taṃ nagaraṃ patvā taṃ vihāraṃ agamaṃsu .
Tattha nesaṃ kokāliko vattaṃ dassesi .
Te tena saddhiṃ sammoditvā ,‘‘ āvuso , mayaṃ idha temāsaṃ vasissāma , mā kassaci ārocehī ’’ ti paṭiññaṃ gahetvā vasiṃsu .
Vasitvā pavāraṇādivase pavāretvā ,‘‘ gacchāma mayaṃ , āvuso ’’ ti kokālikaṃ āpucchiṃsu .
Kokāliko ‘‘ ajjekadivasaṃ , āvuso , vasitvā sve gamissathā ’’ ti vatvā dutiyadivase nagaraṃ pavisitvā manusse āmantesi –
‘‘ āvuso , tumhe aggasāvake idhāgantvā
P1.217 vasamānepi na jānātha , na ne koci paccayenāpi nimantetī ’’ ti .
Nagaravāsino ,‘‘ kahaṃ , bhante , therā , kasmā no na ārocayitthā ’’ ti ?
Kiṃ āvuso ārocitena , kiṃ na passatha dve bhikkhū therāsane nisīdante , ete aggasāvakāti .
Te khippaṃ sannipatitvā sappiphāṇitādīni ceva cīvaradussāni ca saṃhariṃsu .
KokālikoM1.199 cintesi –
‘‘ paramappicchā aggasāvakā payuttavācāya uppannaṃ lābhaṃ na sādiyissantiV1.191 , asādiyantā ‘ āvāsikassa dethā ’ ti vakkhantī ’’ ti .
Taṃ taṃ lābhaṃ gāhāpetvā therānaṃ santikaṃ agamāsi .
Therā disvāva ‘‘ ime paccayā neva amhākaṃ , na kokālikassa kappantī ’’ ti paṭikkhipitvā pakkamiṃsu .
Kokāliko ‘‘ kathaṃ hi nāma attanā agaṇhantā mayhampi adāpetvā pakkamissantī ’’ ti ?
Āghātaṃ uppādesi .
Tepi bhagavato santikaṃ gantvā bhagavantaṃ vanditvā puna attano parisaṃ ādāya janapadacārikaṃ carantā anupubbena tasmiṃ raṭṭhe tameva nagaraṃ paccāgamiṃsu .
Nāgarā there sañjānitvā saha parikkhārehi dānaṃ sajjitvā nagaramajjhe maṇḍapaṃ katvā dānaṃ adaṃsu , therānañca parikkhāre upanāmesuṃ .
Therā bhikkhusaṅghassa niyyādayiṃsu .
Taṃ disvā kokāliko cintesi –
‘‘ ime pubbe appicchā ahesuṃ , idāni pāpicchā jātā , pubbepi appicchasantuṭṭhapavivittasadisā maññe ’’ ti there upasaṅkamitvā ,‘‘ āvuso , tumhe pubbe appicchā viya , idāni pana pāpabhikkhū jātā ’’ ti vatvā ‘‘ mūlaṭṭhāneyeva nesaṃ patiṭṭhaṃ bhindissāmī ’’ ti taramānarūpo nikkhamitvā sāvatthiṃ gantvā yena bhagavā tenupasaṅkami .
Ayameva kokāliko iminā ca kāraṇena upasaṅkamīti veditabbo .Bhagavā taṃ turitaturitaṃ āgacchantaṃ disvāva āvajjento aññāsi –
‘‘ ayaṃ aggasāvake akkositukāmo āgato ’’ ti .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
Tattha mā hevan ti mā evaṃ abhaṇi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
Saddhāyikoti saddhāya ākaro pasādāvaho saddhātabbavacano vā .
Paccayikoti pattiyāyitabbavacano .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
‘‘ Sakkā nu kho paṭisedhetun ’’ ti ca āvajjento ,‘‘ na sakkā paṭisedhetuṃ , theresu aparajjhitvā kālaṅkato ekaṃsena padumaniraye nibbattissatī ’’ ti disvā ,‘‘ sāriputtamoggallānepi nāma garahantaṃ sutvā na nisedhetī ’’ ti vādamocanatthaṃ ariyūpavādassa ca mahāsāvajjabhāvadassanatthaṃ mā hevan ti tikkhattuṃ paṭisedhesi .
Pakkāmīti kammānubhāvena codiyamāno pakkāmi .
Okāsakataṃ hi kammaṃ na sakkā paṭibāhituṃ , taṃ tassa tattha ṭhātuṃ na adāsi .
Acirapakkantassāti pakkantassa
P1.218 sato na cireneva .
Sabbo kāyo phuṭoM1.200 ahosīti kesaggamattampi okāsaṃ āvajjetvā sakalasarīraṃ aṭṭhīni bhinditvā uggatāhi pīḷakāhi ajjhotthaṭaṃ ahosi .
Yasmā pana buddhānubhāvena tathārūpaṃ kammaṃ buddhānaṃ sammukhībhāve vipākaṃ na deti , dassanūpacāre vijahitamatte deti , tasmā tassa acirapakkantassa pīḷakā uṭṭhahiṃsu .Kalāyamattiyoti caṇakamattiyo .
Beluvasalāṭukamattiyoti
V1.192 taruṇabeluvamattiyo .( Billamattiyoti mahābeluvamattiyo .) Pabhijjiṃsūti bhijjiṃsu .
Tāsu bhinnāsu sakalasarīraṃ panasapakkaṃ viya ahosi .So pakkena gattena jetavanadvārakoṭṭhake visagilito maccho viya kadalipattesu sayi .
Atha dhammasavanatthaṃ āgatāgatā manussā –
‘‘ dhi kokālika , dhi kokālika , ayuttamakāsi , attanoyeva mukhaṃ nissāya anayabyasanaṃ patto ’’ ti āhaṃsu .
Tesaṃ sutvā ārakkhadevatā dhi-kāraṃ akaṃsu .
Ārakkhakadevatānaṃ ākāsadevatāti iminā upāyena yāva akaniṭṭhabhavanā ekadhikāro udapādi .
Athassa upajjhāyo āgantvā ovādaṃ agaṇhantaṃ ñatvā garahitvā pakkāmi .
Kālamakāsīti upajjhāye pakkante kālamakāsi .
Padumaṃ nirayan ti pāṭiyekko padumanirayo nāma natthi , avīcimahānirayamhiyeva pana padumagaṇanāya paccitabbe ekasmiṃ ṭhāne nibbatti .
Vīsatikhārikoti māgadhakena patthena cattāro patthā kosalaraṭṭhe ekapattho hoti , tena patthena cattāro patthā āḷhakaṃ , cattāri āḷhakāni doṇaṃ , catudoṇā mānikā , catumānikā khārī , tāya khāriyā vīsatikhāriko .
Tilavāhoti māgadhakānaṃ sukhumatilānaṃ tilasakaṭaṃ .
Abbudo nirayoti abbudo nāma pāṭiyekko nirayo natthi .
Avīcimhiyeva pana abbudagaṇanāya paccitabbaṭṭhānassetaṃ nāmaṃ .
Nirabbudā dīsupi
P1.219 eseva nayo .
Vassagaṇanāpi panettha evaṃ veditabbā – yatheva hi sataṃ satasahassāni koṭi hoti , evaṃ sataṃ satasahassakoṭiyo pakoṭi nāma hoti , sataṃ satasahassapakoṭiyo koṭipakoṭi nāma , sataṃ satasahassakoṭipakoṭiyoM1.201 nahutaṃ , sataṃ satasahassanahutāni ninnahutaṃ , sataṃ satasahassaninnahutāni ekaṃ abbudaṃ , tato vīsatiguṇaṃ nirabbudaṃ .
Eseva nayo sabbatthāti .Paṭhamo vaggo .