Dutiyaṃ .
3. Kisāgotamīsuttavaṇṇanā
164. Tatiye
V1.168 kisāgotamīti appamaṃsalohitatāya kisā , gotamīti panassā nāmaṃ .Pubbe kira sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kule asītikoṭidhanaṃ sabbaṃ aṅgārāva jātaṃ .
Kuṭumbiko aṅgārajātāni anīharitvā
M1.175 –
‘‘ avassaṃ koci puññavā bhavissati , tassa puññena puna pākatikaṃ bhavissatī ’’ ti suvaṇṇahiraññassa cāṭiyo pūretvā āpaṇe ṭhapetvā samīpe nisīdi .
Athekā duggatakulassa dhītā –
‘‘ aḍḍhamāsakaṃ gahetvā dārusākaṃ āharissāmī ’’ ti vīthiṃ gatā taṃ disvā kuṭumbikaṃ āha –
‘‘ āpaṇe tāva dhanaṃ ettakaṃ , gehe kittakaṃ bhavissatī ’’ ti .
Kiṃ disvā amma evaṃ kathesīti ?
Imaṃ hiraññasuvaṇṇanti .
So ‘‘ puññavatī esā bhavissatī ’’ ti tassā vasanaṭṭhānaṃ pucchitvā āpaṇe bhaṇḍaṃ paṭisāmetvā tassā mātāpitaro upasaṅkamitvā evamāha –
‘‘ amhākaṃ gehe vayappatto dārako atthi , tassetaṃ dārikaṃ dethā ’’ ti .
Kiṃ sāmi duggatehi saddhiṃ keḷiṃ karosīti ?
Mittasanthavo nāma duggatehipi saddhiṃ hoti , detha naṃ , kuṭumbasāminī bhavissatīti naṃ gahetvā gharaṃ ānesi .
Sā saṃvāsamanvāya puttaṃ vijātā .
Putto padasā āhiṇḍanakāle kālamakāsi .
Sā duggatakule uppajjitvā mahākulaṃ gantvāpi ‘‘ puttavināsaṃ pattāmhī ’’ ti uppannabalavasokā puttassa sarīrakiccaṃ vāretvā taṃ matakaḷevaraṃ ādāya nagare vippalapantī carati .
Ekadivasaṃ mahatiyā buddhavīthiyā dasabalassaP1.191 santikaṃ gantvā –
‘‘ puttassa me arogabhāvatthāya bhesajjaṃ detha bhagavā ’’ ti āha .
Gaccha sāvatthiṃ āhiṇḍitvā yasmiṃ gehe matapubbo natthi , tato siddhatthakaṃ āhara , puttassa te bhesajjaṃ bhavissatīti .
Sā nagaraṃ pavisitvā dhuragehato paṭṭhāya bhagavatā vuttanayena gantvā siddhatthakaṃ yācantī ghare ghare ,‘‘ kuto tvaṃ evarūpaṃ gharaṃ passissasī ’’ ti vuttā katipayāni gehāni āhiṇḍitvā –
‘‘ sabbesampi kirāyaṃ dhammatā , na mayhaṃ puttassevā ’’ ti sālāyaṃ chavaṃ chaḍḍetvā pabbajjaṃ yāci .
Satthā ‘‘ imaṃ pabbājetū ’’ ti bhikkhuniupassayaṃ pesesi .
Sā khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi .
Imaṃ theriṃ sandhāya ‘‘ atha kho kisāgotamī ’’ ti vuttaṃ .Ekamāsīti ekā āsi .
Rudammukhīti rudamānamukhī viya .
Accantaṃ mataputtāmhīti ettha
V1.169 antaṃ atītaṃ accantaṃ , bhāvanapuṃsakametaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā puttamaraṇaṃ antaṃ atītaṃ hoti , evaṃ mataputtā ahaṃ , idāni mama puna puttamaraṇaṃ nāma natthi .
Purisā etadantikāti purisāpi me etadantikāvaM1.176 .
Yo me puttamaraṇassa anto , purisānampi me esevanto , abhabbā ahaṃ idāni purisaṃ gavesitunti .Sabbattha vihatā nandīti sabbesu khandhāyatanadhātubhavayonigatiṭhitinivāsesu mama taṇhānandī vihatā .
Tamokkhandhoti avijjākkhandho .
Padālitoti ñāṇena bhinno .
Tatiyaṃ .