Chaṭṭhaṃ .
7. Pavāraṇāsuttavaṇṇanā
215. Sattame
V1.243M1.253 tadahūti tasmiṃ ahu , tasmiṃ divaseti attho .Upavasanti etthāti uposatho .
Upavasantīti ca sīlena vā anasanena vā upetā hutvā vasantīti attho .
So panesa uposathadivaso aṭṭhamīcātuddasīpannarasībhedena tividho , tasmā sesadvayanivāraṇatthaṃ pannaraseti vuttaṃ .
Pavāraṇāyāti vassaṃ-vuṭṭha-pavāraṇāya .
Visuddhipavāraṇātipi etissāva nāmaṃ .
Nisinno hotīti sāyanhasamaye sampattaparisāya kālayuttaṃ dhammaṃ desetvā udakakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā nivatthanivāsano ekaṃsaṃ sugatamahācīvaraṃ katvā majjhimatthambhaṃ nissāya paññatte varabuddhāsane puratthimadisāya uṭṭhahato candamaṇḍalassa siriṃ siriyā abhibhavamāno nisinno hoti .
Tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtan ti yato yato anuviloketi , tato tato tuṇhībhūtameva .
Tattha hi ekabhikkhussāpi hatthakukkuccaṃ vā pādakukkuccaṃ vā natthi , sabbe niravā santena iriyāpathena nisīdiṃsu .
Anuviloketvāti dissamānapañcapasādehi nettehi anuviloketvā .
Handāti vossaggatthe nipāto .
Na ca me kiñci garahathāti ettha na ca kiñcīti pucchanatthe na-kāro .
Kiṃ me kiñci
P1.277 garahatha ?
Yadi garahatha , vadatha , icchāpemi vo vattunti attho .
Kāyikaṃ vā vācasikaṃ vāti iminā kāyavacīdvārāneva pavāreti , na manodvāraṃ .
Kasmā ?
Apākaṭattā .
Kāyavacīdvāresu hi doso pākaṭo hoti , na manodvāre .
‘‘ Ekamañce sayatopi hi kiṃ cintesī ’’ ti ?
Pucchitvā cittācāraṃ jānāti .
Iti manodvāraṃ apākaṭattā na pavāreti , no aparisuddhattā .
Bodhisattabhūtassāpi hi tassa bhūridattachaddantasaṅkhapāladhammapālādikāle manodvāraṃ parisuddhaṃ , idānettha vattabbameva natthi .Etadavocāti dhammasenāpatiṭṭhāne ṭhitattā bhikkhusaṅghassa bhāraṃ vahanto etaṃ avoca .
Na kho mayaṃ , bhanteti , bhante , mayaṃ bhagavato na kiñci garahāma .
Kāyikaṃ vā vācasikaṃ vāti idaṃ catunnaṃ arakkhiyataṃ sandhāya thero āha .
Bhagavato hi cattāri arakkhiyāni .
Yathāha –
‘‘ Cattārimāni
M1.254 , bhikkhave , tathāgatassa arakkhiyāni .
Katamāni cattāri ?
Parisuddhakāyasamācāro , bhikkhave , tathāgato , natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ , yaṃ tathāgato rakkheyya ‘ mā me idaṃ paro aññāsī ’ ti .
Parisuddhavacīsamācāro , bhikkhave , tathāgato , natthi tathāgatassaV1.244 vacīduccaritaṃ , yaṃ tathāgato rakkheyya ,‘ mā me idaṃ paro aññāsī ’ ti .
Parisuddhamanosamācāro , bhikkhave , tathāgato , natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ , yaṃ tathāgato rakkheyya ,‘ mā me idaṃ paro aññāsī ’ ti .
Parisuddhājīvo , bhikkhave , tathāgato , natthi tathāgatassa micchāājīvo , yaṃ tathāgato rakkheyya ‘‘ mā me idaṃ paro aññāsī ’’ ti ( a . ni .7.58).Idāni bhagavato yathābhūtaguṇe kathento bhagavā hi , bhantetiādimāha .
Tattha anuppannassāti kassapasammāsambuddhato paṭṭhāya aññena samaṇena vā brāhmaṇena vā anuppāditapubbassa .
Asañjātassāti idaṃ anuppannavevacanameva .
Anakkhātassāti aññena adesitassa .
Pacchā samannāgatāti paṭhamagatassa bhagavato pacchā samanuāgatā .
Iti thero yasmā sabbepi bhagavato sīlādayo guṇā arahattamaggameva nissāya āgatā , tasmā arahattamaggameva nissāya guṇaṃ kathesi .
Tena sabbaguṇā kathitāva honti .
Ahañca kho , bhanteti idaṃ thero sadevake loke aggapuggalassa attano ceva saṅghassa ca kāyikavācasikaṃ pavārento āha .
Pitarā
P1.278 pavattitan ti cakkavattimhi kālaṅkate vā pabbajite vā sattāhaccayena cakkaṃ antaradhāyati , tato dasavidhaṃ dvādasavidhaṃ cakkavattivattaṃ pūretvā nisinnassa puttassa aññaṃ pātubhavati , taṃ so pavatteti .
Ratanamayattā pana sadisaṭṭhena tadeva vattaṃ katvā ‘‘ pitarā pavattitan ’’ ti vuttaṃ .
Yasmā vā so ‘‘ appossukko tvaṃ , deva , hohi , ahamanusāsissāmī ’’ ti āha , tasmā pitarā pavattitaṃ āṇācakkaṃ anuppavatteti nāma .Sammadeva anuppavattesīti sammā nayena hetunā kāraṇeneva anuppavattesi .
Bhagavā hi catusaccadhammaṃ katheti , thero tameva anukatheti , tasmā evamāha .
Ubhatobhāgavimuttāti dvīhi bhāgehi vimuttā
M1.255 , arūpāvacarasamāpattiyā rūpakāyato vimuttā , aggamaggena nāmakāyatoti .
Paññāvimuttāti paññāya vimuttā tevijjādibhāvaṃ appattā khīṇāsavā .Visuddhiyāti visuddhatthāya .
Saṃyojanabandhanacchidāti saṃyojanasaṅkhāte ceva bandhanasaṅkhāte ca kilese chinditvā ṭhitā .
Vijitasaṅgāman ti vijitarāgadosamohasaṅgāmaṃ , mārabalassa vijitattāpi
V1.245 vijitasaṅgāmaṃ .
Satthavāhan ti aṭṭhaṅgikamaggarathe āropetvā veneyyasatthaṃ vāheti saṃsārakantāraṃ uttāretīti bhagavā satthavāho , taṃ satthavāhaṃ .Palāpoti antotuccho dussīlo .
Ādiccabandhunan ti ādiccabandhuṃ satthāraṃ dasabalaṃ vandāmīti vadati .