Upālipañhā
351. Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ saṅgharāji saṅgharājīti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedo ?
Kittāvatā ca pana saṅgharāji ceva hoti
T2.205 saṅghabhedo cā ’’ ti ?‘‘ Ekato
V0.344 , upāli , eko hoti , ekato dve , catuttho anussāveti , salākaṃ gāheti –‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Evampi kho , upāli , saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedo .
Ekato , upāli , dve honti , ekato dve , pañcamo anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Evampi kho , upāli , saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedo .
Ekato , upāli , dve honti , ekato tayo , chaṭṭho anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Evampi kho , upāli , saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedo
P2.204 .Ekato , upāli , tayo honti , ekato tayo , sattamo anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Evampi kho , upāli , saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedo .
Ekato , upāli , tayo honti , ekato cattāro , aṭṭhamo anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Evampi kho , upāli , saṅgharāji hoti , no ca saṅghabhedo .
Ekato , upāli , cattāro honti , ekato cattāro , navamo anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti
T2.206 .Evaṃ
M0.368 kho , upāli , saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca .Navannaṃ vā , upāli , atirekanavannaṃ vā saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca .
Na kho , upāli , bhikkhunī saṅghaṃ bhindati , api ca bhedāya parakkamati , na sikkhamānā saṅghaṃ bhindati … pe … na sāmaṇero saṅghaṃ bhindati , na sāmaṇerī saṅghaṃ bhindati , na upāsako saṅghaṃ bhindati , na upāsikā saṅghaṃ bhindati , api ca bhedāya parakkamati .
Bhikkhu kho , upāli , pakatatto , samānasaṃvāsako , samānasīmāyaṃ ṭhito , saṅghaṃ bhindatī ’’ ti .
352.[ a . ni .10.37]‘‘ Saṅghabhedo saṅghabhedoti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , saṅgho bhinno hotī ’’ ti ?
‘‘ Idhupāli , bhikkhū adhammaṃ dhammoti dīpenti , dhammaṃ adhammoti dīpenti , avinayaṃ vinayoti dīpenti , vinayaṃ avinayoti dīpenti , abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti , bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti , anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti , āciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti , apaññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti , paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti , anāpattiṃ āpattīti dīpenti , āpattiṃ anāpattīti
V0.345 dīpenti , lahukaṃ āpattiṃ garukā āpattīti dīpenti , garukaṃ āpattiṃ lahukā āpattīti dīpenti , sāvasesaṃ āpattiṃ anavasesāT2.207 āpattīti dīpenti , anavasesaṃ āpattiṃ sāvasesā āpattīti dīpenti , duṭṭhullaṃ āpattiṃ aduṭṭhulā āpattīti dīpenti , aduṭṭhullaṃ āpattiṃ duṭṭhullā āpattīti dīpenti .Te imehi aṭṭhārasahi vatthūhi apakassanti , avapakassanti , āveniṃ [ āveṇi ( sī .), āveṇikaṃ ( syā .)] uposathaṃ karonti , āveniṃ pavāraṇaṃ karonti , āveniṃ saṅghakammaṃ karonti .
Ettāvatā kho , upāli , saṅgho bhinno hotī ’’ ti .
353.[ a . ni .10.37]‘‘ Saṅghasāmaggī saṅghasāmaggīti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , saṅgho samaggo hotī ’’ ti ?
‘‘ Idhupāli , bhikkhū adhammaṃ adhammoti dīpenti , dhammaṃ dhammoti dīpenti , avinayaṃ avinayoti dīpenti , vinayaṃ vinayoti
M0.369 dīpenti , abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti , bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti , anāciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti , āciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti , apaññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti , paññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti , anāpattiṃ anāpattīti dīpenti , āpattiṃ āpattīti dīpenti , lahukaṃ āpattiṃ lahukā āpattīti dīpenti , garukaṃ āpattiṃ garukā āpattīti dīpenti , sāvasesaṃ āpattiṃ sāvasesā āpattīti dīpenti , anavasesaṃ āpattiṃ anavasesā āpattīti dīpentiT2.208 , duṭṭhullaṃ āpattiṃ duṭṭhullā āpattīti dīpenti , aduṭṭhullaṃ āpattiṃ aduṭṭhullā āpattīti dīpenti .Te imehi aṭṭhārasahi vatthūhi na apakassanti , na avapakassanti , na āveniṃ uposathaṃ karonti , na āveniṃ pavāraṇaṃ karonti , na āveniṃ saṅghakammaṃ karonti .
Ettāvatā kho , upāli , saṅgho samaggo hotī ’’ ti .
354.‘‘ Samaggaṃ pana , bhante , saṅghaṃ bhinditvā kiṃ so pasavatī ’’ ti ?
‘‘ Samaggaṃ kho , upāli , saṅghaṃ bhinditvā kappaṭṭhikaṃ kibbisaṃ pasavati , kappaṃ nirayamhi paccatī ’’ ti .
[ itivu .18; a . ni .10.39]‘‘ Āpāyiko
P2.205 nerayiko , kappaṭṭho saṅghabhedako ;Vaggarato adhammaṭṭho , yogakkhemā padhaṃsati ;
Saṅghaṃ samaggaṃ bhinditvā , kappaṃ nirayamhi paccatī ’’ ti .
‘‘ Bhinnaṃ
V0.346 pana , bhante , saṅghaṃ samaggaṃ katvā kiṃ so pasavatī ’’ ti ?‘‘ Bhinnaṃ kho , upāli , saṅghaṃ samaggaṃ katvā brahmaṃ puññaṃ pasavati , kappaṃ saggamhi modatī ’’ ti .
[ ittivu .18; a . ni .10.40]‘‘ Sukhā saṅghassa sāmaggī , samaggānañca anuggaho ;
Samaggarato dhammaṭṭho , yogakkhemā na dhaṃsati ;
Saṅghaṃ samaggaṃ katvāna , kappaṃ saggamhi modatī ’’ ti .
355.[ pari .459]‘‘ Siyā nu kho , bhante , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho ’’ ti ?
‘‘ Siyā , upāli , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho ’’ ti .
[ pari .459]‘‘ Siyā
M0.370 [ siyā nu kho ( syā . kaṃ .)] pana , bhante , saṅghabhedakoT2.209 na āpāyiko , na nerayiko , na kappaṭṭho , na atekiccho ’’ ti ?‘‘ Siyā , upāli , saṅghabhedako na āpāyiko , na nerayiko , na kappaṭṭho , na atekiccho ’’ ti .
‘‘ Katamo pana , bhante , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho ’’ ti ?
‘‘ Idhupāli , bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti .
Tasmiṃ adhammadiṭṭhi , bhede adhammadiṭṭhi , vinidhāya diṭṭhiṃ , vinidhāya khantiṃ , vinidhāya ruciṃ , vinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Ayampi kho , upāli , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho .
‘‘ Puna caparaṃ , upāli , bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti .
Tasmiṃ adhammadiṭṭhi , bhede dhammadiṭṭhi , vinidhāya diṭṭhiṃ , vinidhāya khantiṃ , vinidhāya ruciṃ , vinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Ayampi kho , upāli , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho .
‘‘ Puna caparaṃ , upāli , bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti .
Tasmiṃ adhammadiṭṭhi , bhede vematiko , vinidhāya diṭṭhiṃ , vinidhāya khantiṃ , vinidhāya ruciṃ , vinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ
V0.347 rocethā ’ ti .Ayampi kho , upāli , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho .
‘‘ Puna caparaṃ , upāli , bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti .
Tasmiṃ dhammadiṭṭhi , bhede
T2.210 adhammadiṭṭhi … pe …( tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi )[() syāmapotthake natthi , vimativinodanīṭīkāya sameti ].Tasmiṃ dhammadiṭṭhi bhede vematiko .
Tasmiṃ vematiko bhede adhammadiṭṭhi .
Tasmiṃ vematiko bhede dhammadiṭṭhi .
Tasmiṃ vematiko bhede vematiko vinidhāya diṭṭhiṃ , vinidhāya khantiṃ , vinidhāya ruciṃ , vinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Ayampi kho , upāli , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho .
‘‘ Puna
M0.371 caparaṃ , upāli , bhikkhu dhammaṃ adhammoti dīpeti … pe … avinayaṃ vinayoti dīpeti … vinayaṃ avinayoti dīpeti … abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpeti … bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpeti … anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpeti … āciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpeti … apaññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpeti … paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpeti … anāpattiṃ āpattīti dīpeti … āpattiṃ anāpattīti dīpeti … lahukaṃ āpattiṃ garukā āpattīti dīpeti … garukaṃ āpattiṃ lahukā āpattīti dīpeti … sāvasesaṃ āpattiṃ anavasesā āpattīti dīpeti … anavasesaṃ āpattiṃ sāvasesā āpattīti dīpeti … duṭṭhullaṃ āpattiṃ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti … aduṭṭhullaṃ āpattiṃ duṭṭhullā āpattīti dīpeti … tasmiṃ adhammadiṭṭhi , bhede adhammadiṭṭhi … pe … tasmiṃ adhammadiṭṭhi , bhede dhammadiṭṭhiT2.211 … tasmiṃ adhammadiṭṭhi , bhede vematiko … tasmiṃ dhammadiṭṭhi , bhede adhammadiṭṭhi …( tasmiṃ dhammadiṭṭhi , bhede dhammadiṭṭhi )[() syāmapotthake natthi ]… tasmiṃ dhammadiṭṭhi , bhede vematiko … tasmiṃ vematiko , bhede adhammadiṭṭhi … tasmiṃ vematiko , bhede dhammadiṭṭhi … tasmiṃ vematiko , bhede vematiko , vinidhāya diṭṭhiṃ , vinidhāya khantiṃ , vinidhāya ruciṃ , vinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Ayampi kho , upāli , saṅghabhedako āpāyiko , nerayiko , kappaṭṭho , atekiccho ’’ ti .
‘‘ Katamo pana , bhante , saṅghabhedako na āpāyiko , na nerayiko , na kappaṭṭho
P2.206 , na atekiccho ’’ ti ?‘‘ Idhupāli , bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti .
Tasmiṃ dhammadiṭṭhi , bhede dhammadiṭṭhi
V0.348 , avinidhāya diṭṭhiṃ , avinidhāya khantiṃ , avinidhāya ruciṃ , avinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Ayampi kho , upāli , saṅghabhedako na āpāyiko , na nerayiko , na kappaṭṭho , na atekiccho .
‘‘ Puna
M0.372 caparaṃ , upāli , bhikkhu dhammaṃ adhammoti dīpeti … pe … duṭṭhullaṃ āpattiṃ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti .Tasmiṃ dhammadiṭṭhi , bhede dhammadiṭṭhi , avinidhāya diṭṭhiṃ , avinidhāya khantiṃ , avinidhāya ruciṃ , avinidhāya bhāvaṃ , anussāveti , salākaṃ gāheti –
‘ ayaṃ dhammo , ayaṃ vinayo , idaṃ satthusāsanaṃ , imaṃ gaṇhatha , imaṃ rocethā ’ ti .
Ayampi kho
T2.212 , upāli , saṅghabhedako na āpāyiko , na nerayiko , na kappaṭṭho , na atekiccho ’’ ti .Tatiyabhāṇavāro niṭṭhito .
Saṅghabhedakakkhandhako sattamo .
Tassuddānaṃ –
Anupiye abhiññātā , sukhumālo na icchati ;
Kasā vapā abhi ninne , niddhā lāve ca ubbahe .
Puñjamaddapalālañca , bhusaophuṇanīhare ;
Āyatimpi na khīyanti , pitaro ca pitāmahā .
Bhaddiyo anuruddho ca , ānando bhagu kimilo ;
Sakyamāno ca kosambiṃ , parihāyi kakudhena ca .
Pakāsesi pituno ca , purise silaṃ nāḷāgiriṃ ;
Tikapañcagaruko kho , bhindi thullaccayena ca ;
Tayo aṭṭha puna tīṇi , rāji bhedā siyā nu khoti .
Saṅghabhedakakkhandhakaṃ niṭṭhitaṃ .