Nāḷāgiripesanaṃ
342. Tena kho pana samayena rājagahe nāḷāgiri nāma hatthī caṇḍo hoti , manussaghātako .
Atha kho devadatto rājagahaṃ pavisitvā hatthisālaṃ gantvā hatthibhaṇḍe etadavoca –
‘‘ mayaṃ kho , bhaṇe , rājañātakā nāma paṭibalā nīcaṭṭhāniyaṃ uccaṭṭhāne ṭhapetuṃ , bhattampi vetanampi vaḍḍhāpetuṃ .
Tena hi , bhaṇe , yadā samaṇo gotamo imaṃ racchaṃ paṭipanno hoti , tadā imaṃ nāḷāgiriṃ hatthiṃ muñcetvā imaṃ racchaṃ paṭipādethā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ bhante ’’ ti kho te
V0.334 hatthibhaṇḍā devadattassa paccassosuṃ .Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi
P2.195 bhikkhūhi saddhiṃ rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi .Atha kho bhagavā taṃ racchaṃ paṭipajji .
Addasāsuṃ kho te hatthibhaṇḍā bhagavantaṃ taṃ racchaṃ paṭipannaṃ .
Disvāna nāḷāgiriṃ hatthiṃ muñcitvā taṃ racchaṃ paṭipādesuṃ .
Addasā kho nāḷāgiri hatthī bhagavantaṃ dūratova
T2.188 āgacchantaṃ .Disvāna soṇḍaṃ ussāpetvā pahaṭṭhakaṇṇavālo yena bhagavā tena abhidhāvi .
Addasāsuṃ kho te bhikkhū nāḷāgiriṃ hatthiṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ ayaṃ , bhante , nāḷāgiri hatthī caṇḍo manussaghātako imaṃ racchaṃ paṭipanno .
Paṭikkamatu , bhante , bhagavā ;
paṭikkamatu sugato ’’ ti .
‘‘ Āgacchatha , bhikkhave , mā bhāyittha .
Aṭṭhānametaṃ , bhikkhave , anavakāso , yaṃ parūpakkamena tathāgataṃ jīvitā voropeyya .
Anupakkamena , bhikkhave , tathāgatā parinibbāyantī ’’ ti .
Dutiyampi kho te bhikkhū … pe … tatiyampi kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ ayaṃ , bhante , nāḷāgiri hatthī caṇḍo manussaghātako imaṃ racchaṃ paṭipanno .
Paṭikkamatu , bhante , bhagavā ;
paṭikkamatu sugato ’’ ti .
‘‘ Āgacchatha , bhikkhave , mā bhāyittha .
Aṭṭhānametaṃ
M0.357 , bhikkhave , anavakāso , yaṃ parūpakkamena tathāgataṃ jīvitā voropeyya .Anupakkamena , bhikkhave , tathāgatā parinibbāyantī ’’ ti .
Tena kho pana samayena manussā pāsādesupi hammiyesupi chadanesupi āruḷhā acchanti .
Tattha ye te manussā assaddhā appasannā dubbuddhino , te evamāhaṃsu –
‘‘ abhirūpo vata , bho [ abhirūpo vata bho gotamo ( syā . kaṃ .)], mahāsamaṇo nāgena viheṭhīyissatī ’’ ti .
Ye pana te manussā
T2.189 saddhā pasannā paṇḍitā byattā buddhimanto , te evamāhaṃsu –‘‘ nacirassaṃ vata , bho , nāgo nāgena saṅgāmessatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā nāḷāgiriṃ hatthiṃ mettena cittena phari .
Atha kho nāḷāgiri hatthī bhagavato [ bhagavatā ( sī .)] mettena cittena phuṭṭho [ phuṭo ( ka .)] soṇḍaṃ oropetvā yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavato purato aṭṭhāsi .
Atha kho bhagavā dakkhiṇena hatthena nāḷāgirissa hatthissa kumbhaṃ parāmasanto nāḷāgiriṃ hatthiṃ imāhi gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘ Mā kuñjara nāgamāsado , dukkhañhi kuñjara nāgamāsado ;
Na hi nāgahatassa kuñjara sugati , hoti ito paraṃ yato .
‘‘ Mā ca mado mā ca pamādo , na hi pamattā sugatiṃ vajanti te ;
Tvaññeva tathā karissasi , yena tvaṃ sugatiṃ gamissasī ’’ ti .
Atha
V0.335 kho nāḷāgiri hatthī soṇḍāya bhagavato pādapaṃsūni gahetvā uparimuddhani ākiritvā paṭikuṭiyova [ paṭikuṭito paṭisakki ( sī . syā .)] osakki , yāva bhagavantaṃ addakkhi .Atha kho nāḷāgiri hatthī hatthisālaṃ gantvā sake ṭhāne aṭṭhāsi .
Tathā danto ca pana nāḷāgiri
P2.196 hatthī ahosi .Tena
T2.190 kho pana samayena manussā imaṃ gāthaṃ gāyanti –[ ma . ni .2.352; theragā .878]‘‘ Daṇḍeneke damayanti , aṅkusehi kasāhi ca ;
Adaṇḍena asatthena , nāgo danto mahesinā ’’ ti .
Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –
‘‘ yāva pāpo ayaṃ devadatto , alakkhiko , yatra hi nāma samaṇassa gotamassa evaṃmahiddhikassa evaṃ mahānubhāvassa vadhāya parakkamissatī ’’ ti .
Devadattassa lābhasakkāro parihāyi .
Bhagavato ca lābhasakkāro abhivaḍḍhi .