Anāthapiṇḍikavatthu
304. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati rājagahakassa seṭṭhissa bhaginipatiko hoti .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati rājagahaṃ agamāsi kenacideva karaṇīyena .
Tena kho pana samayena rājagahakena seṭṭhinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito hoti .
Atha kho rājagahako seṭṭhī dāse ca kammakāre [ kammakare ( sī . syā .)] ca āṇāpesi –
‘‘ tena hi , bhaṇe , kālasseva uṭṭhāya yāguyo pacatha , bhattāni pacatha , sūpāni sampādetha , uttaribhaṅgāni sampādethā ’’ ti .
Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi –
‘‘ pubbe khvāyaṃ
T2.103 gahapati mayi āgate sabbakiccāni nikkhipitvā mamaññeva saddhiṃ paṭisammodati .Sodānāyaṃ vikkhittarūpo dāse ca kammakāre ca āṇāpesi –
‘ tena hi , bhaṇe , kālasseva uṭṭhāya yāguyo pacatha , bhattāni pacatha , sūpāni sampādetha , uttaribhaṅgāni
P2.155 sampādethā ’ ti .Kiṃ nu kho imassa gahapatissa āvāho vā bhavissati , vivāho vā bhavissati , mahāyañño vā paccupaṭṭhito
M0.302 , rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā ’’ ti ?Atha kho rājagahako seṭṭhī dāse ca kammakāre ca āṇāpetvā yena anāthapiṇḍiko gahapati tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā anāthapiṇḍikena gahapatinā saddhiṃ paṭisammoditvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājagahakaṃ seṭṭhiṃ anāthapiṇḍiko gahapati etadavoca –
‘‘ pubbe kho tvaṃ , gahapati , mayi āgate sabbakiccāni nikkhipitvā mamaññeva saddhiṃ paṭisammodasi .
Sodāni tvaṃ vikkhittarūpo dāse ca kammakāre ca āṇāpesi –
‘ tena hi , bhaṇe , kālasseva uṭṭhāya yāguyo pacatha , bhattāni pacatha , sūpāni sampādetha , uttaribhaṅgāni sampādethā ’ ti .
Kiṃ nu kho te , gahapati , āvāho vā bhavissati , vivāho vā bhavissati , mahāyañño vā paccupaṭṭhito , rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ
V0.283 balakāyenā ’’ ti ?‘‘ Na me , gahapati , āvāho
T2.104 vā bhavissati , nāpi vivāho vā bhavissati , nāpi rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena ;api ca me mahāyañño paccupaṭṭhito ;
svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito ’’ ti .
‘‘ Buddhoti tvaṃ , gahapati , vadesī ’’ ti ?
‘‘ Buddho tyāhaṃ , gahapati , vadāmī ’’ ti .
‘‘ Buddhoti tvaṃ , gahapati , vadesī ’’ ti ?
‘‘ Buddho tyāhaṃ , gahapati , vadāmī ’’ ti .
‘‘ Buddhoti tvaṃ , gahapati , vadesī ’’ ti ?
‘‘ Buddho tyāhaṃ , gahapati , vadāmī ’’ ti .
‘‘ Ghosopi kho eso , gahapati , dullabho lokasmiṃ yadidaṃ – buddho buddhoti .
Sakkā nu kho , gahapati , imaṃ kālaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ arahantaṃ sammāsambuddhan ’’ ti ?
‘‘ Akālo kho , gahapati , imaṃ kālaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ .
Svedāni tvaṃ kālena taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissasi arahantaṃ sammāsambuddhan ’’ ti .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati – svedānāhaṃ kālena taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissāmi arahantaṃ sammāsambuddhanti – buddhagatāya satiyā nipajjitvā rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ vuṭṭhāsi pabhātaṃ maññamāno .
305.[ saṃ . ni .1.242] Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sivakadvāraṃ [ sīvadvāraṃ ( sī .), sītavanadvāraṃ ( syā .)] tenupasaṅkami .
Amanussā dvāraṃ vivariṃsu .
Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa
M0.303 nagaramhā nikkhantassa āloko antaradhāyi , andhakāroT2.105 pāturahosi , bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsoP2.156 udapādi ;tatova puna nivattitukāmo ahosi .
Atha kho sivako [ sīvako ( sī . syā .)] yakkho antarahito saddamanussāvesi –
‘‘ Sataṃ hatthī sataṃ assā , sataṃ assatarīrathā ;
Sataṃ kaññāsahassāni , āmukkamaṇikuṇḍalā ;
Ekassa padavītihārassa , kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ [ soḷasinti ( sī . ka .)].
‘‘ Abhikkama gahapati abhikkama gahapati ;
Abhikkantaṃ te seyyo no paṭikkantan ’’ ti .
Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi , āloko pāturahosi .
Yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso so paṭippassambhi .
Dutiyampi kho … pe … tatiyampi kho … pe … anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi , andhakāro pāturahosi , bhayaṃ chambhitattaṃ
V0.284 lomahaṃso udapādi , tatova puna nivattitukāmo ahosi .Tatiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –
‘‘ Sataṃ hatthī sataṃ assā , sataṃ assatarīrathā ;
Sataṃ kaññāsahassāni , āmukkamaṇikuṇḍalā ;
Ekassa padavītihārassa , kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ .
‘‘ Abhikkama gahapati abhikkama gahapati ,
Abhikkantaṃ te seyyo no paṭikkantan ’’ ti .
Tatiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi
T2.106 , āloko pāturahosi , yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso , so paṭippassambhi .Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sītavanaṃ tenupasaṅkami .
Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya ajjhokāse caṅkamati .
Addasā kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi .
Nisajja kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ
M0.304 etadavoca –‘‘ ehi sudattā ’’ ti .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati – nāmena maṃ bhagavā ālapatīti – haṭṭho udaggo yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kacci , bhante , bhagavā sukhaṃ sayitthā ’’ ti ?
[ saṃ . ni .1.242]‘‘ Sabbadā ve sukhaṃ seti , brāhmaṇo parinibbuto ;
Yo na limpati kāmesu , sītibhūto nirūpadhi .
‘‘ Sabbā āsattiyo chetvā , vineyya hadaye daraṃ ;
Upasanto sukhaṃ seti , santiṃ pappuyya cetasā ’’ ti [ cetasoti ( sī . syā .)].
Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikassa gahapatissa anupubbiṃ kathaṃ [ ānupubbikathaṃ ( sī .)] kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ , kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ , nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi .
Yadā
T2.107 bhagavā aññāsi anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesiV0.285 – dukkhaṃ , samudayaṃ , nirodhaṃ , maggaṃ .Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ
P2.157 apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya , evameva anāthapiṇḍikassa gahapatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti .Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ bhante , abhikkantaṃ bhante !
Seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ .
Adhivāsetu ca me , bhante , bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Assosi
T2.108 khoM0.305 rājagahako seṭṭhī –‘‘ anāthapiṇḍikena kira gahapatinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito ’’ ti .
306. Atha kho rājagahako seṭṭhī anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca –
‘‘ tayā kira , gahapati , svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito .
Tvañcāsi āgantuko .
Demi te , gahapati , veyyāyikaṃ yena tvaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ kareyyāsī ’’ ti .
‘‘ Alaṃ , gahapati atthi me veyyāyikaṃ yenāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ karissāmī ’’ ti .
Assosi kho rājagahako negamo –
‘‘ anāthapiṇḍikena kira gahapatinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito ’’ ti .
Atha kho rājagahako negamo anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca –
‘‘ tayā kira , gahapati , svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito .
Tvañcāsi āgantuko .
Demi te , gahapati , veyyāyikaṃ yena tvaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ kareyyāsī ’’ ti .
‘‘ Alaṃ ayya ;
atthi me veyyāyikaṃ yenāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ karissāmī ’’ ti .
Assosi kho rājā māgadho seniyo bimbisāro –
‘‘ anāthapiṇḍikena kira gahapatinā svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito ’’ ti .
Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro anāthapiṇḍikaṃ
V0.286 gahapatiṃ etadavoca –‘‘ tayā kira , gahapati , svātanāya buddhappamukho saṅgho nimantito .
Tvañcāsi āgantuko .
Demi te , gahapati , veyyāyikaṃ yena tvaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ kareyyāsī ’’ ti .
‘‘ Alaṃ
T2.109 deva ;atthi me veyyāyikaṃ yenāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa bhattaṃ karissāmī ’’ ti .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati tassā rattiyā accayena rājagahakassa seṭṭhissa nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā
P2.158 bhagavato kālaṃ ārocāpesi –‘‘ kālo , bhante , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena rājagahakassa seṭṭhissa nivesanaṃ tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā , bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ , ekamantaṃ nisīdi
M0.306 .Ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ adhivāsetu me , bhante , bhagavā sāvatthiyaṃ vassāvāsaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .
‘‘ Suññāgāre kho , gahapati , tathāgatā abhiramantī ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ bhagavā , aññātaṃ sugatā ’’ ti .
Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
307. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati bahumitto hoti bahusahāyo ādeyyavāco .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati rājagahe taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena sāvatthi tena pakkāmi .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati antarāmagge manusse āṇāpesi –
‘‘ ārāme
T2.110 , ayyā , karotha , vihāre patiṭṭhāpetha , dānāni paṭṭhapetha .Buddho loke uppanno .
So ca mayā bhagavā nimantito iminā maggena āgacchissatī ’’ ti .
Atha kho te manussā anāthapiṇḍikena gahapatinā uyyojitā ārāme akaṃsu , vihāre patiṭṭhāpesuṃ , dānāni paṭṭhapesuṃ .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati sāvatthiṃ gantvā samantā sāvatthiṃ anuvilokesi –
‘‘ kattha nu kho bhagavā vihareyya ?
Yaṃ assa gāmato neva atidūre na accāsanne , gamanāgamanasampannaṃ , atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ abhikkamanīyaṃ , divā appākiṇṇaṃ , rattiṃ appasaddaṃ , appanigghosaṃ , vijanavātaṃ , manussarāhasseyyakaṃ , paṭisallānasāruppan ’’ ti .
Addasā
V0.287 kho anāthapiṇḍiko gahapati jetassa kumārassa [ rājakumārassa ( sī . syā . kaṃ .)] uyyānaṃ – gāmato neva atidūre na accāsanne , gamanāgamanasampannaṃ , atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ abhikkamanīyaṃ , divā appākiṇṇaṃ , rattiṃ appasaddaṃ , appanigghosaṃ , vijanavātaṃ , manussarāhasseyyakaṃ , paṭisallānasāruppaṃ .Disvāna yena jeto kumāro tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā jetaṃ kumāraṃ etadavoca –
‘‘ dehi me , ayyaputta , uyyānaṃ ārāmaṃ kātun ’’ ti [ ketuṃ ( vajīrabuddhiṭīkāyaṃ )].
‘‘ Adeyyo , gahapati , ārāmo api koṭisantharenā ’’ ti .
‘‘ Gahito , ayyaputta , ārāmo ’’ ti .
‘‘ Na , gahapati , gahito ārāmo ’’ ti .
Gahito na gahitoti vohārike mahāmatte pucchiṃsu .
Mahāmattā evamāhaṃsu
M0.307 –‘‘ yato tayā
P2.159 , ayyaputta , aggho kato , gahito ārāmo ’’ ti .Atha kho anāthapiṇḍiko
T2.111 gahapati sakaṭehi hiraññaṃ nibbāhāpetvā jetavanaṃ koṭisantharaṃ santharāpesi .Sakiṃ nīhaṭaṃ hiraññaṃ thokassa okāsassa koṭṭhakasāmantā nappahoti .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati manusse āṇāpesi –
‘‘ gacchatha , bhaṇe , hiraññaṃ āharatha ;
imaṃ okāsaṃ santharissāmā ’’ ti .
Atha kho jetassa kumārassa etadahosi –
‘‘ na kho idaṃ orakaṃ bhavissati , yathāyaṃ gahapati tāva bahuṃ hiraññaṃ pariccajatī ’’ ti .
Anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca –
‘‘ alaṃ , gahapati ;
mā taṃ okāsaṃ santharāpesi .
Dehi me etaṃ okāsaṃ .
Mametaṃ dānaṃ bhavissatī ’’ ti .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati – ayaṃ kho jeto kumāro abhiññāto ñātamanusso ;
mahatthiko kho pana evarūpānaṃ ñātamanussānaṃ imasmiṃ dhammavinaye pasādoti – taṃ okāsaṃ jetassa kumārassa pādāsi [ adāsi ( syā .)].
Atha kho jeto kumāro tasmiṃ okāse koṭṭhakaṃ māpesi .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati jetavane vihāre kārāpesi , pariveṇāni kārāpesi , koṭṭhake kārāpesi , upaṭṭhānasālāyo kārāpesi , aggisālāyo kārāpesi , kappiyakuṭiyo kārāpesi , vaccakuṭiyo kārāpesi , caṅkame kārāpesi , caṅkamanasālāyo kārāpesi , udapāne kārāpesi , udapānasālāyo kārāpesi , jantāghare kārāpesi , jantāgharasālāyo kārāpesi , pokkharaṇiyo kārāpesi , maṇḍape
T2.112 kārāpesi .