12. Upādāpaññattānuyogavaṇṇanā
95. Idāni
V0.125 upādāpaññattānuyogo hoti .Tattha pucchā sakavādissa , paṭiññāpaṭikkhepo paravādissa .
So hi rukkhaṃ upādāya chāyāya viya , indhanaṃ upādāya aggissa viya ca , rūpādīni upādāya
P0.28 puggalassa paññattiṃ paññāpanaṃ avabodhanaṃ icchati , tasmā ‘‘ rūpaṃ upādāyā ’’ ti puṭṭho paṭijānāti .Puna yathā rukkhupādānā chāyā rukkho viya , indhanupādāno ca aggi indhanaṃ viya aniccādidhammo , evaṃ te rūpādiupādāno puggalo rūpādayo viya aniccoti imamatthaṃ puṭṭho attano laddhiyaṃ ṭhatvā paṭikkhipati .
97. Nīlaṃ rūpaṃ upādāya nīlotiādīsu nīlarūpena saddhiṃ puggalassa ekattaṃ , ekasarīre nīlādīnaṃ bahūnaṃ vasena bahubhāvañca anicchanto paṭikkhipati .
98. Kusalaṃ vedanan ti etthāpi vedanāya saddhiṃ ekattaṃ ekasantāne bahūnaṃ kusalavedanānaṃ vasena bahubhāvañca anicchanto paṭikkhipati .
Dutiyanaye maggakusalotiādivacanasabbhāvato chekaṭṭhaṃ sandhāya paṭijānāti .
Saphalotiādīni puṭṭho tathārūpassa vohārassa abhāvato paṭikkhipati .
99. Akusalapakkhe achekaṭṭhaṃ sandhāya paṭijānāti .
100. Abyākatapakkhe sassatādivasena abyākatabhāvaṃ sandhāya paṭijānāti .
Sesamettha heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ .
104. Cakkhuṃ
M0.131 upādāyātiādīsu ‘‘ cakkhumā visamānīva … pe … pāpāni parivajjaye ’’ ti ( udā .43) ādivohārasabbhāvato paṭijānāti .Cakkhumattādinirodhena puggalanirodhaṃ anicchanto paṭikkhipati .
107. Rūpaṃ upādāya vedanaṃ upādāyāti ettha aññepi rūpamūlakā dukatikacatukkā veditabbā .
Yasmā pana khandhe upādāya puggalassa paññatti , tasmā dvepi tayopi cattāropi pañcapi
V0.126 upādāya paññattiṃ paṭijānāti .Ekasantāne pana dvinnaṃ pañcannaṃ vā abhāvā paṭikkhipati .
Āyatanādīsupi eseva nayo .
112. Idāni yaṃ upādāya yassa paññatti , yathā tassa aniccatāya tassāpi aniccatā , tato ca aññattaṃ siddhaṃ , evaṃ tassa puggalassāpi āpajjatīti dassetuṃ yathā rukkhan tiādimāha .
Tattha upādāyāti paṭicca āgamma , na vinā tanti attho .
Paravādī pana tathā anicchanto laddhiyaṃ ṭhatvā paṭikkhipati .
115. Nigaḷoti saṅkhalikabandhanaṃ .
Negaḷikoti tena bandhako yassa rūpaṃ so rūpavāti yasmā yassa rūpaṃ so rūpavā hoti , tasmā yathā na nigaḷo
P0.29 … pe … añño rūpavāti attho . 116. Citte cittetiādīsu sarāgādicittavasena sarāgāditaṃ sandhāya cittānupassanāvasena paṭijānāti .
Jāyatītiādinā nayena puṭṭho puggalassa khaṇikabhāvaṃ anicchanto paṭikkhipati .
‘‘ So ’’ ti vā ‘‘ añño ’’ ti vā puṭṭho sassatucchedabhayena paṭikkhipati .
Puna na vattabbaṃ ‘‘ kumārako ’’ ti vā ‘‘ kumārikā ’’ ti vā puṭṭho lokavohārasamucchedabhayena vattabbanti paṭijānāti .
Sesamettha pākaṭameva .
118. Idāni paravādī aññenākārena laddhiṃ patiṭṭhāpetukāmo na vattabbaṃ puggalo upalabbhatītiādimāha .
Tattha na vattabban ti kiṃ te iminā evaṃ bahunā upādāpaññattānuyogena , idaṃ tāva vadehi , kiṃ na vattabbaṃ ‘‘ puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā ’’ ti .
Tato sakavādinā āmantāti vutte nanu yo passatītiādimāha .
Tattha yoti puggalo
M0.132 .Yan ti rūpaṃ .
Yenāti cakkhunā .
Soti puggalo .
Tan ti rūpaṃ .
Tenāti cakkhunā .
Idaṃ vuttaṃ hoti – nanu yo yaṃ rūpaṃ yena cakkhunā passati , so taṃ rūpaṃ tena cakkhunā passanto puggaloti .
Sakavādī kiñcāpi cakkhuviññāṇassa nissayabhāvaṃ gacchantaṃ cakkhumeva rūpaṃ passati , tathā sotameva saddaṃ suṇāti … pe … viññāṇameva dhammaṃ vijānāti ,‘‘ atthi arahato cakkhu , passati arahā cakkhunā rūpan ’’ tiādisammutivasena pana āmantāti paṭijānāti .
120. Tato
V0.127 chalavādaṃ nissāya paravādinā puggalassa vattabbatāya sādhitāya tameva vādaṃ parivattetvā puggalo upalabbhatītiādimāha .Tattha yo na passatīti andho asaññasatto arūpaṃ upapanno nirodhaṃ samāpanno , anandhopi ca aññatra dassanasamayā na passati nāma .
Sesavāresupi eseva nayo .
Sesaṃ pāḷivaseneva atthato veditabbaṃ .
122. Suttasaṃsandanāyaṃ dibbassa cakkhuno rūpagocarattā rūpaṃ passatīti āha .
Dutiyavāre ‘‘ satte passāmī ’’ tivacanato puggalaṃ passatīti āha .
Tatiyavāre ‘‘ rūpaṃ disvā puggalaṃ vibhāvetī ’’ ti laddhito ubho passatīti āha .
Yasmā pana passitabbaṃ nāma diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātanti catubbidhe rūpasaṅgahe rūpāyatanameva saṅgahitaṃ , tasmā sakavādī ‘‘ rūpaṃ puggalo , puggalo rūpaṃ , ubho rūpan ’’ ti anuyogaṃ karoti .
Tassattho pākaṭoyevāti .
Upādāpaññattānuyogavaṇṇanā .