11. Gatianuyogavaṇṇanā
69-72.
Idāni
V0.122 gatiparivattanamukhena cutipaṭisandhianuyogo hoti .Tattha yasmā puggalavādī ‘‘ sa sattakkhattuparamaṃ sandhāvitvāna
P0.25 puggalo ’’ tiādīni ( saṃ . ni .2.133; itivu .24) suttāni nissāya puggalo sandhāvatīti laddhiṃ gahetvā voharatiM0.127 , tasmāssa taṃ laddhiṃ bhindituṃ sandhāvatīti pucchā sakavādissa .Tattha sandhāvatīti saṃsarati gamanāgamanaṃ karoti .
Attano laddhivasena paṭiññā paravādissa .
So puggalotiādayo anuyogopi sakavādissa , paṭikkhepo itarassa .
Tattha soti soyevāti attho .
Evaṃ pana anuyutto sassatadiṭṭhibhayena paṭikkhipati .
Aññoti puṭṭho ucchedadiṭṭhibhayena .
So ca añño cāti puṭṭho ekaccasassatadiṭṭhibhayena .
Neva so na aññoti puṭṭho amarāvikkhepadiṭṭhibhayena .
Puna cattāropi pañhe ekato puṭṭho catunnampi diṭṭhīnaṃ bhayena paṭikkhipitvā puna yānissa suttāni nissāya laddhi uppannā tāni dassento tena hi puggalo sandhāvatītiādimāha .
76. Puna sakavādinā ‘‘ yvāyaṃ tava laddhiyā sandhāvati , kiṃ so asmiñca parasmiñca loke ekoyevā ’’ ti adhippāyena svevāti niyametvā puṭṭho sassatabhayā paṭikkhipitvā puna daḷhaṃ katvā tatheva puṭṭho yasmā so puggalova na añño bhāvo ,‘‘ so tato cuto idhūpapanno ’’ tiādisuttampi ( pārā .12; dī . ni .1.245) atthi , tasmā paṭijānāti .
Sveva manussoti puṭṭho manussasseva devattābhāvato paṭikkhipati .
77. Puna puṭṭho ‘‘ ahaṃ tena samayena sunetto nāma satthā ahosin ’’ tiādisuttavasena ( a . ni .7.66 atthato samānaṃ ) paṭijānāti .
Athassa sakavādī devamanussupapattīnaṃ nānattato vacanaṃ micchāti pakāsento manusso hutvātiādimāha .
78. Tattha hevaṃ maraṇaṃ na hehitīti evaṃ sante maraṇaṃ na bhavissatīti attho .
Ito paraṃ yakkho petoti attabhāvanānattavasena anuyoganānattaṃ veditabbaṃ .
82. Khattiyotiādīni jātivasena ceva aṅgavekallādivasena ca vuttāni .
87. Puna
M0.128V0.123 na vattabban ti paravādinā puṭṭho idhaṭṭhakassa upapattivasena paralokassa gamanābhāvato paṭiññā sakavādissa puna sotāpannassa bhavantarepi sotāpannabhāvāvijahanato dutiyapaṭiññāpi tasseva .Hañcītiādivacanaṃ paravādissa .
88. Puna devaloke upapannassa manussattābhāvadassanena anuyogo sakavādissa .
89. Tato paraṃ anañño avigatoti ettha anaññoti sabbākārena ekasadiso .
Avigatoti ekenāpi ākārena avigatoti attho .
Na hevan ti devaloke upapannassa manussabhāvābhāvato evamāha .
90. Puna
P0.26 daḷhaṃ katvā anuyutto ‘‘ sveva puggalo sandhāvatī ’’ ti laddhiyā anujānāti .Hatthacchinnotiādi ākāravigamanadassanena avigato sandhāvatīti laddhibhindanatthaṃ vuttaṃ .
Tattha aḷacchinnoti yassa aṅguṭṭhakā chinnā .
Kaṇḍaracchinnoti yassa mahānhārū chinnā .
91. Sarūpotiādīsu paṭhame pañhe iminā rūpakāyena saddhiṃ agamanaṃ sandhāya paṭikkhipati .
Dutiye antarābhavapuggalaṃ sandhāya paṭijānāti .
So hi tassa laddhiyā sarūpova gantvā mātukucchiṃ pavisati .
Athassa taṃ rūpaṃ bhijjati .
Taṃ jīvan ti yena rūpasaṅkhātena sarīrena saddhiṃ gacchati , kimassa tadeva jīvaṃ taṃ sarīranti pucchati .
Paravādī idha sarīranikkhepā suttavirodhā ca paṭikkhipati .
Savedanotiādīsu asaññūpapattiṃ sandhāya paṭikkhipati , tadaññaṃ upapattiṃ sandhāya paṭijānāti .
Taṃ jīvan ti yena vedanādisaṅkhātena sarīrena saddhiṃ gacchati .
Kimassa tadeva jīvaṃ taṃ sarīranti pucchati .
Taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ , aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti etissā hi laddhiyā pañcapi khandhā sarīranti adhippetā .
Paravādī suttavirodhā paṭikkhipati .
92. Arūpotiādīsu paṭhame pañhe antarābhavaṃ sandhāya paṭikkhipati .
Dutiye arūpā rūpaṃ upapajjamānaṃ sandhāya paṭijānāti .
Aññaṃ , jīvan ti yaṃ
M0.129 rūpasaṅkhātaṃ sarīraṃ pahāya arūpoV0.124 sandhāvati , kiṃ te taṃ sarīraṃ aññaṃ , aññaṃ jīvanti pucchati .Itaro suttavirodhā paṭikkhipati .
Avedanotiādīsu saññībhavaṃ sandhāya paṭikkhipati , tadaññaṃ upapattiṃ sandhāya paṭijānāti .
Aññaṃ jīvan ti yaṃ vedanādisaṅkhātaṃ sarīraṃ pahāya avedano aviññāṇo sandhāvati , kiṃ te taṃ aññaṃ sarīraṃ , aññaṃ jīvanti pucchati .
Itaro suttavirodhā paṭikkhipati .
93. Rūpaṃ sandhāvatītiādīsu ye rūpādayo khandhe upādāya puggalaṃ paññapeti , kiṃ te tasmiṃ puggale sandhāvante tampi rūpaṃ sandhāvatīti pucchati .
Paravādī ‘‘ avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsaratan ’’ ti sattasseva sandhāvanavacanato
P0.27 paṭikkhipati .Puna puṭṭho yasmā rūpādidhamme vinā puggalo natthi , tasmā tasmiṃ sandhāvante tenapi rūpena sandhāvitabbanti saññāya paṭijānāti .
Vedanādīsupi eseva nayo .
94. Rūpaṃ na sandhāvatītiādīsu yasmā te rūpaṃ puggalo na hoti , sveva ca sandhāvatīti vadesi , tasmā taṃ pucchāmi , kiṃ te rūpaṃ na sandhāvatīti attho .
Itaro puggale sandhāvante na sakkā tassa upādānabhūtena rūpena sandhāvitunti saññāya paṭikkhipati .
Puna puṭṭho sattānaññeva sandhāvanavacanato paṭijānāti .
Sesamettha uttānameva .
Gāthānaṃ pana ayamattho – āyasmato matena rukkhaṃ upādāya chāyā viya , indhanaṃ upādāya aggi viya ca , khandhe upādāya puggalo ;
rūpādīnaṃ sandhāvane asati tesu khandhesu bhijjamānesu so tava puggalo bhijjati ce , evaṃ sante ucchedā bhavati diṭṭhi , ucchedadiṭṭhi te āpajjati .
Katarā yā buddhena vivajjitā akusaladiṭṭhi .
Yā pana ‘‘ ucchedavādī samaṇo gotamo ’’ ti pariyāyabhāsitā , na taṃ vadāmāti dasseti .
Athāpi tesu khandhesu bhijjamānesu so puggalo na bhijjati , evaṃ sante sassato puggalo hoti .
Tato so nibbānena samasamo āpajjati
M0.130 .Samasamoti ativiya samo , samena vā samo , samabhāveneva samo .
Yatheva nibbānaṃ nuppajjati na bhijjati , evaṃ te puggalopi tena samasamoti .
Gatiparivattanamukhena cutipaṭisandhānuyogo niṭṭhito .
Anuyogavaṇṇanā .