5. Sabbamatthītikathā

作者： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Sabbamatthītikathā

1. Vādayuttivaṇṇanā

282. IdāniV0.145 sabbamatthītivādakathā nāma hoti .

Tattha yesaṃ ‘‘ yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe … ayaṃ vuccati rūpakkhandho ’’ tiādivacanato ( vibha .2)‘‘ sabbepi atītādibhedā dhammā khandhasabhāvaṃ na vijahanti , tasmā sabbaṃ atthiyeva nāmā ’’ ti laddhi , seyyathāpi etarahi sabbamatthivādānaṃ , tesaṃ laddhivisodhanatthaṃ sabbamatthīti pucchā sakavādissa , vuttappakārāya laddhiyā ṭhatvā paṭiññā itarassa .

Sabbathāti sabbasmiṃ sarīre sabbamatthīti pucchati .

Sabbadāti sabbasmiṃ kāle sabbamatthīti pucchati .

Sabbena sabban ti sabbenākārena sabbamatthīti pucchati .

Sabbesūti sabbesu dhammesu sabbamatthīti pucchati .

Ayogan tiM0.150 ayuttaṃ .

Nānāsabhāvānañhi yogo hoti , na ekasabhāvassa .

Iti imasmiṃ pañhe rūpaṃ vedanāya , vedanaṃ vā rūpena anānaṃ ekalakkhaṇameva katvā sabbamatthīti pucchati .

Yampi natthi tampatthīti yampi chaṭṭhakhandhādikaṃ sasavisāṇādikaṃ vā kiñci natthīti siddhaṃ , tampi te atthīti pucchati .

Sabbamatthīti yā diṭṭhi sā diṭṭhi micchādiṭṭhīti , yā diṭṭhi sā diṭṭhi sammādiṭṭhīti hevamatthīti iminā idaṃ pucchati – yā te esā sabbamatthīti diṭṭhi , sā diṭṭhi ayāthāvakattā micchādiṭṭhīti evaṃ yā amhākaṃ diṭṭhi , sā diṭṭhi yāthāvakattā sammādiṭṭhīti evaṃ tava samaye atthīti pucchati .

Itaro sabbesupi etesu nayesu vuttappakārāya atthitāya abhāvato paṭikkhipati .

Imesu pana sabbesupi nayesu ‘‘ ājānāhi niggahan ’’ ti ādiṃ katvā sabbo kathāmaggabhedo vitthārato veditabboti ayaṃ tāvettha vādayutti .

2. Kālasaṃsandanavaṇṇanā

283-284.

IdāniP0.45 atītaṃ atthīti kālasaṃsandanaṃ hoti .

Tattha atītaṃ atthītiādikaṃ suddhikasaṃsandanaṃ .

Atītaṃ rūpaṃ atthītiādikaṃ khandhavasena kālasaṃsandanaṃ .

285. Paccuppannaṃ rūpaṃ appiyaṃ karitvāti atītānāgataṃ pahāya paccuppannarūpameva appiyaṃV0.146 avibhajitabbaṃ karitvā .

Rūpabhāvaṃ jahatī tipañhe niruddhassāpi rūpassa rūpakkhandhasaṅgahitattā paṭikkhipati .

Rūpabhāvaṃ na jahatīti paṭilomapañhepi rūpakkhandhena saṅgahitattāva paṭijānāti .

Odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvāti ettha kiñcāpi na sabbaṃ vatthaṃ odātaṃ , iminā pana vatthanti avatvā ‘‘ odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvā ’’ ti vutte sakavādinā ekatthatā anuññātā .

Odātabhāvaṃ jahatīti pañhe vaṇṇavigamaṃ sandhāya paṭiññā sakavādissa .

Vatthabhāvaṃ jahatīti ettha pana paññattiyā avigatattā paṭikkhepo tasseva .

Paṭilomepi eseva nayo .

286. Atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti puṭṭho ‘‘ yadi jaheyya , anāgataṃ vā paccuppannaṃ vā siyā ’’ ti maññamāno paṭijānāti .

Anāgataṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti puṭṭho pana ‘‘ yadi na jaheyya , anāgatamevassaM0.151 , paccuppannabhāvaṃ na pāpuṇeyyā ’’ ti maññamāno paṭikkhipati .

Paccuppannapañhepi atītabhāvaṃ anāpajjanadoso siyāti paṭikkhipati .

Anulomapañhesupi imināva nayena attho veditabbo .

287. Evaṃ suddhikanayaṃ vatvā puna khandhavasena dassetuṃ atītaṃ rūpan tiādi vuttaṃ .

Taṃ sabbaṃ pāḷianusāreneva sakkā jānituṃ .

Vacanasodhanavaṇṇanā

288. Idāni ‘‘ atītaṃ nvatthī ’’ tiādi vacanasodhanā hoti .

Tattha hañci atītaṃ nvatthīti yadi atītaṃ no atthīti attho .

AtītaṃP0.46 atthīti micchāti atītañca taṃ atthi cāti micchā eva .

Taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan ti puṭṭho anāgatakkhaṇeyevassa paccuppannatāya abhāvaṃ sandhāya kālanānattena paṭikkhipati .

Dutiyaṃ puṭṭho yaṃ uppādato pubbe anāgataṃ ahosi , tassa uppannakāle paccuppannattā paṭijānāti .

Hutvā hoti hutvā hotīti yadetaṃ tayā ‘‘ anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hotī ’’ ti vadatā taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti laddhivasena ‘‘ anāgataṃ vā paccuppannaṃ vā hutvā hotī ’’ tiV0.147 vuttaṃ .

Kiṃ te tampi hutvā hotīti ?

Itaro hutvā bhūtassa puna hutvā abhāvato na hevan ti paṭikkhipati .

Dutiyaṃ puṭṭho yasmā taṃ anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hontaṃ ‘‘ hutvā hotī ’’ ti saṅkhaṃ gataṃ , tasmā paṭijānāti .

Atha naṃ sakavādī ‘‘ yadi te taṃ anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hontaṃ ‘ hutvā hotī ’ ti saṅkhaṃ gataṃ , puna hutvā hoti , yaṃ anāgataṃ na hutvā paccuppannaṃ na hontaṃ ‘ na hutvā na hotī ’ ti saṅkhaṃ gataṃ sasavisāṇaṃ , kiṃ te tampi puna na hutvā na hotī ’’ tiadhippāyena na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pañhaṃ pucchati .

Itaro ‘‘ yaṃ natthi , taṃ natthitāya , eva anāgataṃ na hutvā paccuppannaṃ na hotīti nahutvānahoti nāma tāva hotu , puna nahutvānahotibhāvo panassa kuto ’’ ti maññamāno paṭikkhipati .

Taññeva paccuppannaṃ taṃ atītan ti pañhepi paccuppannakkhaṇeyevassa atītatāya abhāvaṃ sandhāya kālanānattā paṭikkhipati .

DutiyapañheM0.152 puṭṭho yaṃ atītabhāvato pubbe paccuppannaṃ ahosi , tasseva atītattā paṭijānāti .

Hutvā hoti hutvā hotīti yadetaṃ tayā ‘‘ paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hotī ’’ ti vadatā ‘‘ taññeva paccuppannaṃ taṃ atītan ’’ ti laddhivasena ‘‘ paccuppannaṃ vā atītaṃ vā hutvā hotī ’’ ti vuttaṃ , kiṃ te tampi hutvā hotīti ?

Itaro hutvā bhūtassa puna hutvā abhāvato na hevan ti paṭikkhipati .

Dutiyapañhe yasmā taṃ paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hontaṃ ‘‘ hutvā hotī ’’ ti saṅkhaṃ gataṃ , tasmā paṭijānātiP0.47 .

Atha naṃ sakavādī ‘‘ yadi te taññeva paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hontaṃ ‘ hutvā hotī ’ ti saṅkhaṃ gataṃ , puna hutvā hoti , yaṃ paccuppannaṃ na hutvā atītaṃ na hontaṃ ‘ na hutvā na hotī ’ ti saṅkhaṃ gataṃ sasavisāṇaṃ , kiṃ te tampi puna na hutvā na hotī ’’ ti adhippāyena na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pañhaṃ pucchati .

Itaro ‘‘ yaṃ natthi , taṃ natthitāya eva paccuppannaṃ na hutvā atītaṃ na hotīti nahutvānahoti nāma tāva hotu .

Puna nahutvānahotibhāvo panassa kuto ’’ ti maññamāno paṭikkhipati .

Ubhayaṃ ekato katvā āgate tatiyapañhepi imināvupāyena yojanā kātabbā .

AparoV0.148 nayo – yadi taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ , anāgatassa paccuppanne vutto hotibhāvo , paccuppannassa ca anāgate vutto hutvābhāvo āpajjati .

Evaṃ sante anāgatampi hutvāhoti nāma .

Paccuppannampi hutvāhotiyeva nāma .

Tena taṃ pucchāma –

‘‘ kiṃ te etesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī ’’ ti ?

Itaro –

‘‘ taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan ’’ ti pañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiye pañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti .

Atha naṃ sakavādī ‘‘ taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan ’’ ti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati .

Tassattho – nanu ‘‘ tayā taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan ’’ ti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena anāgatassa hotibhāvo paccuppannassa ca hutvābhāvo paṭikkhittoti .

Tena anāgataṃ na hoti nāma , paccuppannaṃ na hutvā nāma .

DutiyapañheM0.153 ca taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti paṭiññātaṃ .

Evaṃ sante anāgatampi na hutvā na hoti nāma .

Paccuppannampi na hutvā na hotiyeva nāma .

Tena taṃ pucchāma –

‘‘ kiṃ te etesu ekekaṃ na hutvā na hoti na hutvā na hotī ’’ ti ?

Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ nahutvānahotibhāvaṃ apassanto na hevan ti paṭikkhipati .

Dutiyavārepi yadi taññevaP0.48 paccuppannaṃ taṃ atītaṃ , paccuppannassa atīte vutto hotibhāvo , atītassa ca paccuppanne vutto hutvābhāvo āpajjati , evaṃ sante paccuppannampi hutvāhoti nāma , atītampi hutvāhotiyeva nāma .

Tena taṃ pucchāma –

‘‘ kiṃ te etesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī ’’ ti ?

Itaro taññeva paccuppannaṃ taṃ atītantipañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiyapañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti .

Atha naṃ sakavādī ‘‘ taññeva paccuppannaṃ taṃ atītan ’’ ti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati .

Tassattho – nanu tayā taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena paccuppannassa hotibhāvo , atītassa ca hutvābhāvo paṭikkhittoti .

Tena paccuppannaṃ nahoti nāma .

Atītaṃ nahutvā nāma .

Dutiyapañhe ca te ‘‘ taññeva paccuppannaṃ taṃ atītan ’’ ti paṭiññātaṃ .

Evaṃ sante paccuppannampiV0.149 na hutvā na hoti nāma , atītampi na hutvā na hotiyeva nāma .

Tena taṃ pucchāma –

‘‘ kiṃ te etesu ekekaṃ na hutvā na hoti , na hutvā na hotī ’’ ti .

Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ nahutvānahotibhāvaṃ apassanto na hevan ti paṭikkhipati .

Tatiyavārepi yadi taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ taṃ atītaṃ ;

anāgatapaccuppannānaṃ paccuppannātītesu vutto hotibhāvo , paccuppannātītānañca anāgatapaccuppannesu vutto hutvābhāvo āpajjati .

Evaṃ sante anāgatampi hutvāhoti nāma .

Paccuppannampi atītampi hutvā hotiyeva nāma .

Tena taṃ pucchāma –

‘‘ kiṃ te tīsupi etesu ekekaṃ hutvā hotiM0.154 hutvā hotī ’’ ti ?

Itaro ‘‘ taññeva anāgataṃ , taṃ paccuppannaṃ , taṃ atītan ’’ tipañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiyapañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti .

Atha naṃ sakavādī ‘‘ taññeva anāgataṃ , taṃ paccuppannaṃ , taṃ atītan ’’ ti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti , hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati .

TassatthoP0.49 – nanu tayā taññeva anāgataṃ , taṃ paccuppannaṃ , taṃ atītanti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena anāgatapaccuppannānaṃ hotibhāvo ;

paccuppannātītānañca hutvābhāvo paṭikkhittoti ?

Tena anāgataṃ paccuppannañca na hoti nāma .

Paccuppannañca atītañca na hutvā nāma .

Dutiyapañhe ca te ‘‘ taññeva anāgataṃ , taṃ paccuppannaṃ , taṃ atītan ’’ ti paṭiññātaṃ .

Evaṃ sante anāgatampi na hutvā na hoti nāma , paccuppannampi atītampi na hutvā na hotiyeva nāma .

Tena taṃ pucchāma –

‘‘ kiṃ te etesu ekekaṃ na hutvā na hoti na hutvā na hotī ’’ ti ?

Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ na hutvā na hotibhāvaṃ apassanto na hevan ti paṭikkhipatīti .

Niggahādīni panettha heṭṭhā vuttanayeneva yojetabbāni .

Vacanasodhanavaṇṇanā niṭṭhitā .

Atītacakkhurūpādikathāvaṇṇanā

289. AtītaṃV0.150 cakkhu atthītiādīsupi cakkhādibhāvāvijahaneneva atthitaṃ paṭijānāti .

Passatītiādīni puṭṭho pana tesaṃ viññāṇānaṃ kiccābhāvavasena paṭikkhipati .

Atītañāṇādikathāvaṇṇanā

290. Tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti pañhe tassa ñāṇassa niruddhattā kiccabhāvamassa apassanto paṭikkhipati .

Puna puṭṭho atītārammaṇaṃ paccuppannaṃ ñāṇaṃ atītānaṃ dhammānaṃ jānanato atītaṃ ñāṇantiM0.155 lesena paccuppannameva ‘‘ atītaṃ ñāṇan ’’ ti katvā tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyassa atthitāya paṭijānāti .

Athassa sakavādī lesokāsaṃ adatvā tena ñāṇena dukkhaṃ parijānātītiādimāha .

Itaro atītārammaṇeneva ñāṇena imesaṃ catunnaṃ kiccānaṃ abhāvāP0.50 paṭikkhipati .

Anāgatapañhepi eseva nayo .

Paccuppannapañho ceva saṃsandanapañho ca uttānatthāyeva .

Arahantādikathāvaṇṇanā

291. Arahato atīto rāgo atthītiādīsupi rāgādibhāvāvijahanto evaṃ paṭijānāti .

Sarāgotiādīsu suttavirodhabhayena ceva yuttivirodhabhayena ca paṭikkhipati .

Padasodhanakathāvaṇṇanā

295. Evaṃ sabbampi pāḷianusāreneva viditvā parato atthi siyā atītaṃ , siyā nvātītan ti ettha evamattho veditabbo .

Yaṃ atītameva atthi , taṃ atītaṃ .

Yaṃ paccuppannānāgataṃ atthi , taṃ no atthi , taṃ no atītaṃ .

Tenātītaṃ nvātītaṃ , nvātītaṃ atītan ti tena kāraṇena atītaṃ no atītaṃ , no atītaṃ atītanti .

Anāgatapaccuppannapucchāsupi eseva nayo .

Suttasādhanavaṇṇanā

296. NaV0.151 vattabbaṃ ‘‘ atītaṃ atthi anāgataṃ atthī ’’ ti suttasādhanāya pucchā paravādissa , paṭiññā sakavādissa .

Puna attano laddhiṃ nissāya yaṃkiñci , bhikkhave , rūpan ti anuyogo paravādisseva .

Dutiyanaye pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .

Evaṃ sabbattha pucchā ca paṭiññā ca veditabbā .

Yaṃ panetaṃ paravādinā anāgatassa atthibhāvasādhanatthaṃ ‘‘ nanu vuttaṃ bhagavatā kabaḷīkāre , ce , bhikkhave ’’ ti suttassa pariyosāne atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbattītiādi dassitaṃ na taṃ anāgatassa atthibhāvasādhakaṃM0.156 .

Tañhi hetūnaṃ pariniṭṭhitattā avassaṃ bhāvitaṃ sandhāya tattha vuttaṃ .

Ayaṃ suttādhippāyo .

Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti .

Sabbamatthītikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

選擇版本

Kathāvatthu-aṭṭhakathā

Kathāvatthu-aṭṭhakathā