Issues
選擇版本
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

12. Dvādasamavaggo

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

12. Dvādasamavaggo

1. Saṃvaro kammantikathāvaṇṇanā

630-632.
IdāniM0.230P0.135 saṃvaro kammantikathā nāma hoti .
Tattha ‘‘ cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhīV0.227 hoti , na nimittaggāhī hotī ’’ ti suttaṃ nissāya ‘‘ saṃvaropi asaṃvaropi kamman ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ ;
te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ yā sakasamaye cetanā ‘‘ kamman ’’ ti vuttā yathā sā kāyavacīmanodvāresu pavattamānā kāyakammādināmaṃ labhati , tathā ‘‘ yadi te saṃvaro kammaṃ , sopi cakkhundriyādīsu pavattamāno cakkhukammādināmaṃ labheyyā ’’ ti codetuṃ cakkhundriyasaṃvaro cakkhukamman tiādimāha .
Itaro tādisaṃ suttapadaṃ apassanto catūsu dvāresu paṭikkhipitvā pañcame kāyadvāre pasādakāyaṃ sandhāya paṭikkhipati , viññattikāyaṃ sandhāya paṭijānāti .
So hi pasādakāyampi viññattikāyampi kāyindriyantveva icchati .
Manodvārepi vipākadvāraṃ sandhāya paṭikkhipati , kammadvāraṃ sandhāya paṭijānāti .
Asaṃvarepi eseva nayo .
‘‘ Cakkhunā rūpaṃ disvā ’’ ti suttaṃ tesu dvāresu saṃvarāsaṃvarameva dīpeti , na tassa kammabhāvaṃ , tasmā asādhakanti .
Saṃvaro kammantikathāvaṇṇanā .

2. Kammakathāvaṇṇanā

633-635.
Idāni kammakathā nāma hoti .
Tattha ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , sañcetanikānaṃP0.136 kammānan ’’ ti ( a . ni .10.217) suttapadaṃ nissāya ‘‘ sabbaṃ kammaṃ savipākan ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ ;
tesaṃ ‘‘ cetanāhaṃ , bhikkhave , kammaṃ vadāmī ’’ ti ( a . ni .6.63) satthārā avisesena cetanā ‘‘ kamman ’’ ti vuttā ;
sā ca kusalākusalāva savipākā , abyākatā avipākāti imaṃ vibhāgaṃ dassetuṃ sabbaṃ kamman ti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Puna sabbā cetanāti pañhesu abyākataṃ sandhāya paṭikkhepo , kusalākusale sandhāya paṭiññā veditabbāM0.231 .
Vipākābyākatātiādi savipākāvipākacetanaṃ sarūpena dassetuṃ vuttaṃ .
Sesamettha uttānatthameva .
‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave ’’ ti suttaṃ sati paccaye diṭṭhadhammādīsu vipākapaṭisaṃvedanaṃ sandhāya vuttaṃ , tasmā asādhakanti .
Kammakathāvaṇṇanā .

3. Saddo vipākotikathāvaṇṇanā

636-637.
IdāniV0.228 saddo vipākotikathā nāma hoti .
Tattha ‘‘ so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā brahmassaro hotī ’’ tiādīni ( dī . ni .3.236) ayoniso gahetvā ‘‘ saddo vipāko ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ ;
tesaṃ ‘‘ kammasamuṭṭhānā arūpadhammāva vipākāti nāmaṃ labhanti .
Rūpadhammesu panāyaṃ vohāro natthī ’’ ti dassetuṃ pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sukhavedanīyotiādi ‘‘ vipāko nāma evarūpo hotī ’’ ti dassanatthaṃ vuttaṃ .
‘‘ So tassa kammassā ’’ ti suttaṃ lakkhaṇapaṭilābhadassanatthaṃ vuttaṃ .
Mahāpuriso hi kammassa katattā suciparivāropi hoti , na ca parivāro vipāko , tasmā asādhakametanti .
Saddo vipākotikathāvaṇṇanā .

4. Saḷāyatanakathāvaṇṇanā

638-640.
IdāniP0.137 saḷāyatanakathā nāma hoti .
Tattha yasmā saḷāyatanaṃ kammassa katattā uppannaṃ , tasmā ‘‘ vipāko ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ ;
te sandhāya cakkhāyatanaṃ vipākoti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
Saḷāyatanaṃ vipākoti ettha manāyatanaṃ siyā vipāko .
Sesāni kevalaṃ kammasamuṭṭhānāni , na vipāko .
Tasmā asādhakametanti .
Saḷāyatanakathāvaṇṇanā .

5. Sattakkhattuparamakathāvaṇṇanā

541-545.
IdāniM0.232 sattakkhattuparamakathā nāma hoti , tattha yasmā ‘‘ sattakkhattuparamo ’’ tiV0.229 vuttaṃ , tasmā ‘‘ sattakkhattuparamo puggalo sattakkhattuparamatāya niyato ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi uttarāpathakānaṃ ;
tesaṃ ṭhapetvā ‘‘ ariyamaggaṃ añño tassa niyamo natthi , yena so sattakkhattuparamatāya niyato bhaveyyā ’’ ti imaṃ vibhāgaṃ dassetuṃ pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Mātā jīvitātiādīsu ayamadhippāyo – dve niyāmā sammattaniyāmo ca micchattaniyāmo ca .
Sammattaniyāmo ariyamaggo .
So avinipātadhammatañceva phaluppattiñca niyameti .
Micchattaniyāmo ānantariyakammaṃ .
Taṃ anantarā nirayūpapattiṃ niyameti .
Tattha sattakkhattuparamo sotāpattimaggena avinipātadhammatāya ca phaluppattiyā ca niyamito .
Sesamagganiyāmo panassa natthi anadhigatattā , ānantariyampi kātuṃ so abhabbo .
Tvaṃ panassa niyāmaṃ icchasi , tena taṃ vadāma –
‘‘ kiṃ te so iminā micchattaniyāmena niyamito ’’ ti .
Abhabbo antarāti pañhesu ānantariyābhāvaṃP0.138 sandhāya paṭikkhipati , sattakkhattuparamaṃ sandhāya paṭijānāti .
Atthi so niyāmoti pañhe sattakkhattuparamatāya niyāmaṃ apassanto paṭikkhipati .
Atthi te satipaṭṭhānātiādi niyāmasaṅkhāte maggadhamme dassetuṃ vuttaṃ .
Tassa pana puna paṭhamamaggānuppattito tepi natthi , tasmā paṭikkhipati .
Sesamettha uttānatthameva .
Nanu so sattakkhattuparamoti ettha bhagavā ‘‘ ayaṃ puggalo ettake bhave sandhāvitvā parinibbāyissati , ayaṃ ettake ’’ ti attano ñāṇabalena byākaroti , na bhavaniyāmaṃ nāma kiñci tena sattakkhattuparamo , kolaṃkolo , ekabījī vāti vuttaṃ , tasmā asādhakametanti .
Sattakkhattuparamakathāvaṇṇanā .
646-647.
Kolaṃkolaekabījikathāyopi imināvupāyena veditabbā .
Kolaṃkolaekabījikathāvaṇṇanā .

8. Jīvitāvoropanakathāvaṇṇanā

648-649.
IdāniM0.233V0.230 jīvitāvoropanakathā nāma hoti .
Tattha yasmā dosasampayuttena cittena pāṇātipāto hoti , doso ca diṭṭhisampannassa appahīno , tasmā ‘‘ diṭṭhisampanno sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropeyyā ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi pubbaseliyāparaseliyānaṃ ;
te sandhāya diṭṭhisampannoti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sañcicca mātaran tiādipañhesu pana ‘‘ aṭṭhānametaṃ anavakāso ’’ ti suttabhayena paṭikkhipati .
Satthari agāravotiādi satthārādīsu sagāravassa sikkhāpadassa vītikkamābhāvadassanatthaṃ vuttaṃ .
Itaro pana akusalavasena tassa agāravo nāmaP0.139 natthīti paṭikkhipitvā sagāravabhāvañca sampaṭicchitvā puna agāravoti puṭṭho tesu tesu kiccesu pasutatāya vikkhittānaṃ asatiyā amanasikārena cetiye abhivādanapadakkhiṇakaraṇābhāvaṃ sandhāya paṭijānāti .
Puna ohadeyyātiādinā nayena puṭṭho tādisāya kiriyāya sañcicca akaraṇato paṭikkhipati .
Sesamettha uttānatthamevāti .
Jīvitāvoropanakathāvaṇṇanā .

9. Duggatikathāvaṇṇanā

650-652.
Idāni duggatikathā nāma hoti .
Tattha ye duggatiñca duggatisattānaṃ rūpādiārammaṇaṃ taṇhañcāti ubhayampi duggatīti gahetvā puna tathā avibhajitvā aviseseneva ‘‘ diṭṭhisampannassa pahīnā duggatī ’’ ti vadanti , seyyathāpi uttarāpathakā ;
te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Āpāyike rūpe rajjeyyātiādi paravādino laddhiyā diṭṭhisampannassa duggati appahīnā , tassa vasena codetuṃ vuttaṃ .
Sesamettha uttānatthameva .
Nirayaṃ upapajjeyyātiādi duggatipahānameva duggatigāminitaṇhāpahānaṃ vā dīpeti , na duggatisattānaṃ rūpādiārammaṇāya taṇhāya pahānaṃ , tasmā asādhakanti .
Duggatikathāvaṇṇanā .
653. SattamabhavikakathāyapiM0.234V0.231 eseva nayoti .
Dvādasamo vaggo .