问题
编辑器
设置
版本
选择版本
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

10. Dasamavaggo

作者： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Dasamavaggo

1. Nirodhakathāvaṇṇanā

571-572.
IdāniP0.121V0.215 nirodhakathā nāma hoti .
Tattha yesaṃ ‘‘ upapattesiyanti saṅkhaṃ gatassa bhavaṅgacittassa bhaṅgakkhaṇena saheva kiriyāti saṅkhaṃ gatāM0.219 kusalā vā akusalā vā cattāro khandhā cittasamuṭṭhānarūpañcāti pañcakkhandhā uppajjanti .
Tesu hi anuppannesu bhavaṅge niruddhe santativicchedo bhaveyyā ’’ ti laddhi , seyyathāpi andhakānaṃ ;
te sandhāya upapattesiyeti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Tattha upapattesiyeti catūsupi padesu bahuvacanabhummatthe ekavacanabhummaṃ .
Upapattesiyesu pañcasu khandhesu aniruddhesūti ayañhettha attho .
Dasannan ti upapattesiyakhandhānañca kiriyakhandhānañca vasena vuttaṃ .
Tattha paṭhamapañhe khandhalakkhaṇavasena kiriyavasena ca pañceva nāma te khandhāti paṭikkhipati .
Dutiyapañhe purimapacchimavasena upapattesiyakiriyavasena ca nānattaṃ sandhāya paṭijānāti .
Dvinnaṃ pana phassānaṃ cittānañca samodhānaṃ puṭṭho suttalesābhāvena paṭikkhipati .
Kiriyā cattāroti rūpena vinā kusalā akusalā vā cattāro gahitā .
Kiriyāñāṇan ti paravādinā cakkhuviññāṇasamaṅgikkhaṇe arahato anuññātaṃ anārammaṇañāṇaṃ .
Niruddhe maggo uppajjatīti pucchā paravādissa , aniruddhe anuppajjanato paṭiññā sakavādissa .
Mato maggaṃ bhāvetītiP0.122 chalena pucchā paravādissa .
Yasmā pana paṭisandhito yāva cuticittā satto jīvatiyeva nāma , tasmā sakavādī na hevan ti paṭikkhipati .
Nirodhakathāvaṇṇanā .

2. Rūpaṃmaggotikathāvaṇṇanā

573-575.
IdāniV0.216 rūpaṃ maggotikathā nāma hoti .
Tattha yesaṃ ‘‘ sammāvācākammantājīvā rūpan ’’ ti laddhi , seyyathāpi mahisāsakasammitiyamahāsaṃghikānaṃ ;
te sandhāya maggasamaṅgissāti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ ‘‘ yadi te sammāvācādayo rūpaṃ , na viratiyo , yathā sammādiṭṭhādimaggo sārammaṇādisabhāvo , evaṃ tampi rūpaṃ siyā ’’ ti codetuṃ sārammaṇotiādimāha .
Tattha paṭikkhepo ca paṭiññā ca paravādino laddhianurūpena veditabbā .
Sesamettha uttānatthamevāti .
Rūpaṃ maggotikathāvaṇṇanā .

3. Pañcaviññāṇasamaṅgissa maggakathāvaṇṇanā

576. IdāniM0.220 pañcaviññāṇasamaṅgissa maggakathā nāma hoti .
Tattha yesaṃ ‘‘ cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hotī ’’ ti suttaṃ nissāya ‘‘ pañcaviññāṇasamaṅgissa atthi maggabhāvanā ’’ ti laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ , te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ ‘‘ sace tassa maggabhāvanā atthi , pañcaviññāṇagatikena vā maggena , maggagatikehi vā pañcaviññāṇehi bhavitabbaṃ , na ca tāni maggagatikāni anibbānārammaṇattā alokuttarattā ca , na maggo pañcaviññāṇagatiko tesaṃ lakkhaṇena asaṅgahitattā ’’ ti codetuṃ nanu pañcaviññāṇā uppannavatthukātiādimāha .
Tatrāyaṃ adhippāyo – yadiP0.123 pañcaviññāṇasamaṅgissa maggabhāvanā siyā , yena manoviññāṇena maggo sampayutto , tampi pañcaviññāṇasamaṅgissa siyā .
Evaṃ sante yadidaṃ ‘‘ pañcaviññāṇā uppannavatthukā ’’ tiādi lakkhaṇaṃ vuttaṃ , taṃ evaṃ avatvā ‘‘ cha viññāṇā ’’ ti vattabbaṃ siyā .
Tathā pana avatvā ‘‘ pañcaviññāṇā ’’ tveva vuttaṃ , tasmā na vatabbaṃ ‘‘ pañcaviññāṇasamaṅgissa atthi maggabhāvanā ’’ ti .
Yasmā cettha ayameva adhippāyo , tasmā sakavādī taṃ lakkhaṇaṃ paravādiṃ sampaṭicchāpetvā no ca vata re vattabbe pañcaviññāṇasamaṅgissa atthi maggabhāvanāti āha .
AparoV0.217 nayo – pañcaviññāṇā uppannavatthukā , maggo avatthukopi hoti .
Te ca uppannārammaṇā , maggo navattabbārammaṇo .
Te purejātavatthukāva maggo avatthukopi .
Te purejātārammaṇā , maggo apurejātārammaṇo .
Te ajjhattikavatthukāva maggo avatthukopi hoti .
Te ca rūpādivasena bāhirārammaṇā , maggo nibbānārammaṇo .
Te aniruddhaṃ vatthuṃ nissayaṃ katvā pavattanato asambhinnavatthukā , maggo avatthukopi .
Te aniruddhāneva rūpādīni ārabbha pavattanato asambhinnārammaṇā , maggo nibbānārammaṇo .
Te nānāvatthukā , maggo avatthuko vā ekavatthuko vā .
Te nānārammaṇā maggo ekārammaṇo .
Te attano attanova rūpādigocare pavattanato na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhonti , maggo rūpādīsu ekampi gocaraṃ na karoti .
Te kiriyamanodhātuṃ purecārikaṃ katvā uppajjanato na asamannāhārā na amanasikārā uppajjanti , maggo nirāvajjanova .
Te sampaṭicchanādīhi vokiṇṇā uppajjanti , maggassa vokāroyeva natthi .
Te aññamaññaṃ pubbacarimabhāvenaM0.221 uppajjanti , maggassa tehi saddhiṃ purimapacchimatāva natthi , tesaṃ anuppattikāle tikkhavipassanāsamaye , tesaṃ anuppattidese āruppepi ca uppajjanato .
Te sampaṭicchanādīhi antaritattā na aññamaññassa samanantarā uppajjanti , maggassa sampaṭicchanādīhi antaritabhāvova natthi .
Tesaṃ aññatra abhinipātā ābhogamattampi kiccaṃ natthi , maggassa kilesasamugghātanaṃ kiccanti .
Yasmā cettha ayampiP0.124 adhippāyo , tasmā sakavādī imehākārehi paravādiṃ maggassa apañcaviññāṇagatikabhāvaṃ sampaṭicchāpetvā no ca vata re vattabbe pañcaviññāṇasamaṅgissa atthi maggabhāvanāti āha .
577. Suññataṃ ārabbhāti ‘‘ yathā lokuttaramaggo suññataṃ nibbānaṃ ārabbha , lokiyo suddhasaṅkhārapuñjaṃ ārabbha uppajjati , kiṃ te evaṃ cakkhuviññāṇan ’’ ti pucchati .
Itaro ‘‘ cakkhuñca paṭicca rūpe cā ’’ ti vacanato paṭikkhipati .
Dutiyaṃ puṭṭho ‘‘ na nimittaggāhī ’’ ti vacanato yaṃ tattha animittaṃ , tadeva suññatanti sandhāya paṭijānāti .
Cakkhuñca paṭiccāti pañhadvayepi eseva nayo .
578-579.
Cakkhuviññāṇaṃ atītānāgataṃ ārabbhāti ettha ayamadhippāyo – manoviññāṇasamaṅgissa atthi maggabhāvanā , manoviññāṇañca atītānāgatampi ārabbha uppajjati , kiṃ te evaṃ cakkhuviññāṇampīti .
Phassaṃ ārabbhātiādīsupi eseva nayo .
CakkhunāV0.218 rūpaṃ disvā na nimittaggāhīti ettha javanakkhaṇe na nimittaggāhitā vuttā , na cakkhuviññāṇakkhaṇe .
Tasmā lokiyamaggampi sandhāyetaṃ asādhakanti .
Pañcaviññāṇasamaṅgissa maggakathāvaṇṇanā .

4. Pañcaviññāṇā kusalāpītikathāvaṇṇanā

580-583.
Idāni pañcaviññāṇā kusalāpītikathā nāma hoti .
Sā heṭṭhā vuttanayeneva atthato veditabbāti .
Pañcaviññāṇā kusalāpītikathāvaṇṇanā .

5. Pañcaviññāṇā sābhogātikathāvaṇṇanā

584-586.
IdāniM0.222 pañcaviññāṇā sābhogātikathā nāma hoti .
Tattha ābhogo nāma kusalākusalavasena hoti satthārāP0.125 ca ‘‘ cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti , na nimittaggāhī hotī ’’ tiādi vuttaṃ , taṃ ayoniso gahetvā ‘‘ pañcaviññāṇā sābhogā ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ , te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sesamettha purimakathāsadisamevāti .
Pañcaviññāṇā sābhogātikathāvaṇṇanā .

6. Dvīhi sīlehītikathāvaṇṇanā

587-589.
IdāniV0.219 dvīhi sīlehītikathā nāma hoti .
Tattha ‘‘ sīle patiṭṭhāya naro sapañño ’’ tiādivacanato ( saṃ . ni .1.23) yasmā lokiyena sīlena sīlavā lokuttaraṃ maggaṃ bhāveti , tasmā ‘‘ purimena ca lokiyena maggakkhaṇe lokuttarena cāti dvīhi sīlehi samannāgato nāma hotī ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃyeva , te sandhāya maggasamaṅgīti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ ‘‘ yadi so ekakkhaṇe lokiyalokuttarehi dvīhi sīlehi samannāgato , dvīhi phassādīhipi tena samannāgatena bhavitabban ’’ ti codetuṃ dvīhi phassehītiādimāha .
Itaro tathārūpaṃ nayaṃ apassanto paṭikkhipati .
Lokiyena ca lokuttarena cāti pañhe pubbe samādinnañca maggakkhaṇe uppannasammāvācādīni ca sandhāya paṭijānāti .
Lokiye sīle niruddheti pucchā paravādissa , khaṇabhaṅganirodhaṃ sandhāya paṭiññā sakavādissa .
Itaro pana taṃ vītikkamaṃ viya sallakkhento dussīlotiādimāha .
Laddhipatiṭṭhāpanaṃ panassa pubbe abhinnasīlataṃyeva dīpeti , na dvīhi samannāgatataṃ .
Tasmā appatiṭṭhitāva laddhīti .
Dvīhi sīlehītikathāvaṇṇanā .

7. Sīlaṃ acetasikantikathāvaṇṇanā

590-594.
IdāniP0.126M0.223 sīlaṃ acetasikantikathā nāma hoti .
Tattha yasmā sīle uppajjitvā niruddhepi samādānahetuko sīlopacayo nāma atthi , yena so sīlavāyeva nāma hoti , tasmā ‘‘ sīlaṃ acetasikan ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ , te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sesamettha ‘‘ dānaṃ acetasikan ’’ tikathāyaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .
Laddhipatiṭṭhāpanampi ayoniso gahitattā appatiṭṭhāpanamevāti .
Sīlaṃ acetasikantikathāvaṇṇanā .

8. Sīlaṃ na cittānuparivattītikathāvaṇṇanā

595-597.
IdāniV0.220 sīlaṃ na cittānuparivattītikathā nāma hoti .
Tattha na cittānuparivattīti bhāsantarameva nānaṃ , sesaṃ purimakathāsadisamevāti .
Sīlaṃ na cittānuparivattītikathāvaṇṇanā .

9. Samādānahetukathāvaṇṇanā

598-600.
Idāni samādānahetukathā nāma hoti .
Tattha ‘‘ ārāmaropā ’’ ti gāthāya atthaṃ ayoniso gahetvā ‘‘ sadā puññaṃ pavaḍḍhatī ’’ ti vacanato ‘‘ samādānahetukaṃ sīlaṃ vaḍḍhatī ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaññeva , te sandhāya pucchā sakavādissa , cittavippayuttaṃ sīlopacayaṃ sandhāya paṭiññā paravādissa .
Sesaṃ purimakathāsadisamevāti .
Samādānahetukathāvaṇṇanā .

10. Viññatti sīlantikathāvaṇṇanā

601-602.
IdāniP0.127 viññatti sīlantikathā nāma hoti .
Tattha kāyaviññatti kāyakammaṃ , vacīviññatti vacīkammanti gahitattā ‘‘ viññatti sīlan ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānañceva sammitiyānañca ;
te sandhāya viññattītiM0.224 pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ yasmā sīlaṃ nāma virati , na rūpadhammo , tasmā tenatthena codetuṃ pāṇātipātā veramaṇītiādimāha .
Abhivādanaṃ sīlan tiādi yathārūpaṃ viññattiṃ so ‘‘ sīlan ’’ ti maññati taṃ uddharitvā dassetuṃ vuttaṃ .
Yasmā pana sā virati na hoti , tasmā puna pāṇātipātātiādimāha .
Laddhi panassa chalena patiṭṭhitattā appatiṭṭhitāyevāti .
Viññatti sīlantikathāvaṇṇanā .

11. Aviññatti dussīlyantikathāvaṇṇanā

603-604.
IdāniV0.221 aviññatti dussīlyantikathā nāma hoti .
Tattha cittavippayuttaṃ apuññūpacayañceva āṇattiyā ca pāṇātipātādīsu aṅgapāripūriṃ sandhāya ‘‘ aviññatti dussīlyan ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṃghikānaṃ , te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ ‘‘ sace sā dussīlyaṃ , pāṇātipātādīsu aññatarā siyā ’’ ti codetuṃ pāṇātipātotiādimāha .
Pāpakammaṃ samādiyitvāti ‘‘ asukaṃ nāma ghātessāmi , asukaṃ bhaṇḍaṃ avaharissāmī ’’ ti evaṃ pāpasamādānaṃ katvā .
Ubho vaḍḍhantīti puṭṭho dānakkhaṇe pāpassa anuppattiṃ sandhāya paṭikkhipati .
Dutiyaṃ puṭṭho cittavippayuttaṃ pāpūpacayaṃ sandhāya paṭijānāti .
Sesamettha paribhogamayakathāyaṃ vuttanayenevaP0.128 veditabbaṃ .
Laddhipatiṭṭhāpanampissa pāpasamādinnapubbabhāgameva sādheti ;
na aviññattiyā dussīlabhāvanti .
Aviññatti dussīlyantikathāvaṇṇanā .
Dasamo vaggo .
Dutiyapaṇṇāsako samatto .