Issues
Select Version
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

23. Tevīsatimavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

23. Tevīsatimavaggo

1. Ekādhippāyakathāvaṇṇanā

908. IdāniP0.199V0.282 ekādhippāyakathā nāma hoti .
Tattha kāruññena vā ekena adhippāyena ekādhippāyo , saṃsāre vā ekato bhavissāmāti itthiyā saddhiṃ buddhapūjādīni katvā paṇidhivasena eko adhippāyo assāti ekādhippāyo .
Evarūpo dvinnampi janānaṃ ekādhippāyo methuno dhammo paṭisevitabboti yesaṃ laddhi , seyyathāpi andhakānañceva vetullakānañca ;
te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sesamettha yathāpāḷimeva niyyātīti .
Ekādhippāyakathāvaṇṇanā .

2. Arahantavaṇṇakathāvaṇṇanā

909. Idāni arahantavaṇṇakathā nāma hoti .
Tattha iriyāpathasampanne ākappasampanne pāpabhikkhū disvā ‘‘ arahantānaṃ vaṇṇena amanussā methunaṃ dhammaṃ paṭisevantī ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaṃ ;
te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sesamettha uttānatthamevāti .
Arahantavaṇṇakathāvaṇṇanā .

3-7.
Issariyakāmakārikākathāvaṇṇanā

910-914.
IdāniM0.284 issariyakāmakārikākathā nāma hoti .
Chaddantajātakādīni sandhāyaV0.283 ‘‘ bodhisatto issariyakāmakārikāhetu vinipātaṃP0.200 gacchati , gabbhaseyyaṃ okkamati , dukkarakārikaṃ akāsi , aparantapaṃ akāsi , aññaṃ satthāraṃ uddisī ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi andhakānaṃ , te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Sesaṃ paṭhamakathāyaṃ uttānatthameva .
Dutiyakathāyaṃ iddhimāti yadi issariyakāmakārikāhetu gaccheyya , iddhiyā gaccheyya , na kammavasenāti codanatthaṃ vuttaṃ .
Itaro pana paṭhamapañhe bhāvanāmayaṃ sandhāya paṭikkhipati .
Dutiyapañhe puññiddhiṃ sandhāya paṭijānāti .
Tatiyakathāyaṃ issariyakāmakārikāhetu nāma dukkarakārikā micchādiṭṭhiyā kariyati .
Yadi ca so taṃ kareyya , sassatādīnipi gaṇheyyāti codanatthaṃ sassato lokotiādi vuttaṃ .
Catutthakathāyampi eseva nayoti .
Issariyakāmakārikākathāvaṇṇanā .

8. Patirūpakathāvaṇṇanā

915-916.
Idāni rāgapatirūpakathā nāma hoti .
Tattha mettākaruṇāmuditāyo sandhāya ‘‘ na rāgo rāgapatirūpako ’’ ti ca issāmacchariyakukkuccāni sandhāya ‘‘ na doso dosapatirūpako ’’ ti ca hasituppādaṃ sandhāya ‘‘ na moho mohapatirūpako ’’ ti ca dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahaṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ anuggahaṃ pāpagarahitaṃ kalyāṇapasaṃsaṃ āyasmato pilindavacchassa vasalavādaṃ bhagavato kheḷāsakavādaṃ moghapurisavādañca sandhāya ‘‘ na kileso kilesapatirūpako ’’ ti ca yesaṃ laddhi , seyyathāpi andhakānaṃ ;
te sandhāya sabbakathāsu pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ yasmā phassādipatirūpakā naphassādayo nāma natthi , tasmā rāgādipatirūpakā narāgādayopi natthītiM0.285 codetuṃ atthi na phassotiādimāhaP0.201 .
Itaro tesaṃ abhāvā paṭikkhipati .
Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti .
Patirūpakathāvaṇṇanā .

9. Aparinipphannakathāvaṇṇanā

917-918.
IdāniV0.284 aparinipphannakathā nāma hoti .
Tattha –
‘‘ Dukkhameva hi sambhoti , dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca ;
Nāññatra dukkhā sambhoti , nāññaṃ dukkhā nirujjhatī ’’ ti .( saṃ . ni .1.171)–
Vacanaṃ nissāya dukkhaññeva parinipphannaṃ , sesā khandhāyatanadhātuindriyadhammā aparinipphannāti yesaṃ laddhi , seyyathāpi ekaccānaṃ uttarapathakānañceva hetuvādānañca ;
te sandhāya rūpaṃ aparinipphannan ti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ ‘‘ sace rūpaṃ aparinipphannaṃ , na aniccādisabhāvaṃ siyā ’’ ti codetuṃ rūpaṃ na aniccan tiādimāha .
Itaro tathārūpaṃ rūpaṃ apassanto paṭikkhipati .
Sakavādī nanu rūpaṃ aniccan tiādi vacanena tassa ekaṃ laddhiṃ paṭisedhetvā dutiyaṃ pucchanto dukkhaññeva parinipphannan tiādimāha .
Athassa tampi laddhiṃ paṭisedhetuṃ na yadaniccan tiādimāha .
Tatrāyaṃ adhippāyo – na kevalañhi paṭhamasaccameva dukkhaṃ .
Yaṃ pana kiñci aniccaṃ , taṃ dukkhameva .
Rūpañca aniccaṃ , tasmā tampi parinipphannaṃ .
Iti yaṃ tvaṃ vadesi ‘‘ rūpaṃ aparinipphannaṃ , dukkhaññeva parinipphannan ’’ ti , taṃ no vata re vattabbe ‘‘ dukkhaññeva parinipphannan ’’ ti .
Vedanādimūlikādīsupi yojanāsu eseva nayo .
Dhammāyatanadhammadhātūsu pana ṭhapetvā nibbānaṃ sesadhammānaṃ vasena aniccatā veditabbā .
Indriyāni aniccānevāti .
Aparinipphannakathāvaṇṇanā .
Tevīsatimo vaggo .