9. Aparinipphannakathāvaṇṇanā
917-918.
Idāni
V0.284 aparinipphannakathā nāma hoti .Tattha –
‘‘ Dukkhameva hi sambhoti , dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca ;
Nāññatra dukkhā sambhoti , nāññaṃ dukkhā nirujjhatī ’’ ti .( saṃ . ni .1.171)–
Vacanaṃ nissāya dukkhaññeva parinipphannaṃ , sesā khandhāyatanadhātuindriyadhammā aparinipphannāti yesaṃ laddhi , seyyathāpi ekaccānaṃ uttarapathakānañceva hetuvādānañca ;
te sandhāya rūpaṃ aparinipphannan ti pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .
Atha naṃ ‘‘ sace rūpaṃ aparinipphannaṃ , na aniccādisabhāvaṃ siyā ’’ ti codetuṃ rūpaṃ na aniccan tiādimāha .
Itaro tathārūpaṃ rūpaṃ apassanto paṭikkhipati .
Sakavādī nanu rūpaṃ aniccan tiādi vacanena tassa ekaṃ laddhiṃ paṭisedhetvā dutiyaṃ pucchanto dukkhaññeva parinipphannan tiādimāha .
Athassa tampi laddhiṃ paṭisedhetuṃ na yadaniccan tiādimāha .
Tatrāyaṃ adhippāyo – na kevalañhi paṭhamasaccameva dukkhaṃ .
Yaṃ pana kiñci aniccaṃ , taṃ dukkhameva .
Rūpañca aniccaṃ , tasmā tampi parinipphannaṃ .
Iti yaṃ tvaṃ vadesi ‘‘ rūpaṃ aparinipphannaṃ , dukkhaññeva parinipphannan ’’ ti , taṃ no vata re vattabbe ‘‘ dukkhaññeva parinipphannan ’’ ti .
Vedanādimūlikādīsupi yojanāsu eseva nayo .
Dhammāyatanadhammadhātūsu pana ṭhapetvā nibbānaṃ sesadhammānaṃ vasena aniccatā veditabbā .
Indriyāni aniccānevāti .
Aparinipphannakathāvaṇṇanā .
Tevīsatimo vaggo .