9. Cakkhunārūpaṃpassatītikathāvaṇṇanā
826-827.
Idāni cakkhunā rūpaṃ passatītikathā nāma hoti .
Tattha ‘‘ cakkhunā rūpaṃ disvā ’’ ti vacanaṃ nissāya ‘‘ pasādacakkhumeva rūpaṃ passatī ’’ ti yesaṃ laddhi , seyyathāpi mahāsaṅghikānaṃ
V0.264 , te sandhāya pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassa .Atha naṃ ‘‘ yadi cakkhunā rūpaṃ passeyya , rūpena rūpaṃ passeyyātī ’’ ti codetuṃ rūpena rūpaṃ passatīti āha .
Itaro rūpāyatanaṃ sandhāya paṭikkhipitvā puna puṭṭho cakkhumeva sandhāya paṭijānāti .
Paṭivijānātīti ettha ayamadhippāyo – passatīti hi mayaṃ paṭijānanaṃ sandhāya pucchāma , na cakkhūpasaṃhāramattaṃ .
Tasmā vadehi tāva ‘‘ kiṃ te cakkhumā rūpena rūpaṃ paṭivijānātī ’’ ti .
Itaro purimanayeneva paṭikkhipati ceva paṭijānāti ca .
Atha naṃ ‘‘ evaṃ sante rūpaṃ manoviññāṇaṃ āpajjati , tañhi paṭivijānāti nāmā ’’ ti codetuṃ rūpaṃ manoviññāṇan ti āha .
Itaro lesaṃ alabhanto paṭikkhipateva .
Atthi cakkhussa āvaṭṭanātiādi ‘‘ yadi cakkhu paṭivijānanaṭṭhena passati , cakkhuviññāṇassa viya tassāpi āvajjanāya
M0.266 bhavitabban ’’ ti codetuṃ pucchati .Itaro yasmā na āvajjanapaṭibaddhaṃ cakkhu , na taṃ āvajjanānantaraṃ uppajjati , tasmā na hevan ti paṭikkhipati .
Sotena saddan tiādīsupi
P0.178 eseva nayo .Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ passatīti sasambhārakathānayena vuttaṃ .
Yathā hi usunā vijjhantopi ‘‘ dhanunā vijjhatī ’’ ti vuccati , evaṃ cakkhuviññāṇena passantopi ‘‘ cakkhunā passatī ’’ ti vutto , tasmā asādhakametaṃ .
Sesesupi eseva nayopi .
Cakkhunā rūpaṃ passatītikathāvaṇṇanā .
Aṭṭhārasamo vaggo .