33. Umāpupphiyavaggo
1. Umāpupphiyattheraapadānaṃ
1.
‘‘ Samāhitaṃ
T1.397M1.295V1.278 samāpannaṃ , siddhatthamaparājitaṃ ;Samādhinā upaviṭṭhaṃ , addasāhaṃ naruttamaṃ .
2.
‘‘ Umāpupphaṃ gahetvāna , buddhassa abhiropayiṃ ;
Sabbapupphā ekasīsā , uddhaṃvaṇṭā adhomukhā .
3.
‘‘ Sucittā viya tiṭṭhante , ākāse pupphasantharā ;
Tena cittappasādena , tusitaṃ upapajjahaṃ .
4.
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
5.
‘‘ Pañcapaññāsito kappe , eko āsiṃ mahīpati ;
Samantachadano nāma , cakkavattī mahabbalo .
6.
‘‘ Paṭisambhidā catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime ;
Chaḷabhiññā sacchikatā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
Itthaṃ sudaṃ āyasmā umāpupphiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Umāpupphiyattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ .
2. Pulinapūjakattheraapadānaṃ
7.
‘‘ Kakudhaṃ
T1.398P1.259 vilasantaṃva , nisabhājāniyaṃ yathā ;Osadhiṃva virocantaṃ , obhāsantaṃ narāsabhaṃ .
8.
‘‘ Añjaliṃ paggahetvāna , avandiṃ satthuno ahaṃ ;
Satthāraṃ parivaṇṇesiṃ , sakakammena tosayiṃ [ tosito ( sī .)].
9.
‘‘ Susuddhaṃ
V1.279 pulinaṃ gayha , gatamagge samokiriṃ ;Ucchaṅgena gahetvāna , vipassissa mahesino .
10.
‘‘ Tato
M1.296 upaḍḍhapulinaṃ , vippasannena cetasā ;Divāvihāre osiñciṃ , dvipadindassa tādino .
11.
‘‘ Ekanavutito kappe , pulinaṃ yamasiñcahaṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , pulinassa idaṃ phalaṃ .
12.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pulinapūjako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Pulinapūjakattherassāpadānaṃ dutiyaṃ .
3. Hāsajanakattheraapadānaṃ
13.
‘‘ Dumagge paṃsukūlakaṃ [ paṃsukūlikaṃ ( syā . ka .)], laggaṃ disvāna satthuno ;
Añjaliṃ paggahetvāna , bhiyyo uccāritaṃ mayā .
14.
‘‘ Dūrato
T1.399 pana disvāna [ patidisvāna ( sī . syā .)], hāso me udapajjatha ;Añjaliṃ paggahetvāna , bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ .
15.
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ saññamalabhiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhasaññāyidaṃ phalaṃ .
16.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā hāsajanako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Hāsajanakattherassāpadānaṃ tatiyaṃ .
4. Yaññasāmikattheraapadānaṃ
17.
‘‘ Jātiyā
P1.260 sattavassohaṃ , ahosiṃ mantapāragū ;Kulavattaṃ [ kulavaṃsaṃ ( sī . syā .)] adhāresiṃ , yañño ussāhito mayā .
18.
‘‘ Cullāsītisahassāni
M1.297 , pasū haññanti me tadā ;Sārathambhupanītāni [ tārasmīhi upanītāni ( ka .), sārasmiṃhi upanītāni ( syā .)], yaññatthāya upaṭṭhitā .
19.
‘‘ Ukkāmukhapahaṭṭhova
V1.280 , khadiraṅgārasannibho ;Udayantova sūriyo , puṇṇamāyeva [ puṇṇamāseva ( sī .)] candimā .
20.
‘‘ Siddhattho sabbasiddhattho , tilokamahito hito ;
Upagantvāna sambuddho , idaṃ vacanamabravi .
21.
‘‘‘ Ahiṃsā
T1.400 sabbapāṇīnaṃ , kumāra mama ruccati ;Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārati .
22.
‘‘‘ Rati ca samacariyāya , bāhusaccaṃ kataññutā ;
Diṭṭhe dhamme parattha ca , dhammā ete pasaṃsiyā .
23.
‘‘‘ Ete dhamme bhāvayitvā , sabbasattahite rato [ hitesito ( ka .)];
Buddhe cittaṃ pasādetvā , bhāvehi maggamuttamaṃ ’.
24.
‘‘ Idaṃ vatvāna sabbaññū , lokajeṭṭho narāsabho ;
Mamevaṃ anusāsitvā , vehāsaṃ uggato gato .
25.
‘‘ Pubbe cittaṃ visodhetvā , pacchā cittaṃ pasādayiṃ ;
Tena cittappasādena , tusitaṃ upapajjahaṃ .
26.
‘‘ Catunnavutito kappe , yadā cittaṃ pasādayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhasaññāyidaṃ phalaṃ .
27.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā yaññasāmiko thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Yaññasāmikattherassāpadānaṃ catutthaṃ .
5. Nimittasaññakattheraapadānaṃ
28.
‘‘ Candabhāgānadītīre
P1.261 , vasāmi assame ahaṃ ;Suvaṇṇamigamaddakkhiṃ , carantaṃ vipine ahaṃ .
29.
‘‘ Mige
T1.401M1.298 cittaṃ pasādetvā , lokajeṭṭhaṃ anussariṃ ;Tena cittappasādena , aññe buddhe anussariṃ .
30.
‘‘ Abbhatītā ca ye buddhā , vattamānā anāgatā ;
Evamevaṃ virocanti , migarājāva te tayo .
31.
‘‘ Catunnavutito
V1.281 kappe , yaṃ saññamalabhiṃ tadā ;Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhasaññāyidaṃ phalaṃ .
32.
‘‘ Sattavīse ito kappe , eko āsiṃ mahīpati ;
Araññasattho nāmena , cakkavattī mahabbalo .
33.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nimittasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Nimittasaññakattherassāpadānaṃ pañcamaṃ .
6. Annasaṃsāvakattheraapadānaṃ
34.
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ , gacchantaṃ antarāpaṇe ;
Kañcanagghiyasaṅkāsaṃ , bāttiṃsavaralakkhaṇaṃ .
35.
‘‘ Siddhatthaṃ sabbasiddhatthaṃ , anejaṃ aparājitaṃ ;
Sambuddhaṃ atināmetvā , bhojayiṃ taṃ mahāmuniṃ .
36.
‘‘ Muni
T1.402 kāruṇiko loke , obhāsayi mamaṃ tadā ;Buddhe cittaṃ pasādetvā , kappaṃ saggamhi modahaṃ .
37.
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ dānamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , bhikkhādānassidaṃ phalaṃ .
38.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā annasaṃsāvako thero imā gāthāyo abhāsitthāti ;
Annasaṃsāvakattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ .
7. Nigguṇḍipupphiyattheraapadānaṃ
39.
‘‘ Yadā
M1.299P1.262 devo devakāyā , cavate āyusaṅkhayā ;Tayo saddā niccharanti , devānaṃ anumodataṃ .
40.
‘‘‘ Ito bho sugatiṃ gaccha , manussānaṃ sahabyataṃ ;
Manussabhūto saddhamme , labha saddhaṃ anuttaraṃ .
41.
‘‘‘ Sā
V1.282 te saddhā niviṭṭhāssa , mūlajātā patiṭṭhitā ;Yāvajīvaṃ asaṃhīrā , saddhamme suppavedite .
42.
‘‘‘ Kāyena kusalaṃ katvā , vācāya kusalaṃ bahuṃ ;
Manasā kusalaṃ katvā , abyāpajjaṃ nirūpadhiṃ .
43.
‘‘‘ Tato
T1.403 opadhikaṃ puññaṃ , katvā dānena taṃ bahuṃ ;Aññepi macce saddhamme , brahmacariye nivesaya ’.
44.
‘‘ Imāya anukampāya , devādevaṃ yadā vidū ;
Cavantaṃ anumodanti , ehi deva punappunaṃ [ devapuraṃ puna ( sī .)].
45.
‘‘ Saṃvego me [ saṃviggohaṃ ( syā .)] tadā āsi , devasaṅghe samāgate ;
Kaṃsu nāma ahaṃ yoniṃ , gamissāmi ito cuto .
46.
‘‘ Mama saṃvegamaññāya , samaṇo bhāvitindriyo ;
Mamuddharitukāmo so , āgacchi mama santikaṃ .
47.
‘‘ Sumano nāma nāmena , padumuttarasāvako ;
Atthadhammānusāsitvā , saṃvejesi mamaṃ tadā .
Dvādasamaṃ bhāṇavāraṃ .
48.
‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , buddhe cittaṃ pasādayiṃ ;
Taṃ dhīraṃ abhivādetvā , tattha kālaṃkato ahaṃ .
49.
‘‘ Upapajjiṃ sa [ upapajjissaṃ ( sī .)] tattheva , sukkamūlena codito ;
Vasanto mātukucchimhi , puna dhāreti mātuyā .
50.
‘‘ Tamhā kāyā cavitvāna , tidase upapajjahaṃ ;
Etthantare na passāmi , domanassamahaṃ tadā .
51.
‘‘ Tāvatiṃsā
M1.300P1.263 cavitvāna , mātukucchiṃ samokkamiṃ ;Nikkhamitvāna kucchimhā , kaṇhasukkaṃ ajānahaṃ .
52.
‘‘ Jātiyā
T1.404 sattavassova [ jātiyā sattavassena ( syā .)], ārāmaṃ pāvisiṃ ahaṃ ;Gotamassa bhagavato , sakyaputtassa tādino .
53.
‘‘ Vitthārike [ vitthārite ( sī . ka .)] pāvacane , bāhujaññamhi sāsane ;
Addasaṃ sāsanakare , bhikkhavo tattha satthuno .
54.
‘‘ Sāvatthi
V1.283 nāma nagaraṃ , rājā tatthāsi kosalo ;Rathena nāgayuttena , upesi bodhimuttamaṃ .
55.
‘‘ Tassāhaṃ nāgaṃ disvāna , pubbakammaṃ anussariṃ ;
Añjaliṃ paggahetvāna , samayaṃ agamāsahaṃ .
56.
‘‘ Jātiyā sattavassova , pabbajiṃ anagāriyaṃ ;
Yo so buddhaṃ upaṭṭhāsi , ānando nāma sāvako .
57.
‘‘ Gatimā dhitimā ceva , satimā ca bahussuto ;
Rañño cittaṃ pasādento , niyyādesi mahājuti .
58.
‘‘ Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna , pubbakammaṃ anussariṃ ;
Tattheva ṭhitako santo , arahattamapāpuṇiṃ .
59.
‘‘ Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā , sire katvāna añjaliṃ ;
Sambuddhaṃ abhivādetvā , imaṃ vācaṃ udīrayiṃ .
60.
‘‘‘ Padumuttarabuddhassa , dvipadindassa satthuno ;
Nigguṇḍipupphaṃ paggayha , sīhāsane ṭhapesahaṃ .
61.
‘‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ , hitvā jayaparājayaṃ ’.
62.
‘‘ Pañcavīsasahassamhi
T1.405 , kappānaṃ manujādhipā ;Abbudanirabbudāni , aṭṭhaṭṭhāsiṃsu khattiyā .
63.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nigguṇḍipupphiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Nigguṇḍipupphiyattherassāpadānaṃ sattamaṃ .
8. Sumanāveḷiyattheraapadānaṃ
64.
‘‘ Vessabhussa
M1.301P1.264 bhagavato , lokajeṭṭhassa tādino ;Sabbe janā samāgamma , mahāpūjaṃ karonti te .
65.
‘‘ Sudhāya piṇḍaṃ katvāna , āveḷaṃ sumanāyahaṃ ;
Sīhāsanassa purato , abhiropesahaṃ tadā .
66.
‘‘ Sabbe
V1.284 janā samāgamma , pekkhanti pupphamuttamaṃ ;Kenidaṃ pūjitaṃ pupphaṃ , buddhaseṭṭhassa tādino .
67.
‘‘ Tena cittappasādena , nimmānaṃ upapajjahaṃ ;
Anubhomi [ anubhosiṃ ( sī .)] sakaṃ kammaṃ , pubbe sukatamattano .
68.
‘‘ Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi , devattaṃ atha mānusaṃ ;
Sabbesānaṃ piyo homi , pupphapūjāyidaṃ phalaṃ .
69.
‘‘ Nābhijānāmi
T1.406 kāyena , vācāya uda cetasā ;Saṃyatānaṃ tapassīnaṃ , kataṃ akkositaṃ mayā .
70.
‘‘ Tena sucaritenāhaṃ , cittassa paṇidhīhi ca ;
Sabbesaṃ pūjito homi , anakkosassidaṃ phalaṃ .
71.
‘‘ Ito ekādase kappe , sahassārosi khattiyo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
72.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sumanāveḷiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Sumanāveḷiyattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ .
9. Pupphacchattiyattheraapadānaṃ
73.
‘‘ Siddhatthassa bhagavato , lokajeṭṭhassa tādino ;
Saccaṃ pakāsayantassa , nibbāpentassa pāṇino .
74.
‘‘ Jalajaṃ
M1.302 āharitvāna , satapattaṃ manoramaṃ ;Pupphassa chattaṃ katvāna , buddhassa abhiropayiṃ .
75.
‘‘ Siddhattho
T1.407P1.265 ca lokavidū , āhutīnaṃ paṭiggaho ;Bhikkhusaṅghe ṭhito satthā , imaṃ gāthaṃ abhāsatha .
76.
‘‘‘ Yo me cittaṃ pasādetvā , pupphacchattaṃ adhārayiṃ ;
Tena cittappasādena , duggatiṃ so na gacchati ’.
77.
‘‘ Idaṃ vatvāna sambuddho , siddhattho lokanāyako ;
Uyyojetvāna parisaṃ , vehāsaṃ nabhamuggami .
78.
‘‘ Vuṭṭhite
V1.285 naradevamhi , setacchattampi vuṭṭhahi ;Purato buddhaseṭṭhassa , gacchati chattamuttamaṃ .
79.
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ chattaṃ abhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , pupphacchattassidaṃ phalaṃ .
80.
‘‘ Catusattatikappamhi , aṭṭha jalasikhā ahū ;
Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā .
81.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pupphacchattiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Pupphacchattiyattherassāpadānaṃ navamaṃ .
10. Saparivārachattadāyakattheraapadānaṃ
82.
‘‘ Padumuttaro lokavidū , āhutīnaṃ paṭiggaho ;
Ākāse jalavuṭṭhīva vassate [ vassati ( sī . syā .), vasseti (?)] dhammavuṭṭhiyā .
83.
‘‘ Tamaddasāsiṃ
T1.408 sambuddhaṃ , desentaṃ amataṃ padaṃ ;Sakaṃ cittaṃ pasādetvā , agamāsiṃ sakaṃ gharaṃ .
84.
‘‘ Chattaṃ alaṅkataṃ gayha , upagacchiṃ naruttamaṃ ;
Haṭṭho haṭṭhena cittena , ākāse ukkhipiṃ ahaṃ .
85.
‘‘ Susaṅgahitayānaṃva
M1.303 , dantova sāvakuttamo ;Upagantvāna sambuddhaṃ , matthake sampatiṭṭhahi .
86.
‘‘ Anukampako kāruṇiko , buddho lokagganāyako ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā , imā gāthā abhāsatha .
87.
‘‘‘ Yena chattamidaṃ dinnaṃ , alaṅkataṃ manoramaṃ ;
Tena cittappasādena , duggatiṃ so na gacchati .
88.
‘‘‘ Sattakkhattuñca
P1.266 devesu , devarajjaṃ karissati ;Bāttiṃsakkhattuñca rājā , cakkavattī bhavissati .
89.
‘‘‘ Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo ;
Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati .
90.
‘‘‘ Tassa
V1.286 dhammesu dāyādo , oraso dhammanimmito ;Sabbāsave pariññāya , nibbāyissatināsavo ’.
91.
‘‘ Buddhassa giramaññāya , vācāsabhimudīritaṃ ;
Pasannacitto sumano , bhiyyo hāsaṃ janesahaṃ .
92.
‘‘ Jahitvā mānusaṃ yoniṃ , dibbaṃ yoniṃ [ devayoniṃ ( sī .), dibbayoniṃ ( syā .)] majjhagaṃ ;
Vimānamuttamaṃ mayhaṃ , abbhuggataṃ manoramaṃ .
93.
‘‘ Vimānā
T1.409 nikkhamantassa , setacchattaṃ dharīyati ;Tadā saññaṃ paṭilabhiṃ , pubbakammassidaṃ phalaṃ .
94.
‘‘ Devalokā cavitvāna , manussattañca āgamiṃ ;
Chattiṃsakkhattuṃ cakkavattī , sattakappasatamhito .
95.
‘‘ Tamhā kāyā cavitvāna , āgacchiṃ [ agañchiṃ (?)] tidasaṃ puraṃ ;
Saṃsaritvānupubbena , mānusaṃ punarāgamiṃ .
96.
‘‘ Okkantaṃ mātukucchiṃ maṃ , settacchattaṃ adhārayuṃ ;
Jātiyā sattavassohaṃ , pabbajiṃ anagāriyaṃ .
97.
‘‘ Sunando nāma nāmena , brāhmaṇo mantapāragū ;
Phalikaṃ chattamādāya , sāvakaggassa so tadā .
98.
‘‘ Anumodi
M1.304 mahāvīro , sāriputto mahākathī ;Sutvānumodanaṃ tassa , pubbakammamanussariṃ .
99.
‘‘ Añjaliṃ paggahetvāna , sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ ;
Saritvā purimaṃ kammaṃ , arahattamapāpuṇiṃ .
100.
‘‘ Uṭṭhāya āsanā tamhā , sire katvāna añjaliṃ ;
Sambuddhaṃ abhivādetvā , imaṃ vācaṃ udīriyiṃ .
101.
‘‘ Satasahassito kappe , buddho loke anuttaro ;
Padumuttaro lokavidū , āhutīnaṃ paṭiggaho .
102.
‘‘ Tassa chattaṃ mayā dinnaṃ , vicittaṃ samalaṅkataṃ ;
Ubho hatthehi paggaṇhi , sayambhū aggapuggalo .
103.
‘‘ Aho
T1.410P1.267 buddho aho dhammo , aho no satthusampadā ;Ekacchattassa dānena , duggatiṃ nupapajjahaṃ .
104.
‘‘ Kilesā
V1.287 jhāpitā mayhaṃ , bhavā sabbe samūhatā ;Sabbāsave pariññāya , viharāmi anāsavo .
105.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā saparivārachattadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Saparivārachattadāyakattherassāpadānaṃ dasamaṃ .
Umāpupphiyavaggo tettiṃsatimo .
Tassuddānaṃ –
Umāpupphañca pulinaṃ , hāso yañño nimittako ;
Saṃsāvako nigguṇḍī ca , sumanaṃ pupphachattako ;
Saparivārachatto ca , gāthā sattasatuttarāti .