12. Mahāparivāravaggo
1. Mahāparivārakattheraapadānaṃ
1.
‘‘ Vipassī
T1.210M1.161V1.147 nāma bhagavā , lokajeṭṭho narāsabho ;Aṭṭhasaṭṭhisahassehi , pāvisi bandhumaṃ tadā .
2.
‘‘ Nagarā abhinikkhamma , agamaṃ dīpacetiyaṃ ;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , āhutīnaṃ paṭiggahaṃ .
3.
‘‘ Cullāsītisahassāni , yakkhā mayhaṃ upantike ;
Upaṭṭhahanti sakkaccaṃ [ maṃ niccaṃ ( ka .)], indaṃva tidasā gaṇā .
4.
‘‘ Bhavanā
P1.147 abhinikkhamma , dussaṃ paggayhahaṃ tadā ;Sirasā abhivādesiṃ , tañcādāsiṃ mahesino .
5.
‘‘ Aho buddho aho dhammo , aho no satthu sampadā ;
Buddhassa ānubhāvena , vasudhāyaṃ pakampatha .
6.
‘‘ Tañca acchariyaṃ disvā , abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ ;
Buddhe cittaṃ pasādemi , dvipadindamhi tādine .
7.
‘‘ Sohaṃ cittaṃ pasādetvā , dussaṃ datvāna satthuno ;
Saraṇañca upāgacchiṃ , sāmacco saparijjano .
8.
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
9.
‘‘ Ito pannarase kappe , soḷasāsuṃ suvāhanā [ soḷasāsiṃsu vāhano ( syā .)];
Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā .
10.
‘‘ Paṭisambhidā
T1.211 catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime ;Chaḷabhiññā sacchikatā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāparivārako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Mahāparivārakattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ .
2. Sumaṅgalattheraapadānaṃ
11.
‘‘ Atthadassī
M1.162V1.148 jinavaro , lokajeṭṭho narāsabho ;Vihārā abhinikkhamma , taḷākaṃ upasaṅkami .
12.
‘‘ Nhatvā pitvā ca sambuddho , uttaritvekacīvaro ;
Aṭṭhāsi bhagavā tattha , vilokento disodisaṃ .
13.
‘‘ Bhavane upaviṭṭhohaṃ , addasaṃ lokanāyakaṃ ;
Haṭṭho haṭṭhena cittena , apphoṭesiṃ ahaṃ tadā .
14.
‘‘ Sataraṃsiṃva jotantaṃ , pabhāsantaṃva kañcanaṃ [ iminā pādadvayena purimapādadvayassa purato bhavitabbaṃ ];
Naccagīte payuttohaṃ , pañcaṅgatūriyamhi ca .
15.
‘‘ Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi , devattaṃ atha mānusaṃ ;
Sabbe satte abhibhomi , vipulo hoti me yaso [ ayañca gāthā pariggahetigāthāya anantarameva ṭhātuṃ yuttā ].
16.
‘‘ Namo
P1.148 te purisājañña , namo te purisuttama ;Attānaṃ tosayitvāna , pare tosesi tvaṃ muni .
17.
‘‘ Pariggahe
T1.212 [ pariggayha ( sī .), pariggahitvā ( syā .), pariggahena ( ka .)] nisīditvā , hāsaṃ katvāna subbate ;Upaṭṭhahitvā sambuddhaṃ , tusitaṃ upapajjahaṃ .
18.
‘‘ Soḷaseto kappasate , dvinavaekacintitā ;
Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā .
19.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sumaṅgalo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Sumaṅgalattherassāpadānaṃ dutiyaṃ .
3. Saraṇagamaniyattheraapadānaṃ
20.
‘‘ Ubhinnaṃ devarājūnaṃ , saṅgāmo samupaṭṭhito ;
Ahosi samupabyūḷho [ samupabbūḷho ( sī .)], mahāghoso avattatha [ pavattatha ( sī .)].
21.
‘‘ Padumuttaro
M1.163 lokavidū , āhutīnaṃ paṭiggaho ;Antalikkhe ṭhito satthā , saṃvejesi mahājanaṃ .
22.
‘‘ Sabbe
V1.149 devā attamanā , nikkhittakavacāvudhā ;Sambuddhaṃ abhivādetvā , ekaggāsiṃsu tāvade .
23.
‘‘ Mayhaṃ [ amhaṃ ( sī .)] saṅkappamaññāya , vācāsabhimudīrayi ;
Anukampako lokavidū , nibbāpesi mahājanaṃ .
24.
‘‘ Paduṭṭhacitto
T1.213 manujo , ekapāṇaṃ viheṭhayaṃ ;Tena cittappadosena , apāyaṃ upapajjati .
25.
‘‘ Saṅgāmasīse nāgova , bahū pāṇe viheṭhayaṃ ;
Nibbāpetha sakaṃ cittaṃ , mā haññittho punappunaṃ .
26.
‘‘ Dvinnampi yakkharājūnaṃ , senā sā vimhitā ahu [ senāyo vimhitā ahū ( sī .), senāpi samitā ahu ( syā .)];
Saraṇañca upāgacchuṃ , lokajeṭṭhaṃ sutādinaṃ .
27.
‘‘ Saññāpetvāna
P1.149 janataṃ , padamuddhari [ uddhari pana ( sī . syā .)] cakkhumā ;Pekkhamānova devehi , pakkāmi uttarāmukho .
28.
‘‘ Paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchiṃ , dvipadindassa tādino ;
Kappānaṃ satasahassaṃ , duggatiṃ nupapajjahaṃ .
29.
‘‘ Mahādundubhināmā ca , soḷasāsuṃ rathesabhā ;
Tiṃsakappasahassamhi , rājāno cakkavattino .
30.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā saraṇagamaniyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Saraṇagamaniyattherassāpadānaṃ tatiyaṃ .
4. Ekāsaniyattheraapadānaṃ
31.
‘‘ Varuṇo nāma nāmena , devarājā ahaṃ tadā ;
Upaṭṭhahesiṃ sambuddhaṃ , sayoggabalavāhano .
32.
‘‘ Nibbute
T1.214M1.164 lokanāthamhi , atthadassīnaruttame ;Tūriyaṃ sabbamādāya , agamaṃ bodhimuttamaṃ .
33.
‘‘ Vāditena ca naccena , sammatāḷasamāhito ;
Sammukhā viya sambuddhaṃ , upaṭṭhiṃ bodhimuttamaṃ .
34.
‘‘ Upaṭṭhahitvā
V1.150 taṃ bodhiṃ , dharaṇīruhapādapaṃ ;Pallaṅkaṃ ābhujitvāna , tattha kālaṅkato ahaṃ .
35.
‘‘ Sakakammābhiraddhohaṃ , pasanno bodhimuttame ;
Tena cittappasādena , nimmānaṃ upapajjahaṃ .
36.
‘‘ Saṭṭhitūriyasahassāni , parivārenti maṃ sadā ;
Manussesu ca devesu , vattamānaṃ bhavābhave .
37.
‘‘ Tividhaggī nibbutā mayhaṃ , bhavā sabbe samūhatā ;
Dhāremi antimaṃ dehaṃ , sammāsambuddhasāsane [ ayañca gāthā paṭisambhidā catassetigāthāya ekasambandhā bhavitaṃ yuttā ].
38.
‘‘ Subāhū
P1.150 nāma nāmena , catuttiṃsāsu khattiyā ;Sattaratanasampannā , pañcakappasate ito .
39.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekāsaniyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Ekāsaniyattherassāpadānaṃ catutthaṃ .
5. Suvaṇṇapupphiyattheraapadānaṃ
40.
‘‘ Vipassī
T1.215 nāma bhagavā , lokajeṭṭho narāsabho ;Nisinno janakāyassa , desesi amataṃ padaṃ .
41.
‘‘ Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna , dvipadindassa tādino ;
Soṇṇapupphāni cattāri , buddhassa abhiropayiṃ .
42.
‘‘ Suvaṇṇacchadanaṃ āsi , yāvatā parisā tadā ;
Buddhābhā ca suvaṇṇābhā , āloko vipulo ahu .
43.
‘‘ Udaggacitto
M1.165 sumano , vedajāto katañjalī ;Vittisañjanano tesaṃ , diṭṭhadhammasukhāvaho .
44.
‘‘ Āyācitvāna sambuddhaṃ , vanditvāna ca subbataṃ ;
Pāmojjaṃ janayitvāna , sakaṃ bhavanupāgamiṃ .
45.
‘‘ Bhavane upaviṭṭhohaṃ , buddhaseṭṭhaṃ anussariṃ ;
Tena cittappasādena , tusitaṃ upapajjahaṃ .
46.
‘‘ Ekanavutito
V1.151 kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
47.
‘‘ Soḷasāsiṃsu rājāno , nemisammatanāmakā ;
Tetālīse ito kappe , cakkavattī mahabbalā .
48.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ
T1.216 sudaṃ āyasmā suvaṇṇapupphiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti .Suvaṇṇapupphiyattherassāpadānaṃ pañcamaṃ .
6. Citakapūjakattheraapadānaṃ
49.
‘‘ Vasāmi
P1.151 rājāyatane , sāmacco saparijjano ;Parinibbute bhagavati , sikhino lokabandhuno .
50.
‘‘ Pasannacitto sumano , citakaṃ agamāsahaṃ ;
Tūriyaṃ tattha vādetvā , gandhamālaṃ samokiriṃ .
51.
‘‘ Citamhi pūjaṃ katvāna , vanditvā citakaṃ ahaṃ ;
Pasannacitto sumano , sakaṃ bhavanupāgamiṃ .
52.
‘‘ Bhavane upaviṭṭhohaṃ , citapūjaṃ anussariṃ ;
Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha .
53.
‘‘ Anubhotvāna sampattiṃ , devesu mānusesu ca ;
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ , hitvā jayaparājayaṃ .
54.
‘‘ Ekattiṃse
M1.166 ito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;Duggatiṃ nābhijānāmi , citapūjāyidaṃ phalaṃ .
55.
‘‘ Ekūnatiṃsakappamhi , ito soḷasa rājāno ;
Uggatā nāma nāmena , cakkavattī mahabbalā .
56.
‘‘ Paṭisambhidā
T1.217 catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.Itthaṃ sudaṃ āyasmā citakapūjako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Citakapūjakattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ .
7. Buddhasaññakattheraapadānaṃ
57.
‘‘ Yadā
V1.152 vipassī lokaggo , āyusaṅkhāramossaji ;Pathavī sampakampittha , medanī jalamekhalā .
58.
‘‘ Otataṃ vitthataṃ [ otataṃ vitataṃ ( syā .)] mayhaṃ , suvicittavaṭaṃsakaṃ [ sucicittaṃ papañcakaṃ ( syā .)];
Bhavanampi pakampittha , buddhassa āyusaṅkhaye .
59.
‘‘ Tāso
P1.152 mayhaṃ samuppanno , bhavane sampakampite ;Uppādo [ uppāto (?)] nu kimatthāya , āloko vipulo ahu .
60.
‘‘ Vessavaṇo idhāgamma , nibbāpesi mahājanaṃ ;
Pāṇabhūte [ pāṇabhutaṃ ( syā .), pāṇabhūnaṃ ( sī . ka .)] bhayaṃ natthi , ekaggā hotha saṃvutā [ sagāravā ( syā .)].
61.
‘‘ Aho buddho aho dhammo , aho no satthu sampadā ;
Yasmiṃ uppajjamānamhi , pathavī [ paṭhavī ( sī . syā .)] sampakampati .
62.
‘‘ Buddhānubhāvaṃ kittetvā , kappaṃ saggamhi modahaṃ ;
Avasesesu kappesu , kusalaṃ caritaṃ [ karitaṃ ( sī . syā .), kāritaṃ ( ka .)] mayā .
63.
‘‘ Ekanavutito
T1.218 kappe , yaṃ saññamalabhiṃ tadā ;Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhasaññāyidaṃ phalaṃ .
64.
‘‘ Ito
M1.167 cuddasakappamhi , rājā āsiṃ patāpavā ;Samito nāma nāmena , cakkavattī mahabbalo .
65.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā buddhasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Buddhasaññakattherassāpadānaṃ sattamaṃ .
8. Maggasaññakattheraapadānaṃ
66.
‘‘ Padumuttarabuddhassa , sāvakā vanacārino ;
Vippanaṭṭhā brahāraññe , andhāva anusuyyare [ anusuyare ( sī .)].
67.
‘‘ Anussaritvā
V1.153 sambuddhaṃ , padumuttaranāyakaṃ ;Tassa te munino puttā , vippanaṭṭhā mahāvane .
68.
‘‘ Bhavanā oruhitvāna , agamiṃ bhikkhusantikaṃ ;
Tesaṃ maggañca ācikkhiṃ , bhojanañca adāsahaṃ .
69.
‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Jātiyā sattavassohaṃ , arahattamapāpuṇiṃ .
70.
‘‘ Sacakkhū
T1.219 nāma nāmena , dvādasa cakkavattino ;Sattaratanasampannā , pañcakappasate ito .
71.
‘‘ Paṭisambhidā
P1.153 catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.Itthaṃ sudaṃ āyasmā maggasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Maggasaññakattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ .
9. Paccupaṭṭhānasaññakattheraapadānaṃ
72.
‘‘ Atthadassimhi sugate , nibbute samanantarā ;
Yakkhayoniṃ upapajjiṃ , yasaṃ patto cahaṃ tadā .
73.
‘‘ Dulladdhaṃ
M1.168 vata me āsi , duppabhātaṃ duruṭṭhitaṃ ;Yaṃ me bhoge vijjamāne , parinibbāyi cakkhumā .
74.
‘‘ Mama saṅkappamaññāya , sāgaro nāma sāvako ;
Mamuddharitukāmo so , āgacchi mama santikaṃ .
75.
‘‘ Kiṃ nu socasi mā bhāyi , cara dhammaṃ sumedhasa ;
Anuppadinnā buddhena , sabbesaṃ bījasampadā .
76.
‘‘ So ce pūjeyya sambuddhaṃ , tiṭṭhantaṃ lokanāyakaṃ ;
Dhātuṃ sāsapamattampi , nibbutassāpi pūjaye .
77.
‘‘ Same
T1.220 cittappasādamhi , samaṃ puññaṃ mahaggataṃ ;Tasmā thūpaṃ karitvāna , pūjehi jinadhātuyo .
78.
‘‘ Sāgarassa vaco sutvā , buddhathūpaṃ akāsahaṃ ;
Pañcavasse paricariṃ , munino thūpamuttamaṃ .
79.
‘‘ Tena
V1.154 kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;Sampattiṃ anubhotvāna , arahattamapāpuṇiṃ .
80.
‘‘ Bhūripaññā ca cattāro , sattakappasate ito ;
Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā .
81.
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā paccupaṭṭhānasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Paccupaṭṭhānasaññakattherassāpadānaṃ navamaṃ .
10. Jātipūjakattheraapadānaṃ
82.
‘‘ Jāyantassa
P1.154 vipassissa , āloko vipulo ahu ;Pathavī ca pakampittha , sasāgarā sapabbatā .
83.
‘‘ Nemittā ca viyākaṃsu , buddho loke bhavissati ;
Aggo ca sabbasattānaṃ , janataṃ uddharissati .
84.
‘‘ Nemittānaṃ
T1.221M1.169 suṇitvāna , jātipūjamakāsahaṃ ;Edisā pūjanā natthi , yādisā jātipūjanā .
85.
‘‘ Saṅkharitvāna [ saṃharitvāna ( sī . syā .), saṅkaritvāna ( ka .)]
Kusalaṃ , sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ .
Jātipūjaṃ karitvāna , tattha kālaṅkato ahaṃ .
86.
‘‘ Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi , devattaṃ atha mānusaṃ ;
Sabbe satte abhibhomi , jātipūjāyidaṃ phalaṃ .
87.
‘‘ Dhātiyo maṃ upaṭṭhanti , mama cittavasānugā ;
Na tā sakkonti kopetuṃ , jātipūjāyidaṃ phalaṃ .
88.
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ pūjamakariṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , jātipūjāyidaṃ phalaṃ .
89.
‘‘ Supāricariyā nāma , catuttiṃsa janādhipā ;
Ito tatiyakappamhi , cakkavattī mahabbalā .
90.
‘‘ Paṭisambhidā
V1.155 catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanaṃ ’’.Itthaṃ sudaṃ āyasmā jātipūjako thero imā gāthāyo abhāsitthāti .
Jātipūjakattherassāpadānaṃ dasamaṃ .
Mahāparivāravaggo dvādasamo .
Tassuddānaṃ –
Parivārasumaṅgalā , saraṇāsanapupphiyā ;
Citapūjī buddhasaññī , maggupaṭṭhānajātinā ;
Gāthāyo
T1.222 navuti vuttā , gaṇitāyo vibhāvihi .