Issues
Mohavicchedanī
Mohavicchedanī

Saṅgahitenaasaṅgahitapadatthavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Saṅgahitenaasaṅgahitapadatthavaṇṇanā

Saṅgahitenaasaṅgahitapade sabbesaṃ rūpakkhandhādipadānaṃ niddeso na sambhavati .
Yāni panettha padāni rūpekadesaṃ , arūpena asammissaṃ viññāṇekadesañca aññena asammissaṃ dīpenti , tesamidha niddeso .
Tāni pana manāyatanadhammāyatanavajjitānaṃ dasāyatanānaṃ , dhammadhātuvajjitānaṃ sattarasannaṃ dhātūnaṃ , sattarūpindriyānañca vasena veditabbāni , na rūpakkhandhādīnaṃ .
Teneva pāḷiyaṃ –
‘‘ Dasāyatanā sattarasa dhātuyo ,
Sattindriyā asaññābhavo ekavokārabhavo ;
Paridevo sanidassanasappaṭighaṃ ,
Anidassanaṃ punadeva sappaṭighaṃ upādā ’’ ti .( dhātu .178)–
Evaṃ uddānagāthā vuttā .
Rūpakkhandhena hi rūpakkhandhova saṅgahito , evaṃ vedanākkhandhādīhi ca vedanākkhandhādayova .
Tepi ca yehi kehici āyatanadhātūhi asaṅgahitā nāma natthīti tesaṃ saṅgahitena asaṅgahitattābhāvā yathāvuttāyatanānaṃ vasenevettha atthavinicchayo hoti .
Idaṃ hettha lakkhaṇaṃ – yaṃ khandhapadena saṅgahitaṃ hutvā āyatanadhātupadehi asaṅgahitaṃ , khandhāyatanapadehi vā saṅgahitaṃ hutvā dhātupadena asaṅgahitaṃ , tassa khandhāyatanadhātūhi asaṅgahoM0.329 vuccati .
Kathaṃ ?
Cakkhāyatanena ye dhammā khandhasaṅgahena saṅgahitā , āyatanasaṅgahena , dhātusaṅgahena ca asaṅgahitā , te dhammā katihi khandhehi , āyatanehi , dhātūhi asaṅgahitā ?
Te dhammā catūhi khandhehi dvīhi āyatanehiV0.252 aṭṭhahi dhātūhi asaṅgahitā .
Evaṃ rūpāyatanādīsupi pasādavisayabhūtesu dhātūsu , rūpindriyādīsu ca yojanakkamo veditabbo .
Tatrāyaṃ nayo – cakkhāyatanena ye rūpadhammā khandhasaṅgahena rūpakkhandhoti saṅgahitā , āyatanadhātusaṅgahena cakkhāyatanena asaṅgahitā , cakkhudhātuyā asaṅgahitā , cakkhāyatanacakkhudhātūhi ekassevetassa cakkhussa visuṃ āyatanadhātūsu saṅgahitattā te cakkhāyatanavirahitā sabbe rūpadhammā catūhi arūpakkhandhehi cakkhāyatanaṃ manāyatananti dvīhi āyatanehi cakkhudhātu sattaviññāṇadhātūti aṭṭhahi dhātūhi asaṅgahitā .
Upari rūpāyatanādīsupi eseva nayo .
Imasmiṃ hi vāre cakkhāyatanassa attano tīhipi khandhāyatanadhātusaṅgahehi saṅgahitatāya asaṅgahitattābhāvā khandhasaṅgahena saṅgahitaṃ , āyatanasaṅgahena asaṅgahitaṃ , dhātusaṅgahena asaṅgahitanti evaṃ tīhipi saṅgahitāsaṅgahitavisesanehi visiṭṭhasseva ‘‘ katihi khandhehī ’’ tiādinā khandhādīhi asaṅgahassa vuccamānattā ca arūpakkhandhehi saha bahibhūtatā veditabbā .
Yathā cettha cakkhāyatanena upalakkhitānaṃ rūpadhammānaṃyeva saṅgahitena asaṅgahitatā , na cakkhāyatanassa , evaṃ upari rūpāyatanādīhi upalakkhitavārepi yathārahaṃ ñātabbā .
Sesesu pana cakkhuviññāṇadhātuyā ye dhammā khandhasaṅgahena saṅgahitā , āyatanasaṅgahena saṅgahitā , dhātusaṅgahena asaṅgahitā , te dhammā catūhi khandhehi ekādasahi āyatanehiM0.330 dvādasahi dhātūhi asaṅgahitā .
Evaṃ sesaviññāṇadhātūsupi .
Paṭiccasamuppādaṅgesu asaññībhavena ye dhammā … pe … te dhammā catūhi khandhehi dasahāyatanehi soḷasahi dhātūhi asaṅgahitā .
Upādādhammehi ye dhammā … pe … te dhammā catūhi khandhehi ekādasahāyatanehi sattarasahi dhātūhi asaṅgahitāti ime cattāro vārā apubbavisesā samāyeva .
Tattha cakkhuviññāṇavāre dvādasahīti cha viññāṇadhātuyo vajjetvā avasesāhi dhātūhi sesā cha viññāṇadhātuyova khandhāyatanasaṅgahehi saṅgahitā , dhātusaṅgaheneva asaṅgahitā .
Avasesāhi dvādasahi dhātūhi asaṅgahitāti .
Esa nayo sesaviññāṇadhātūsupi .
Dutiye tīhāyatanehīti rūpāyatanadhammāyatanamanāyatanehi .
Asaññibrahmaloke hi rūpāyatanadhammāyatanavasena dve āyatanāni upapattibhavabhāvena pāḷiyaṃ āgatāni , te pana khandhehi saṅgahitāni , āyatanadhātūsu asaṅgahitāni .
Tadavasesāni nava rūpāyatanāni , tāni tehevaV0.253 ca dvīhi manāyatanadhammāyatanehi ca asaṅgahitāni nāma honti .
Navahi dhātūhīti rūpadhātudhammadhātūhi saddhiṃ sattahi viññāṇadhātūhi .
Tatiye dasahīti rūpāyatanadhammāyatanavajjehi .
Soḷasahīti rūpadhātudhammadhātuvajjāhi .
Anidassanasappaṭighāni nāma nava oḷārikāyatanāni , tāni tehi khandhasaṅgahena saṅgahitāni , āyatanadhātusaṅgahehi ca asaṅgahitāni , rūpāyatanadhammāyatanāni dvepi sesehi āyatanadhātūhi asaṅgahitāni nāma honti .
Catutthe ekādasahīti phoṭṭhabbāyatanavajjehi phoṭṭhabbāyatanassa upādādhammehi āyatanādīsu asaṅgahitattā .
SesaṃM0.331 suviññeyyameva .
Ayaṃ saṅgahitenaasaṅgahitapade nayo .