Iddhipādavibhaṅgamātikatthavaṇṇanā
Iddhipādavibhaṅgamātikāya
M0.224V0.172 pana cattāro iddhipādāti ettha ijjhatīti iddhi , samijjhati nipphajjatīti attho , iddhi eva pādo iddhipādo , iddhikoṭṭhāsoti attho .Ijjhanti vā etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontītipi iddhi , pajjanti etenāti pādo , patiṭṭhā adhigamūpāyoti attho , iddhiyā pādo iddhipādo .
Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatan ti ettha chandahetuko , chandādhiko vā samādhi chandasamādhi , kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhissetaṃ adhivacanaṃ .
Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā , catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ .
Samannāgatan ti tena chandasamādhinā , padhānasaṅkhārena ca upetaṃ .
Iddhipādan ti yathāvuttatthena ‘‘ iddhī ’’ ti saṅkhyaṃ gatānaṃ upacārajjhānādikusalacittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūtasesacittacetasikarāsiṃ .
Bhāvetīti vaḍḍheti , attano santāne punappunaṃ janetīti attho .
Iminā nayena sesesupi attho veditabbo .
Tattha vīmaṃsāti paññā .
Sesaṃ padato suviññeyyameva .
Atthato panettha tena kiṃ kathitaṃ ?
Catunnaṃ bhikkhūnaṃ matthakappattaṃ kammaṭṭhānaṃ kathitaṃ .
Yathā hi catūsu amaccaputtesu ṭhānantaraṃ patthetvā vicarantesu eko upaṭṭhānena , eko sūrabhāvena , eko jātisampattiyā , eko mantabalenāti evaṃ te paccekakāraṇena rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇanti , evaṃ bhikkhūpi chandavīriyacittavīmaṃsāsu ekekaṃ jeṭṭhaṃ dhuraṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattakā honti .
Ettha ca chando samādhi padhānasaṅkhāroti tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi , sesā pana sampayuttā cattāro khandhā iddhipādā eva .
Evaṃ sesādhipatiyuttacittesupi iddhipādāti veditabbā .
Apica
M0.225 jhānavipassanāsu pubbabhāgo iddhipādo .Yo paṭilābho , sā iddhi .
Paṭhamajjhānādīnaṃ hi pubbabhāgaparikammāni iddhipādo nāma , paṭhamajjhānādayo iddhi nāma .
Paṭhamamaggādīnaṃ pubbabhāgavipassanā iddhipādo nāma , paṭhamamaggādayo iddhi nāma .
Paṭilābhavasenāpi dīpetuṃ vaṭṭati .
Paṭhamajjhānādayo hi paṭhamamaggādayo ca iddhipādo nāma , dutiyajjhānādayo , dutiyamaggādayo ca iddhi nāmāti ayaṃ tāvettha padattho .
Dhammabhedo
V0.173 panettha vibhaṅganayeneva pākaṭo bhavissati .Tattha hi suttantabhājanīye tāva chandādīnaṃ padānaṃ vibhaṅgaṃ vatvā ante ‘‘ iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho .
Iddhipādaṃ bhāvetīti te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti , tena vuccati iddhipādaṃ bhāvetī ’’ ti ( vibha .434) evaṃ sabbe lokiyalokuttaradhammā iddhipādoti vuttā .
Abhidhammabhājanīye pana chandādīni padāni vibhajitvā ante ‘‘ iddhipādoti tathābhūtassa phasso … pe … paggāho avikkhepo ’’ ti ( vibha .447) evaṃ sabbe lokuttarakusaladhammā iddhipādāti vatvā puna ‘‘ chandiddhipādo vīriyiddhipādo cittiddhipādo vīmaṃsiddhipādo ’’ ti ( vibha .457) mātikaṃ ṭhapetvā ‘‘ tattha katamo chandiddhipādo ?
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti … pe … yo tasmiṃ samaye chando chandikatā … pe … ayaṃ vuccati chandiddhipādo ’’ tiādinā lokuttarakusalacittasampayuttachandavīriyacittavīmaṃsā eva iddhipādāti vuttā .
Tathā pañhāpucchakepi kusalā eva , anidassanaappaṭighā eva , vīmaṃsiddhipādo hetu , sesā na hetū … pe … cittiddhipādo na vattabbo , sesā cittasampayuttā … pe … anuttarāva , araṇāvāti .
Sesamettha satipaṭṭhāne vuttasadisameva .
Pāḷimuttakanayo panetthāpi na uddhaṭoti .
Iddhipādavibhaṅgamātikatthavaṇṇanā niṭṭhitā .