Appamaññāvibhaṅgamātikatthavaṇṇanā
Appamaññāvibhaṅgamātikāya pana atthato tāva – catasso appamaññāyotiādīsu pharaṇaappamāṇavasena appamaññāyo .
Etā hi ārammaṇavasena appamāṇe vā satte pharanti , ekasattamhi vā anavasesapharaṇavasena appamāṇato pharantīti evaṃ pharaṇaappamāṇavasena ‘‘ appamaññāyo ’’ ti vuccanti , satta appamāṇavasenāpi vattuṃ vaṭṭati .
Mettāsahagatenāti mettāya samannāgatena .
Ekaṃ disan ti puratthimādīsu catūsu disāsu yaṃ kiñci ekaṃ disaṃ , taṃdisāpariyāpannasattapharaṇavasena cetaṃ vuttaṃ .
Pharitvāti phusitvā ārammaṇaṃ
M0.253 katvā .Viharatīti pavatteti .
Tathā dutiyan tiādīsu .
Yathā ekaṃ disaṃ pharitvā , tatheva tadanantaraṃ dutiyaṃ , tatiyaṃ , catutthañcāti attho .
Iti uddhamadho tiriyan ti eteneva nayena uparimaṃ disaṃ , heṭṭhimaṃ disaṃ , anudisañca anukkamena mettāsahagatena cetasā pharitvā viharatīti attho .
Ettāvatā ekamekaṃ disaṃ pariggahetvā odhiso mettāpharaṇataṃ dassitaṃ .
Sabbadhītiādi
V0.194 pana anodhiso dassanatthaṃ vuttaṃ .Tattha sabbadhīti sabbattha .
Sabbattatāyāti sabbesu hīnamajjhimukkaṭṭhamittasapattamajjhattādippabhedesu attatāya , tesu vibhāgaṃ akatvā attasamatāyāti vuttaṃ hoti .
Atha vā sabbattatāyāti sabbena cittabhāvena , īsakampi bahi avikkhepamānoti attho .
Sabbāvantan ti sabbasattavantaṃ , sabbasattayuttanti attho .
Lokan ti sattalokaṃ .
Puna ‘‘ mettāsahagatenā ’’ ti idaṃ ‘‘ vipulenā ’’ tiādīhi visesanehi sambandhadassanavasena vā vuttaṃ , nigamanavasena vā .
Tattha pharaṇavasena vipulatā veditabbā .
Bhūmivasena pana mahaggatatā .
Paguṇavasena , appamāṇasattārammaṇavasena ca appamāṇatā .
Byāpādapaccatthikappahānena averatā .
Domanassappahānena niddukkhatā , saṅkhatatā , abyāpajjatā ca daṭṭhabbā .
Evaṃ karuṇāsahagatenātiādīsupi attho veditabboti ayaṃ tāvettha padattho .
Dhammabhedo panettha suviññeyyova .
Vibhaṅganayena pana tīsu rūpāvacarakusalavipākakiriyācittesu sampayuttā sattesu mettādibrahmavihārabhūtā adoso karuṇā muditā tatramajjhattatāti cattāro dhammā nānānayehi vibhattā , taṃsampayuttā pana kāmāvacarabhūtā ca etā idha na gahitā .
Arūpāvacaralokuttaresu panetā appamaññā natthevāti .
Pañhāpucchake panetā tāva siyā kusalā , siyā
M0.254 abyākatā .Tisso sukhāya , catutthā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā .
Vipākattike tidhāpi , upekkhā avitakkaavicārā , sesā tidhāpi , mahaggatāva , parittārammaṇaatītārammaṇattikesu na vattabbāva , bahiddhārammaṇāva , anidassanaappaṭighāva , mettā hetu , sesā na hetū , no cittā , cetasikā , rūpāvacarā , sauttarāva .
Sesaṃ suviññeyyamevāti .
Appamaññāvibhaṅgamātikatthavaṇṇanā niṭṭhitā .