Saṅgahāsaṅgahapadatthavaṇṇanā
Atthavinicchayato pana yasmā abbhantaramātikāya rūpakkhandhādīni , bāhiramātikāya kusalādīni ca ‘‘ saṅgaho asaṅgaho ’’ tiādikehi nayamātikāpadehi ‘‘ tīhi saṅgaho , tīhi asaṅgaho ’’ tiādinayamukhamātikāvasena
V0.249 yathārahaṃ niddesatthāya bhagavatā ṭhapitāni , tasmā khandhādīnaṃ saṅgahādīnaṃ pāḷiyaṃ vuttānusāreneva saṅkhepato atthavinicchayo hoti .Iminā nayena vibhaṅganayo sakkā ñātunti taṃ visuṃ na vakkhāma .
Tattha saṅgahāsaṅgahavāre khandhānaṃ tāva ayaṃ niddese nayo – rūpakkhandho ekena khandhena ekādasahi āyatanehi ekādasahi dhātūhi saṅgahito .
Catūhi khandhehi ekenāyatanena sattahi dhātūhi asaṅgahito .
Tattha ekādasahīti manāyatanavajjehi .
Dhammāyatanenāpi hi keci rūpadhammā saṅgahitā .
Ekādasahīti sattaviññāṇadhātuvajjāhi .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Vedanādayo tayo khandhā yathāsakaṃ ekena khandhena ekenāyatanena ekāya dhātuyā saṅgahitā , catūhi khandhehi ekādasahi āyatanehi sattarasahi dhātūhi asaṅgahitā , tathā viññāṇakkhandhopi .
Kevalaṃ panettha sattahi viññāṇadhātūhi saṅgahito , ekādasahi dhātūhi asaṅgahitoti ettakameva viseso .
Tattha hi vedanādīnaṃ tiṇṇaṃ khandhānaṃ ekena dhammāyatanena ca ekāya dhammadhātuyā ca saṅgahitatā veditabbā .
Pāḷiyaṃ panettha khandhapadaniddese , upari āyatanādiniddesesu ca ‘‘ rūpakkhandho ca vedanākkhandho ca dvīhi khandhehi ekādasahāyatanehi ekādasahi
M0.326 dhātūhi saṅgahitā ’’ tiādinā ( dhātu .15) dvimūlakādinayenāpi vitthāranayo vibhatto , sopi iminā ekamūlanayānusārena sabbattha suviññeyyoti na vitthārayimhā .Ayaṃ khandhapadaniddesanayo .
Āyatanadhātupadānampi khandhapade vuttānusāreneva tīhi saṅgaho , tīhi asaṅgaho ca yathāyogaṃ yojetvā ñātabbo .
Kevalaṃ panettha dhammāyatanadhammadhātūsu asaṅkhatassa khandhasaṅgahābhāvā taṃ ṭhapetvā sesānaṃ khandhesu saṅgaho veditabbo .
Saccesu dukkhasaccaṃ sabbehi khandhāyatanadhātūhi .
Samudayamaggasaccāni saṅkhārakkhandhena , dhammāyatanadhammadhātūhi ca saṅgahitāni .
Nirodhasaccaṃ khandhena asaṅgahitaṃ , dhammāyatanadhammadhātūhi eva saṅgahitaṃ .
Indriyesu jīvitindriyaṃ dvīhi rūpakkhandhasaṅkhārakkhandhehi .
Sukhindriyādīni pañca vedanākkhandhena
V0.250 , saddhādīni saṅkhārakkhandhena , sabbāni cetāni jīvitindriyādīni , itthindriyapurisindriyādīnipi dhammāyatanadhammadhātūhi saṅgahitāni .Sesindriyāni suviññeyyāni .
Paṭiccasamuppādesu nāmarūpaṃ viññāṇavajjitehi catūhi khandhehi , ekādasahi āyatanadhātūhi ca saṅgahitaṃ .
Ettha hi pavattiyaṃ nāmarūpassāpi gahitattā saddāyatanampi gahitanti veditabbaṃ .
Saḷāyatanaṃ dvīhi khandhehi , pasādaviññāṇabhūtehi chahi āyatanehi , dvādasahi dhātūhi saṅgahitaṃ .
Upapattibhavo pana kāmabhavabhūto pañcahi khandhehi , saddāyatanavajjitehi ekādasahi āyatanehi , sattarasahi dhātūhi .
Rūpabhavo pañcahi khandhehi , saddādicatukkaghānādittayatabbiññāṇavajjehi pañcahāyatanehi , aṭṭhahi dhātūhi
M0.327 saṅgahito .Asaññībhavo ekena rūpakkhandhena , rūpadhammavasena dvīhi āyatanadhātūhi saṅgahito .
Ghānādittayaṃ panettha āyatanādikiccākaraṇato āyatanadhātūhi asaṅgahitampi rūpakkhandhena saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ .
Bhavassa ca ekantamupādinnattā pavattivipākānaṃ cakkhuviññāṇādīnaṃ gahaṇepi anupādinnasaddāyatanassa idha aggahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Arūpabhavo catūhi khandhehi dvīhi āyatanadhātūhi .
Jātijarāmaraṇāni nāmarūpadhammānaṃ lakkhaṇattā dvīhi rūpakkhandhasaṅkhārakkhandhehi .
Sokadukkhadomanassāni vedanākkhandhena .
Upāyāso saṅkhārakkhandhena , dhammāyatanadhammadhātūhi ca saṅgahito .
Paridevo rūpakkhandhasaddāyatanasaddadhātūhi .
Sesāni panettha paṭiccasamuppādaṅgāni , satipaṭṭhānasammappadhānā ca suviññeyyāva .
Iddhipādā dvīhi khandhehi , āyatanehi , dhātūhi saṅgahitā .
Ettha ca cittiddhipādassa dhammadhātumanoviññāṇadhātuniyamato soḷasahi dhātūhi asaṅgaho veditabbo .
Jhānāni dvīhi vedanāsaṅkhārakkhandhehi , ekenāyatanena , ekāya dhātuyā ca saṅgahitāni .
Appamaññā ekena khandhena , ekena āyatanena , ekāya dhātuyā saṅgahitā .
Evaṃ pañcindriyādīnipi .
Kevalaṃ pana cittaṃ sattahi viññāṇadhātūhi saṅgahitanti ettakameva viseso .
Sabbesampi cesa vuttāvasesehi khandhāyatanadhātūhi asaṅgahitabhāvo veditabbo .
Iminā nayena bāhiramātikāyapi ‘‘ kusalā dhammā , akusalā dhammā catūhi khandhehi , dvīhi āyatanehi , dhātūhi saṅgahitā .
Abyākatā pana asaṅkhataṃ khandhato ṭhapetvā pañcahi khandhehi dvādasahi āyatanehi aṭṭhārasahi dhātūhi saṅgahitā ’’ tiādinā yojetvā saṅgahāsaṅgaho ñātabboti
M0.328V0.251 ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana dhātukathāpāḷiaṭṭhakathāsu ( dhātu .77 ādayo ; dhātu . aṭṭha .77) gahetabboti .Niṭṭhito ‘‘ saṅgaho asaṅgaho ’’ ti padassa
Atthavinicchayo .