Issues
අනුවාදය තෝරන්න
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā

Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā

කතුවරයා: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

နတ္ထိ နိဝရဏာတိ ဝစနေန၊ ဟူသော စကားဖြင့်၊ မိဒ္ဓဿပိ၊ မိဒ္ဓလည်းဖြစ်သော၊ နီဝရဏဿ၊ နိဝရဏကို၊ ပဟာနံ၊ ပယ်ခြင်းကို၊ (သင်္ဂဟ ကာရေန) ဝုတ္တံ၊ စ၊ ဆက်၊ ရူပံ၊ ရုပ်ကို၊ ဝါ၊ ရုပ်မှန်လျှင်၊ န ပဟာတဗ္ဗံ၊ မပယ်ထိုက်၊ [ထို့ကြောင့် မိဒ္ဓကို ရုပ်ဟု မဆိုရ၊] စ၊ ဆက်၊ မုနိနော၊ မြတ်စွာဘုရား၏၊ ရူပကာယဂေလညံ၊ ရူပကာယတော်၏ မကျန်းမမာတော်မူ သည်၏အဖြစ်သည်၊ နတ္ထိ၊ ဣတိ၊ သို့၊ ဝတ္တံ၊ ဆိုခြင်းငှာ၊ န သက္ကာ၊ (ကသ္မာ၊ နည်း၊) ပိဋ္ဌိ မေ၊ပေ၊ အာယမိဿာမီတိ၊ ဟူ၍၊ ဝစနတော၊ မိန့်တော်မူ ခြင်းကြောင့်တည်း၊ [မေ၊ ငါ၏၊ ပိဋ္ဌိ၊ ကျောက်ကုန်းတော်သည်၊ အာဂိလာယတိ၊ ညောင်းညာတော်မူ၏၊ တံ၊ ထို ကျောက်ကုန်းတော်ကို၊ အဟံ၊ သည်၊ အာယမိဿာမိ၊ ဆန့်တန်းတော်မူဦးအံ့။]
သဝိညာဏကသဒ္ဒါတိ၊ ကား၊ ဝိညာဏေန၊ ဝိညာဏ်သည်၊ ပဝတ္တိတော၊ ဖြစ်စေအပ်သော၊ ဝစီဃောသာဒိသဒ္ဓေါ၊ စကားသံ အစရှိသော သဒ္ဒတည်း [ဝမ်းတွင်း၌ ရုတ်ရုတ် မြည်သံသည် စိတ္တသမုဋ္ဌာန် မဟုတ်သောကြောင့် အဝိညာဏကသဒ္ဒပင် ဖြစ်၏။]
န ဟိ ဧတာနိ ဇာယန္တိတိ၊ ဟူသော စကားကို၊(ဝုတ္တံ၌စပ်၊) ပရိပစ္စမာနဿ၊ ရင့်ဆဲဖြစ်သော၊ ရူပဿ၊ ရုပ်၏၊ ပရိပစ္စနံ၊ ရင့်ခြင်းသဘောသည်၊ ဇရာ၊ ဇရာတည်း၊(ဇရတာတည်း၊) ခိယမာနဿ၊ ကုန်ဆဲဖြစ်သော၊ (ရူပဿ၊ ၏၊) ခယော၊ ကုန်ခြင်းသဘောသည်၊ အနိစ္စတာ၊ တည်း၊ ဣတိ၊ သို့၊ ဧတာနိ၊ ဤ ဇရတာ, အနိစ္စတာရုပ်တို့သည်၊ ရူပဘာဝမတ္တာနိ၊ ရုပ်တို့၏ သဘောမျှတို့ တည်း၊ [“ ရူပသဘာဝမတ္တာနိ”ဟု ရှိလျှင် ကောင်း၏၊] သယံ၊ ဇရတာ, အနိစ္စတာဟူသော မိမိကိုယ်တိုင်၊ သဘာဝဝန္တာနိ၊ ရင့်ခြင်း, ပျက်ခြင်းသဘောရှိသော ပရမတ္ထရုပ်တို့သည်၊ န၊ မဟုတ်ကုန်၊ ဣတိ၊ ဤအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို၊ သန္ဓာယ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။
တထာ၊ ထို့အတူ၊ ဇာယမာနဿ၊ ဖြစ်ဆဲရုပ်၏၊ ဇနနံ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်၊ ဇာတိ၊ ဇာတိတည်း၊ သာစ၊ ထိုဇာတိသည်လည်း၊ ရုပဘာဝေါဝ၊ ရုပ်၏သဘော မျှသာတည်း၊ သယံ၊ ဇာတိဟူသော မိမိကိုယ်တိုင်၊ သဘာဝဝတီ၊ သဘောရှိ သော ပရမတ္ထအစစ်သည်၊ န၊ မဟုတ်၊ ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍၊ န၊ပေ၊ ဇာယတိတိ၊ ဟူ၍၊ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။
ဧတိဿာ၊ ဤဇာတိ၏၊ တေသံ၊ ထိုရုပ်တရားတို့၏၊ ပစ္စယော၊ ကံစသော အကြောင်းသည်၊ (အတ္ထိ၊) ဣတိ၊ ကြောင့်၊ တပ္ပစ္စယာ၊ တပ္ပစ္စယမည်၏၊ တပ္ပစ္စယာယ၊ ထို ရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်းရှိသော ဇာတိ၏၊ ဘာဝေါ၊ အဖြစ်တည်း၊ တပ္ပစ္စယဘာဝေါ၊ ဖြစ်၊ တပ္ပစ္စယဘာဝေန၊ ထို ရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်းရှိသည်၏အဖြစ်ဖြင့်၊ ပဝတ္တော၊ ဖြစ်သော၊ ဝေါဟာရော၊ သည်၊ တပစ္စယဘာဝဝေါဟာရော၊ မည်၏၊ တံ (တပ္ပစ္စယဘာဝဝေါဟာရံ)၊ ထို ရုပ် တရားတို့၏ အကြောင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုခြင်းကို၊ လဘတိ၊ ၏။
အဘိနိဗ္ဗတ္တိဓမ္မက္ခဏသ္မိန္တိ (ဧတ္ထ)၊ ပါဌ်၌၊ အဘိနိဗ္ဗတ္တိယမာနဓမ္မက္ခဏသ္မိံ၊ ဖြစ်စေအပ်ဆဲဖြစ်သော တရားတို့၏ ဥပါဒ်ခဏ၌၊ ဣတိ၊ ကား၊ အဓိပ္ပာယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း၊
ဟိ၊ မှန်၊ တဒါ၊ ထို ဥပါဒ်ခဏ၌၊ တေ ဓမ္မာ၊ ထိုရုပ်တရားတို့သည်၊ န ဇာယန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်သည်ကား၊ န၊ မဟုတ်ကုန်၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ ဇာယမာနဘာဝေါဝ၊ ဖြစ်ဆဲသဘောသည်ပင်၊ ဇာတိ၊ ဇာတိ တည်း၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ တဿာ၊ ထိုဇာတိ၏၊ ကမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနတာစ၊ ကမ္မာဒိ သမုဋ္ဌာန်၏ အဖြစ်သည်လည်းကောင်း၊ တံ နိဗ္ဗတ္တတာစ၊ ထို ကံစသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်သည်လည်းကောင်း၊ ယုတ္တာ၊ သင့်မြတ်၏၊ ပန၊ ဆက်၊ တဒါ၊ ထို ဥပါဒ်ခဏ၌၊ တေ ဓမ္မာ၊ ထို ရုပ်တရားတို့ သည်၊ ဇီယန္တိ စ၊ ဆွေးမြေ့ကုန်သည်လည်းကောင်း၊ ခီယန္တိ စ၊ ကုန်ခန်းကုန် သည်လည်းကောင်း၊ န၊ မဖြစ်ကုန်၊ တသ္မာ, တေသံ၊ ထို ရုပ်တရားတို့၏၊ တေ ဇီရဏဘိဇ္ဇနဘာဝါ၊ ထို ရင့်ခြင်း, ပျက်ခြင်းသဘောတို့သည်၊ စိတ္တာဒိ သမုဋ္ဌာနာ၊ စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာန်တို့သည်လည်းကောင်း၊ တံ နိဗ္ဗတ္တာ စ၊ ထိုစိတ် စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သည်လည်းကောင်း၊ (ဟောန္တိ ၊) ဣတိ၊ သို့၊ ဝစနံ၊ ပြောဆိုခြင်းကို၊ န အရဟန္တိ၊ ကုန်။
ဧဝမပိ၊ ဤသို့ ဖြစ်ပါသော်လည်း၊ ဥပါဒိန္နသဒ္ဒါ၊ ဥပါဒိန္နသဒ္ဒါသည်၊ ဥပေတေန၊ တဏှာ,ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်ရောက်အပ်သော၊ ကမ္မုနာ၊ ကံသည်၊ အာဒိန္နတံ၊ ယူအပ်သည်၏အဖြစ်ဟူသောအနက်ကို၊ ဝဒတိ၊ ဟော၏၊ နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဖြစ်ခြင်းဟူသော အနက်ကို၊ န(ဝဒတိ)၊ မဟော၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ ဥပါဒိန္နပါက ဘေဒါနံ၊ ဥပါဒိန္နကမ္မဇရုပ်တို့၏ ရင့်ခြင်း, ပျက်ခြင်းဟူကုန်သော၊ တေသံ၊ ထို ဇရတာ, အနိစ္စတာတို့၏၊ ဥပါဒိန္နတာ၊ ဥပါဒိန္နတို့၏အဖြစ်ကို၊ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ဆိုထိုက်သည်မဟုတ်လော၊ ဣတိ စေ၊ ဤသို့ စောဒနာအံ့၊ **ဧဝမပိ ၊ပေ၊ နု ပဝတ္တတီတိ** ။ ။ဇရတာ, အနိစ္စတာတို့၏ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်စသော အမည် မရခြင်းကို လက်ခံပါသော်လည်း ဥပါဒိန္နအမည် မရခြင်းကို (ဥပါဒိန္နနှင့် သဘောတူသော ကမ္မသမုဋ္ဌာန်အမည် မရခြင်းကို) လက်မခံလိုသောကြောင့် “ဧဝမပိ” စသည်ကို မိန့်သည်၊ ဥပါဒိန္နသဒ္ဒါသည် “တဏှာ,ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့် ယူအပ်”ဟု သဒ္ဒတ္ထဖြစ်၏၊ “တဏှာ,ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံကြောင့်ဖြစ်၏”ဟု သဒ္ဒတ္ထမဖြစ်၊ ထို့ကြောင့် ဥပါဒိန္နဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်တို့၏ ဇရတာ အနိစ္စတာကို ဥပါဒိန္န (ကမ္မဇ)ရုပ်ဟု ခေါ်ထိုက်သည် မဟုတ်ပါလောဟု စောဒနာသည်၊ ပရိဟာရ်ဆရာကား .... အာဒိန္နသဒ္ဒါသည် “ယူအပ်”ဟု သဒ္ဒတ္ထ ဖြစ်သော်လည်း “ဖြစ်ခြင်း”ဟူသော အဓိပ္ပာယတ္ထကို ဟောသောကြောင့် “ဇရတာ, အနိစ္စတာတို့သည် ဥပါဒိန္နအမည် မရနိုင်”ဟု ဖြေသည်။
န၊ မဆိုထိုက်၊ (ကသ္မာ၊ နည်း၊) အာဒိန္နဒ္ဒဿ၊ အာဒိန္နသဒ္ဓါ၏၊ နိဗ္ဗတ္တိဝါစကတ္တာ၊ ဖြစ်ခြင်း ဟူသောအနက်ကို ဟောနိုင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း၊
ဟိ၊ ချဲ့၊ ဥပေတေန၊ တဏှာ,ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံကြောင့်၊ နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဖြစ်သောရုပ်သည်၊ ဥပါဒိန္နံ၊ ဥပါဒိန္နတည်း၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ ပစ္စယာနဘာဝက္ခဏဉ္စ၊ အကြောင်း တို့၏ အစွမ်းသတ္တိရှိရာခဏကိုလည်းကောင်း၊ နိဗ္ဗတ္တိဉ္စ၊ ဥပါဒိန္နသဒ္ဒါ၏ နိဗ္ဗတ္တိ အနက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဂဟေတွာဝ၊ ယူ၍သာ၊ ပဝတ္တော၊ ဖြစ်သော၊ အယံ ဝေါဟာရော၊ ဤ ဥပါဒိန္နဟူသော အခေါ်အဝေါ်သည်၊ တဒါ၊ ထို ဌီခဏ, ဘင်ခဏ၌၊ အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်၊ ဇရာမရဏေ၊ ဇရာ,မရဏ၌၊ (ဇရတာ, အနိစ္စတာ၌၊) န ပဝတ္တတိ၊ မဖြစ်၊ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာနံ၊ အကြောင်းကိုစွဲ၍ ဖြစ်ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ၊ တရားတို့၏၊ ဇရာမရဏတ္တာ၊ ဇရာ,မရဏတို့၏အဖြစ်ကြောင့်၊ တေသံ၊ ထို ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န တရားတို့၏၊ ဥပ္ပာဒေ၊ ဖြစ်ခြင်းဥပါဒ်သည်၊ သတိ၊ ရှိလတ်သော်၊ ဇရာမရဏံ၊ ဇရာမရဏသည်၊ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏၊ ဝါ၊ ထင်ရှား၏၊ အသတိ၊ မရှိလတ်သော်၊ န ဟောတိ၊ မဖြစ်၊
ဝါ၊ မထင်ရှား၊ ဟိ၊ မှန်၊ အဇာတံ၊ မဖြစ်သော-ရုပ်တရားသည်၊ ပရိပစ္စတိ၊ ရင့်သည်လည်းကောင်း၊ ဘိဇ္ဇတိဝါ၊ ပျက်သည်လည်းကောင်း၊ န၊ မဟုတ်ပါ၊ တသ္မာ, (ဇရာမရဏဿ၊ ၏။) ဇာတိပစ္စယတံ၊ ဇာတိဟူသော အကြောင်းရှိသည်၏အဖြစ်ကို၊ သန္ဓာယ၊ ၍၊ ဇရာမရဏံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ၊ ဟူ၍၊ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
နိဿယပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတောတိ(ဧတ္ထ)၊ ၌၊ (ဝုတ္တံ ဟောတိ၌စပ်၊) ဇာယ၊ပေ၊ မာနာနံ၊ ဖြစ်ဆဲရုပ်, ရင့်ဆဲရုပ်, ပျက်ဆဲရုပ်တို့၏၊ ဇာယမာနာဒိဘာဝမတ္တတ္တာ၊ ဖြစ်ဆဲရုပ် အစရှိသော သဘောမျှတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ [သင်္ဂြိုဟ်၌လည်း “ဇာယမာနာဒိရူပါနံ သဘာဝတ္တာ”ဟု ဆို၏၊] ဇာတိအာဒယော၊ ဇာတိအစရှိ သော ရုပ်တို့သည်၊ ဇာယမာနာဒိနိဿယပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိကာ၊ ဖြစ်ဆဲအစရှိသော မှီရာရုပ်တို့၌ စပ်သောဖြစ်ခြင်း ရှိကုန်၏၊ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
ယဒိဧဝံ၊ ယင်းသို့ဖြစ်လျှင်၊ ဥပါဒါယရူပါနံ၊ ဥပါဒါယရုပ်ဖြစ်ကုန်သော၊ စက္ခာယတနာ ဒီန စ၊ စက္ခာယတန အစရှိသည်တို့၏လည်း၊ ဥပ္ပာဒါဒိသဘာဝဘူတာ၊ ဖြစ်ခြင်း အစရှိသော သဘောဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော၊ ဇာတိအာဒယော၊ ဇာတိ အစရှိသည်တို့သည်၊ တန္နိဿိတာ၊ ထိုဥပါဒါရုပ်ကို မှီကုန်သည်၊ ဟောန္တိ ၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ ဘူတနိဿိတာနံ၊ မဟာဘုတ်လေးပါးကို မှီကုန်သော၊ တေသံ လက္ခဏာနံ၊ ထို လက္ခဏရုပ်တို့၏၊ ဥပါဒါယဘာဝေါ၊ ဥပါဒါယရုပ်၏အဖြစ် သည်၊ (ဥပါဒါယရုပ် အမည်သည်၊ (ဟောတိ)ဝိယ၊ ကဲ့သို့၊ ဥပါဒါယရူပ နိဿိတာနံ၊ ဥပါဒါယရုပ်ကို မှီကုန်သော၊ (တေသံ လက္ခဏာနံ၊ ထို လက္ခဏ ရုပ်တို့၏၊) ဥပါဒါယုပါဒါယဘာဝေါ၊ ဥပါဒါယုပါဒါယရုပ်၏အဖြစ်သည်၊ (ဥပါဒါယုပါဒါယ အမည်သည်၊) အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်သည်မဟုတ်လော၊ ဣတိ စေ၊ ဤသို့ စောဒနာအံ့၊ **ယဒိဝံ၊ပေ၊ဣတိစေ** ။ ။ ဖြစ်ကြ, ရင့်ကြ, ပျက်ကြသော ရုပ်တို့၏ သဘောဖြစ်သောကြောင့် ဇာတိအစရှိသော ရုပ်တို့သည် မှီရာရုပ်တို့၌ စပ်သောဖြစ်ခြင်းရှိကြလျှင် မဟာဘုတ်တို့ကို မှီသော(မဟာဘုတ်တို့၌ စပ်သောဖြစ်ခြင်းရှိသော) လက္ခဏရုပ်တို့ကို ဥပါဒါယရုပ်ဟု ခေါ်ရသကဲ့သို့ စက္ခာယတနစသော ဥပါဒါယရုပ်တို့ကို မှီသော ထို လက္ခဏရုပ်တို့ကို “ဥပါဒါယုပါဒါယရုပ်”ဟု အမည်ဖြစ်သင့်သည် မဟုတ်လောဟု စောဒနာသည်။
န၊ မဖြစ်၊ (ကသ္မာ၊ နည်း၊) ဘူတပ္ပဋိဗဒ္ဓဥပါဒါယရူပ လက္ခဏာနံစ၊ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့၌စပ်သော ဥပါဒါယရုပ်တို့၏ လက္ခဏ ရုပ်တို့၏လည်း၊ ဘူတပဋိဗဒ္ဓဘာဝဿ၊ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့၌ စပ်သည်၏ အဖြစ်၏၊ အနိဝတ္တနတော၊ မဆုတ်နစ်ခြင်းကြောင့်တည်း။ **န၊ပေ၊အနိဝတ္တနတော** ။ ။မဟာဘုတ်လေးပါးကို မှီ၍ဖြစ်ရသော ဥပါဒါရုပ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်း, ရင့်ခြင်း, ပျက်ခြင်းဟူသော လက္ခဏရုပ်တို့၏လည်း အရင်းခံဖြစ်သော မဟာဘုတ်လေးပါးတို့၌ စပ်နေသည်၏အဖြစ်ကို မစွန့်ခြင်းကြောင့် “ဥပါဒါယုပါဒါယ ရုပ်”ဟု အမည်မရနိုင်၊ ဆိုလိုရင်းကား …“ကာရဏကာရဏမ္ပိ ကာရဏန္ဒေဝ ဝုစ္စတိ” ဟူသော ပရိဘာသာနှင့်အညီ အကြောင်း၏ မူလအကြောင်းကိုလည်း အကြောင်းဟု ပင် ဆိုထိုက်ရကား မဟာဘုတ်လေးပါးကိုမှီသော စက္ခာယတနစသော ဥပါဒါရုပ်တို့၌ စပ်၍ဖြစ်ရသော ဇာတိစသော လက္ခဏရုပ်တို့၏လည်း အရင်းခံ မဟာဘုတ်တို့၌ စပ်သည့်အဖြစ်ကို မစွန့်သောကြောင့် မဟာဘုတ်ကိုမှီသော ဥပါဒါရုပ်ဟုသာ ဆိုသင့် ၏၊ စက္ခာယတန စသော ဥပါဒါရုပ်၌စပ်သော ဥပါဒါယုပါဒါယရုပ်ဟု မဆိုသင့်ပါ- ဟူလို။
အပိစ၊ သည်သာမကသေး၊ ဧကကလာပပရိယာပန္နာနံ၊ တစ်ခုသော ကလာပ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော၊ ရူပါနံ၊ ရုပ်တို့၏၊ သဟေ၀၊ တစ်ပြိုင်နက်သာ လျှင်၊ ဥပ္ပာဒါဒိပ္ပဝတ္တိတော၊ ဥပါဒ်အစရှိသည်တို့၏ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ ဧကဿ၊ တစ်ခုသော၊ ကလာပဿ၊ ကလာပ်၏။ ဥပ္ပာဒါဒယော၊ ဥပါဒ်အစရှိသည်တို့သည်၊ (ဥပါဒ်, ဌ, ဘင်တို့သည်၊) ဧကေကာဝ၊ တစ်ခုတစ်ခုတို့သည်သာ၊ ဟောန္တိ ၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ ဇကေကဿ၊ တစ်ခုတစ်ခုသော၊ ကလာပဿ၊ ကလာပ်၏၊ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဇီဝိတိန္ဒြေကို၊ ကလာပါနုပါလကံ၊ ကလာပ်ကို စောင့်ရှောက်တတ်သော၊ ဥပါဒါယရူပန္တိ၊ ဟူ၍၊ ဝစ္စတိယထာ၊ ဧဝံ၊ တူ၊ ကလာပုပ္ပာဒါဒိသဘာဝါ၊ ကလာပ်၏ ဥပါဒ်ခြင်းအစရှိသော သဘောဖြစ်ကုန် သော၊ ဇာတိအာဒယော၊ ဇာတိ အစရှိသည်တို့ကို၊ ဥပါဒါယရူပါနိစ္စေဝ၊ ဥပါဒါယရုပ်တို့ဟူ၍သာ၊ ဝုစ္စန္တိ၊ [ဧဝဖြင့် “ဥပါဒါယုပါဒါယရုပ်”ကိုကန့်၊] အပိစ၊ပေ၊ဝုစ္စန္တိ ။ ။ဆိုအပ်ပြီးသော စကားဝယ် ကလာပ်တစ်ခုတစ်ခု၌ ရုပ်များ သလောက် ဇာတိ,ဇရတာ,အနိစ္စတာတို့ အများရှိသည်ဟု ထင်မှားဖွယ် ရှိနေရကား ထိုအထင်ကို ပယ်ရှားလို၍ “အပိစ”စသည်မိန့်၊ ကလာပ် တစ်ခုတစ်ခု၌ (ဥပမာ- စက္ခုဒသကကလာပ်၌)ရုပ်ပေါင်း ၁ဝ ပါးပါ၏၊ထိုရုပ်ပေါင်း ၁ဝခုအတွက် ဥပါဒ် ၁ဝ ခု, ဋီ ၁ဝ ခု, ဘင် ၁ဝ ခု,(ဇာတိ ၁၀ ခု, ဇရတာ ၁၀ ခု, အနိစ္စတာ ၁ဝ ခု) ရှိသည်ဟု မမှတ်ရ၊ ထို ကလာပ်တစ်ခုလုံးအတွက် ဥပါဒ် ၁ ခု, ဋီ ၁ ခု, ဘင် ၁ ခုသာ (ဇာတိ ၁ ခု, ဇရတာ ၁ ခု, အနိစ္စတာ ၁ ခုသာ) ဖြစ်ရိုးတည်း၊ ထို့ကြောင့် ကလာပ်တစ်ခု၌ စောင့်ရှောက်ဖို့ရန် ဇီဝိတိန္ဒြေဟူသော ဥပါဒါယရုပ် ၁ ခုသာ ပါသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း, ရင့်ခြင်း, ပျက်ခြင်းသဘောတို့လည်း ၁ ခုစီသာ ပါဝင်ကြ၏၊ ထို ၁ ခုစီကိုပင် ဇာတိဥပါဒါယရုပ်, ဇရတာဥပါဒါယရုပ်, အနိစ္စတာဥပါဒါယရုပ်ဟု ခေါ်ဆိုရသည်၊ ပိညတ်ဟူသော ဝိကာရရုပ်များလည်း ၁ ခုစီသာ ပါရှိပုံ, ရုပ်ကလာပ် နှစ်ခု စပ်သောအခါ ပရိစ္ဆေဒဥပါဒါယရုပ် ၁ ခုစီသာ ပါရှိပုံကိုလည်း သိပါ။
ဧဝံ၊ တူ၊ ဝိကာရပရိစ္ဆေဒရူပါနိစ၊ ဝိကာရရုပ်, ပရိစ္ဆေဒရုပ်တို့ကိုလည်း၊ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။
ကမ္မသမုဋ္ဌာနသမ္ဗန္နံ၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်နှင့် စပ်ခြင်းရှိသော၊ ဥတု သမုဋ္ဌာနံ၊ ဥတုဟူသော ဖြစ်ကြောင်းရှိသော ရုပ်ကို၊(ဝုတ္တံ၌စပ်၊) ဝါ၊ သည်၊ (ဟောတိ၌စပ်၊) ကမ္မဝိသေသေန၊ ကံအထူးကြောင့်၊ သုဝဏ္ဏ၊ပေ၊ ဝိသေသံ၊ ကောင်းသော အဆင်း, မကောင်းသော အဆင်း, ကောင်းသော သဏ္ဌာန်, မကောင်းသော သဏ္ဌာန် အစရှိသော အထူးရှိသည်၊ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ ကမ္မပစ္စယန္တိ၊ ဟူ၍၊ ဝုတ္တံ။
ကမ္မဝိပါကာနုဘဝနဿ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ခံစားရခြင်း၏၊ ကာရဏဘူတံ၊ အကြောင်းဖြစ်၍ဖြစ်သော၊ ဗာဟိရဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ ပြင်ပဥတုကြောင့်ဖြစ်သောရုပ်သည်၊ ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာန မည်၏၊ [ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံပုဒ်၏ ဝစနတ္ထကို ပြလို၍ “ကမ္မသဟာယော”စသည်မိန့်၊]
ကမ္မသဟာယော၊ ကံဟူသော အဖော်ရှိသော၊ ပစ္စယော၊ အကြောင်းတည်း၊ (ကမ္မပစ္စယော၊ ကံဟူသော အဖော်ရှိသော အကြောင်း၊) ဝါ၊ တစ်နည်း၊ ကမ္မဿ၊ ကံ၏၊ သဟာယဘူတော-အဖော်ဖြစ်၍ဖြစ်သော၊ ပစ္စယော၊ အကြောင်းတည်း၊ ကမ္မပစ္စယော၊ ကံ၏ အဖော်ဖြစ်၍ဖြစ်သော အကြောင်း၊ သောဝ၊ ထို ကဟူသော အဖော်ရှိသော အကြောင်းသည်ပင်၊ ဥတု၊ ဥတုတည်း၊ ကမ္မပစ္စယဥတု၊ ကံဟူသော အဖော်ရှိသော အကြောင်းဥတု။ ဝါ၊ ကံ၏ အဖော်ဖြစ်သောအကြောင်းဥတု၊ ဧတဿ၊ ဤရုပ်၏၊ သော၊ ထိုကမ္မပစ္စယဥတု ဟူသော၊ သမုဋ္ဌာနံ၊ ဖြစ်ကြောင်းသည်၊ (အတ္ထိ)၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ (တံ၊ ထို ရုပ်သည်၊) ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ မည်၏၊ ဣတိ၊ ကား၊ ဝစနတ္ထော၊ ဝစနတ္ထတည်း။
သီတေဝါ၊ အအေးမူလည်းဖြစ်သော၊ ဥဏှေဝါ၊ အပု မူလည်းဖြစ်သော၊ ကိသ္မိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော၊ ဥတုမှိ၊ ဥတုသည်၊ သမာဂတေ၊ အဇ္ဈတ္တဥတုနှင့် ပေါင်းမိလတ်သော်၊ တတော၊ ထို ပဌမဥတုကြောင့်၊ သုဒ္ဓဋ္ဌကံ၊ သုဒ္ဓဋ္ဌက ကလာပ်သည်၊ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ၊ ထို သုဒ္ဓဋ္ဌကကလာပ်၏၊ သော ဥတု၊ ထို ပဌမဥတုသည်၊ သမုဋ္ဌာနံ၊ ဖြစ်ကြောင်းတည်း၊
ဒုတိယဿ၊ နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော၊ ဥတုသမုဋ္ဌာနိကပဋိဗန္ဓကဿ၊ ဥတုကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်အစဉ်ကို ဆက်စပ်တတ်သော၊ သုဒ္ဓဋ္ဌကဿ၊ သုဒ္ဓဋ္ဌကကလာပ်၏၊ ပုရိမော၊ ရှေးဖြစ်သော၊ သော ဧဝ ဥတု၊ ထို ပဌမဥတုသည်ပင်၊ ပစ္စယော၊ အကြောင်းတည်း၊
ပန၊ ကား၊ တတိယံ၊ သော၊ သုဒ္ဓဋ္ဌကံ၊ ကို၊ ပုရိမဥတုသဟာယေန၊ ရှေး၌ဖြစ်သော ပဌမဥတုဟူသော အဖော်ရှိသော၊ ဥတုနာ၊ ဒုတိယဥတုကြောင့်၊ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ၊ ဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၊ ပုဗ္ဗေ၊ ၌၊ (ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ ပုဒ်၌၊) ဝုတ္တနယေနေဝ၊ သာလျှင်၊ ဥတုပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနန္တိ၊ ဟူ၍၊ ဝုတ္တံ။
ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်၊ ပုရိမော၊ သော၊ အယံ ဥတု၊ ဤ ဥတုသည်၊ တိဿော၊ သုံးဆက်ကုန်သော၊ သန္တတိယော၊ အစဉ်တို့ကို၊ ဃဋေတိ၊ ဆက်စပ်၏၊ တတော၊ ထိုပဌမဥတုမှ၊ ပရံ၊ ၌၊ အညဥတုသမာဂမေ၊ အခြားဥတုနှင့် ပေါင်းဆုံခြင်းသည်၊ (သတိ၊ ဖြစ်လတ်သော်) အညသန္တတိတ္တယံ၊ အခြားသော အစဉ်သုံးဆက် အပေါင်းသည်၊ (ဟောတိ)၊ တတော၊ ထို ဒုတိယသန္တတိ၏ အရင်းခံဥတုမှ၊ ပရံ၊ ၌၊ အညေန၊ အခြားဥတုကြောင့်၊ အညံ၊ အခြားသော သန္တတိသုံးပါး အပေါင်းသည်၊ (ဟောတိ)၊ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့၊ ပဝတ္တိ၊ သန္တတိ အဆက်ဆက်ဖြစ်ပုံကို၊ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊
တဒေတံ၊ ထိုသန္တတိသုံးခုအပေါင်းကို၊(ဝေဒိတဗ္ဗံ ၌စပ်၊) သီတုဏှာနံ၊ အအေး,အပူတို့၏၊ အပ္ပဗဟုဘာဝေ၊ နည်းကုန်သည်၏ အဖြစ်, များကုန်သည်၏အဖြစ်သည်၊ (သတိ၊ သော်၊) တံ သမ္ဖဿဿ၊ ထို ဥတုအတွေ့၏၊ အစိရပ္ပဝတ္တိယာ၊ မကြာမြင့်သော အဆက်၏ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိရပ္ပဝတ္တိယာစ၊ ကြာမြင့်သောအဆက်၏ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ [ဤဝါကျများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ ပြထားပြီ။] အနုပါဒိန္နေန၊ အနုပါဒိန္နရုပ်ဖြင့်၊ ဒီပနာ၊ ပြခြင်းကို၊ သန္တတိက္ကယဝသေန၊ သန္တတိသုံးခု အပေါင်း၏အစွမ်းဖြင့်၊ န (ဒဋ္ဌဗ္ဗာ)၊ မမှတ်ထိုက်၊ အထ ခေါ၊ စင်စစ်ကား၊ မေဃသမုဋ္ဌာပကမူလဥတုဝသေန၊ မိုးတိမ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော မူလဥတု၏အစွမ်းဖြင့်၊ ပကာရန္တရေန၊ နည်းတစ်မျိုးအားဖြင့်၊ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ၏၊ တံ၊ ထို နည်းတစ်မျိုးကို၊ ဒဿေတုံ၊ ငှာ၊ ဥတု၊ ပေ၊ အာဒိ၊ ကို၊ (သင်္ဂဟ ကာရော) အာဟ။
ရူပရူပါနံ၊ ရူပရုပ်တို့၏၊ (နိပ္ဖန္နရုပ်တို့၏၊) ဝိကာရာဒိမတ္တဘာဝတော၊ ထူးခြားသော အမူအရာ အစရှိသည်မျှတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ အပရိနိဗ္ဗန္နတာ၊ အပရိနိပ္ဖန္နရုပ်၏အဖြစ်ကို၊ ဝုတ္တာ၊
ဟိ၊ မှန်၊ တေသံ၊ ထို. ရူပရုပ်တို့၏၊ ရူပဝိကာရာဒိဘာဝတော၊ ရုပ်တို့၏ ထူးခြားသောအမူအရာ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ ရူပတာ၊ ရုပ်၏အဖြစ်သည်၊ (ရုပ်အမည်သည်၊) (ဟောတိ)၊ ဣတိ၊ ကား၊ အဓိပ္ပာယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း၊
ပန၊ ဆက်၊ ရူပဝိကာရာဒိဘာဝတော ဧဝ၊ ရုပ်တို့၏ ထူးခြားသော အမူအရာ အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်ကြောင့်ပင်၊ ရူပေ၊ နိပ္ဖန္နရုပ်သည်၊ သတိ၊ သော်၊ သန္တိ၊ အနိပ္ဖန္နရုပ် များလည်း ထင်ရှားရှိကုန်၏၊ (ရူပေ၊ နိပ္ဖန္နရုပ်သည်၊) အသတိ၊ သော်၊ န သန္တိ၊ အနိပ္ဖန္နရုပ်များလည်း ထင်ရှားမရှိကုန်၊ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်၊ အသင်္ခတဘာဝ နိဝါရဏတ္ထံ၊ အသင်္ခတ၏အဖြစ်ကို တားမြစ်ခြင်း အကျိုးငှာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္နတာ၊ ပရိနိပ္ဖန္နရုပ်၏အဖြစ်ကို၊ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တာ၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ရူပကဏ္ဍဝဏ္ဏနာ၊ သည်၊ နိဋ္ဌိတာ။