ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရကထာ
ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရကထာအဖွင့်
ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရကထာ
ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရကထာအဖွင့်
ဖဿပဉ္စမကရာသိဝဏ္ဏနာ
အာစရိယာနန္တိ၊ ကား။
ရေဝတာစရိယဿ၊ ရေဝတ-ဆရာ၏။ (မတံ- ၌စပ်။)
ပန၊ ဆက်။
ဧတံ၊ ဤ ရေ၀တ-ဆရာ၏စကားကို။
သာရတော၊ အနှစ်အသားအားဖြင့်။
ဝါ၊ ဟူ၍။
န ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မမှတ်ထိုက်။
ဟိ၊ မှန်။
(တစ်နည်း- ကသ္မာ သာရတော န ဒဋ္ဌဗ္ဗံ) ဟိ(ယသ္မာ)။
ဖဿာဒီနံ၊ တို့၏။
ကာမာဝစရာဒိဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ ကာမာဝစရ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ။
ဣဒံ၊ ဤ ဖဿော ဟောတိ စသောစကားကို။
န အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်တော်မူအပ်သည် မဟုတ်။
ကိန္တု၊ စင်စစ်ကား။
တသ္မိံ သမယေ၊ ကာမာဝစရစိတ်ဖြစ်ရာ ထိုအခါ၌။
ဖဿာဒိသဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ ဖဿ အစရှိသည်တို့၏ သဘောကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ။
(အာရဒ္ဓံ၊ ပြီ။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ဧတံ သာရတောန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။)
စိတ္တဿ ပဌမာဘိနိပါတတ္တာတိ၊ ကား။
သဗ္ဗေ၊ ကုန်သော။
စေတသိကာ၊ တို့ကို။
စိတ္တာယတ္တစိတ္တကိရိယာဘာဝေန၊ စိတ်၌စပ်သောဥစ္စာ, စိတ်၏အမူအရာ၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဝုစ္စန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဖဿော၊ ကို။
စိတ္တဿ ပဌမာဘိ နိပါတောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တော၊ ပြီ။
ကာမံ၊ စင်စစ်။
ဥပ္ပန္နဖဿော၊ ဖြစ်သော ဖဿရှိသော။
ပုဂ္ဂလော၊ သည်။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
(ဥပ္ပန္နဖဿော၊ သော။)
စိတ္တ စေတသိကရာသိ၊ စိတ် စေတသိက် အစုသည်။
အာရမ္မဏေန၊ သည်။
ဖုဋ္ဌော၊ ထိအပ်သည်။
(ဟုတွာ။)
ဖဿ သဟဇာတာယ၊ ဖဿနှင့် တကွဖြစ်သော။
ဝေဒနာယ၊ ဖြင့်။
တံ သမကာလမေဝ၊ ထို ဖဿဖြစ်ရာကာလနှင့် ညီမျှသော ကာလ၌ပင်။
ဝေ ဒေတိ၊ ခံစား၏။
[ဧကုပ္ပာဒတာလက္ခဏာနှင့်အညီ ဖဿဖြစ်လျှင် ဝေဒနာလည်းဖြစ်သည်-ဟူလို။]
ပန၊ ထိုသို့ ညီမျှသောကာလ၌ပင် ခံစားပါသော်လည်း။
ပဒီပေါ၊ ဆီမီးသည်။
သြဘာသဿ၊ အရောင်အလင်း၏။
(ပစ္စယဝိသေသော၊ ထူးသောအကြောင်းသည်။
ဟောတိ) ဝိယ၊ ကဲ့သို့။
(တထာ။)
ဖဿော၊ သည်။
ဝေဒနာဒီနံ၊ တို့၏။
ပစ္စယဝိသေသော ဟောတိ။
["ဆီမီးမပါလျှင် အရောင်အလင်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဆီမီးက အရောင်အလင်း၏ ထူးသောအကြောင်း ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ဖဿ-မဖြစ်လျှင် ဝေဒနာ-စသည် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖဿသည် ဝေဒနာ-စသည်တို့၏ ထူးသောအကြောင်းဖြစ်သည်ဟူလို။]
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ပုရိမကာလော ဝိယ၊ ရှေးကာလ ရှိသကဲ့သို့။ (ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သကဲ့သို့။)
ဝုတ္တော၊ ပဌမာဘိနိပါတ ဟု ဆိုအပ်ပြီ။
ဂေါပါနသီနံ၊ အခြင် ရနယ်တို့၏။
ဥပရိ၊ ၌။
တိရိယံ၊ ဖီလာ။
ဝါ၊ ကန့်လန့်။
ထပိတကဋ္ဌံ၊ ထားအပ်သော သစ်သားသည်။
ပက္ခပါသော၊ မည်၏။ (ဝမ်းဘဲတောင်ခေါင်အုပ်မည်၏။)
ကဋ္ဌဒွယာဒိ၊ သစ်သား ၂-ခုအပေါင်း အစရှိသော ဝတ္ထုသည်။
(ဧကဒေသေန၊ တစ်စိတ် တစ်ဖို့ဖြစ်သော။
ဧကပဿေန၊ တစ်ဖက်သော ဘေးဖြင့်။
အလ္လီယတိ) ဝိယ၊ ငြိကပ်သကဲ့သို့။
(တထာ။)
ဧကဒေသေန၊ သော။
ဧကပဿေန၊ ဖြင့်။
အနလ္လီယမာနောပိ၊ မငြိ မကပ်ပါသော်လည်း။
(သင်္ဃဋ္ဋနရသော-၌ စပ်။)
အနလ္လီယမာနံ၊ မငြိကပ်ဘဲ။
သင်္ဃဋ္ဋနမေဝ၊ ထိခြင်းသည်ပင်။
ရူပေန၊ ရူပါရုံနှင့်။
သဟ။
ဖဿဿ၊ ၏။
သာမညံ၊ တူသည်၏ အဖြစ်တည်း။
ဝိသယဘာဝေါ၊ အာရုံ၏ အဖြစ်သည်။
န(သာမည)၊ တူသည်၏ အဖြစ်မဟုတ်။
[အဋ္ဌကထာ၌ "ရူပံ ဝိယ"ဟု ရူပါရုံကို ဖဿ၏ ဥပမာအဖြစ်ဖြင့် ပြရာ၌ မငြိမကပ်ဘဲထိခြင်းတူသောကြောင့် ဥပမာပြသည်။ ရူပါရုံက အာရုံဖြစ်သကဲ့သို့ ဖဿက အာရုံ ဖြစ်သောကြောင့် ရူပါရုံကို ဥပမာပြသည်မဟုတ်-ဟူလို။]
စ၊ ဆက်။
ဖဿဿ၊ ၏။
သင်္ဃဋ္ဋနံ၊ သင်္ဃဋ္ဋန ဟူသည်။
စိတ္တာရမ္မဏာနံ၊ စိတ်နှင့် အာရုံတို့၏။
သန္နိပတနဘာဝေါ ဧ၀၊ ပေါင်းဆုံကုန်သည်၏ အဖြစ်သာတည်း။ (ပေါင်းဆုံကုန်သော စိတ်အာရုံတို့၏ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်ရာသာတည်း။)
[ ဖဿကြောင့် စိတ်နှင့် အာရုံတို့ ပေါင်းဆုံမိကြ၏။ ထို ပေါင်းဆုံခြင်းကိုပင် "ထိခိုက်"ဟု ခေါ်သည်။ ပေါင်းဆုံခြင်းမှတစ်ပါး ထိခိုက်မှု သီခြားမရှိဟု ဧဝဖြင့် ကန့်။]
ဝတ္ထာရမ္မဏသန္နိပါတေန၊ ဝတ္ထု အာရုံတို့၏ ပေါင်းဆုံခြင်းကြောင့်။
သမ္ပဇ္ဇတိ၊ အပြည့်အစုံ ဖြစ်တတ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဖဿေ၊ သည်။
သင်္ဃဋ္ဋနသမ္ပတ္တိကော၊ သင်္ဃဋ္ဋနသမ္ပတ္တိရသ ရှိ၏။
ပါဏိဒွယဿ၊ လက် ၂-ခု အပေါင်း၏။
သန္နိပါတေ ဝိယ၊ ပေါင်းဆုံမိခြင်းကဲ့သို့။
စိတ္တာရမ္မဏသန္နိပါတော၊ စိတ် အာရုံ ၂-ပါးစုံတို့၏ ပေါင်းဆုံခြင်းသဘော ဟူသော။
ဖဿော၊ သည်။
စိတ္တဿ၊ ၏။
အာရမ္မဏေ၊ ၌။
သန္နိပတိတပ္ပဝတ္တိယာ၊ ပေါင်းဆုံသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ခြင်း၏။
ပစ္စယော၊ အကြောင်းသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ကိစ္စဋ္ဌေနေဝ၊ ကိစ္စအနက် ရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်သော။
ရသေန၊ ရသအားဖြင့်။
သင်္ဃဋ္ဋနရသော၊ သင်္ဃဋ္ဋနရသ ရှိ၏။
ဟိ၊ မှန်။
တထာပစ္စယဘာဝေါ၊ ထိုစိတ်၏ အာရုံ၌ ပေါင်းဆုံလျက် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်သည်။
တဿ ဖဿဿ၊ ၏။
သံဃဋ္ဋနကိစ္စံ၊ သံဃဋ္ဋန ကိစ္စတည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဟိ၊ ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။
ပါဏိယာ၊ လက်ဝါး တစ်ဖက်၏။
ပါဏိမှိ၊ လက်ဝါး တစ်ဖက်၌။
သင်္ဃဋ္ဋနံ၊ ထိုခိုက်ခြင်း ဟူသည်။
တဗ္ဗိသေသဘူတာ
၁။ တဗ္ဗိသေသဘူတာ၊ ရူပဓမ္မာ။ ။ လက်ခုပ်တီးရာ၌ လက်ဝါး ၂-ခု ထိုခိုက်ခြင်း ဟူသည် စိတ္တဇဝါယောဓာတ် လွန်ကဲသော (လက် ၂-ဖက်၌ရှိသော ရုပ်ကလာပ်တို့၏ အလွန်နီးကပ်စွာဖြစ်သော) သဘောပင်တည်း။ ထို့အတူစိတ်နှင့် အာရုံတို့၏ ဓာတ်သဘာဝအလိုက် ဓာတ်ခိုက်ခြင်းသဘော ဟူသည်လည်းစိတ်၌မှီသော စေတသိက်တစ်ပါးပင်တည်း။ ထို စေတသိက်ကို "ဖဿ"ဟု ခေါ်သည်။
အနုဋီကာ။ ။ တဗ္ဗိသေသဘူတာ ရူပဓမ္မာတိ၊ ယထာ ပဋိဟနနဝသေန အညမညံ အာသန္နတရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသု ရူပဓမ္မဝိသေသေသု သံဃဋ္ဋနပရိယာယော (ထိသောအားဖြင့် အချင်းချင်း အလွန်နီးကပ်စွာ ဖြစ်ကြသော ရုပ်တရားအထူးတို့၌ ထိခိုက်ခြင်းဟူသော ပရိယာယ်စကား ဖြစ်သကဲ့သို့။) ဧဝံ စိတ္တာရမ္မဏာနံ ဝိသယကရဏ ဝိသယဘာဝပ္ပတ္တိ ပဋိဟနနာကာရေန ဟောတိ (ဤအတူ စိတ်နှင့် အာရုံတို့၏ စိတ်က အာရုံပြုခြင်း, အာရုံက အာရုံအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းသည် ထိခိုက်ပုံ အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်၏။) သောစ စိတ္တသန္နိဿိတော ဓမ္မဝိသေသော (ဖဿဟူသော တရားအထူးကို) သံဃဋ္ဋနပရိယာယေန (ထိခိုက်ခြင်းဟူသော စကားပရိယာယ်အားဖြင့်) ဝုတ္တော။
၊ ထို ထိခိုက်ခြင်း၏ အကြောင်းထူး ဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။ **ရူပဓမ္မာ**၁။ တဗ္ဗိသေသဘူတာ၊ ရူပဓမ္မာ။ ။ လက်ခုပ်တီးရာ၌ လက်ဝါး ၂-ခု ထိုခိုက်ခြင်း ဟူသည် စိတ္တဇဝါယောဓာတ် လွန်ကဲသော (လက် ၂-ဖက်၌ရှိသော ရုပ်ကလာပ်တို့၏ အလွန်နီးကပ်စွာဖြစ်သော) သဘောပင်တည်း။ ထို့အတူစိတ်နှင့် အာရုံတို့၏ ဓာတ်သဘာဝအလိုက် ဓာတ်ခိုက်ခြင်းသဘော ဟူသည်လည်းစိတ်၌မှီသော စေတသိက်တစ်ပါးပင်တည်း။ ထို စေတသိက်ကို "ဖဿ"ဟု ခေါ်သည်။
အနုဋီကာ။ ။ တဗ္ဗိသေသဘူတာ ရူပဓမ္မာတိ၊ ယထာ ပဋိဟနနဝသေန အညမညံ အာသန္နတရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသု ရူပဓမ္မဝိသေသေသု သံဃဋ္ဋနပရိယာယော (ထိသောအားဖြင့် အချင်းချင်း အလွန်နီးကပ်စွာ ဖြစ်ကြသော ရုပ်တရားအထူးတို့၌ ထိခိုက်ခြင်းဟူသော ပရိယာယ်စကား ဖြစ်သကဲ့သို့။) ဧဝံ စိတ္တာရမ္မဏာနံ ဝိသယကရဏ ဝိသယဘာဝပ္ပတ္တိ ပဋိဟနနာကာရေန ဟောတိ (ဤအတူ စိတ်နှင့် အာရုံတို့၏ စိတ်က အာရုံပြုခြင်း, အာရုံက အာရုံအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းသည် ထိခိုက်ပုံ အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်၏။) သောစ စိတ္တသန္နိဿိတော ဓမ္မဝိသေသော (ဖဿဟူသော တရားအထူးကို) သံဃဋ္ဋနပရိယာယေန (ထိခိုက်ခြင်းဟူသော စကားပရိယာယ်အားဖြင့်) ဝုတ္တော။
၊ ဝါယောဓာတ်လွန်ကဲသော ရုပ်တရား တို့သည်။ (ဟောန္တိ) ယထာ၊ ကဲ့သို့။ [ဝါယောအဓိကာ ရူပဓမ္မာ။-မဓု။] ဧဝံ၊ တူ။ စိတ္တဿ၊ ၏။ အာရမ္မဏေ၊ ၌။ သင်္ဃဋ္ဋနံ၊ ဟူသည်။ တဗ္ဗိသေသဘူတော၊ ထို ထိခိုက်ခြင်း၏ အကြောင်းထူး ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ဧကော၊ သော။ စေတသိကဓမ္မော၊ စေတသိက်တရား ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။စိတ္တေယေဝါတိ ဧတေန၊ ပါဌ်ဖြင့်။
(ဖဿဿ၊ ၏။)
ဝတ္ထာရမ္မဏေဟိ၊ ဝတ္ထု အာရုံတို့နှင့်။
အသံသဋ္ဌံ၊ မရောနှောသော။
ဝေဒနာယ၊ ဝေဒနာကို။
သင်္ဃဋ္ဋနံ၊ ထိခိုက်ခြင်းဟူသော(ဖြစ်စေခြင်းဟူသော)။
စေတသိက သဘာဝတံ၊ စိတ်၌ မှီသော သဘော၏အဖြစ်ကို။
ဒဿေတိ၊ ၏။
ပန၊ ထိုသို့ ပြပါသော်လည်း။
ဝတ္ထုနိဿယတံ၊ ဝတ္ထုဟူသော မှီရာရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။
န ပဋိက္ခိပတိ၊ မပယ်။
တဿ ဖဿဿ၊ ၏။
ကာရဏဘူတော၊ အကြောင်း ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
တဒနုရူပေါ၊ ထို ဖဿအားလျော်သော။
သမန္နာဟာရော၊ နှလုံးသွင်းခြင်းဟူသော အာဝဇ္ဇန်းသည်။
တဇ္ဇသမန္နာဟာရော၊ မည်၏။
**၁။ ဣန္ဒြိယဿ။ပ။ကရဏန္တိ အတ္ထော**။ [ပရိက္ခတသရူပဉ္စ တဿ အတ္ထဉ္စဒဿေတုံ အာဟ- ဣန္ဒြိယဿာတိ အာဒိ။-မဓု။) အဋ္ဌကထာ၌ "တဇ္ဇသမန္နာဟာရေန ပန ဣန္ဒြိယေနစ ပရိက္ခတေ"ဟု ရှိ၏။ ထိုပါဌ်၌ "ပရိက္ခတ" ဟူသည် စက္ခု-စသော ဣန္ဒြေက ထို အာရုံသို့ ရှေးရှုခြင်း, အာဝဇ္ဇန်းက အာရုံပြုခြင်းတည်း။ ဤစကားဖြင့် ပရိက္ခတ၏ သရုပ်ကို ပြသည်။ အဘိသင်္ခတတာ ပါဌ်ဖြင့် ပရိက္ခတ သဒ္ဒါ၏ပရိဝါရိတ (ခြံရံအပ်) အနက်ကို တားမြစ်၍ ဝိသယဘာဝကရဏံဖြင့် သုကတ၏အဖြစ် ဟူသောအနက်ကို တားမြစ်သည်-ဟု မဓုဆိုသည်။ ဤ၌ "ဝိသယဘာဝကရဏ-အာရုံ၏ အဖြစ်ကိုပြခြင်း"ဟူသည် ဝိညာဉ်၏ အာရုံအပြုကို ခံနိုင်ခြင်းတည်း။ ဝိညာဏဿကို ဝိသယဘာဝ-၌ စပ်ပါ။]
ဣန္ဒြိယဿ၊ စက္ခုစသောဣန္ဒြေ၏။
တဒဘိမုခဘာဝေါ၊ ထိုအာရုံသို့ ရှေးရှုသည်၏ အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။
အာဝဇ္ဇနာယ၊ အာဝဇ္ဇန်း၏။
["အာဝဇ္ဇနဿ"ဟု ရှိလျှင် ကောင်း၏။ လိင်္ဂဝိပလ္လာသ သော်လည်းကြံ။]
အာရမ္မဏကရဏံ စ၊ အာရုံပြုခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဝိသယဿ၊ အာရုံ၏။
ပရိက္ခတတာ အဘိသင်္ခတတာ၊ ပြုစီမံအပ်သည်အဖြစ်တည်း။
ဝိညာဏဿ၊ ဝိညာဉ်၏။
ဝိသယဘာဝကရဏံ၊ အာရုံ အဖြစ်ကို ပြုခြင်းတည်း။
(အာရုံပြုခံရလောက်အောင် ပြုစီမံခြင်းတည်း။)
ဣတိ အတ္ထော၊ ဤကား အဓိပ္ပာယ်နက်။(အနုဘဝနရသတာ၊ အနုဘဝနရသ ရှိသည်၏အဖြစ်ကို။)
သုခဝေဒနာယ မေဝ၊ သုခဝေဒနာ၌သာ။
လဗ္ဘတိ။
(ကသ္မာ၊ နည်း။)
အဿာဒဘာဝတော၊ (သုခဝေဒနာက) သာယာတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဣတိ၊ ကား။
အဓိပ္ပာယော၊ ရှေးဆရာတို့အလိုတည်း။
ဝိဿဝိတာယာတိ၊ ကား။
အရဟတာယ၊ ထိုက်တန်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ (အနုဘဝတိ-၌ စပ်။)
ဟိ၊ မှန်။
ဓာတူနံ၊ ဓာတ်တို့၏။
အနေကတ္ထတ္တာ၊ များသောအနက် ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပုဗ္ဗော၊ ဝိ ရှေးရှိသော။
သုသဒ္ဒေါ၊ သုသဒ္ဒါသည်။ (သုဓာတ်သည်။)
အရဟတ္ထော၊ အရဟ အနက်ရှိ၏။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ဝိဿဝံ၊ ဝိဿဝ ဟူသည်။
သဇနံ၊ စွမ်းနိုင်ခြင်းတည်း။
ဝသိတာ၊ အစွမ်းသတ္တိရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ကာမကာရိတာ၊ အလိုရှိတိုင်း ပြုနိုင်သူ၏ အဖြစ်သည်။
ဝိဿဝိကာ၊ ဝိဿဝိတာ မည်၏။
["ဝိဿဝံ သဇနံ၊ ဝသိတာ ကာမကာရိတာ ဝါ ဝိဿဝိတာ"ဟု ပါဌ်ရှိပါစေ။]
**၁။ ဖုသနာဒိဘာဝေန ဝါ**။ ။ပြခဲ့သောနည်း၌ ဖုသနစသောကိစ္စကို "အနုဘဝနမိဝ- ခံစားခြင်းနှင့်တူ၏"ဟု ဥပမာသဘော (သဒိသူပစာ)အားဖြင့် ပြခဲ့၏။ ယခုအခါ မုချနည်းကို ပြလို၍ "ဖုသနာဒိဝသေန ဝါ"ဟု မိန့်သည်။ ဖဿစသည်၏ ဖုသနစသော သဘောအားဖြင့် အာရုံကိုယူခြင်းသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ခံစားခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ဝေဒနာ၏ ခံစားသောအားဖြင့် အာရုံယူခြင်းကား အလိုရှိတိုင်း အားရပါးရ ခံစားခြင်းတည်း။ ဖဿစသော တရားတို့သည် ဤသဘောအတိုင်း အာရုံကို ယူကြသောကြောင့် ဖဿ စသည်တို့လည်း ပိုင်စိုးပိုင်နင်း အာရုံကို ခံစားနိုင်ကြသည် မဟုတ်လော-ဟု စောဒနာဖွယ် မလိုပါ၊ "ပိုင်စိုးပိုင်နင်း ခံစားနိုင်ခြင်းသသော မရှိပါ"ဟူလို။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ဖုသနာဒိဘာဝေန၊ ဖုသန အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏံ၊ အာရုံကိုယူခြင်းသည်။
ဧကဒေသာနုဘဝနံ၊ အာရုံ၏ အရသာကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ခံစားခြင်းတည်း။
ဝေဒယိတဘာဝေန၊ ဝေဒယိတ၏အဖြစ်ဖြင့်။
ဂဟဏံ၊ အာရုံကိုယူခြင်းသည်။
ယထာ ကာမံ၊ အလိုရှိတိုင်း။
သဗ္ဗာနုဘဝနံ၊ အလုံးစုံ အကုန်အစင် ခံစားခြင်းတည်း။
တာနိဂဟဏာနိ၊ ထို ဖုသန အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်ဖြင့် အာရုံကိုယူခြင်း, ဝေဒယိတ၏ အဖြစ်ဖြင့် အာရုံကိုယူခြင်းတို့သည်။ဧဝံ သဘာဝါနေဝ၊ ဤသို့ တစ်စိတ်တစ်ဒေသခံစားခြင်း, အလုံးစုံ အကုန်အစင် ခံစားခြင်းသဘောရှိကုန်သည်သာ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဝေဒနာယ ဝိယ၊ ဝေဒနာ၏ ကဲ့သို့။
ဖဿာဒီနံပိ၊ ဖဿ အစရှိသည်တို့၏လည်း။
ယထာသက ကိစ္စကရဏေန၊ အကြင်အကြင် မိမိဥစ္စာဖြစ်သော ကိစ္စကို ပြုခြင်းအားဖြင့်။
သာမိဘာဝါနုဘဝနံ၊ အရှင်သခင်၏ အဖြစ်ဖြင့် ခံစားခြင်းကို။
န စောဒေတဗ္ဗံ၊ မစောဒနာထိုက်။
အယံ ဣဓာတိဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။
ပဉ္စသု၊ ကုန်သော။
ဝေဒနာသု၊ တို့တွင်။
ဣမသ္မိံ စိတ္တေ၊ ဤ ပဌမ မဟာကုသိုလ်စိတ်၌။
အဓိပ္ပေတံ၊ သော။
သောမနဿဝေဒနံ၊ ကို။
ဝဒတိ၊ ဆို၏။
တသ္မာ။
အသောမနဿဝေဒနံ၊ သောမနဿဝေဒနာ မဟုတ်သော ဝေဒနာ ၄-မျိုးကို။
အပနေတွာ၊ ဖယ်၍။
ဂဟိတာယ၊ ယူအပ်ပြီးသော။
သောမနဿဝေဒနာယ၊ သောမနဿဝေဒနာ အာလုံး၏။
သမာနာ၊ တူသော။
ဣဋ္ဌာကာရသမ္ဘောဂရသတာ၊ ဣဋ္ဌာကာရသမ္ဘောဂ ရသရှိသည်၏အဖြစ်ကို။
ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
[ဤနေရာ၌ ယူရမည်ဖြစ်သော သောမနဿ ဝေဒနာနှင့်တကွ အခြားနေရာ၌လာသော သောမနဿဝေဒနာအာလုံး၏ ဣဋ္ဌာကာရသမ္ဘောဂရသ အဖြစ်သည် သဘောတူ၏။ ထို့ကြောင့် "သမာနာ"ဟု ဆိုသည်။]
နိမိတ္တေန၊ အမှတ်အသားဖြင့်။
ပုန သဉ္ဇာနနကိစ္စာ၊ တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း ကိစ္စရှိသော သညာသည်။
ပစ္စာဘိညာဏရသာ၊ ပစ္စာဘိညာဏရသ မည်၏။
ပုန သဉ္ဇာနနဿ၊ တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း၏။
ပစ္စယော၊ အကြောင်းတည်း။
ပုန သဉ္ဇာနနပစ္စယော၊ ကြောင်း။
တဒေဝ၊ ထို တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း၏ အကြောင်းသည်ပင်။
နိမိတ္တံ၊ အမှတ်အသားတည်း။
ပုန။ပ။
နိမိတ္တံ၊ သား။
တဿ၊ ထို တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော အမှတ်အသားကို။
ကရဏံ၊ ပြုခြင်းတည်း။
ပုန။ပ။
ကရဏံ၊ ခြင်း။
[ဤနည်း၌ ပစ္စယကို နိမိတ္တ-၌ စပ်။]
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ပုန သဉ္ဇာနန ပစ္စယဘူတံ၊ တစ်ဖန် မှတ်သိသိခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
နိမိတ္တကရဏံ၊ အမှတ်အသားကို ပြုခြင်းတည်း။
ပုန။ပ။
ကရဏံ၊ ခြင်း။
[ဤနည်း၌ ပစ္စယ ကို ကရဏ-၌ စပ်။]
တံ၊ ထို တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း၏အကြောင်း ဖြစ်၍ ဖြစ်သော အမှတ်အသားကို ပြုခြင်းသည်။
အဿာ၊ ထိုသညာ၏။
ကိစ္စံ၊ ကိစ္စတည်း။
ဣတိ အတ္ထော၊။
["တံ အဿာ ကိစ္စံ"ဖြင့် "ပုန သဉ္ဇာနနပစ္စယ နိမိတ္တကရဏရသာ"၌ ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ် ပြုရမည်ကို ပြသည်။]
ပုန။ပ။
နိမိတ္တကရဏံ၊ တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော အမှတ်အသားကို ပြုခြင်းကို။
(ဝေဒိတဗ္ဗံ-၌ စပ်။)
နိမိတ္တကာရိကာယ၊ အမှတ်အသားကို ပြုတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော။
နိမိတ္တေန၊ အမှတ်အသားဖြင့်။
သဉ္ဇာနန္တိယာ စ၊ မှတ်သိ သိသည်လည်း ဖြစ်သော။
သဗ္ဗာယ၊ သော။
သညာယ၊ သညာ၏။
သမာနံ၊ တူသော ကိစ္စဟူ၍။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဉာဏမေဝ၊ ဉာဏ်သို့သာ။
အနုဝတ္တတိ၊ အစဉ်လိုက်တတ်၏။
တသ္မာ။
အဘိနိဝေသကာရိကာ၊ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းမှုကို ပြုတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဝိပရီတဂ္ဂါဟိကာ စ၊ ဖောက်ဖောက်ပြန်ပြန် ယူတတ်သည်လည်းကောင်း။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်တော့။
ဣတိ၊ ကား။
အဓိပ္ပာယော၊ သင်္ဂဟကာရ ဆရာ၏ အလိုတည်း။
ဧတေနုပါယေန၊ ဤနည်းဖြင့်။
သမာဓိသမ္ပယုတ္တာယ၊ သမာဓိနှင့် ယှဉ်သော သညာ၏။
အစိရဋ္ဌာနတာ စ၊ ကြာမြင့်သော တည်ခြင်းမရှိသည်၏ အဖြစ်သည်လည်း။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်တော့။
ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ [သမာဓိနှင့်ယှဉ်သော သညာသည် အာရုံကိုယူရာဝယ် အစိရဋ္ဌာနတာ မဖြစ်။ စိရဋ္ဌာနတာ ဖြစ်သည်- ဟူလို။]
အဘိသန္ဒာတီတိ၊ ကား။
ပဗန္ဓတိ
**၁။ ပဗန္ဓတိ**။ ။အဘိ သံ-ပုဗ္ဗ၊ ဓာ-ဓာတ်ဖြင့်ပြီးသော အဘိသန္ဒဟတိကို ပဗန္ဓတိဟု ဖွင့်၏။ ပဗန္ဓတိ ကို အနုဋီကာ၌ "သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ (တို့ကို) သကသကကိစ္စေ(၌) ပဋ္ဌပေတိ- အပြားအားဖြင့် ဖြစ်စေတတ်၏"ဟု ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် ပဗန္ဓတိကို "ပဝတ္တေတိ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်။
၊ အာရုံ၌ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ဖွဲ့စပ်တတ်၏။
ပဝတ္တေတိ၊ အာရုံ၌ ဖြစ်စေတတ်၏။စေတနာဘာဝေါ၊ စေတနာဘာဝ ဟူသည်။
ဗျာပါရဘာဝေါ၊ ဗျာပါရ၏ အဖြစ်တည်း။
ဒိဂုဏုဿာဟာတိ၊ ဒိဂုဏုဿာဟာ ဟူသော စကားကို။
ဒိဂုဏံ၊ ၂-ဆတက်သော။
ဝီရိယယောဂံ၊ ဝီရိယ၏ ယှဉ်ခြင်းကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။
နဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။
ပန၊ အဟုတ်ကား။
အတ္တနော ဧဝ၊ မိမိဟူသော စေတနာ၏ပင်။
ဗျာပါရကိစ္စဿ၊ ဗျာပါရကိစ္စ၏။
မဟန္တ ဘာဝံ၊ ကြီးမားသည်၏ အဖြစ်ကို။
(သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။)
[ စာအုပ်များ၌ "မဟန္တဘာဝံ ဒီပေတိ"ဟု ပါဌ်ရှိ၏။ စာသွားထုံးစံ မကျပါ။]
ဥဿာဟန ဘာဝေနာတိ၊ ကား။
အာဒရဘာဝေန
**၁။ အာဒရဘာဝေန**။ ။အဋ္ဌကထာ၌ "သမ္ပယုတ္တာနံ"ဟု ဘာဝသမ္ဗန်ပါ၏။ "အာဒရာနံ၊ လေးလေးစားစားဖြစ်သော သမ္ပယုတ်တရားတို့၏+ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာတည်း။ အာဒရဘာဝေါ"ဟု ပြု၊ ဤ စေတနာကြောင့် သမ္ပယုတ်တရားသည် အာရုံကို လေးလေးစားစား ပြုကြရ၏။ ထိုသို့ အာဒရတို့၏ဖြစ်ကြောင်း ဟူသည် ဤ စေတနာပင်တည်း။ ဤသို့ "အာဒရတို့၏ဖြစ်ကြောင်း"ဖြစ်လျှင် ဤ စေတနာသည် သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို လေးလေးစားစား အာရုံကို ယူစေရာရောက်၏။ ထို့ကြောင့် "သာ ဟိ။ပ။အာဒရယတိ"ဟု ဖွင့်သည်။
၊ လေးလေးစားစား၏ အဖြစ်ဖြင့်။
(ပဝတ္တမာနာ- ၌ စပ်။)ဟိ၊ မှန်။
သာ၊ ထိုစေတနာသည်။
သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။
အာဒရဘူတာ၊ လေးစားသည် ဖြစ်၍ဖြစ်သည်။
(ဟုတွာ။)
သမ္ပယုတ္တေ၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို။
အာဒရယတိ၊ လေးစားတတ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
အာရမ္မဏဿ၊ ကို။
ဥပလဒ္ဓိ၊ ရခြင်းသည်။
ဝိဇာနနံ၊ သညာ ပညာတို့ သိပုံမှ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ သိခြင်းတည်း။ [အဓိပ္ပာယ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
သန္ဒဟနံ၊ သန္ဒဟန ဟူသည်။
စိတ္တန္တရဿ၊ တစ်ပါးသောစိတ်ကို။
အနုပ္ပဗန္ဓနံ၊ အစဉ်မပြတ်အောင် ဖွဲ့စပ်ခြင်းတည်း။
(အနန္တရသတ္တိဖြင့် နောက်နောက်စိတ် ဖြစ်အောင်ဖွဲ့စပ်ခြင်းတည်း။)
စက္ခုနာ ဟိ ဒိဋ္ဌန္တိ၊ ကား။
စက္ခုနာ၊ စက္ခုပသာဒဖြင့်။
ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မြင်ထိုက်သော။
(ရူပါရမ္မဏံ-၌ စပ်။)
ဒဋ္ဌဗ္ဗာဒိ၊ မြင်ထိုက်သောအာရုံ အစရှိသည်ကို။
ဝါ၊ မြင်ထိုက်သောအာရုံ, ကြားထိုက်သောအာရုံ, သုံးပါးသော ဝိညာဉ်ဖြင့် ရောက်၍သိထိုက်သော အာရုံ, မနောဝိညာဉ်ဖြင့် သိထိုက်သောအာရုံကို။
ဒိဋ္ဌံ။ပ။
ဝိညာတန္တိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဣဓာပိ၊ ဤ စက္ခုနာ ဟိ ဒိဋ္ဌံ အစရှိသော ပါဌ်၌လည်း။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်၏။
["ဒိဋ္ဌံ-သုတံ-မုတံ-ဝိညာ တံ" တို့၌ တ-ပစ္စည်းသည် တဗ္ဗပစ္စည်း၏ အနက်ကို ဟောသကဲ့သို့။ ဤ "စက္ခုနာ ဟိဒိဋ္ဌံ"စသော ပါဠိရပ်ဝယ် "ဒိဋ္ဌံ"စသည်၌ တပစ္စည်းလည်း တဗ္ဗပစ္စည်း၏အနက်ကိုဟောသည်-ဟူလို။]
စက္ခုနာ ဟီတိ အာဒီသု၊ တို့၌။
စက္ခုနာဒွါနေရ၊ စက္ခုဒွါရဖြင့်။ပ။
မနသာဒွါရေန၊ ဖြင့်။
ဣတိ အတ္ထော၊ ဤအနက်ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။)
နာဂရဂုတ္တိကဿ၊ မြို့စောင့် ယောက်ျား၏။
(ဝိဘာဝနမတ္တံ) ဝိယ၊ လာလာသမျှသောလူတို့ကို ထင်စွာဖြစ်စေခြင်းမျှကဲ့သို့။
စိတ္တဿ၊ ၏။
အာရမ္မဏဿ၊ ကို။
ဝိဘာဝနမတ္တံ၊ ထင်စွာ ဖြစ်စေခြင်းမျှသည်။
ဥပဓာရဏမတ္တံ၊ မှတ်သားခြင်းမျှသည်။
ဥပလဒ္ဓိမတ္တံ၊ ရခြင်းမျှသည်။
ကိစ္စံ၊ ကိစ္စတည်း။
အာရမ္မဏ။ပ။
ပစ္စာဘိညာဏာဒိ၊ အာရုံကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း, ရှေးအမှတ်ဖြင့် နောက်ထပ်သိခြင်း အစရှိသော။
ကိစ္စံ ပန၊ ကိစ္စသည်ကား။
ပညာသညာဒီနံ၊ ပညာ သညာ အစရှိသည်တို့၏။
ကိစ္စံ၊ တည်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
[စိတ်နှင့် ပညာ သညာတို့ သိပုံ အထူးကို ပြသည်။ ဤ အဓိပ္ပာယ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
ပုရိမနိဒ္ဒိဋ္ဌံတိ၊ ကား။
သမယဝဝတ္ထာနေ၊ သမယ ဝဝတ္ထာန်ခန်း၌။
နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ညွှန်ပြအပ်ပြီးသော စိတ်ကို။
(ပုနဝုတ္တံ-၌ စပ်။)
ဘာဝေန္တော၊ ရူပူပပတ္တိယာမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၌ ကတ္တားဖြစ်သော ဘာဝေန္တ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
(န ဥပ္ပဇ္ဇတိ) ဝိယ၊ တရားကိုယ်အားဖြင့် မဖြစ်သကဲ့သို့။
(တထာ၊ တူ။
စိတ္တံ၊ သည်။)
န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်သည်ကား။
န၊ မဟုတ်။
ကိန္တု၊ စင်စစ်ကား။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တရားကိုယ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
စိတ္တံ ဟောတီတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိ ဧတံ၊ ဤ အဋ္ဌကထာ စကားသည်။
(ယုဇ္ဇေယျ၌ စပ်။)
ဟောတိသဒ္ဒဿ စ၊ ၏လည်းကောင်း။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ သဒ္ဒဿ စ၊ ၏လည်းကောင်း။
**၁။ သမာနတ္ထတ္တေ သတိယုဇ္ဇေယျ**။ ။သမယဝဝတ္ထာန်ခန်း၌ "စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံဟောတိ"ဟု ဟောတော်မူခဲ့၏။ ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရ၌ "စိတ္တံ ဟောတိ"ဟု ဟောတော်မူ၏။ အဋ္ဌကထာဆရာ စကား၌ လိုရင်းကိုကောက်ချက်ချလျှင် ) စိတ္တံ ဟောတိ"၌ "ဟောတိ"ကြိယာနှင့် စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိတုန်းက ဥပ္ပဇ္ဇနကြိယာသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် တူရာရောက်၏။ ထိုသို့ တူရာရောက်သည့်အတိုင်း တကယ်တူလျှင် သင့်မြတ်စရာရှိပါ၏-ဟူလို။
သမာနတ္ထတ္တေ၊ တူသောအနက် ရှိသည်၏အဖြစ်သည်။
သတိ၊ သော်။
ယုဇ္ဇေယျ၊ သင့်ရာ၏။
**၂။တဒတ္ထတ္တေ စ။ပ။န ဝုစ္စေယျ**။ ။ တစ်ဖန်စဉ်းစားဖွယ် ရှိပြန်၏။ ဟောတိကြိယာသည် ဥပ္ပန္နံဟောတိ၏ အတိုချုပ်ဖြစ်သော "ဥပ္ပဇ္ဇတိ"ကြိယာနှင့် အနက်တူလျှင် ဥပ္ပန္နံဟောတိသည် "ဥပ္ပန္နံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ"ဟု ဆိုခြင်းနှင့် သဘောတူသောကြောင့် "ဥပ္ပန္နံဟောတိ"ဟု ဟောတော်မမူသင့်-ဟု ထပ်ဆင့်၍ အပြစ်ပြပြန်သည်။
စ၊ ထိုသို့ပင် သင့်ရာပါသော်လည်း။
တဒတ္ထတ္တေ၊ ထိုတူသောအနက် ရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။
(သတိ။)
တတ္ထ၊ ထို သမဝဝတ္ထာန်ခန်း၌။
ဥပ္ပ- ဟောတီတိ၊ ဟူ၍။
န ဝုစ္စေယျ၊ ဟောတော်မမူအပ်ရာ။ဟိ၊ မှန်။
ဥပ္ပန္နံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ၊ ဥပ္ပန္နံ ဥပ္ပဇ္ဇတိဟူ၍။
ဝတ္တုံ၊ ဟောတော်မူခြင်းငှာ။
န ယုတ္တံ၊ မသင့်။
စ၊ ဆက်။
စိတ္တဿ၊ ၏။
ဥပ္ပန္နတာ၊ ဥပ္ပန္န၏အဖြစ်ကို။
သမယဝဝတ္ထာနေ၊ ၌။
ဝုတ္တာ ဧဝ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီးသည်သာ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တဿ၊ ထို ဟောတော်မူအပ်ပြီးဖြစ်သော စိတ်၏။
ပုန၊ တစ်ဖန်။
ဥပ္ပတ္တိဒဿနေန၊ ဖြစ်ပုံကို ပြခြင်းဖြင့်။
ကိံ၊ အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။
[ (တစ်နည်း) "ကသ္မာ န ဝုစ္ဆေယျ၊ နည်း။
ဟိ(ယသ္မာ)။ပ။
ဥပ္ပတ္တိ ဒဿနေန၊ ဖြင့်။
ကိံ၊ နည်း။ (အကျိုးမရှိပါ-ဟူလို။)
တသ္မာ န ဝုစ္စေယျ"ဤသို့လည်း တစ်နည်းပေးပါ။
ဤစကားဖြင့် "ယထာ စ။ပ။ရူပူပပတ္တိယာ" စသော ဥပမာန၏ ဥပမေယျကို အပြစ်ပြသည်။]
စ၊ သည်သာ မကသေး၊ (အပြစ်ပြစရာရှိသေး၏-ဟူလို။)
ယေန၊ အကြင် စိတ်ဖြင့်။ ("စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ"၌ ပါဝင်သောစိတ်ဖြင့်။)
သမယဝဝတ္ထာနံ၊ သမယကို ပိုင်းခြား မှတ်သားခြင်းကို။
ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီ။
တဿ၊ ထို စိတ်ကို။
နိဒ္ဒေသော၊ အကျယ် ညွှန်ပြခြင်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
("ကတမံ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ"ဟု အကျယ်ညွှန်ပြခြင်းကို။)
ကာတုံ၊ ငှာ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်းသည်ကား။
န၊ မဟုတ်။
(သက္ကာဧဝ။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တံ နိဒ္ဒေသတ္ထံ၊ ထိုစိတ်ကို အကျယ်ပြခြင်း အကျိုးငှာ။
ဒုတိယေန၊ ဒုတိယဖြစ်သော။
ဥဒ္ဒေသေန၊ စိတ္တံဟောတိ ဟူသော ဥဒ္ဒေသဖြင့်။
ကိံ၊ အဘယ်အကျိုး ရှိအံ့နည်း။
[ဤစကားဖြင့် "ဥဒ္ဒေသဝါရေ သင်္ဂဏှ နတ္ထံနိဒ္ဒေသဝါရေ ဝိဘဇနတ္ထံ"တို့ကို ပယ်သည်။]
စ၊ သည်သာ မကသေး။
နိဒ္ဒေသေနေဝ၊ နိဒ္ဒေသဖြင့်ပင်။
စိတ္တဿ၊ ၏။
ဖဿာဒီဟိ၊ တို့မှ။
အညတ္တံ စ၊ တစ်မျိုးတခြား၏ အဖြစ်သည်လည်း။
သိဇ္ဈတိ၊ ပြီးစီး၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တဒတ္ထေန၊ ထို ဖဿ စသော တရားတို့မှ တစ်မျိုး၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးရှိသော။
ပုန ဝစနေန၊ နောက်ထပ်ဟောအပ်သော စိတ္တံ ဟောတိ ဟူသောစကားဖြင့်။
ကိံ၊ အဘယ်အကျိုး ရှိအံ့နည်း။
[ဤစကားဖြင့် "ဖဿာဒီဟိ အတ္ထတော အညမေ၀ တံ ဟောတီတိ ဣမဿတ္ထဿ ဒီပနတ္ထာယ" ကိုပယ်သည်။]
[ယခုအခါ မိမိ၏ ဝါဒကို ပြလိုသောဋီကာဆရာသည် "အညပ္ပယောဇနတ္တာ" စသည်ကို မိန့်။]
ပန၊ စင်စစ်ကား။
ပုရိမဿ၊ ရှေးဖြစ်သော။
စိတ္တဝစနဿ၊ စိတ်ကို ဟောတော်မူခြင်း၏။
("စိတ္တံဥပ္ပန္နံ ဟောတိ"ဟု ဟောတော်မူခြင်း၏။)
အညပ္ပယောဇနတ္တာ၊ အဋ္ဌကထာ၌ပြအပ်သော အကျိုးမှ တစ်ပါးသောအကျိုးရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပစ္ဆိမံ၊ နောက်ဖြစ်သော စိတ္တံ ဟောတိ ဟူသော စကားကို။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
ဟိ၊ ချဲ့။
ပုရိမံ၊ ရှေ့ဖြစ်သောစိတ်ကို။
သမယဝဝတ္ထာနတ္ထမေဝ၊ သမယကို ပိုင်းခြား မှတ်သားခြင်းအကျိုးငှာသာ။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
ဝဝတ္ထိတသမယေ၊ ပိုင်းခြားအပ်ပြီးသောသမယ၌။
ဝိဇ္ဇမာနဓမ္မဒဿနတ္ထံ၊ ထင်ရှားရှိသော ဓမ္မကို ပြတော်မူခြင်းအကျိုးငှာ။
န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်မဟုတ်။
ဣတရဉ္စ၊ ရှေ့စိတ်မှတစ်ပါးသော နောက်စိတ်ကိုလည်း။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထို ပိုင်းခြားအပ်ပြီးသော သမယ၌။
ဝိဇ္ဇမာနဓမ္မဒဿ နတ္ထံ၊ ငှာ။
ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
သမယ ဝဝတ္ထာနတ္ထံ၊ ငှာ။
န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်သည် မဟုတ်။
စ၊ ဆက်။
အညဒတ္ထံ၊ တစ်ပါးသော အကျိုးရှိသော။
ဝစနံ၊ သဒ္ဒါသည်။
အညဒတ္ထံ၊ တစ်ပါးသော အကျိုးကို။
န ဝဒတိ၊ မဟောနိုင်။
[သမယဝဝတ္ထာန အကျိုးရှိသော စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ- သဒ္ဒါသည် ဝိဇ္ဇမာနဓမ္မဒီပန အကျိုးကို မဟောနိုင်။]
**၁။န စ လေသေန။ပ။န ကရောတိ**။ ။လေသေနကို"ပဓာနနယေန"ဟု မဓုဖွင့်၏။ မိမိကား"စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံဟောတိ" တုန်းက "စိတ်၏ဖြစ်ခြင်းကို ဟောပြီးပြီ "ဟု နှလုံးသွင်းတော်မူခြင်းကို "လေသ-အနည်းငယ်သော အကြောင်းပြ"ဟု ဆိုလိုမည်ထင်သည်။ လေသကိုလည်း ဣတိ ကိတွာ(န)န ကရောတိ--၌ စပ်ပါ။ ထိုသို့သော အမြွက်အားဖြင့် မဟာကာရုဏိက ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် စိတ်၏ ဖြစ်ပေါ်ပါဝင်ကြောင်း ထင်ရှားအောင် "စိတ္တံ - ဟောတိ"ဟု နောက်ထပ် ဟောတော်မမူဘဲ မနေပါ၊ ဧကန်ဟောတော်မူမည်သာ ဖြစ်ပါသည်-ဟူလို။
စ၊ ဆက်။
လေသေန၊ အမြွက်အားဖြင့်။
ဝုတ္တော၊ ဟောအပ်ပြီ။
ဣတိ ကတွာ၊ ဤသို့ နှလုံးပြု၍။
မဟာ ကာရုဏိကော၊ ကြီးမြတ်သော ဂရုဏာရှင် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
အတ္ထံ၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။
ပါကဋံ၊ ထင်ရှားအောင်။
န ကရောတိ၊ ပြုတော်မမူသည်ကား။
န၊ မဟုတ်။
(ကရောတိဧဝ။)
ဣတိ၊ မှတ်အပ်၏။ ။ဖဿပဉ္စမ ကရာသိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ။
ဈာနင်္ဂရာသိဝဏ္ဏနာ
ဈာနင်္ဂရာသိအဖွင့်
ဈာနင်္ဂရာသိဝဏ္ဏနာ
ဈာနင်္ဂရာသိအဖွင့်
ဝိတက္ကေတီတိ၊ ဝိတက္ကေတိ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။
ဓမ္မတော၊ ဝိတက်ဟူသော တရားမှ။
အညဿ၊ အခြားသော။
ကတ္တု၊ အတ္တဟူသော ကတ္တားကို။
နိဝတ္တ နတ္ထံ၊ နစ်စေခြင်းအကျိုးငှာ။
ဓမ္မမေဝ၊ ဝိတက်ဟူသော ဓမ္မကိုပင်။
ကတ္တာရံ၊ ကတ္တားဟူ၍။
နိဒ္ဒိသတိ၊ ညွှန်ပြ၏။
ပန၊ ကား။
တဿ၊ ထိုဝိတက်၏။
ဝသဝတ္တိ ဘာဝ နိဝါရဏတ္ထံ၊ အလိုသို့ လိုက်စေတတ်သည်၏အဖြစ်ကို တားမြစ်ခြင်း အကျိုးငှာ။
ဝိတက္ကနံ ဝါတိ၊ ဟူ၍။
ဘာဝနိဒ္ဒေသော၊ ဘာဝသာဓနဖြင့် ညွှန်ပြခြင်းသည်။
(ဟောတိ။)
[ "စိန္တေ တီတိ စိတ္တံ၊ စိန္တနံ စိတ္တံ"ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုရခြင်း၌ ပြခဲ့သော သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ အဓိပ္ပာယ်သည် ဤဋီကာကိုမှီးသော အဓိပ္ပာယ်ပင်တည်း။]
ရူပံ ရူပန္တိ၊ အဆင်း အဆင်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊ [ရိုးရိုးအာရုံကို မြင်ရာ၌ တီးခေါက်ပုံတည်း။]
ပထဝီ ပထဝီတိ ဝါ၊ ပထဝီ ပထဝီ ဟူ၍လည်းကောင်း။
[ပထဝီကသိုဏ်းကို စီးဖြန်းရာ၌ တီးခေါက်ပုံတည်း။]
အာကောဋေန္တော ဝိယ၊ တီးခေါက်သကဲ့သို့။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အာကောဋန လက္ခဏော၊ အာရုံကို ရှေးဦးစွာ တီးခေါက်ခြင်းလက္ခဏာရှိ၏။
အာဒိတော၊ အစ၌။
ဝါ၊ ရှေးဦးစွာ။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
အဘိမုခံ၊ ရှေးရှု။
ဟနနံ၊ တီးခေါက်ခြင်းသည်။
အာဟနနံ၊ အာဟနနမည်၏။
ပရိတော၊ ထက်ဝန်းကျင်၌။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ပရိဝတ္တေတွာ၊ လှည့်ပတ်၍။
အာဟနနံ၊ တီးခေါက်ခြင်းသည်။
ပရိယာဟနနံ၊ မည်၏။
ဝိစာရတော၊ ဝိစာရထက်။
သြဠာရိကဋ္ဌေန၊ အာရုံကိုယူရာ၌ ကြမ်းတမ်းသည်၏အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း။
ဝိစာရဿေဝ၊ ဝိစာရ၏ပင်။
ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌေန၊ ရှေ့သွား၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
အနုရဝတော၊ ကြေညည်းသံထက်။
သြဠာရိကော၊ ကြမ်းတမ်းသည်လည်းဖြစ်သော။
တဿ၊ ထိုကြေးညည်းအသံ၏။
ပုဗ္ဗင်္ဂမော စ၊ ရှေ့သွားလည်းဖြစ်သော။
ဃဏ္ဋာဘိဃာတော ဝိယ၊ ခေါင်းလောင်း၏ ရှေးဦးစွာ ထိုးခတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အသံကဲ့သို့။
ဝိတက္ကော၊ သည်။
ဟောတိ။
ဃဏ္ဋာဘိဃာတော၊ ခေါင်းလောင်း၏ ထိုးခတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အသံသည်။
ပဌမာဘိနိပါတော၊ ရှေးဦးစွာ ကျရောက်ခြင်းရှိသည်။ (ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ခြင်းရှိသည်။)
ဟောတိ ယထာ၊ ဧဝံ။
သော၊ ထို ဝိတက်သည်။
အာရမ္မဏာ ဘိမုခ နိရောပနဋ္ဌေန၊ အာရုံသို့ ရှေးရှုတင်တတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပဌမာဘိ နိပါတော၊ အာရုံ၌ရှေးဦးစွာ ကျရောက်ခြင်းသဘောသည်။
ဟောတိ။
ဝိပ္ဖါရဝါတိ၊ ကား။
ဝိစလနယုတ္တော၊ အထူးသဖြင့် လှုပ်ရှားခြင်းနှင့်ယှဉ်၏။
အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တိယန္တိ၊ ကား။
ဥပစာရေ ဝါ၊ ဥပစာရ အခိုက်၌သော် လည်းကောင်း။
အပ္ပနာယံ ဝါ၊ အပ္ပနာ အခိုက်၌သော်လည်းကောင်း။
သန္တာနေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။
ပဝတ္တိယံ၊ ဖြစ်ရာအခါ၌။
(အတိဝိယ ယုဇ္ဇတိ-၌ စပ်။)
ဟိ၊ မှန်။
တတ္ထ၊ ထို အစဉ်အားဖြင့် ဖြစ်ရာအခါ၌။
ဝိတက္ကော၊ သည်။
နိစ္စလော၊ မတုန်လှုပ်သည်။
ဟုတွာ။
အာရမ္မဏံ၊ သို့။
အနုပဝိသိတွာ၊ အစဉ်အတိုင်း သက်ဝင်၍။
ပဝတ္တတိ၊ ၏။
မဏ္ဍလန္တိ၊ ကား။
ခလမဏ္ဍလံ၊ ကောက်နယ် တလင်းဝိုင်းကို။
(ကရောန္တဿ-၌ စပ်။)
ပိဏယတီတိ၊ ကား။
တပ္ပေတိ၊ နှစ်သက်စေတတ်၏။
ဝါ၊ ကား။
ဝဍ္ဎေတိ၊ တိုးပွားစေတတ်၏။
ဖရဏရသာတိ၊ ကား။
ပဏီတရူပေဟိ၊ ပဏီတရုပ်တို့ဖြင့်။
ကာယဿ၊ ကိုယ်ကို။
ဗျာပနရသာ၊ ပျံ့နှံ့စေခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
ဥဒဂ္ဂဘာဝေါ၊ တက်ကြွသောစိတ် ရှိသည်၏အဖြစ်သည်။
သြဒဂုံ၊ သြဒဂျ မည်၏။
ခုဒ္ဒိကာ၊ ခုဒ္ဒကာပီတိသည်။
လဟုံ၊ လျင်စွာ။
လောမဟံသနမတ္တံ၊ အမွေးတို့၏ ရွှင်ခြင်းမျှကို။
(ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းမျှကို။)
ကတွာ၊ ၍။
ဘိန္နာ၊ ပျက်၏။
ပုန၊ တစ်ဖန်။
န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်။
ခဏိကာ၊ ခဏိကာပီတိသည်။
ဗဟုလံ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။
ဥဗ္ဗေဂတော၊ ဥဗ္ဗေဂါပီတိထက်။
ဖရဏာ၊ ဖရဏာပီတိသည်။
နိစ္စ လတ္တာ၊ မတုန်လှုပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
စိရဋ္ဌိတိကတ္တာ စ၊ ကြာမြင့်စွာ တည်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
ပဏီတတရာ၊ သာ၍ မွန်မြတ်၏။
ပဿဒ္ဓိယာ၊ ပဿဒ္ဓိ၏။
နိမိတ္တဘာဝေန၊ အကြောင်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဂမ္ဘံ၊ ကိုယ်ဝန်ကို။
ဂဏှန္တီ၊ ယူလတ်သော်။ (ပရိပူရေတိ-၌စပ်။)
အပ္ပနာသမ္ပယုတ္တာဝ၊ အပ္ပနာဈာန်နှင့် ယှဉ်သည်သာလျှင်ဖြစ်သော။
ပီတိ၊ သည်။
အပ္ပနာသမာဓိပူရိကာ၊ အပ္ပနာသမာဓိကို ပြည့်စေနိုင်၏။
ဣတိ ကတွာ၊ ဤသို့ နှလုံးပြု၍။
သာ၊ ထို အပ္ပနာ သမာဓိပူရိကာပီတိကို။
ထပိတာ၊ ချန်ထားအပ်ပြီ။
ဣတရာ၊ အပ္ပနာ သမာဓိပူရိကာ ပီတိမှ တစ်ပါးကုန်သော။
ဒွေ၊ ကုန်သော။
ခဏိကောပစာရသမာ ဓိပူရိကာ၊ ခဏိကသမာဓိ ဥပစာရသမာဓိကို ပြည့်စေတတ်ကုန်သော။
ပီတီ၊ တို့သည်။ ( ယုဇ္ဇန္တိ - ၌ စပ်။)
သမာဓိစိတ္တေနာတိ၊ ကား။
သမာဓိသဟိတ စိတ္တေန၊ သမာဓိနှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်ကြောင့်။
အတ္တနော ဧဝ၊ မိမိ၏သာလျှင်။ (ဧဝဖြင့် သမ္ပယုတ္တဓမ္မကို ကန့်၏။)
အဝိသရဏသဘာဝေါ၊ မပျံ့လွင့်ခြင်း သဘောသည်။
အဝိသာရော၊ အဝိသာရ မည်၏။
သမ္ပယုတ္တာနံ၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့၏။
အဝိက္ခိတ္တတာ၊ မပျံ့လွင့်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။
အဝိက္ခေပေါ၊ အဝိက္ခေပ မည်၏။
ယေန၊ အကြင် သမာဓိတရားနှင့်။
သမ္ပယုတ္တာ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရားတို့သည်။
အဝိက္ခိတ္တာ၊ အထူးထူး အပြားပြား မပစ်လွှင့်အပ်ကုန်သည်။
ဝါ၊ မပျံလွင့်ကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
သော ဓမ္မော၊ ထို သမာဓိတရားသည်။
အဝိက္ခေပေါ၊ မည်၏။
ဣတိ၊ မှတ်အပ်၏။
ဝိသေသတောတိ၊ ကား။
ယေဘုယျေန၊ များသောအားဖြင့်။
(တစ်နည်း) ဝိသေသတောတိ ပဒဿ၊ ၏။
ယေဘုယျေနာတိအတ္ထော၊ ယေဘုယျေန ဟူသော အနက်ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
ဟိ၊ မှန်။
(တစ်နည်း-ကသ္မာ ဝိသေသတောတိ ပဒဿ ယေဘုယျေနာတိ အတ္ထော။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)။
သုခဝိရဟိတောပိ၊ သုခမှ ကင်းသည်လည်းဖြစ်သော။
သမာဓိ၊ စတုတ္ထဈာန် သမာဓိသည်။
အတ္ထိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ဝိသေသတောတိ ပဒဿ ယေဘုယျေနာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။)
ပဒီပနိဒဿနေန၊ ဆီမီးဥပမာကို ညွှန်ပြခြင်းဖြင့်။
သမာဓိဿ၊ ၏။
သန္တာနဋ္ဌိတိ ဘာဝံ၊ စိတ်အစဉ်၏ တည်ကြောင်း၏ အဖြစ်ကို။
ဒဿေတိ၊ ၏။
ဈာနင်္ဂရာသိ ဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ။
ဣန္ဒြိယရာသိဝဏ္ဏနာ
ဣန္ဒြိယရာသိအဖွင့်
ဣန္ဒြိယရာသိဝဏ္ဏနာ
ဣန္ဒြိယရာသိအဖွင့်
သဒ္ဒဟန္တိ ဧတာယာတိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။
သဒ္ဒဟနကိရိယာယ၊ ယုံကြည်ခြင်း ကိရိယာအားဖြင့်။
ပဝတ္တမာနာနံ၊ ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့အား။
တတ္ထ၊ ထို အဓိမောက္ခ လက္ခဏာ၌။
အာဓိပစ္စဘာဝေန၊ အကြီးအကဲ၏ အဖြစ်ဖြင့်။
သဒ္ဓါယ၊ သဒ္ဓါ၏ ။
ပစ္စယတံ၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။
ဒဿေတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။
တဿာ၊ ထိုသဒ္ဓါ၏။
ဓမ္မာနံ၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့အား။
တထာ ပစ္စယဘာဝေ၊ ထို ယုံကြည်ခြင်းကိရိယာ၌ အကြီးအကဲ၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြု တတ်သည်၏အဖြစ်သည်။
သတိ၊ သော်။
ပုဂ္ဂလော၊ သည်။
သဒ္ဒဟတီတိ ဝေါဟာရော၊ ယုံကြည်တတ်သူဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော အမည်ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပသာဒနီယ ဋ္ဌာနေသု၊ ယုံကြည်ထိုက်သော အရာဝတ္ထုတို့၌။(ဘုရား အစရှိသော အာရုံတို့၌။)
ပသာဒဿ၊ ယုံကြည်ခြင်း၏။
ပဋိပက္ခဘူတံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
အကုသလံ၊ သည်။
အဿဒ္ဓိယံ၊ အဿဒ္ဓိယမည်၏။
မိစ္ဆာဓိမောက္ခော စ၊ မိစ္ဆာဓိမောက္ခ သည်လည်း။
(အဿဒ္ဓိယံ၊ မည်၏။)
ပသာဒဘူတော၊ ယုံကြည်ခြင်း သဘော ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
ဝတ္ထုဂတော၊ ဘုရား အစရှိသော တည်ရာ အာရုံ၌ဖြစ်သော။
နိစ္ဆယော၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း သဘောသည်။
အဓိမောက္ခလက္ခဏံ၊ အဓိမောက္ခ၏ လက္ခဏာတည်း။
န ယေဝါပနကာဓိမောက္ခော၊ ယေဝါပနကာဓိ မောက္ခစေတသိက် မဟုတ်။
ဣတိ၊ မှတ်အပ်၏။
ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေတီတိ၊ ကား။
မံ၊ ငါ့ကို။
အန္တရေန၊ ကြဉ်၍။
တုမှာကံ၊ အသင် သမ္ပယုတ်တရားတို့၏။
ဝါ၊ အသင် သမ္ပယုတ်တရားတို့မှာ။
အဓိမုစ္စနံ၊ စွဲစွဲမြဲမြဲ သက်ဝင်ခြင်းသည်။
(ဝါ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည်။)
နတ္ထိ၊ မရှိနိုင်။
မယာ၊ ငါဖြင့်။
သဒ္ဒဟထ၊ ယုံကြည်ကြရကုန်၏။
ဣတိဝိယ၊ ဤသို့မပြောသော်လည်း ပြောသကဲ့သို့။
သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ၊ တို့ကို။
အတ္တာနံ၊ မိမိသို့။
အနုဝတ္တေတိ၊ လိုက်စေတတ်၏။
["ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေ-မိမိကို အစိုးရသူ၏အဖြစ်ကို ပြုစေ"ဟူသည် "မိမိ၏သဘောကို လိုက်ပါစေခြင်းတည်း"ဟူလို။]
သေသေသုပိ၊ ကြွင်းသော ဝီရိယိန္ဒြေ အစရှိသော တရားတို့၌လည်း။
ဧဝံ၊ ဤအတူတည်း။
ပက္ခန္ဒနန္တိ၊ ကား။
သံသီဒနံ၊ ကောင်းစွာသက်ဝင်ခြင်းတည်း။
[ပက္ခန္ဒန အရ "သကုဏာ ပက္ခန္ဒန္တိ" ၌ကဲ့သို့ ပျံခြင်းအနက်ကို ယူမည်စိုး၍ "သံသီဒနံ"ဟု ဖွင့်သည်။]
ပင်္ကော၊ ပင်္က ညွန်ဟူသည်။
ကဒ္ဒမတော၊ ကဒ္ဒမ ညွန်ထက်။
ဃနီဘူတော၊ တစ်ခဲနက် ဖြစ်၍ဖြစ်သည်။ (ပြစ်ချွဲသည်။)
ဟောတိ၊ ၏။
ပဏကံ၊ ပဏက ဟူသည်။
ပိစ္ဆလံ၊ ပြစ်ချွဲသော။
ဥဒကမလံ၊ ရေ၏ အညစ်အကြေး(ရေညှိ)တည်း။
ပီတံ၊ သောက်ထိုက်သော။
ဥဒကံ၊ ရေကို။
[အာဟရထ၌ စပ်။ အဋ္ဌကထာစာအုပ်များ၌ "ပါနီယံ"ဟု ရှိ၏။]
သြကပ္ပနလက္ခဏာတိ၊ ကား။
အနုပဝိသိတွာ၊ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုတို့၌ အစဉ်အတိုင်း သက်ဝင်၍။
ဧတံ၊ ဤ ဝတ္ထုသည်။
ဧဝံ၊ ဤအတိုင်း မှန်၏။
ဣတိ၊ သို့။
ကပ္ပနလက္ခဏာ၊ ပြုစီမံခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝါ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
(ရှေးက "ကပ္ပန၊ ယုံကြည်ခြင်း"ဟု ပေးကြ၏။)
အကလုသဘာဝေါ၊ မနောက်ကျုသည်၏ အဖြစ်သည်။
အကာလုသိယံ၊ မည်၏။
[ ဘာဝအနက်၌ ဏျပစ္စည်းသက်၊ အ-ကို ဣပြု။]
အနာဝိလဘာဝေါ၊ မနောက်ကျုသည်၏ အဖြစ်သည်။
ဣတိ အတ္ထော။
[ထို မနောက်ကျူခြင်းဟူသည် ကြည်လင်ခြင်းတည်း။ ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါကို "ယုံ"ဟု လည်းကောင်း၊ "ကြည်"ဟုလည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ် ၂-မျိုး မှတ်ရသည်။]
ဗုဒ္ဓာဒိဝတ္ထူနိ၊ ဘုရား အစရှိသော ဝတ္ထုတို့သည်။
(အာဒိဖြင့် ဓမ္မ,သံဃ, ကမ္မ, ကမ္မဖလတို့ကို ယူ။)
သဒ္ဓေယျာနိ၊ -ယျတို့မည်၏။
သပ္ပုရိသူပ။ပ။
ပဋိပတ္တိယော၊ သူတော်ကောင်းတို့ကို မှီခိုဆည်းကပ်ခြင်း, သူတော်ကောင်းတို့၏ တရားကို ကြားနာခြင်း, အသင့်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း, လောကုတ္တရာ ၉-ပါးအားလျော်သော အကျင့်ကိုကျင့်ခြင်းတို့သည်။
သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ၊ သောတာပတ္တိမဂ်၏ အကြောင်းအင်္ဂါတို့တည်း။
ကုသလဓမ္မာနံ၊ ကုသိုလ်တရားတို့ကို။
အာဒါနေ၊ ယူခြင်း၌။
ဟတ္ထော ၀ိယ၊ လက်နှင့်တူ၏ ဟူ၍လည်းကောင်း။
သဗ္ဗသမ္ပတ္တိနိပ္ဖာဒနေ၊ အလုံးစုံသော သမ္ပတ္တိကိုပြီးစေခြင်း၌။
ဝိတ္တံ ဝိယ၊ အရင်းအနှီး ဥစ္စာနှင့်တူ၏ ဟူ၍လည်းကောင်း။
အမတကသိဖလဖလနေ၊ လယ်ထွန်ခြင်းကြောင့် ရအပ်သောအမြိုက်သီးကို သီးစေခြင်း၌။
ဗီဇံ ဝိယ၊ မျိုးစေ့နှင့် တူ၏ ဟူ၍လည်းကောင်း။
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်ထိုက်၏။
["သဒ္ဓာ ဗီဇံ-တပေါ ဝုဋ္ဌိ"စသော သဂါထာဝဂ္ဂ-ဗြာဟ္မဏသံယုတ်၊ ဥပါသကဝဂ္ဂ-(၁) ပါဠိတော်ဝယ် "ဧဝ မေသာ ကသီ ကဋ္ဌာ၊ သာ ဟောတိ အမတပ္ဖလာ" ဟူသော အဆုံးစကားကို ရည်ရွယ်၍ "အမတကသိ ဖလဖလနေ"ဟု ဆိုသည်။]
ဝီရဘာဝေါတိ၊ ကား။
ယေန၊ အကြင်သဘောတရားဖြင့်။
(ပုဂ္ဂလော၊ သည်။)
ဝီရော နာမ၊ ရဲရင့်သူ မည်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သော ဓမ္မော၊ ထိုရဲရင့်သူ၏ ဖြစ်ကြောင်း သဘောတရားသည်။ ဣတိ အတ္ထော။
[ဝီရဿ+ ဘာဝေါ ဝီရဘာဝေါ"ဟု ပြုပါ-ဟူလို။]
အနုဗလပ္ပဒါနံ၊ လျော်သော အားကို ပေးခြင်းသည်။
ပဂ္ဂဟော၊ ပဂ္ဂဟ မည်၏။ (ချီးမြှောက်ခြင်းမည်၏။)
[ပဂ္ဂဟလက္ခဏေမှ ပဂ္ဂဟကို ခွဲ၍ဖွင့်သည်။]
မဂ္ဂေါ၊ ခရီးသည်။
ဝါ၊ ကို။
ဂန္တဗ္ဗော၊ သွားထိုက်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
မဂ္ဂေါ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဂတော၊ သွားအပ်ပြီးသည်။ (ဟောတိ။)
ကမ္မံ၊ အလုပ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ကတ္တဗ္ဗံ၊ ပြုထိုက်သည်။ (ဟောတိ။)
ကမ္မံ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီးသည်။ (ဟောတိ။)
အပ္ပမတ္တကော၊ နည်းသော အတိုင်းအရှည်ရှိသော။
အာဗာဓော၊ အနာသည်။
ဥပ္ပန္နော၊ ဖြစ်သည်။ (ဟောတိ။)
ဂိလာနာ၊ မကျန်းမာသူ၏ အဖြစ်မှ။
[ဘာဝပ္ပဓာန, ဘာဝလောပကြံ။]
ဝုဋ္ဌိတော၊ ထပြီးသည်။
ဂေလညာ၊ မကျန်းမာသူ၏ အဖြစ်မှ။
အစိရဝုဋ္ဌိတော၊ ထပြီးသည်ဖြစ်၍ မကြာမြင့်သော ကာလရှိသည်။ (ထပြီး၍မကြာမြင့်သေးသည်။)
ဟောတိ၊ ဂါမံဝါ၊ ရွာသို့သော် လည်းကောင်း။
နိဂမံ ဝါ၊ သို့သော် လည်းကောင်း။
ပိဏ္ဍာယ၊ ငှာ။
စရန္တော၊ လှည့်လည်လတ်သော်။
လူခဿ ဝါ၊ ကြမ်းတမ်းသည်မူလည်း ဖြစ်သော။
ပဏီတဿ ဝါ၊ မွန်မြတ်သည်မူလည်းဖြစ်သော။
ဘောဇနဿ၊ ဘောဇဉ်ကို။
ယာဝဒတ္ထံ၊ အလိုရှိတိုင်း။
ပါရိပူရိံ၊ ပြည့်စုံလုံလောက်အောင်။
န လဘတိ၊ မရ။
ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ၊ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရံ။
လဘတိ၊ ရ၏။
ဣတိ၊ သို့။
အနုရူပပစ္စဝေက္ခဏာဟိတာနိ၊ ဝီရိယဖြစ်ခြင်း အားလျော်သော ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော။
ဧတာနိ အဋ္ဌ၊ ဤ ဂန္တဗ္ဗမဂ္ဂ- အစရှိသော ရှစ်ပါးသောအကြောင်းတို့သည်။
ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထူနိ၊ ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထု တို့တည်း။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
တံမူလကာနိ၊ ထို ဂန္တဗ္ဗမဂ္ဂ အစရှိသည်လျှင် အကြောင်းရင်းရှိကုန်သော။
ပစ္စဝေက္ခဏာနိ၊ ဆင်ခြင်ခြင်းတို့သည်။
(အဋ္ဌ၊ ကုန်သော။
ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထူနိ၊ တို့တည်း။)
စိရကတာဒိ အာရမ္မဏံ၊ ကြာမြင့်စွာသော ကာလ၌ ပြုအပ်ခဲ့သော အာရုံ အစရှိသော အာရုံသို့။ ဥပဂန္တွာ၊ ကပ်ရောက်၍။ ဋ္ဌာနံ၊ တည်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ အာရမ္မဏဿ၊ ကို။ အနိသဇ္ဇနံ၊ မစွန့်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဥပဋ္ဌာနံ
**၁။ ဥပဋ္ဌာနံ**။ ။ ဥပ-ကို ဥပဂန္တွာဟု ပထမဖွင့်၏၊ "ဥပဂန္တွာ+ဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာနံ"ဟူပြု။ စိရကတာဒိ အာရုံပင်ဖြစ်သော်လည်း ထို ရှေးအခါတုန်းက ပြုနေစဉ်ကဲ့သို့ ယခုထင်လာခြင်းသည် ဥပဋ္ဌာနမည်၏။ ထိုထင်လာခြင်းသည် ထိုအာရုံကို မစွန့်လွှတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "အနိသဇ္ဇနံဝါဥပဋ္ဌာနံ"ဟု တစ်နည်းဖွင့်သည်။[ ကရုဏာဒိကာလေဝိယ စိရကတာဒိအာရမ္မဏံ ဝိဘူတံ ကတွာ ပဝတ္တန္တီသတိ (ပြုစဉ်ကာလကဲ့သို့ စိရကတာဒီ အာရုံကို ထင်ရှားအောင်ပြု၍ဖြစ်သော သတိသည်) တံ (ထိုအာရုံသို့။ဝါ-ကို။ ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌန္တီ ဟောတိ။-အနု။]
၊ မည်၏။
ဥဒကေ၊ ၌။
အလာဗု၊ ဗူးတောင်းသည်။
(ပိလဝိတွာ၊ ပေါလောပေါ်၍။
ဂစ္ဆတိ) ဝိယ၊ သွားကဲ့သို့။
(တထာ)
[ဝိသဒိသူပမာ။]
အာရမ္မဏံ၊ ကို။
ပိလဝိတွာ၊ ၍။
ဂန္တုံ၊ ငှာ။ (သွားခွင့်ကို။)
အပ္ပဒါနံ၊ မပေးဘဲ။ (အာရုံကို ပျောက်ကွယ် မသွားစေဘဲ-ဟူလို။)
ပါသာဏဿ ဝိယ၊ ကျောက်ခဲကဲ့သို့။
နိစ္စလ ဿ၊ လှုပ်ရှားခြင်း မရှိသော။
အာရမ္မဏဿ၊ ကို။
ထပနံ၊ ထားခြင်းသည်။
သာရဏံ၊ အမှတ်ရစေခြင်းသည်။
အသမ္မုဋ္ဌတာကရဏံ၊ မပျောက်ပျက်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြုခြင်းသည်။
အပိလာပနံ
**၁။ အပိလာနံ**။ ။ "သာရဏံ" ဟု ကာရိုက်ဖွင့်သောကြောင့် "ပိလာပနံ ၌လည်း ကာရိုက်ဝင်ကြောင်း သိစေ၏။ (ပိလုဓာတ်-အကမ္မက၊ ဏာပေပစ္စည်း၊ ယုပစ္စည်း။) အကမ္မကဓာတ် နောက် ကာရိုက်ဝင်နေသော "အပိလာပ"ပုဒ်၏ အနက်ကို သကမ္မကဖြင့် ဖွင့်လျှင် ကာရိုက် မပါဘဲ ဖွင့်မှ အဓိပ္ပာယ်ညီမျှ၏။ ထို့ကြောင့် အပိလာပေတိကို "အပိလဝေ ကရောတိ"ဟု ဖွင့်သည်။[စာအုပ်တို့၌ "အပိလာပေ ကရောတိ"ဟု ရှိသည်ကို စဉ်းစားပါ။]
၊ အပိလာပန မည်၏။ (ပေါလော မပေါ်စေခြင်းမည်၏။)အပိလဝေ၊ ပေါလောမပေါ်သည်တို့ကို။
ကရောတိ၊ ပြုတတ်၏။
အပိလာပေတိ၊ ပေါလောမပေါ်သည်တို့ကို ပြုတတ်၏။
ဂတိယောတိ၊ ကား။
သမ္ဘဝတော၊ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သော ဇနက ဥပတ္ထမ္ဘက အကြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။
ဖလတော စ၊ အကျိုးအားဖြင့် လည်းကောင်း။
နိပ္ဖတ္တိယော၊ ပြီးစီးခြင်းတို့ကို။ (သမနွေသတိ-၌ စပ်။)
အပရော နယောတိ၊ အပရော နယော အစရှိသော စကားကို။
ရသာဒိဒဿနတ္ထံ၊ ရသ အစရှိသည်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ။
အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်အပ်ပြီ။
သမ္မောသပစ္စနီကံ၊ ပျောက်ပျက်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သော။
ကိစ္စံ၊ သည်။
အသမ္မောသော၊ အသမ္မောသ မည်၏။
သမ္မောသာဘာဝမတ္တံ၊ သမ္မောသ၏ မရှိခြင်းမျှသည်။
(အသမ္မောသော၊ သည်။)
န၊ မဟုတ်။
[အသမ္မောသ၌ "အ"အတွက် အဘာဝအနက်ကို မယူဘဲ ပဋိပက္ခ အနက်ကို ယူပါ-ဟူလို။]
သတိယာ၊ သတိ၏။
ဝတ္ထုဘူတာ၊ တည်ရာအာရုံဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
ကာယာဒယော၊ ကာယ အစရှိသည်တို့သည်၊ [အာဒိဖြင့် "ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မတို့ကို ယူ။]
ကာယာဒိသတိပဋ္ဌာနာ၊ ကာယာဒိသတိပဋ္ဌာနတို့မည်၏။
[အာရမ္မဏိက သတိပဋ္ဌာန် အမည်ကို ကာယ အစရှိသော အာရုံအကြောင်းပေါ်၌ တင်စားထားသည်-ဟူလို။]
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ပုရိမာ၊ ရှေးဖြစ်ကုန်သော။
သတိယောယေဝ၊ သတိတို့သည်ပင်။
ပစ္ဆိမာနံ၊ နောက်ဖြစ်ကုန်သော သတိတို့၏။
ပဒဋ္ဌာနံ၊ နီးစွာသော အကြောင်းတည်း။
(ဝိက္ခေပဿ၊ အထူးထူးအပြားပြား ပစ်လွှင့်တတ်သော။
ဥဒ္ဓစ္စဿ၊ ဥဒ္ဓစ္စကို။
(အဘိဘဝနတော-၌ စပ်။)
ပညာပေတီတိ၊ ကား။
ပကာရေဟိ၊ အပြားတို့ဖြင့်။
ဇာနာပေတိ၊ သိစေတတ်၏ ။
ဧကာလောကာ ဟောတီတိ၊ ဟူသောစကားကို။
ဝိပဿနုပက္ကိလေသောဘာသံ၊ ဝိပဿနုပက္ကိလေသ အရောင်ကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။ အာဟ။
[ "သြဘာသော ပီတိ ပဿဒ္ဓိ"စသော ဝိပဿနုပတ္တိလေသ ၁၀-ပါး ၌ပါသော သြဘာသကို ရည်ရွယ်၍ ဆိုသည်-ဟူလို။]
ဝါ၊ အဋ္ဌကထာနည်းမှ တစ်နည်းကား။
ဧတေန၊ ဤသဘောတရားဖြင့်။
မနတေဝိဇာနာတိ၊ သညာပညာတို့ သိပုံမှ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ သိတတ်၏။
ဧဝဉ္စ ကတွာ၊ ကြောင့်။
မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေစာတိ၊ ဟူ၍။
ကာရဏဘာဝေန၊ အကြောင်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။
မနော၊ မနကို။
ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
[ထိုပါဠိတော်အရ "မနတေ ဝိဇာနာတိ ဧတေနာတိ မနော"ဟု ကရုဏာသာဓ် ပြုသည်-ဟူလို။]
ဟိ၊ မှန်။
သဗ္ဗော၊ သော။
မနော၊ မနသည်။
အတ္တနော၊ ၏။
အနန္တရဿ၊ အခြား မဲ့ဖြစ်သာ။
ဝိညာဏဿ၊ ၏။
ကာရဏံ၊ အကြောင်းတည်း။
ဣတိ၊ မှတ်အပ်၏။
ဝိဇာနာတီတိ၊ ကား။
ပရိစ္ဆိန္နောပလဒ္ဓိ
၁။ ပရိစ္ဆိန္နောပလဒ္ဓိ။ ။သတိပိ သဗ္ဗေသံ သာရမ္မဏဓမ္မာနံ အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏေ (သာရမ္မဏဖြစ်သော စိတ်စေတသိက်အားလုံးတို့၏ အာရုံကို ယူခြင်းရှိသော်လည်း။)နု စိတ္တံ ဝိယ ပရေ (စိတ်ကဲ့သို့အခြားစေတသိက်တို့သည်။) ပရိစ္ဆိဇ္ဇဂါမိနောတိ(စိတ်က အာရုံကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မရောအောင် ပိုင်းခြား၍ ယူနိုင်သကဲ့သို့ အခြားစေတသိက်တို့က ပိုင်းခြား၍ မယူနိုင်ကြ။ ထို့ကြောင့်) "ပရိစ္ဆိန္နောပလဒ္ဓိဝသေန ဇာနတီတိ စိတ္တံဝုတ္တံ။ ။ မှန်၏-စေတသိက်တို့တွင် အချို့သည် ပိုင်းခြား၍ မယူနိုင်ကြ။ သညာ ပညာတို့သည် ပိုင်းခြား၍ မှတ်နိုင် သိနိုင်ကြသော်လည်း ပိုင်းခြားရုံမျှသာ တတ်နိုင်၏။ အာရုံကို မယူနိုင်ကြ။ ထို့ကြောင့် သညာ ပညာတို့နှင့် အသိချင်း ရောနေသည့်အတွက် ယုံမှားဖွယ်ရှိသော သညာ ပညာတို့ကို ဝိသဒိသူပမာအဖြစ်ဖြင့် ပြလို၍ "နသညာ။ပ။ ဝိဇ္ဈနဝသေန"ဟု ဆိုသည်။အနုဋီကာ။
ဝသေန၊ ပိုင်းခြားအပ်သော အာရုံကို ရခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဇာနာတိ၊ ၏။
သညာပညာ ဝိယ၊ သညာ ပညာကဲ့သို့။
သဉ္စာနနပဋိဝိဇ္ဈနဝသေန၊ အမှတ်ပြု၍ သိခြင်း, ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
န(ဇာနာတိ)၊ သိတတ်သည်မဟုတ်။
**၂။ ပီတိ။ပ။အာပဇ္ဇတိ**။ ။တုတ်နှင့်ယှဉ်ခြင်းကြောင့် "ဒဏ္ဍီ"ဟု ခေါ်ရာဝယ် "ဒဏ္ဍိနော ဘာဝေါ ဒဏ္ဍိတ္တံ"ဟု ဘာဝပစ္စည်းသက်သောအခါ ထိုယှဉ်ဖက် သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိ နိမိတ်ဖြစ်သော တုတ်ကို အရကောက်ရသကဲ့သို့ ပီတိ သောမနဿ ၂-မျိုးနှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့် စိတ်ကို "သုမန"ဟု ခေါ်လျှင် သုမနဿ ဘာဝေါ သောမနဿံ"ဟု ဘာဝအနက်၌ ကျပစ္စည်းသက်သောအခါ ယှဉ်ဖက် ပီတိ သောမနဿ ၂-ပါးစုံကို ယူရလိမ့်မည်-ဟူလို။ အမှန်ကား-ပီတိကို မယူနိုင်၊ သောမနဿဝေဒနာကိုသာ ယူနိုင်သည်။ ကြွင်းသောအဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ ရှုပါ။
ပီတိသောမနဿသမ္ပယောဂတောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော်။
(အဋ္ဌကထာဆိုတိုင်း မှန်လျှင်။)
[ ပီတိယာ စ သောမနဿဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ-၌ စပ်။]
ယေန၊ အကြင် တရားနှင့်။
ယောဂါ၊ ယှဉ်ခြင်းကြောင့်။
သုမနော၊ သုမနမည်သည်။
ဟောတိ။
တံ၊ ထို တရားကို။
သောမနဿန္တိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ပီတိယာ စ၊ ပီတိ၏လည်း။
သောမနဿဘာဝေါ၊ သောမနဿ၏ အဖြစ်သည်။
အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ထိုသို့ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
**၁။ ဝိနာပိ ကာယေန ဝတ္ထုနာ**။ ။ ဝတ္ထုဘူတေန ကာယပသာဒေန ဝိနာပိ၊ တဉ္စ ရူပါရူပဘဝံ သန္ဓာယဝုတ္တံ။--မဓု။ ရူပဘ၀ အရူပဘဝတို့၌ ကာယပသာဒ မရှိဘဲလည်း သာယာတတ်သော သောမနဿဝေဒနာကား ရှိ၏။ [ဝိနာပိ၌ ပိဖြင့် အဝိနာကိုပေါင်း။ ကာမဘုံ၌မူကာယပသာဒဖြင့် တွေ့ထိလျက်ဖြစ်ပြီး နောက်မှ သာယာတတ်သော ဝေဒနာ (သောမနဿဝေဒနာ) ဖြစ်၏။ ထို ကာယပသာဒဖြင့် မထိရဘဲလည်း သာတဝေဒနာ ဖြစ်နိုင်၏-ဟူလို။]
ကာယေန ဝတ္ထုနာ၊ ကာယဝတ္ထုနှင့်။
ဝိနာပိ၊ ကင်း၍လည်း။
သာတဝေဒနာ သမ္ပယောဂတော၊ သာယာတတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့်။ (အဋ္ဌကထာဝယ် သုမနော-၌ စပ်။)
ဣတိ၊ သို့။
ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်စေထိုက်၏။
[ဤ မူလဋီကာအလို အဋ္ဌကထာဝယ် ပီတိသောမနဿ၌ ပီတိအရ "နှစ်သက် သာယာတတ်" ဟု အနက်ပေးစေလိုသည်။]စ၊ လဒ္ဓဂုဏ်ကို ဆိုဦးအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့ အနက်ကို ယှဉ်စေလတ်သော်။
နိပ္ပီတိကံ၊ ပီတိ မရှိသော။
သောမနဿံ စ၊ သောမနဿ သည်လည်း။
(စတုတ္ထဈာန်စိတ်၌ ယှဉ်သော သောမနဿသည်လည်း။)
ဝါ၊ ကိုလည်း။
သင်္ဂဟိတံ၊ သိမ်းယူအပ်သည်။
ဟောတိ။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
(ပီတိနှင့်သောမနဿကို ဒွန်တွဲသောနည်းမှတစ်ပါး တပ္ပုရိသ် တွဲသော နည်းကား။)
ပီတိဥပလက္ခိတံ၊ ပီတိဖြင့် မှတ်သားအပ်သော။
သောမနဿံ၊ တည်း။ [ပီတိသောမနဿ သမ္ပယောဂတော၌ "ပီတိယာ+ ဥပလက္ခိတံ သောမနဿံ ပီတိသောမနဿံ"ဟု ပြုပါ။ ဤသို့ ဥပလက္ခဏနည်း ယူရခြင်း၏ အကျိုးကို ပြလို၍ "သပ္ပီတိကံ"စသည်မိန့်။]
သပ္ပီတိကံ၊ ပီတိနှင့်တကွ ဖြစ်သည်လည်းဖြစ်သော။
နိပ္ပီတိကံ၊ ပီတိ မရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
သောမနဿံ၊ သောမနဿ တည်း။
ဣတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
[ဥပလက္ခဏ နည်းအားဖြင့် ပီတိ သောမနဿကို ဆိုထားသည်။ နိပ္ပီတိက သောမနဿကိုကား ဥပလက္ခိတဗ္ဗ အဖြစ်ဖြင့် ယူရသည်- ဟူလို။]
ပဝတ္တသန္တ တာဓိပတေယျန္တိ၊ ကာ။
ပဝတ္တသင်္ခါတာယ၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်တတ်သော ခန္ဓာ ဟု ဆိုအပ်သော။
သန္တ တိယာ၊ အစဉ်၏။
အဓိပတိဘူတံ၊ အကြီးအကဲဖြစ်၍ဖြစ်၏။
[အာဓိပတေယျံ၌ ဏေယျပစ္စည်းသည် သွတ္ထအနက်၌ ဖြစ်၏ဟု သိစေလို၍ "အဓိပတိဘူတံ"ဟု ဖွင့်သည်။]
ဟိ၊ မှန်။
အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ဇီဝိတိန္ဒြေ၏။
ဝိဇ္ဇမာနက္ခဏေ၊ ထင်ရှားရှိဆဲခဏ၌။
အနုပါလေန္တဿ၊ စောင့်ရှောက်တတ်သည်လည်းဖြစ်သော။
အနန္တ ရံ၊ မိမိ၏ အခြားမဲ့၌။
သာနုပါလနာနံ၊ စောင့်ရှောက်တတ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေနှင့်တကွဖြစ်သော တရားတို့၏။
ဥပ္ပတ္တိယာ၊ ဖြစ်ခြင်း၏။
ဟေတုဘူတဿ စ၊ အကြောင်းဖြစ်၍ ဖြစ်သည်လည်းဖြစ်သော။
ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ၊ ၏။
ဝသေန၊ အစွမ်းကြောင့်။
ပဝတ္တံ၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာအစဉ်သည်။
စိရဋ္ဌိတိကံ၊ ကြာမြင့်စွာ တည်ခြင်းရှိသည်။
ဟောတိ။
တံတံ ကမ္မဝိသေသေန၊ ထိုထို ကံအထူးကြောင့်။ (ထိုထို တစ်ဘဝကို ဖြစ်စေနိုင်သော ကံအထူးကြောင့်။)
ဝိသေသယုတ္တံ၊ ထူးသောသတ္တိနှင့် ယှဉ်သည်။ (ဟုတွာ။)
ယာဝ စုတိ၊ စုတိတိုင်အောင်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
အဝိသေသေန၊ ကံအထူးမမ, သာမည ဇီဝိတိန္ဒြေကြောင့်။
ယာ၀ ပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ပရိနိဗ္ဗာန် စံသည့်တိုင်အောင် လည်းကောင်း။
အဝိစ္ဆိန္နံ၊ မပြတ်မစဲ။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်တည်နိုင်၏။
["စိရဋ္ဌိတိကံ ဟောတိ" ကိုပင် "တံတံ ကမ္မ။ပ။အဝိစ္ဆိန္နံဟောတိ"ဟု ထပ်၍ဖွင့်သည်။]
ဇီဝ။ပ။
ယုတ္တံ စ၊ အသက်ရှင်ဆဲ၏ အဖြစ်ဟူသော အထူးနှင့် ယှဉ်သည်လည်း။ (ဟောတိ။)
ဣတိ၊ မှတ်အပ်၏။
ရူပါရူပ ဇီဝိတိန္ဒြိယာနံ၊ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ, နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေတို့၏။
သမာနလက္ခ ဏာဒိံ၊ တူသောလက္ခဏာ အစရှိသည်ကို။
ဝတ္ထုံ၊ ငှာ။
အတ္တနာ။ပ။
ဓမ္မာနန္တိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။
["သမ္ပယုတ္တာနံ"ဟု ဆိုလျှင် သမ္ပယုတ္တပစ္စည်းတပ်သော နာမ်တရားနှင့်သာဆိုင်၏။ ဤ၌ကား ရုပ် နာမ် ၂-မျိုးလုံးနှင့် ဆိုင်အောင် "အဝိနိဘုတ္တာနံ"ဟု ဆိုသည်-ဟူလို။]
အနုပါလေတဗ္ဗာနံ၊ စောင့်ရှောက်ထိုက်သော သဟဇာတ်တရားတို့၏။
အတ္ထိက္ခဏေယေဝ၊ ရှိဆဲခဏ၌သာ။
(အနုပါလေတိ)၊ (ကသ္မာ) ဟိ (ယသ္မာ)။
အနုပါလေတဗ္ဗေ၊ စောင့်ရှောက်ထိုက်သော။
ဥပ္ပလာဒိမှိ၊ ကြာ အစရှိသော ဝတ္ထုသည်။
အသတိ၊ သော်။
ဥဒကံ၊ သည်။
ကိံ၊ ကို။
အနုပါလေယျ၊ စောင့်ရှောက်နိုင်ရာတော့အံ့နည်း။
(န အနုပါလေတိယေဝ၊ မစောင့်ရှောက်နိုင်တော့သည်သာ။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(အနုပါလေတဗ္ဗာနံ အတ္ထိက္ခဏေယေဝ အနုပါလေတိ။)
တဿ တဿာတိ၊ ကား။
အနုပါလနာဒိကဿ၊ စောင့်ရှောက်ခြင်း အစရှိသော ကိစ္စကို။
သာဓနတောတိ၊ ကား။
သာဓနေန၊ ပြီးစေခြင်းကြောင့်။
[အနုပါလနပဝတ္တနတ္ထပနာနုဘာဝ ဝိရဟိတံ န ဟောတိ-၌ စပ်။]
စ၊ ဆက်။
တံ သာဓနံ၊ ထို အနုပါလန စသောကိစ္စကို ပြီးစေခြင်းသည်။
ဇီဝမာန ဝိသေသ ပစ္စယ ဘာဝတော
**၁။ဇီဝမာနဝိသေသ ပစ္စယဘာဝတော**။ ။ သဟဇာတာနံ ဇီဝမာနတာပိသေသဿ ပစ္စယဘာဝတော၊ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ ဟိ မတရူပတော ကမ္မဇဿ စ ဥတုဇာဒိတော ဝိသေသော ဇီဝိတိန္ဒြိယကတောတိ။-အနု။ သက်ရှိဖြစ်သော ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓရုပ်၏ အသေရုပ်မှလည်းကောင်း၊ ကမ္မဇရုပ်၏ ဥတုဇစသော တိဇရုပ်မှလည်းကောင်း ထူးခြားမှုကို ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ပြုအပ်၏။ ထို့ကြောင့် "ဇီဝိတိန္ဒြေ သည် အနုပါလန စသောကိစ္စကို ပြီးစေခြင်း၊ သဟဇာတ်တရားတို့ အသက်ရှင်ခြင်းဟူသော အထူး၏ အကြောင်းဖြစ်၏"ဟုဆိုသည်။
၊ သဟဇာတ် တရားတို့၏ ရှင်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အထူး၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(ဟောတိ။)ဣန္ဒြိယရာသိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ။
မဂ္ဂင်္ဂရာသိဝဏ္ဏနာ
မဂ္ဂင်္ဂရာသိအဖွင့်
မဂ္ဂင်္ဂရာသိဝဏ္ဏနာ
မဂ္ဂင်္ဂရာသိအဖွင့်
သမ္မာတိ၊ ကား။
အဝိပရီတနိယျာနိကဘာဝေန၊ မဖောက်ပြန်သည်၏ အဖြစ်, ဒုဂ္ဂတိဘဝ, ကာမဘဝ, ဝဋ္ဋဒုက္ခတို့မှ ထွက်မြောက် တတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။
ပဿတိ၊ မြင်တတ်၏-၌ စပ်။)
ပသတ္ထတာ စ၊ ပသတ္ထ၏အဖြစ်ကိုလည်း။
ဧဝမေဝ၊ ဤအတိုင်းပင်။
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်ထိုက်၏။
[အဝိပရီတနိယျာနိက အဖြစ်ကြောင့် ပသတ္ထဖြစ်သည်-ဟူလို။]
ဗလရာသိဝဏ္ဏနာ
ဗလရာသိအဖွင့်
ဗလရာသိဝဏ္ဏနာ
ဗလရာသိအဖွင့်
အသဒ္ဓိယေတိ၊ ကား။
အသဒ္ဓိယကာရဏာ၊ သဒ္ဓါမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်ရာ အကုသိုလ် စိတ္တုပ္ပာဒ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ (မိစ္ဆာဓိမောက္ခ ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ န ကမ္ပတိ-၌စပ်။)
["အဿဒ္ဓိယ ကာရဏာ"ဖြင့် "အသဒ္ဓိယေ၌ သတ္တမီဝိဘတ်သည် နိမိတ်အနက်၌ သက်၏"ဟု ပြသည်။]
ဥဘယပဒ ဝသေနာတိ၊ ကား။
သဒ္ဓါပဒံ၊ သဒ္ဓါပုဒ်လည်းကောင်း။
ဗလပဒံ၊ လည်းကောင်း။
ဣတိဧဝမာဒိပဒဒွယဝသေန၊ ဤသို့အစရှိသော ပုဒ်၂-ပါး အပေါင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ (အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောဟိ-၌ စပ်။)
ဧတိဿာ၊ ဤဟိရီ၏။
နိယကဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိကိုမှီ၍ဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တဟူသော။
ဇာတိအာဒိသမုဋ္ဌာနံ၊ ဇာတိအစရှိသော ဖြစ်ကြောင်းသည်။
(အတ္ထိ) ဣတိ။
အဇ္ဈတ္တသမုဋ္ဌာနာ၊ မည်၏။
ဂုရုနာ၊ ဆရာကြီးသည်။
ကိသ္မိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းအရာကို။
ဝုတ္တေ၊ ပြောဆိုအပ်သော်။
ဂါရဝ၀သေန၊ လေးစားခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ပတိဿဝနံ၊ ရှေးရှု နားထောင်ခြင်းသည်။ (ဝန်ခံခြင်းသည်။)
ပတိဿဝေါ၊ ပတိဿဝ မည်၏။
(ယံ၊ အကြင် ဂါရဝတရားသည်။)
ပတိဿဝေန၊ ရှေးရှု နားထောင်ခြင်းနှင့်။
သဟ (ဝတ္တတိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တံ၊ ထို ဂါရဝ တရားသည်။)
သပ္ပတိဿဝံ၊ သပ္ပတိဿဝ မည်၏။
ပတိဿဝဘူတံ၊ ရှေးရှု နားထောင်ခြင်း ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
တံသဘာ၀ဉ္စ၊ ထို ရှေးရှု နားထောင်ခြင်းနှင့် သဘောတူသည်လည်း ဖြစ်သော။
ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ခုသော။
ဂါရဝံ၊ ရိုသေခြင်းတည်း။
ဣတိ အတ္ထော။
ဇာတိအာဒိမဟတ္တပစ္စဝေက္ခဏေန၊ ဇာတိ အစရှိသည်တို့၏ မြင့်မြတ်သည် ၏အဖြစ်, ကြီးသည်၏အဖြစ်ကို ဆင်ခြင်ခြင်းကြောင့်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်သော။
ဟိရီ စ၊ ဟိရီသည်လည်း။
တတ္ထ၊ ထို ဇာတိ အစရှိသည်၌။
ဂါရဝဝသေန၊ လေးစားခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ပဝတ္တတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
သပ္ပတိဿဝ လက္ခဏာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဝဇ္ဇံ၊ အပြစ်ကို။
ဘာယတိ၊ ကြောက်တတ်၏။
တဉ္စ၊ ထို အပြစ်ကိုလည်း။
ဘယတော၊ ဘေးအားဖြင့်။
ပဿတိ၊ ရှုတတ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဝဇ္ဇဘီရုကဘယဒဿာဝီ၊ ဝဇ္ဇဘီရုကဘယဒဿာဝီမည်၏။
သြတပ္ပံ၊ သည်။
ဧဝံ သဘာဝံ၊ ဤသို့ ဝဇ္ဇဘီရုကဘယဒဿာဝီ သဘောရှိ၏။
ဟိရီ၊ ဟိရီသည်။
ပါပဓမ္မေ၊ မကောင်းမှု အကုသိုလ်တရားတို့ကို။
ဂူထံ ဝိယ၊ မစင်ကိုကဲ့သို့။
ပဿတိ၊ ရှုတတ်၏။
သြတ္တပ္ပံ၊ သည်။
(ပါပဓမ္မေ၊ တို့ကို။)
ဥဏှံ ဝိယ၊ မီးပူကိုကဲ့သို့။
(ပဿတိ။)
ဒါယဇ္ဇံမ၊ ဒါယဇ္ဇ ဟူသည်။
[ဒါယဇ္ဇမ ဟတ္တပစ္စဝေက္ခဏာ၌ ဒါယဇ္ဇဟူသည်။]
နဝလောကုတ္တရဓမ္မာဒိ၊ ၉-ပါးသော လောကုတ္တရာတရား အစရှိသော အမွေတည်း။
စ၊ ဆက်။
ဟိရီသြတ္တပ္ပာနံ၊ တို့၏။
အဇ္ဈတ္တသမုဋ္ဌာနာဒိတာ၊ အဇ္ဈတ္တ သမုဋ္ဌာန အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို။
တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထို အရာ၌။
(အဇ္ဈတ္တ ဇာတိ စသည်, ဗဟိဒ္ဓဘိက္ခုဘိက္ခုနီစသည်၌။)
ပါကဋဘာဝေန၊ ထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
ပန၊ ဗျတိရိက်ကား။
တေသံ၊ ထို ဟိရီ သြတ္တပ္ပတို့၏။
ကဒါစိ၊ တစ်ခါတစ်ရံ၌။ (တစ်ခါတလေ၌။)
အညမညံ၊ အချင်းချင်း။
ဝိပ္ပယောဂါ၊ မယှဉ်ခြင်းကြောင့်။
န (ဝုတ္တာ)၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။
ဟိ၊ မှန်။
(တစ်နည်း-ကသ္မာ တေသံ ကဒါစိ အညမညံ။
ဝိပ္ပယောဂေါ၊ သည်။
န ဟောတိ၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)။
နိဗ္ဘယံ၊ ကြောက်ခြင်း သြတ္တပ္ပ မရှိသော။ (သြတ္တပ္ပနှင့် မယှဉ်သော။)
လဇ္ဇနံ၊ ရှက်ခြင်း ဟိရီသည်လည်းကောင်း။
အလဇ္ဇနံ၊ ရှက်ခြင်း ဟိရီ မရှိသော၊ (ဟိရီနှင့် မယှဉ်သော။)
ပါပဘယံ ဝါ၊ မကောင်းမှုမှ ကြောက်ခြင်း သြတ္တပ္ပသည် လည်းကောင်း။
န ဟောတိ၊ မရှိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(တေသံ- ကဒါစိ အညမညပ္ပယောဂေါ။
နဝိဟောတိ၊ မဖြစ်။)
မူလရာသိဝဏ္ဏနာ
မူလရာသိအဖွင့်
မူလရာသိဝဏ္ဏနာ
မူလရာသိအဖွင့်
အဂေဓော၊ အဂေဓ ဟူသည်။
အနဘိဇ္ဈာယနံ (အနဘိဇ္ဈာနံ)၊ ရှေးရှုမကြံခြင်းတည်း။
အနဘိကင်္ခနံ၊ မမက်မော မလိုချင်ခြင်းတည်း။
[ဈေဓာတ်ယုပစ္စည်းဖြစ်၍ "အနဘိဇ္ဈာယနံ"ဟု သော်လည်းကောင်း, "အနဘိဇ္ဈာနံ"ဟု သော်လည်းကောင်း ရှိသင့်၏။ အဘိပုဗ္ဗ ဈေဓာတ်၏ ရှေးရှုကြံစည်ခြင်းအနက်ကိုပင် "အနဘိကင်္ခနံ"ဟု ဖွင့်သည်။]
ဧတဿ၊ ဤ အလောဘ၏။
အနလ္လီနော၊ မကပ်ငြိခြင်းဟူသော။
ဘာဝေါ အဓိပ္ပာယော၊ အလိုသည်။
(အတ္ထိ။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အနလ္လီနဘာဝေါ၊ မည်၏။
[ဘာဝသဒ္ဒါသည် သဒ္ဒပဝတ္တိနိမိတ်အနက်ဟော မဟုတ်, အဓိပ္ပာယအနက်ဟောဟု သိစေလို၍ "ဘာဝေါ"ကို "အဓိပ္ပာယော"ဟု ဖွင့်သည်။]
ဟိ၊ လဒ္ဓဂုဏ်ကို ဆိုဦးအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ဘာဝသဒ္ဒါ၏ အဓိပ္ပာယအနက်ကို ယူလတ်သော်။
ဥပမာယ၊ အသုစိမှိ ပတိတပုရိသော ဝိယ ဟူသော ဥပမာနှင့်။
သမေတိ၊ ညီညွတ်၏။
[ဤအဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီး။]
အနုကူလမိတ္တော၊ အနုကူလမိတ္တ ဟူသည်။
အနုဝတ္တကော၊ အရာရာ၌ အလိုလိုက်တတ်သော မိတ်ဆွေတည်း။
ဝိနယရသောတိ၊ ကား။
ဝိနယနရသော၊ ပယ်ဖျောက်ခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။
["ဝိနယ" အရဝိနည်းပါဠိ စသည်ကို ယူမည်စိုး၍ "ဝိနယနရသော"ဟု ဖွင့်သည်။]
အဒေါသော။ပ။
ဣဒံ၊ ဤ စကားကို။
ဒုဿီလျဿ၊ သီလမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ အကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပာဒ်၏။
ဒေါသသမုဋ္ဌာနတံ၊ ဒေါသဟူသော ဖြစ်ကြောင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။
ဒေါသူပနိဿယတဉ္စ၊ ဒေါသဟူသော အားကြီးသော မှီရာရှိသည်၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။
သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။
အဘာဝနာယာတိ၊ ကား။
**၁။ တတ္ထ ဇာတာနံ-စသည်**။ ။တတ္ထာတိ အပ္ပနာစိတ္တုပ္ပာဒေ၊ ဇာတာနံ ဓမ္မာနန္တိ သမာဓိပညာသင်္ခါတာနံ ယုဂနန္ဓ(ဒ္ဓ)ဓမ္မာနံ (အစုံဖွဲ့အပ်ကုန်သော တရားတို့၏။) အနတိဝတ္တနဋ္ဌေနာတိ အညမညာနတိဝတ္တနေန၊ ဘာဝန ဝဍ္ဎနာ၊...ဣန္ဒြိယာနံ သဒ္ဓါဒိဣန္ဒြိယာနံ။ ဧကရသဋ္ဌေနာတိ ဝိမုတ္တိရသဋ္ဌေန၊ ဘာဝန ဘဝနာ ဥပ္ပာဒနာ၊...တဒုပဂ ဝီရိယဝါဟဋ္ဌေန တေသံ ယုဂနန္ဓဓမ္မာနံ(တို့သို့) ဥပဂံ ဝီရိယံ၊ တဿ ဝါဟနဋ္ဌေန ဘာဝနာ ဥပ္ပာဒန ဝဍ္ဎနာ စ၊..အာသေဝုနဋ္ဌေန၊ပဝဏဗလဝဋ္ဌေန၊ ဘာဝနာဥပ္ပါဒနာ၊ န+ပဝတ္တတိ ဧတေနာတိ အပ္ပဝတ္တိ၊ မောဟော၊ အကုသလာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော။-မဓု။
တတ္ထ၊ ထို အပ္ပနာစိတ္တုပ္ပာဒ်၌။
ဇာတာနံ၊ ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တရားတို့ကို။ (ဘာဝနာ-၌စပ်။)
ဝါ၊ တို့၏။ (အနတိဝတ္တန-၌ စပ်။)
အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန၊ တစ်ပါးတစ်ပါးကို မလွန်ခြင်းဟူသော သဘောအားဖြင့်။
ဘာဝနာ၊ တိုးပွားစေခြင်းလည်းကောင်း။
ဣန္ဒြိယာနံ၊ သဒ္ဓါ စသောဣန္ဒြေတို့ကို။
ဝါ၊ တို့၏။
ဧကရသဋ္ဌေန၊ တစ်ခုတည်းသော ဝိမုတ္တိရသ ရှိကုန်သည်၏အဖြစ်ဟူသော သဘောအားဖြင့်။
ဘာဝနာ၊ ဖြစ်စေခြင်းလည်းကောင်း။
တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန၊ ထို သဒ္ဓါ စသော ယုဂနန္ဓတရားတို့သို့ ကပ်ရောက်သောဝီရိယကို ဆောင်စေခြင်း(ဖြစ်စေခြင်း)ဟူသော သဘောအားဖြင့်။
ဘာဝနာ၊ ဖြစ်စေခြင်း, တိုးပွားစေခြင်းလည်းကောင်း။
အာသေဝနဋ္ဌေန၊ အဖန်တလဲလဲ မှီဝဲ ထုံမွမ်းခြင်းဟူသောသဘောအားဖြင့်။
ဘာဝနာ၊ ဖြစ်စေခြင်းလည်းကောင်း။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဝုတ္တာယ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။
(ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်-မဟာဝဂ္ဂ၊ အာနာပါနဿတိကထာ၌ဟောတော်မူအပ်သော။)
ပညာသာဓနာယ၊ ပညာကို ပြီးစေတတ်သော။
ဘာဝနာယ၊ ဘာဝနာ၏။
အပ္ပဝတ္တိ၊ မဖြစ်ကြောင်း မောဟသည်။
(အဘာဝနာ၊ အဘာဝနာမည်၏။)
ဝါ၊ တစ်နည်း။
တပ္ပဋိပက္ခဘုံတာ၊ ထို အမောဟ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။
အကုသလာ၊ ကာမစ္ဆန္ဒ စသော အကုသိုလ်တို့သည်။
အဘာဝနာ၊ မည်၏။နိဂ္ဂုဏေပိ၊ ဂုဏ်မရှိသူ၌သော်မှလည်း။
ဂုဏဂ္ဂဟဏံ၊ ဂုဏ်ကို ယူခြင်းသည်။
အဓိကဂ္ဂဟဏံ၊ အဓိကဂ္ဂဟဏ မည်၏။
ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ၊ ထင်ရှားရှိသည်လည်း ဖြစ်သော။
ဂုဏံ၊ ဂုဏ်ကို။
ဝိဒ္ဓံသေတွာ၊ ဖျက်ဆီး၍။
ဂဟဏံ၊ ယူခြင်းသည်။
ဦနဂ္ဂဟဏံ၊ မည်၏။
စတုဝိပလ္လာသဂ္ဂဟဏံ၊ လေးပါးသော ဝိပလ္လာသကို ယူခြင်းသည်။ (အနိစ္စကို နိစ္စဟု ယူခြင်း, ဒုက္ခကို သုခဟု ယူခြင်း, အနတ္တကို အတ္တဟု ယူခြင်း, အသုဘကို သုဘဟု ယူခြင်းသည်။)
ဝိပရီတဂ္ဂဟဏံ၊ မည်၏။
ယာထာ၀သဘာဝေတိ၊ ကား။
ဧတဿ၊ ဤသူ၏။
ဂုဏော၊ ဂုဏ်သည်။
ဧတ္တကော၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိ၏။
ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။
ဧတ္တကော၊ ၏။
ဣတိ၊ သို့။
ဂုဏဒေါသာနံ၊ ဂုဏ်အပြစ်တို့၏။
သဘာဝေ၊ သဘော၌။ (ပဝတ္တတိ၌ စပ်။)
ဇရာဓမ္မော၊ အိုခြင်းသဘောရှိသော တရားသည်။
ဇီရတိ၊ ဆွေးမြေ့ ယိုယွင်း အိုမင်းတတ်၏။ (အိုခြင်းသဘောရှိသော တရားသည် အိုမှာပေါ့။)
ဧတ္ထ၊ ဤ အိုခြင်းသဘောရှိသော တရား၌။
မာဇီရိ၊ မအိုပါစေလင့်။
(ဣတိ၊ သို့။)
တံ၊ ထို တောင့်တခြင်းကို။
ကုတော လဗ္ဘာ၊ အဘယ်မှာ ရနိုင်ပါအံ့နည်း။
ဣတိ ဧဝမာဒိပစ္စဝေက္ခဏသမ္ဘဝတော၊ ဤသို့ အစရှိသော ဆင်ခြင်ခြင်း၏ ဖြစ်သင့်ခြင်းကြောင့်တည်း။
စ၊ ဆက်။
အလောဘေန၊ အလောဘကြောင့်။
ဂဟဋ္ဌာနံ၊ အိမ်၌တည်သူလူဝတ်ကြောင်တို့၏။
ခေတ္တဝတ္ထာဒီသု (ခေတ္တဝတ္ထုအာဒီသု)၊ လယ်ယာ အစရှိသည်တို့၌။
ဝိဝါဒါဘာဝတော၊ ငြင်းခုန်ခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
(သုခသံဝါသတာ ဟောတိ-၌ စပ်။)
အမောဟေန၊ ကြောင့်။
ပဗ္ဗဇိတာနံ၊ ရသေ့ ရဟန်းတို့၏။
ဒိဋ္ဌိဂတဝိဝါဒါဘာဝတော၊ မိစ္ဆာအယူ၌ငြင်းခုန်ခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ (သုခသံဝါသတာ ဟောတိ-၌ စပ်။)
ဟိ၊ မှန်။
(တစ်နည်း-ကသ္မာ အလောဘေနဂဟဋ္ဌာနံ ခေတ္တဝတ္ထာဒိသု။
ဝိဝါဒါဘာဝေါ၊ ကိုလည်းကောင်း။
အမောဟေန ပဗ္ဗဇိတာနံ။
ဒိဋ္ဌိဂတဝိဝါဒါဘာဝေါ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဝိညာယတိ၊ နည်း။)
ဟိ(ယသ္မာ)။
ကာမရာဂါဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာ၊ ကာမရာဂတည်းဟူသော အဘိနိဝေသဖြင့် နှောင်ဖွဲ့အပ်ကုန်သော။
ဂဟဋ္ဌာ၊ တို့သည်။
ဂဟဋ္ဌေဟိ၊ တို့နှင့်။
ဝိဝဒန္တိ၊ ငြင်းခုန်ကြကုန်၏။
ဒိဋ္ဌိရာဂါဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာ၊ ဒိဋ္ဌိ ရာဂ ဟူသော အဘိနိဝေသဖြင့်နှောင်ဖွဲ့အပ်ကုန်သော။
သမဏာ၊ တို့သည်။
သမဏေဟိ၊ တို့နှင့်။
ဝိဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(အလောဘေန။ပ။
ဒိဋ္ဌိဂတဝိဝါဒါ ဘာဝေါ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဝိညာယတိ၊ ၏။)
ရာဂဝသေန၊ ရာဂ၏အစွမ်းဖြင့်။
မိတ္တသန္တ ဝေါ၊ မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဒေါသဝသေန၊ ဖြင့်။
ဝိရောဓော စ၊ ဆန့်ကျင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။
(ဟောတိ။)
တဗ္ဗိသေသေန၊ ထို မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း ဆန့်ကျင်ခြင်း အထူးအားဖြင့်။
ဥပဂမာပဂမာ၊ မိတ်ဖွဲ့အပ်သူ အထံသို့ ချဉ်းကပ်ခြင်း, မိတ်ပျက်သူအထံမှ ဖဲခွာခြင်းတို့သည်။
(ဟောန္တိ။)
ဝါ၊ အဋ္ဌကထာနည်းမှ တစ်နည်းကား။
(ရာဂဝသေန၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။
ဒေါသဝသေန၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။)
ရူပါဒိမှိ၊ ရူပါရုံ အစရှိသော။
အာရမ္မဏေ၊ ၌။
အနုရောဓဝိရောဓာ၊ လျော်စွာဖြစ်ခြင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ခြင်းတို့သည်။
(ဝါ၊ ချစ်ခြင်း, မုန်းခြင်းတို့သည်။
(ဟောန္တိ။)
ပဋိဃာနုနယသင်္ခါတဿ၊ မုန်းခြင်း, ချစ်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော။
အမဇ္ဈတ္တဘာဝဿ၊ လျစ်လျူမရှုနိုင်သည်၏ အဖြစ်၏။
မောဟေန၊ ကြောင့်။
ပဝတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ။)
သုခဝိပရိဏာမေ၊ သုခ၏ ဖောက်ပြန်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း။
ဒုက္ခသ မာယောဂေ၊ ဒုက္ခနှင့် ပေါင်းမိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ပဋိဃပဝတ္တိယံ၊ ဒေါသ၏ ဖြစ်ရာအခါ၌။
ဝေဒနာပရိဂ္ဂဟော၊ ဝေဒနာကို သိမ်းပိုက်ခြင်းသည်။
န သိဇ္ဈတိ၊ မပြီးစီး။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အဒေါသာနုဘာဝေန၊ အဒေါသ၏ အာနုဘော်ကြောင့်။
ဝေဒနာသတိပဋ္ဌာနံ၊ ဝေဒနာသတိပဋ္ဌာန်သည်။
သိဇ္ဈတိ၊ ပြီးစီးရ၏။
ဒိဗ္ဗဝိဟာ ရဿာတိ၊ ကား။
စတုန္နံ၊ ကုန်သော။
ဈာနာနံ၊ တို့၏။
(ပစ္စယော ဟောတိ- ၌ စပ်။)
အရိယဝိဟာရော၊ အရိယဝိဟာရ ဟူသည်။
ဖလသမာပတ္တိ၊ ဖလသမာပတ်တည်း။
မောဟေန၊ ကြောင့်။
အဝိစာရေန္တော၊ မစူးစမ်း မစိစစ်တတ်သူသည်။
ဥဒါသီနပက္ခေသု၊ ဥဒါသိန် အသင်းအပင်းဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ လျစ်လျူရှုထိုက်သော အသင်းအပင်း ဖြစ်ကုန်သော။
သဗ္ဗေသုပိ၊ ကုန်သော။
အတ္တသင်္ခါရေသု၊ သတ္တဝါသင်္ခါရတိို့၌။
အဘိသင်္ဂံ၊ အလွန်ကပ်ငြိခြင်းကို။
ကရောတိ၊ ပြုတတ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အမူဠှဿ၊ မတွေဝေသူ၏။
တဒဘာဝေါ၊ ထိုလျစ်လျူရှုထိုက်သော အသင်းအပင်းတို့၌ ကပ်ငြိခြင်း၏ မရှိခြင်းကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော။
ဒေါသဿ၊ ဒေါသ၏။ (တ္တ-၌ စပ်။)
ဝါ၊ က။ (ပဋိပက္ခ-၌ စပ်။)
ဒုက္ခဒဿနဿ၊ ဒုက္ခဟု ရှုခြင်း၏။
အာသန္နပဋိပက္ခတ္တာ၊ နီးသော ဆန့်ကျင်ဘက်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
တပ္ပဋိပက္ခေန၊ ထိုဒေါသ၏ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော။
အဒေါသေန၊ အဒေါသကြောင့်။
ဒုက္ခဒဿနံ၊ ဒုက္ခဟု ရှုနိုင်ခြင်းသည်။
ဟောတိ။
ကမ္မပထရာသိဝဏ္ဏနာ
ကမ္မပထရာသိအဖွင့်
ကမ္မပထရာသိဝဏ္ဏနာ
ကမ္မပထရာသိအဖွင့်
အတ္တနော၊ မိမိ၏လည်းကောင်း။
ပရဿ စ၊ ၏လည်းကောင်း။
သုခါဒီနိ၊ ကာယိကသုခ အစရှိသည်တို့ကို။
န ဗျာပါဒေတိ၊ ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ မရောက်စေတတ်။
န ဝိနာသေတိ၊ မပျက်စီးစေတတ်။ (မဖျက်ဆီးတတ်။)
ဣတိ၊ သို့
ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
["ကာယိကစေတသိကသုခံ"အရ သူတစ်ပါး၏ သုခကိုသာ ယူမည်စိုး၍ "အတ္တနော ပရဿ- စ"ဟု မိန့်သည်။ မိမိ၏ ကာယိက စေတသိကသုခ, သူတစ်ပါး၏ ကာယိက စေတသိကသုခ ၂-ပါးလုံးကို ယူပါ-ဟူလို။]
ကမ္မပထတာ တံသဘာဂတာဟိ
**၁။ကမ္မပထတာ တံ သဘာဂတာဟိ**။ ။ ကမ္မပထမြောက်သော အနဘိဇ္ဈာ စသည်ကို ရည်ရွယ်၍ "ကမ္မပထတာ"ဟု ဆို၏။ ကမ္မပထမမြောက်သော အနဘိဇ္ဈာ စသည်ကို ရည်ရွယ်၍ "တံသဘာဂတာ"ဟု ဆို၏။ သူတစ်ပါး၏စည်းစိမ်ကို ရှေးရှုကြံခွင့် ကြုံသောအခါ မကြံမိအောင် ရှောင်လျှင် အနဘိဇ္ဈာကမ္မပထ ဖြစ်၏။ ထိုလို့- ရှောင်စရာမရှိဘဲ သက်သက် လောဘမဖြစ် (အလောဘဖြစ်)ရာ၌ တံ သဘာဂတာ- ထို ကမ္မပထနှင့်သဘောတူသည့်အတွက် သဒိသူပစာရ အားဖြင့် ကမ္မပထဟု ခေါ်ရ၏။ ထို့ကြောင့် ကမ္မပထရာသိ၌ ကမ္မပထ မမြောက်သော်လည်း နာမည်တူသောကြောင့် သွင်းယူနိုင်သည်။ [အဘိဇ္ဈာဒယော ဝိယ အနဘိဇ္ဈာ ဒယောပိ န ဧကန္တံ ကမ္မပထဘူတာ ယေဝါတိ အာဟ ကမ္မပထတာ တံသဘာဂတာဟီတိ။ အနု။]
၊ ကမ္မပထ၏အဖြစ်, ထို ကမ္မပထနှင့် သဘောတူကုန်သည်၏ အဖြစ်တို့ကြောင့်။
ကမ္မပထဝသေန၊ ကမ္မပထ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ (ဂဟိတာ-၌ စပ်။)ပဿဒ္ဓါဒိယုဂလဝဏ္ဏနာ
ပဿဒ္ဓါဒိယုဂလ အဖွင့်
ပဿဒ္ဓါဒိယုဂလဝဏ္ဏနာ
ပဿဒ္ဓါဒိယုဂလ အဖွင့်
ဒရထော၊ ဒရထ ဟူသည်။
သာရမ္ဘော၊ လွန်စွာ နှိပ်စက် ဖျက်ဆီးခြင်းတည်း။
ဧတံ၊ ဤ ဒရထဟူသော အမည်သည်။
ဒုက္ခဒေါမနဿပစ္စယာနံ၊ ဒုက္ခဒေါမနဿ ဟူသော အကြောင်းရှိကုန်သော။
ဥဒ္ဓစ္စာဒိကာနံ၊ ဥဒ္ဓစ္စ အစရှိကုန်သော။
(ဝါ၊ ပြဋ္ဌာန်းသော ဥဒ္ဓစ္စရှိကုန်သော။)
ကိလေသာနံ၊ တို့၏။
အဓိဝစနံ၊ အမည်တည်း။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
(ဒုက္ခဒေါမနဿ ပစ္စယာနံ၊ ကုန်သော။)
စတုန္နံ။
ခန္ဓာနံ၊ တို့၏။
အဓိဝစနံ။
ဥဒ္ဓစ္စပ္ပဓာနာ၊ ပြဋ္ဌာန်းသော ဥဒ္ဓစ္စရှိကုန်သော။
ကိလေသာ၊ ကိလေသာတို့သည်။
ဥဒ္ဓစ္စာဒိကိလေသာ၊ ဥဒ္ဓစ္စာဒိကိလေသတို့ မည်၏။
[ဥဒ္ဓစ္စာ ဒိကိလေသာ၌ "အာဒိသဒ္ဒါသည် ပဓာန အနက်ဟော" ဟူလို။]
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ဥဒ္ဓစ္စံ၊ ကို။
အာဒိံ ကတွာ၊ ၍။
သဗ္ဗကိလေသေ၊ တို့ကို။
သင်္ဂဏှာတိ။
[ဥဒ္ဓစ္စာဒိ၌ အာဒိသဒ္ဒါသည် ကောဋိ (အစ အပိုင်းအခြား) အနက်ဟော- ဟူလို။]
သုဝဏ္ဏဝိသုဒ္ဓိ ဝိယာတိ၊ ကား။
သုဝဏ္ဏဝိသုဒ္ဓိ၊ သန့်ရှင်း စင်ကြယ်သောရွှေသည်။
အလင်္ကာရဝိကတိဝိနိယောဂက္ခမာ၊ အထူးတလည် ပြုအပ်သောတန်ဆာတို့၌ ယှဉ်စပ်သုံးစွဲခြင်း၌ ခံ့သည်။
(ဟောတိ) ယထာ၊ ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
အယမ္ပိ၊ ဤ ကာယကမ္မညတာ စိတ္တကမ္မညတာ သည်လည်း။
ဟိတကိရိယာ ဝိနိ- ယောဂက္ခမာ၊ အစီးအပွားပြုမှုတို့ဝယ် ယှဉ်စပ် သုံးစွဲခြင်း၌ ခံ့၏။
သမံ၊ အညီအမျှ။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
သမန္တ တော၊ ထက်ဝန်းကျင်၌။
ပကာရေဟိ၊ အပြားတို့ဖြင့်။
ဇာနနံ၊ သိခြင်းသည်။
သမ္ပဇညံ၊ ည-မည်၏။
စေတိယဝန္ဒနာဒိအတ္ထံ၊ စေတီတော်ကို ရှိခိုးခြင်း အစရှိသော အကြောင်းကြောင့်။
(စေတိယ ဝန္ဒနာဒိဟေတု။ -အနု။)
အဘိက္ကမာဒီသု၊ သွားခြင်း အစရှိသည်တို့၌။
အတ္ထာနတ္ထပရိဂ္ဂဏှနံ၊ အကျိုးရှိ အကျိုးမရှိကို သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဉာဏ်သည်။
သာတ္ထကသမ္ပဇညံ၊ သာတ္ထကသမ္ပဇည မည်၏။
["သာတ္ထက"၌ အတ္ထဖြင့် အနတ္တကိုလည်း ယူ၊ ဧကသေသ်ပြုထားသည်၊ သပ္ပာယ၌လည်း နည်းတူ။]
စ၊ ဆက်။
အတ္ထေ၊ အကျိုးသည်။
သတိ၊ သော်။
သပ္ပာယာသပ္ပာယရူပါဒိပရိဂ္ဂဏှနံ၊ သပ္ပာယရူပါရုံ, အသပ္ပာယရူပါရုံ အစရှိသည်ကို သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဉာဏ်သည်။
သပ္ပာယသမ္ပဇညံ၊ မည်၏။
ဂေါစရဂါမာဘိက္ကမနာဒီသု၊ ဆွမ်းခံရွာသို့ သွားခြင်း အစရှိသည်တို့၌။
ကမ္မဋ္ဌာနာဝိဇဟနံ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို မစွန့်ကြောင်း ဉာဏ်သည်။
ဂေါစရသမ္ပဇညံ၊ မည်၏။
အဘိက္ကမာဒီနံ၊ သွားခြင်းအစရှိသည်တို့၏။
ဓာတုအာဒိဝသေန၊ ဓာတ် သဘော အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
ပဝိစယော၊ စိစစ်ကြောင်း ဉာဏ်သည်။
အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ၊ မည်၏။
ဒွေ၊ ကုန်သော။
ဣမေ ဓမ္မာ၊ တို့သည်။
**၁။သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာန။ပ။သဗ္ဗဒါ**။ ။သမထစတုဿစ္စကမ္မဋ္ဌာနဝသေန (သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်း, စတုဿစ္စကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း) တဗ္ဘေဒဝသေန စ(ထိုသမထ ကမ္မဋ္ဌာန်းအပြား, စတုဿစ္စကမ္မဋ္ဌာန်းအပြား၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။) သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာဘိယုတ္တာနံ (အလုံးစုံသော ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာကို အားထုတ်ကြကုန်သော) မုဒုမဇ္ဈိမတိက္ခိန္ဒြိယ တာဒိဘေဒေန သဗ္ဗယောဂီနံ (မုဒိန္ဒြိယယောဂီ စသော အလုံးစုံသော ယောဂီ ၃-မျိုးတို့အား) စိတ္တဿ လီနုဒ္ဓစ္စာဒိကာလဝသေန (စိတ်၏တွန့်ရာအခါ စိတ်၏ပျံ့လွင့်ရာအခါ အစရှိသောကာလ၏ အစွမ်းဖြင့်) သဗ္ဗဒါ။-အနုဋီကာ။
သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာနုယုတ္တာနံ၊ အလုံးစုံသော ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာကို အားထုတ်ကုန်သော။ (မည်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းမဆို အားထုတ်ကုန်သော။)
သဗ္ဗယောဂီနံ၊ အလုံးစုံသော ယောဂီတို့အား။
သဗ္ဗဒါ၊ သိမ်း။
ဥပကာရကာ၊ လျော်သော ကျေးဇူးကို ပြုတတ်ကုန်၏။
(ကသ္မာ၊ နည်း။)
**၂။ပါရိဗန္ဓက။ပ။ဝဋ္ဋနတော**။ ။ ပရိဗန္ဓန္တိ၊ စိတ်ကို ထက်ဝန်းကျင် နှောင်ဖွဲ့တတ်ကုန်၏။ ဣတိ ပရိဗန္ဓကာ (နီဝရဏာ)။ [သွတ္တ၌ ဏ-သက်၍ ပါရိဗန္ဓကာ။] သတိသမ္ပဇည ၂- ပါးတို့သည် ထို ပါရိဗန္ဓက နီဝရဏတို့ကိုလည်း ပယ်ရှားနိုင်ကုန်၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း၊ ဟိတာဟိတံဓမ္မူပလက္ခဏဘာဝတော( စီးပွားကို ပြုတတ်သော တရားမပြုတတ်သော တရားတို့ကို မှတ်သားတတ်သောကြောင့်တည်း။ဘာဝနာကိုလည်း တိုးပွားစေနိုင်ကုန်၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း၊... ယထာသဘာဝံ ပဋိဝေဒဘာဝတော သဘောအမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ) -အနု။
ပါရိဗန္ဓကဟရဏတော၊ ထက်ဝန်းကျင် နှောင်ဖွဲ့တတ်သော နီဝရဏကိလေသာတို့ကို ပယ်ရှားတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
ဘာဝနာဝဍ္ဎနတော စ၊ ဘာဝနာကို တိုးပွားစေတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်းတည်း။ယထာဟ၊ အဘယ်ကဲ့သို့ ဟောတော်မူသနည်း။
ဒွေ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စာတိ၊ ဟူ၍။
အာဟ။
[သတိ စ၊ သတိသည်လည်းကောင်း။
သမ္ပဇညဉ္စ၊ လည်းကောင်း။
ဒွေ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တို့သည်။
ဗဟုကာရာ၊ များသောလျော်သော ကျေးဇူးကို ပြုတတ်ကုန်၏။
(အင်္ဂုတ္တိုရ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဋိပဒါဝဂ်၊ ယုဂနဒ္ဓ- သုတ်။)]
ယုဂေ၊ ထမ်းပိုး၌ ။
နဒ္ဓါ ဝိယ၊ ဖွဲ့အပ်သော အာဇာနည်မြင်းတို့နှင့် တူကုန်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ယုဂနဒ္ဓါ၊ တို့မည်၏။
အညမညံ၊ ချင်း။
နိမိတ္တဘာဝေန၊ အကြောင်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။
သမံ၊ အညီအမျှ။
ပဝတ္တာ၊ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့သည်။
ဣတိ သတ္ထော။
ဟိ၊ မှန်။
ပုနစပရံ။ပ။
ဘာဝေတီတိ၊ ဟူသော။
သုတ္တေ၊ သုတ်၌။
[အင်္ဂုတ္တိုရ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဋိပဒါဝဂ်၊ ယုဂနဒ္ဓသုတ်၌။]
ဧတေသံ၊ ဤ သတိ သမ္ပဇညတို့၏။
ယုဂနဒ္ဓတာ၊ ယုဂနဒ္ဓတို့၏ အဖြစ်ကို။
(ယုဂနန္ဓ အမည်ကို။)
ဝုတ္တာ။
[အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်တို့။
ပုနစ၊ တစ်ဖန်လည်း။
အပရံ၊ တစ်မျိုးကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ယုဂနဒ္ဓံ၊ ယုဂနဒ္ဓဖြစ်သော။
ဝါ၊ ထမ်းပိုး၌ဖွဲ့အပ်သော အာဇာနည်မြင်းအစုံနှင့် တူသော။
သမထဝိပဿနံ၊ သမထဝိပဿနာကို။
ဘာဝေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဝါ၊ ပွားစေ၏။]
သဗ္ဗကုသလဓမ္မေသု၊ အလုံးစုံသော ကုသိုလ်တရားတို့၌။
လီနုဒ္ဓစ္စာဘာဝေါ၊ တွန့်ဆုတ်ခြင်း ပျံ့လွင့်ခြင်း၏ မရှိခြင်းသည်။
သမံ၊ အညီအမျှ။
ယုတ္တေဟိ၊ ယှဉ်ကုန်သော။
ဧတေဟိ ဒွီဟိ၊ ဤဝီရိယ သမာဓိ နှစ်ပါးတို့ကြောင့်။
(ဟောတိ။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဝီရိယ။ပ။
တ္ထာယာတိ၊ ဟူ၍။
အာဟ၊ ဆိုပြီ။
[အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုပြီ ဟူလို။]
ယောဂဝစနတ္ထာယ၊ ယှဉ်စပ်ပုံကို ဆိုခြင်းအကျိုးငှာ။
ဣတိ အတ္ထော။
ယေဝါပနကဝဏ္ဏနာ
ယေဝါပနက အဖွင့်
ယေဝါပနကဝဏ္ဏနာ
ယေဝါပနက အဖွင့်
ရူပါဘာဝေတိ၊ ကား။
ရုပ္ပနာဘာဝေန၊ ဖောက်ပြန်ခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
(အရူပိနော-၌ စပ်။)
သဘာဝတော ဥပလဗ္ဘမာနာတိ၊ သဘာဝတော ဥပလဗ္ဘမာနာ ဟူသော စကားသည်။
ဓမ္မာတိ ဧတဿ၊ ဓမ္မာဟူသော ဤပုဒ်၏။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
[အနက်အဓိပ္ပာယ်ပြ စကားတည်။ "ဓမ္မာ" အရ သဘာဝဓမ္မကိုယူပါ၊ ပညတ္တိဓမ္မကို မယူပါလင့်-ဟူလို။]
မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂေါတိ၊ ကား။
အပ္ပနာပ္ပတ္တာယ၊ အပ္ပနာသို့ရောက်သော။
မေတ္တာယ၊ မေတ္တာ၏။
ပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ ရှေ့အဖို့၌ ဖြစ်သော မေတ္တာတည်း။
ဧတသမိံ စိတ္တေ၊ ဤပဌမ မဟာကုသိုလ်စိတ်၌။
ပရိကမ္မမေတ္တာ၊ ပရိကံဖြစ်သော မေတ္တာသည်။
အတ္ထိ၊ ၏။
ဣတိ အတ္ထော။
ဝီရတိဝသေနာတိ၊ ကား။
ဝစီပဝတ္တိယာ၊ စကားသံ၏ ဖြစ်ခြင်းအားဖြင့်။
န ပူရေတိ၊ ပြည့်စေသည် မဟုတ်။
ကိန္တု၊ စင်စစ်ကား။
ဝိရတိယောဂေန၊ ဝိရတိနှင့် ယှဉ်ခြင်းအားဖြင့်။
(ပူရေတိ) ဣတိ အတ္ထော။
အပဏ္ဏကင်္ဂါနီတိ၊ ကား။
အဝိရဒ္ဓင်္ဂါနိ၊ မချွတ်မယွင်းသော စိတ်အင်္ဂါတို့ကို။
(လဗ္ဘန္တိ -၌ စပ်။)
ယထာ တထာ ဝါ၊ ဟုတ်ဟုတ်ညားညားသော အခြင်း အရာအားဖြင့်လည်း။
[မှားသည်ဖြစ်စေ, မှန်သည်ဖြစ်စေ-ဟူလို။]
အာရမ္မဏေ၊ ၌။
ဝိနစ္ဆယနံ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည်။
အဓိမုစ္စနံ၊ မည်၏။
ဟိ၊ မှန်။
အနဓိ မုစ္စန္တော၊ မဆုံးဖြတ်နိုင်သူသည်။
ပါဏာတိပါတာဒီသု၊ ပါဏာတိပါတ အစရှိသော ဒုစရိုက်အမှုတို့၌ သော်လည်းကောင်း။
ဒါနာဒီသု ဝါ၊ ဒါန အစရှိသော ကောင်းမှုတို့၌ သော်လည်းကောင်း။
န ပဝတ္တတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
သဒ္ဓါ ပန၊ သဒ္ဓါသည်ကား။
ပသာဒနီယေသု၊ ကြည်ညိုဖွယ် ဝတ္ထုတို့၌။
ပသာဒါဓိမောက္ခော၊ ကြည်ညိုခြင်းဟူသော ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ။)
ဣတိ အယံ၊ ကား။
ဧတေသံ၊ ဤ အဓိမောက္ခ သဒ္ဓါတို့၏။
ဝိသေသော၊ တည်း။
ဒါရကဿ ဝိယ၊ သူငယ်၏ ကဲ့သို့။
ဣတောစိတော စ၊ ဤမှ ဤမှလည်း။
သံသပ္ပနဿ၊ ထက်ဝန်းကျင် ရွေ့လျားသော။
ကရိဿာမိ၊ ပြုရအံ့လော။
နကရိဿာမိ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
အဝိနိစ္ဆယဿ၊ မဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း၏။
ပဋိပက္ခကိရိယာ၊ ဆန့်ကျင်ဘက် အမူအရာသည်။
အသံသပ္ပနံ၊ အသံသပ္ပန မည်၏။
ပုရိမ မနတောတိ၊ ကား။
ဘဝင်္ဂတော၊ ဘဝင်စိတ်မှ။
ဝိသဒိသံ၊ မတူသော။
ဝီထိဇဝနံ၊ ဝီထိ ဇောဟူသော။ (ဝီထိအစဉ် ဇောအစဉ်ဟူသော။)
မနံ၊ စိတ်ကို။
ကရောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤ ဝိသဒိသံ မနံ ကရောတိ ဟူသော ဝစနတ္ထဖြင့်။
မနသိကာရသာမညေန၊ မနသိကာရချင်း တူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝီထိဇဝန ပဋိပါဒကေ၊ ဝီထိပဋိပါဒကမနသိကာရ ဇဝနပဋိပါဒကမနသိကာရတို့ကို။
ဒဿေတိ၊ ၏။
တေသိ ဓမ္မေသူတိ၊ ကား။
စိတ္တစေတသိကဓမ္မေသု၊ ယှဉ်ဖက်ဖြစ်သော စိတ်စေတသိက် တရားတို့၌။
ဟိ၊ မှန်။
အတဒါရမ္မဏတ္တေ၊ ထို စိတ်စေတသိက်ဟူသော အာရုံမရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။
(သတိ) ပိ၊ သော်လည်း။
[ တတြမဇ္ဈတ္တတာကစိတ် စေတသိက်တို့ကို အာရုံမပြုပါသော်လည်း။]
တေသု၊ ထိုစိတ် စေတသိက်တို့သည်။
သမပ္ပဝတ္တေသု၊ အညီအမျှ ဖြစ်ကုန်လတ်သော။
ဥဒါသီနဘာဝတော၊ အသင့်အားဖြင့် ရှုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
တတြမဇ္ဈတ္တတာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ။
[တတြ၊ ထို စိတ် စေတသိက်တို့၌။
မဇ္ဈတ္တတာ၊ လျစ်လျူရှုတတ်သည်၏အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်သည်- ဟူလို။]
အလီနာနုဒ္ဓတပ္ပဝတ္တိပစ္စယတ္တာ၊ မတွန့်ဆုတ်သောအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်း မပျံ့လွင့်သောအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဦနာဓိ ကတာနိဝါရဏရသာ၊ ယုတ်လျော့သည်၏အဖြစ် လွန်တက်သည်၏အဖြစ်ကို တားမြစ်ခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။
ကာယ။ပ။
ဝတ္ထူနန္တိ၊ ကား။
ပါဏာဒီနံ၊ သူ့အသက် အစရှိသည်တို့ကို။
[အဝီတိက္ကမလက္ခဏ-၌ စပ်။ ကာယဒုစ္စရိတာဒိဝတ္ထု ဟူသည် သူ့အသက် သူ့ဥစ္စာ အစရှိသော ဝတ္ထုပင်တည်း-ဟူလို။]
အမဒ္ဒနာ၊ အမဒ္ဒနာ ဟူသည်။
မဒ္ဒနပဋိပက္ခဘာဝေါဝ၊ ကျူးလွန်နှိပ်နယ်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်၏ အဖြစ်ပင်တည်း။
[အမဒ္ဒနာ၌ အ-သဒ္ဒါသည် ပဋိပက္ခအနက်ဟော-ဟူလို။]
တံတံ ရာသိကိစ္စဝသေန၊ ထိုထိုရာသိ၏ ကိစ္စ၏အစွမ်းဖြင့်။ (ထိုထိုရာသိ၌ ပါဝင်သော ကိစ္စ၏အစွမ်းဖြင့်။)
ဝိဘာဂရဟိတာ၊ ခွဲခြား ဝေဖန်အပ်သော အပြားမှ ကင်းသောတရားတို့သည်။
အဝိဘတ္တိကာ၊ အဝိဘတ္တိက တို့မည်၏။
ဧတ္တာတိ၊ ကား။
ဧတေသု သဝိဘတ္တိကေသု၊ ဤ သဝိဘတ္တိက တရားတို့ကို။
ဒုတိယဋ္ဌာနာဒီသု၊ ဒုတိယဋ္ဌာန အစရှိသည်တို့၌။
ဘာဇိယမာနေသုပိ၊ ဝေဖန်အပ်ပါကုန်သော်လည်း။
အပုဗ္ဗံ၊ အသစ်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိ အတ္ထော။
ပဒံ ပူရိတန္တိ၊ ကား။
ဈာနာဒိပဒံ၊ ဈာနံ အစရှိသော ပုဒ်ကို။
ပဉ္စကာဒိဝသေန၊ ဈာန်ငါးပါးအပေါင်း အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
ပူရိတံ၊ ပြည့်စေတော်မူအပ်ပြီ။
ဟိ၊ မှန်။
(တစ်နည်း) ဟိ (ယသ္မာ)။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
အင်္ဂါနိ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဈာန ပဒဿ၊ ဈာနံ ပုဒ်၏။
ဝါ၊ ဈာန သဒ္ဒါ၏။
[ဈာနပဒဿာတိ ဈာနုသဒဿ။- အနု။]
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
တေသု၊ ထို ငါးပါးသော အင်္ဂါတို့တွင်။
ဧကသ္မိံ၊ တစ်ပါးသော အင်္ဂါသည်။
ဦနေ စ၊ ယုတ်လျော့ပြန်သော်လည်း။
ဈာပန ပဒံ၊ ဈာနံ ဟူသောပုဒ်လည်း။
ဦနံ၊ အနက်အားဖြင့် ယုတ်လျော့သည်။
ဟောတိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဈာနာဒိပဒံ ပဉ္စကာဒိဝသေန ပူရိတံ။)
ပဒသမူဟော၊ ပုဒ်အပေါင်း ဝါကျသည်။
ပဒံ၊ ပဒ မည်၏။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ပဒကောဋ္ဌာသော၊ တရားအစုသည်။
ပဒံ၊ ပဒ မည်၏။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
တံတမေဝ၊ ထိုထို ပဒသည်ပင်။ (ဧဝဖြင့် သမူဟ ကောဋ္ဌာသ တို့ကို ကန့်။)
ပဒံ၊ ပဒ မည်၏။
အဝုတ္တံ၊ မဟောအပ်သည်။
(သမာနံ၊ သော်။)
ဟာပိတံ နာမ၊ ယုတ်လျော့စေအပ်သည် မည်သည်။
ဟောတိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်။
(ဟုတွာ။)
ပူရိတံ၊ ပြည့်စေအပ်သည်။
(ဟောတိ။)
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
[ဤအဓိပ္ပာယ်များကို အဋ္ဌကထာဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
ဝုတ္တသ္မိညေဝ၊ ဟောအပ်ပြီးသော တရားကိုပင်။
ဝုစ္စမာနေ၊ ထပ်၍ ဟောတော်မူအပ်သော်။
အနေကေသံ၊ များစွာကုန်သော။
ပုရိသ သဒ္ဒါနံ ၀ိယ၊ ပုရိသသဒ္ဒါ တို့၏ကဲ့သို့။
ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော။
သမ္ဗန္ဓော၊ ဆက်စပ်ခြင်းသည်။
နတ္ထိ။
ဣတိ၊ သို့။
မညမာနော၊ သည်။
(ဟုတွာ။)
အနနုသန္ဓိကာကထာတိ၊ ဟူ၍။
အာဟ။
အန္တ ရန္တ ရာ၊ အကြားအကြား၌။ (ထိုထိုရာသိတို့၏ အကြားကြား၌။)
ဝုတ္တသမ္မိညေဝ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီးသော တရားကိုပင်။
ဝုစ္စမာနေ၊ ထပ်၍ ဟောတော်မူအပ်သော်။
အနုက္ကမေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။
ဓမ္မာ၊ တို့သည်။
ကထိတာ၊ ကုန်သည်။
နဟောန္တိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဥပ္ပဋိပါဋိယာတိ၊ ဟူ၍။
အာဟ။
**၁။ ဖဿ။ပ။ဝုတ္တော**။ ။ ဈာနရာသိ၌ပါသော ဝိတက် စသည်တို့သည် ဈာနကိစ္စကို ပြုကြသကဲ့သို့ ဖဿပဉ္စမကရာသိ၌ပါသော တရားတို့သည် မိမိတို့၏ လက္ခဏရသမှတစ်ပါး ရာသိ၏ကိစ္စကို မပြုကြသည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ်ကြောင့် ဖဿပဉ္စမကကို ရာသိတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သနည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဖဿ။ပ။ဝုတ္တော"ဟု မိန့်သည်။ ထိုထိုရာသိကိစ္စကို မပြုသော်လည်း သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒသာဓာရဏ, စတုက္ခန္နသင်္ဂဟ,တပ္ပစ္စယသင်္ဂဟ၏အစွမ်းကြောင့် ဖဿပဉ္စမကရာသိကို ဟောတော်မူရသည်-ဟူလို။
ဖဿပဉ္စမကရာသိ၊ ဖဿပဉ္စမကရာသိကို။
[သဗ္ဗစိတ္တုပါဒ သာဓာရဏ
**၂။ သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒ သာဓာရဏ**။ ။ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ်သည် စိတ်ဖြစ်တိုင်း၌ ပါဝင်ကြ၏ ။ (စိတ္တုပါဒ်တစ်ခုဖြစ်လျှင် စိတ် ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စေတနာတို့ ပါဝင်ကြသည်-ဟူလို။) ဤသို့ သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒသာဓာရဏ ဖြစ်သောကြောင့်လည်း ဖဿပဉ္စမကရာသိကို ရာသိတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဟောတော်မူရသည်။
ဝသေန၊ အလုံးစုံသော စိတ္တုပ္ပါတို့နှင့် ဆက်ဆံသည်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။
စတုက္ခန္ဓတပ္ပစ္စယသင်္ဂဟ
**၃။စတုက္ခန္ဓတပ္ပစ္စယသင်္ဂဟ**။ ။ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တတို့ဖြင့် နာမ်ခန္ဓာလေးပါးလုံးကို သိမ်းကျုံးမိသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ (စေတနာဖြင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို သိမ်းကျုံးသည်။) "ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ" ဖုဋ္ဌော ဝေဒေတိ၊ ဖုဋ္ဌော သဉ္စာနာတိ" စသည်ကို ဟောတော်မူရကား စတုက္ခန္ဓ၏ အကြောင်းဖြစ်သော ဖဿကို သိမ်းယူနိုင်သောကြောင့် လည်းကောင်း ရာသိတစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် ဟောတော်မူရသည်။ [တပ္ပစ္စယ သဗ္ဗေန ဖဿံ နာမ အာဟ။-မဓု။]
ဝသေန စ၊ လေးပါးသောခန္ဓာကို သိမ်းယူနိုင်ခြင်း, ထိုခန္ဓာ၏ အကြောင်းကို သိမ်းယူနိုင်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။
ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ပန၊ ဆက်။
ယထာဝုတ္တေသု၊ အကြင်အကြင် ဟောတော်မူအပ်ပြီးကုန်သော။
ရာသီသု၊ ဈာနရာသိ အစရှိသည်တို့တွင်။
ဧကရာသိကိစ္စဿပိ၊ တစ်ခုသော ရာသိ၏ ကိစ္စ၏လည်း။
အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်။
**၄။ ဆန္ဒာဒယော ယေဝါပနကဝသေန**။ ။ ဆန္ဒ စသော တရားတို့ကို အဘယ်ကြောင့် ဟောတော်မူအပ်ပြီးသော ရာသိတို့၌ ထည့်သွင်း၍ မဟောအပ်ပါကုန်သနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသော ကြောင့် "ယထာ ဝုတ္တေသု။ပ။ဝုတ္တာ"ဟု မိန့်သည်။ ဖဿပဉ္စမက ရာသိ ဈာနရာသိ စသော ဟောအပ်ပြီးသော ရာသီတို့တွင် တစ်ခုသောရာသိ၏ ကိစ္စကိုမျှ မပြုနိုင်ကြသောကြောင့် ဆန္ဒစသော တရားတို့ကို ဟောအပ်ပြီးသော ရာသီတို့၌ သွင်း၍မဟောပဲ ယေဝါပနကအဖြစ်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ကုန်သည်-ဟူလို။
ဆန္ဒာဒယော၊ ဆန္ဒ အစရှိသော တရားတို့ကို။
ယေဝါပနက ဝသေန၊ ယေဝါပနက၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဝုတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။စ၊ ဆက်။
ဝုတ္တာနံပိ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ ဖဿ အစရှိသော တရားတို့၏။
(ဝေဒနာဒီနံ၊ ဝေဒနာ အစရှိသည်တို့၏။
ဈာနင်္ဂါဒိဘာဝေါ၊ ဈာနင်္ဂအစရှိသည်တို့၏အဖြစ်ကို။
ဝုတ္တော ယထာ၊ ဟောတော်မူအပ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။)
သောဝစဿတာ။ပ။
ဝိသေသော၊ သောဝစဿတာ ကလျာဏမိတ္တတာ အစရှိသော နာမည်အထူးကို။
န ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မမူအပ်။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တဿ၊ ထို နာမည်အထူးကို။
သင်္ဂဏှနတ္ထံ၊ သိမ်းယူခြင်းအကျိုး ငှာ။
ကေစိ၊ အချို့ကုန်သော။
ဓမ္မေ၊ ဆန္ဒ အစရှိသော တရားတို့ကို။
ဝိသုံ၊ သိခြား။
ထပေတွာ၊ မဟောဘဲ ချန်ထားခဲ့၍။
တေ စ၊ ထို ဆန္ဒ အစရှိသော တရားတို့ကို လည်းကောင်း။
တဉ္စ ဝိသေသံ၊ ထို သောဝစဿတာ အစရှိသော အမည်ထူးကို လည်းကောင်း။
ယေဝါပနာတိ၊ ဟူ၍။
အာဟ
**၁။ဝုတ္တာနမ္ပိ စ။ပ။ယေဝါပနာတိ အာဟ**။ ။ရာသိတို့၌ မသွင်းနိုင်လျှင် အဘယ်အကျိုးငှာ "ယေဝါပန"ဟု ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဝုတ္တာနမ္ပိ"စသည်မိန့်။ ဓမ္မာနံကို ဝိသေသော ၌စပ်။ ယထာ စသည်ကား ဝိသဒိသူပမာတည်း။ ဝေဒနာ စသည်တို့ကို နောက်နောက်ရာသိ၌ ဈာနင်္ဂ စသောအမည်ဖြင့် ထပ်၍ ဟောတော်မူအပ်သကဲ့သို့ ဟောအပ်ပြီးသော ဖဿ စသော တရားတို့၏ သောဝစဿတာ ကလျာဏမိတ္တ စသော နာမည်အထူးကို ဟောတော်မမူအပ်။ ထို နာမည်အထူးကို သိမ်းယူခြင်း အကျိုးငှာ ဆန္ဒ စသော အချို့တရားတို့ကို မဟောဘဲ ချန်ထား၍ ထို ဆန္ဒ စသော တရားများနှင့် တကွ ထို သောဝစဿတာ စသော နာမည်အထူးကို "ယေဝါပန"ဟု ဟောတော်မူရသည်။
။ဝါ၊ တစ်နည်း။
ဝေနေယျဇ္ဈာသယဝသေန
၂။ဝေနေယျဇ္ဈာသယဝသေန။ ။ ဝေနေယျတို့သည် ဆန္ဒ စသည်ကို ရာသိတစ်ခုအဖြစ် ဖြင့်ဟောလျှင် နားမလည်နိုင်ကြ၊ ယေဝါပန ဟု ဟောမှ နားလည်နိုင်ကြဖွယ်ရှိ၏။ ထို ဝေနေယျတို့၏ အဇ္ဈာသယကို လိုက်သောအားဖြင့်လည်း ဆန္ဒ စသည်ကို နာမည်မတပ်ဘဲ ချန်၍ "ယေဝါပန"ဟု ဟောတော်မူရသည်။
ယောဇနာ။ ။ အဋ္ဌသာလိနီယောဇနာ၌ အဘိဓမ္မာဝတာရမှ ယူ၍ "ဘာ့ကြောင့် ယေဝါပန တရားတို့ကို သရုပ်သကောင်အားဖြင့် ဟောတော်မမူအပ်ပါကုန်သနည်း။" ဟူသောပုစ္ဆာ နှင့်တကွ အဖြေကို ပြထားသည်မှာ- ကရုဏာ မုဒိတာ ဝိရတီစေတသိက်တို့သည် အနိယတယောဂီ စေတသိက်များ ဖြစ်ကြ၏။ ဆန္ဒ စသော အချို့လည်း ဖဿပဉ္စမက စသော ရာသိတစ်ခု၌မျှ မပါဝင်နိုင်ကုန်၊ တစ်ချို့လည်း အားနည်းကြ၏။ ထို့ကြောင့် ပါဠိတော်၌ သရုပ်သကောင် ဖော်ပြ၍ ဟောတော်မမူ။ ဤသို့ အဖြေကို ပြထားသည်။
ကသ္မာ ယေဝါပနဓမ္မာ၊ ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာ။
သရူပေနေဝ သဗ္ဗေ တေ၊ ပါဠိယံ န စ ဥဒ္ဓဋာ။
ယသ္မာ အနိယတာ ကေစိ၊ တသ္မာ ရာသိံ ဘဇန္တိ န။
ယသ္မာ ဒုဗ္ဗလာ ကေစိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တာ န ပါဠိယာ။
၊ ဝေနေယျတို့၏ အဇ္ဈာသယ၏ အစွမ်းဖြင့်။
သာဝသေသေ၊ အကြွင့်အကျန်နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေ၊ ဖဿ အစရှိသော တရားတို့ကို။
ဝတွာ၊ ပြီး၍။
ယေဝါပနာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ။ ။
ယေဝါပနကဝဏ္ဏာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ။
ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရကထာ ဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ။