Issues
Select Version
Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā

**၁။ ယေဝါဝန။ ပ။ န ဝုတ္တံ**။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "ယေဝါပန။ ပ။ အရူပိနော ဓမ္မာ" ဟူသော ပါဠိတော်စကားကို "ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ"နှင့်တွဲ၍ အပ္ပနာပရိစ္ဆေဒ၌ သွင်းထား၏။ ထိုသို့ သွင်းထားရာ၌ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ ယူဆချက်ကား ယေဝါပန။ပ။ ဓမ္မာ" ဟူသော စကားရပ်ကို "ဖဿော ဟောတိ၊ ဝေဒနာ ဟောတိ" စသည်တို့

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

**၁။ ယေဝါဝန။ ပ။ န ဝုတ္တံ**။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "ယေဝါပန။ ပ။ အရူပိနော ဓမ္မာ" ဟူသော ပါဠိတော်စကားကို "ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ"နှင့်တွဲ၍ အပ္ပနာပရိစ္ဆေဒ၌ သွင်းထား၏။ ထိုသို့ သွင်းထားရာ၌ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ ယူဆချက်ကား ယေဝါပန။ပ။ ဓမ္မာ" ဟူသော စကားရပ်ကို "ဖဿော ဟောတိ၊ ဝေဒနာ ဟောတိ" စသည်တို့ကဲ့သို့ "ဟောန္တိ" ဟု ကြိယာနှင့် ဆက်သွယ်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မမူအပ်။ ထို့ကြောင့် "ဖဿောဟောတိ" စသည်တို့ကဲ့သို့ ဓမ္မုဒ္ဒေသ ပရိစ္ဆေဒ၌ မပါဝင်သင့်။ "ဣမေ ဓမ္မာကုသလာ" ဟူသော နိဂုံး၌သာ ပါဝင်သင့်၏ ဟု ယူဆသည်။ ယေဝါပန။ပ။ အရူပိနော ဓမ္မာတိ ဣဒံ၊ ဓမ္မာဟူသော ဤစကားကို။ (နဝုတ္တံ၊ အဝရောဓိတံ-တို့၌ စပ်။) ဖဿော ဟောတီတိ ဧဝမာဒိကံ ဝိယ၊ ဖဿော ဟောတိ ဤသို့အစရှိသော စကားရပ်ကိုကဲ့သို့။ ဝိသုံ၊ သီးခြား။ တေပိ၊ ထိုအရူပဓမ္မတို့သည်လည်း။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဟောတိသဒ္ဒေန၊ ဟောတိ-သဒ္ဒါနှင့်။ ဝါ၊ ဟူဓာတ်ဖြစ်သော သဒ္ဒါနှင့်။ (တိ-သဒ္ဒါ ဓာတုနိဒ္ဒိဋ္ဌ။) သမ္ဗန္ဓံ၊ စပ်သည်ကို။ ကတွာ။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မမူအပ်။ ပန၊ အနွယ။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာဝသေသေစ၊ သရုပ် အားဖြင့် ထုတ်ပြအပ်ပြီးသော ဖဿအစရှိသောတရား, ထိုတရားတို့မှကြွင်းသော ယေဝါပနက တရားတို့ကိုလည်း။ ဂဟေတွာ၊ တစ်ပေါင်းတည်းယူ၍။ ဣမေဓမ္မာ ကုသလာတိ၊ ဟူ၍။ အပ္ပေတုံ၊ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်စေခြင်းငှာ။ (နိဂုံးအုပ်ခြင်းငှာ။) ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့နှလုံးသွင်း၍။ အပ္ပနာယ၊ အပ္ပနာ၌။ (သင်္ဂဟကာရေန။) အဝရောဓိတံ၊ သက်ရောက်စေအပ်ပြီ။
ဝါ၊ သွင်းအပ်ပြီ။ ဧဝဉ္စ ကတွာ **၂။ ဧဝဉ္စကတွာ**။ ။ ထိုသို့နိဂုံး၌ ပါဝင်သောကြောင့်ပင် နောက်အကျယ်ပြသော နိဒ္ဒေသ၌လည်း ဤ "ယေဝါ ပန။ ပ။ အရူပိနော ဓမ္မာ"အတွက် ပဒဘာဇနီယကို ဘုရားရှင် ပြတော်မမူ။ [ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာဝသေသေ၌ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဟူသည် သရုပ်အားဖြင့် ထုတ်ပြအပ်ပြီးသော "ဖဿ၊ ဝေဒနာ" စသည်တို့တည်း။ အဝသေသဟူသည် ထို တရားတို့မှ ကြွင်းသော ယေဝါပနက တရားတို့တည်း။] ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။ နိဒ္ဒေသေပိ၊ နိဒ္ဒေသ၌လည်း။ ဧတဿ၊ ဤယေဝါပန။ ပ။ ဓမ္မာ ဟူသောစကားရပ်၏။ ပဒဘာဇနီယံ၊ ပဒဘာဇနီကို။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော် မမူအပ်။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။

ပန၊ ထိုသို့ အဋ္ဌကထာဆရာက အပ္ပနာ၌ သွင်းပါသော်လည်း။ **၁။ သရူပေန။ ပ။ဝုတ္တတ္တာတိ**။ ။ ဤစကားကား မူလဋီကာဆရာ၏ မိမိအယူကို ပြသောစကားတည်း။ ဆိုလိုရင်းမှာ "ယေဝါပန။ပ။ အရူပိနော ဓမ္မာ" ဟူသောစကားကို အဋ္ဌကထာ ဆရာ သွင်းသလို အပ္ပနာပရိစ္ဆေဒ၌ မသွင်းဘဲ ဥဒ္ဒေသဝယ် ဓမ္မုဒ္ဒေသ ပရိစ္ဆေဒ၌လည်းကောင်း၊ နိဒ္ဒေသအဆုံးဝယ် ဓမ္မနိဒ္ဒေသ၌လည်းကောင်း သွင်းသင့်သည်ဟူလို။ သရူပေန၊ သရုပ်သကောင်အားဖြင့်။ အဒဿိတတ္တာ၊ မပြအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဖဿော ဟောတိ စသည်တို့ကဲ့သို့ သရုပ်သကောင်အားဖြင့် မပြအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) **၂။ အတ္တီတိ။ပ။န ကတော**။ ။ ဓမ္မုဒ္ဒေသ၌သွင်းလျှင် "ဖဿော ဟောတိ"စသည်တို့ကဲ့သို့ ဟောတိသဒ္ဒါ မပါပါတကားဟု စောဒနာဖွယ် ရှိသောကြောင့် "အတ္တီတိဝတွာ။ ပ။နကတော"ဟု မိန့်သည်။ "အတ္ထိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ" ဟု ဟောတော်မူပြီး ဖြစ်သောကြောင့် "ဒုတိယ ဟောတိကြိယာနှင့် ဆက်စပ်မှုကို မပြုအပ်တော့" ဟူလို။ [အတ္ထိနှင့်ဟောတိသည် ဘူဓာတ်၏ အနက်ချင်းတူသောကြောင့် အတ္ထိကို ပထမ၊ နောက်မှဟောရမည့် ဟောတိသဒ္ဒါကို ဒုတိယဟု ဆိုထားသည်။] အတ္ထီတိ၊ ဟူ၍။ ဝတွာ၊ ဟောတော်မူပြီး၍။ ဒုတိယေန၊ ဒုတိယဖြစ်သော။ ဟောတိ သဒ္ဒေန၊ နှင့်။ သမ္ဗန္ဓော၊ စပ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ နိဒ္ဒေသော စ၊ အကျယ် နိဒ္ဒေသကိုလည်းကောင်း။ န ကတော၊ ဘုရားရှင်ပြုတော်မမူအပ်။ ပန၊ ဆက်။ သင်္ခေပေန

၃။ သင်္ခပေန ပန။ ။ သို့ဖြစ်လျှင် နိဒ္ဒေသ၌ အဘယ်ကြောင့် အကျယ်ပြတော်မမူ အပ်သနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "သင်္ခပေန။ ပ။ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ"ဟု မိန့်သည်။ "ဖဿော ဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတိ" စသည်တို့ကဲ့သို့ သရုပ်အားဖြင့် မပြဘဲ "ယေဝါပန။ပ။ အရူပိနော ဓမ္မာ"ဟု အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဥဒ္ဒေသ၌ ပြခဲ့သောကြောင့် နိဒ္ဒေသ၌လည်း အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်ပင် ပြရတော့သည်-ဟူလို။

ပုစ္ဆာ၏အရကောက်။ ။ အတ္တတော ပန သဗ္ဗာပိ (ပုစ္ဆာ) တထာပဝတ္တံ ဝစနံ-ထိုမေးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သောစကား။ (တစ်နည်း) တဒုပ္ပါဒကော ဝါ စိတ္တုပ္ပါဒေါ-ထို အမေးစကားကို ဖြစ်စေတတ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်။ -အနုဋီကာ။

၊ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်။ ဥဒ္ဒိသိတွာ၊ ပြပြီး၍။ သင်္ခေပေနေဝ၊ အားဖြင့်ပင်။ ယေဝါပန ဓမ္မာ၊ ယေဝါ ပနတရားတို့ကို။ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ ညွှန်ပြအပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတဿ ဓမ္မဿ၊ ဤယေဝါပနက တရားကို။ ဥဒ္ဒေသေ၊ ဥဒ္ဒေသ၌။ (ဓမ္မုဒ္ဒေသ ပရိစ္ဆေဒ၌။) အဝရောဓော၊ သွင်းခြင်းသည်။ ယုတ္တော၊ သင့်မြတ်၏။
နိဒ္ဒေသာဝသာနေ၊ နိဒ္ဒေသ အဆုံး၌။ ဝုတ္တဿ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ (ဧတဿဓမ္မဿ၊ ဤ ယေဝါပနက တရားကို။) ဓမ္မနိဒ္ဒေသ စ၊ ဓမ္မနိဒ္ဒေသ၌လည်း။ (အဝရောဓော ယုတ္တော။) ဣတိ၊ ကား။ (နော၊ ငါတို့၏။ မတိ၊ အလိုတည်း။)

ပုစ္ဆာပရိစ္ဆေဒဝစနေနေဝ၊ ပုစ္ဆာ ပရိစ္ဆေဒ စကားဖြင့်ပင်။ ( "ကတမေဓမ္မာ ကုသလာတိ အယံ ပုစ္ဆာနာမ" ဟူသော ပုစ္ဆာပရိစ္ဆေဒ စကားဖြင့်ပင်။) ပုစ္ဆာဘာဝေ၊ ပုစ္ဆာ၏ အဖြစ်ကို။ ဝိညာတေ၊ သိအပ်ပြီးသော်။ ပုစ္ဆာဝိသေသ ဉာပနတ္ထံ၊ ပုစ္ဆာအထူးကို သိစေခြင်းအကျိုးငှာ။ (ပုစ္ဆာ ၅-မျိုးတွင် ကထေတု ကမျတာပုစ္ဆာဟူသော ပုစ္ဆာအထူးဖြစ်ကြောင်းကို သိစေခြင်းအကျိုးငှာ။) အယံ ကထေတုကမျ ပုစ္ဆာတိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ပြီ။
ပဉ္စဝိဓာဟီတိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ မဟာနိဒ္ဒေသေ၊ မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိတော်၌။ အာဂတာ၊ လာကုန်သော။ ပုစ္ဆာ၊ ပုစ္ဆာတို့ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏ ။
လက္ခဏန္တိ၊ ကား။ ဉာတုံ၊ ငှာ။ ဣစ္ဆိတော၊ သော။ ယော ကောစိ၊ သော။ သဘာဝေါ၊ သဘောတည်း။
အညာတန္တိ၊ ပါဌ်ဖြင့်။ ယေန ကေနစိ၊ သော။ ဉာဏေန၊ ဖြင့်။ အညာတသာဝံ၊ သိအပ်ပြီး မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
အဒိဋ္ဌန္တိ၊ ဖြင့်။ ဒဿနဘူတေန၊ မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တတ်သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ ဉာဏေန၊ ဖြင့်။ ပစ္စက္ခံ ဝိယ၊ မျက်မှောက်ကိုကဲ့သို့။ အဒိဋ္ဌတံ၊ မြင်အပ်ပြီး မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ (အာဟ။)
အတုလိတန္တိ၊ ဖြင့်။ ဣဒံ၊ ဤ အရာဝတ္ထုသည်။ ဧတ္တကံ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိ၏။ ဣသိ၊ သို့။ တုလာဘူတာယ၊ ချိန်ခွင်သဖွယ် ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ပညာယ၊ ဖြင့်။ အတုလိတတံ၊ နှိုင်းချိန်အပ်ပြီး မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ (အာဟ။)
အတီရိတန္တိ၊ ဖြင့်။ တီရဏဘူတာယ၊ ဆုံးဖြတ်တတ်သည် ဖြစ်ဖြစ်သော။ ပညာယ၊ ဖြင့်။ အကတဉာဏ ကိရိယာ သမာပနတံ၊ မပြုအပ်သေးသော ဉာဏ်အမူအရာကို ပြီးဆုံးစေခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ ဉာဏ်အမူအရာကို ပြီးဆုံးအောင် မပြုအပ်သေးသည်၏အဖြစ်ကို။ (အာဟ။)
အဝိဘူတန္တိ၊ ဖြင့်။ ဉာဏဿ၊ အား။ အပါကဋဘာဝံ၊ မထင်ရှားသေးသည်၏ အဖြစ်ကို။ (အာဟ။)
အဝိဘာဝိတန္တိ၊ ဖြင့်။ ဉာဏေန၊ ဖြင့်။ အပါကဋီကတဘာဝံ၊ ထင်စွာမပြုအပ်သေးသည်၏ အဖြစ်ကို။ (အာဟ။)
ဧတာယ၊ ဤ ပုစ္ဆာဖြင့်။ အဒိဋ္ဌံ၊ သိမြင်အပ်ပြီး မဟုတ်သော သဘောကို။ ဇောတီယတိ၊ ထွန်းပြအပ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ထိုသို့ သိမြင်အပ်ပြီးမဟုတ်သော သဘောကို ထွန်းပြကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သာ၊ ထိုပုစ္ဆာသည်။) အဒိဋ္ဌဇောတနာ၊ မည်၏။
အနုမတိယာ၊ တရားနာသူတို့၏ အလိုကို။ ပုစ္ဆာ၊ မေးကြောင်းစကားသည်။ အနုမတိပုစ္ဆာ၊ မည်၏။
ဟိ၊ မှန်၏။ တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေတီ အာဒိ ပုစ္ဆာယ၊ တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ အစရှိသော ပုစ္ဆာဖြင့်။ တုမှာကံ၊ သင်တို့၏။ အနုမတိ၊ အလိုသည်။ ကာ၊ အဘယ်နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ အနုမတိ၊ အလိုသည်။ ဝါ၊ ကို။ ပုစ္ဆိတာ၊ မေးတော်မူအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ကထေတုကမျတာတိ၊ ကား။ ကထေတုကမျတာယ၊ ဖြေခြင်းငှာ အလိုတော်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ( ပဉှံ ပုစ္ဆတိ-၌ စပ်။)
ပဘေဒတော ဓမ္မာနံ ဒေသနန္တိ၊ -ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ မာတိကာဒေသနံ၊ မာတိကာ ဒေသနာတော်ကို။ (သင်္ဂဟကာရော။) အာဟ။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း- ကသ္မာ ဝိညာယတိ။) ဟိ ယသ္မာ။ တတ္ထ၊ ထို မာတိကာ ဒေသနာတော်၌။ ပုရတော၊ ဓမ္မသဒ္ဒါ၏ ရှေ့၌။ ကုသလာဒိကေ၊ အစရှိကုန်သော။ ပဘေဒေ၊ အထူးအပြားတို့ကို။ ဝတွာ၊ ဟောတော်မူပြီး၍။ ပစ္ဆတော၊ နောက်၌။ (ကုသိုလ် အစရှိသော ပဘေဒတို့မှ နောက်၌။) ဓမ္မာ၊ ဓမ္မတို့ကို။ ဝုတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ပဘေဒတော ဓမ္မာနံ ဒေသနန္တိ မာတိကာဒေသနံ သင်္ဂဟကာရော အာဟ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ။) ပဘေဒဝန္တဒဿနတ္ထန္တိ၊ ပါဌ်ဖြင့်။ နိဒ္ဒေသံ၊ နိဒ္ဒေသကို။ ဝါ၊ ပဒဘာဇနီကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။
ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ( ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ)။ မာတိကာယ၊ မာတိကာဒေသနာတော်၌။ သဝိသေသနာ၊ ကုသလာ အကုသလာ စသော ဝိသေသနနှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ ဓမ္မတို့ကို။ ဝုတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။ တေစ၊ ထို ဓမ္မတို့သည်လည်း။ ဝိသေသိတဗ္ဗတ္တာ၊ ဝိသေသျှတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ပဓာနာ၊ ပြဋ္ဌာန်းကုန်၏။ ပဓာနံ စ၊ ပြဋ္ဌာန်းသော တရားသည်လည်း။ ဣတိ ကတ္တဗ္ဗတာယ* **၁။ ဣတိ ကတ္တဗ္ဗတာယ**။ ။ ဣတိသဒ္ဒါသည် ဆိုအပ်လတ္တံ့သော ပုစ္ဆိတဗ္ဗတာ ဝိဿဇ္ဇိ တဗ္ဗတာကို ညွှန်ပြသော စကားတည်း။ [ ဣတီတိ ဣမိနာပကာရေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝ သင်္ခါတေန-မဓု။] "ကတ္တဗ္ဗတာ၊ ပြုထိုက်သည်၏အဖြစ်" ဟူသည် ပုစ္ဆာအဖြစ်ဖြင့် ပြုထိုက်ခြင်း၊ ဝိဿဇ္ဇနအဖြစ်ဖြင့် ပြုထိုက်ခြင်းတည်း။ ဆိုလိုရင်းမှာ ပဓာနဖြစ်သော ဓမ္မတို့ကိုသာမေးသင့် ဖြေသင့်သည်-ဟူလို။ ၊ ဤသို့ မေးမှု ဖြေမှုကို ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်၌။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ပဓာနာနံ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာနမေဝ၊ ဓမ္မတို့၏သာလျှင်။ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတာ၊ မေးထိုက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတာစ၊ သည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ တသ္မာ။ တေ ပုစ္ဆိတဗ္ဗေ၊ ထို မေးထိုက်သော ဓမ္မတို့ကို။ ဒဿေတုံ၊ ပြတော်မူခြင်းငှာ။ ကတမေ ဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ပန၊ ဆက်။ ဝိသေသစန္တော၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ်စသော ဝိသေသန ရှိကုန်သော။ တေ၊ ထို ဓမ္မတို့ကို။ ပုစ္ဆိတာ၊ ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤအဓိပ္ပာယ်ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ ပုန။ ကုသလာတိ၊ ဟူ၍။ **၁။ ဝုတ္တံတိကတောတိ**။ ။ ဆက်နေသော ၂-ဝါကျ၌ ဣတိ ၂-ပုဒ်ပါနေ၏။ ရှေ့ဣတိကို ဧဝံနှင့်တွဲ၍ "ဣတိ ဧဝံ ကာရဏေန"ဟုလည်းကောင်း၊ နောက်ဣတိကို "ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ" သို့ ပြန်လည့်၍ စပ်ဖို့ရန်လည်းကောင်း မဓု၌ ဒုတိယနည်းဖွင့်၏။ ထို ဒုတိယနည်းကိုမှီး၍ သင့်တော်အောင် အနက်ပေးလိုက်ပါသည်။ ဝုတ္တံ။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးသော အကြောင်းကြောင့်။ ပဘေဒဝန္တ ဒဿနတ္ထံ၊ အထူးအပြားရှိသော ဓမ္မတို့ကို ပြတော်မူခြင်း အကျိုးငှာ။ အယံ ပဒါနုက္ကမော၊ ဤကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာဟူသော ပုဒ်အစဉ်ကို။ ကတော၊ ပြီ။ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ (ဝုတ္တံ ဟောတိ။)
ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ ဝိဿဇ္ဇနေပိ၊ ဣမေ ဓမ္မာကုသလာဟူသော အဖြေ၌လည်း။ ဧဝမေဝ၊ ဤအတူသာလျှင်။ ယောဇနာ၊ ယှဉ်စေခြင်းကို။ (ပုဒ်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းဟူသော ပဒယောဇနာ၊ အနက်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းဟူသော အတ္ထယောဇနာကို။) ကာတဗ္ဗာ၊ ၏။
ပဘေဒတော။ပ။ ဒီပေတွာတိ ဧတဿ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၏။ အတ္ထံ၊ အနက်ကို။ ဝိဝရိတုံ၊ ဖွင့်ခြင်းငှာ။ ဣမသ္မိဉှီတိ အာဒိံ၊ အစရှိသော စကားကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။
အနေကပ္ပဘေဒါ၊ တစ်ပါးမက များသော အပြားရှိကုန်သော ဓမ္မတို့ကို။ ဒေသေတဗ္ဗာ၊ ဟောထိုက်ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ သမ္ဗန္ဓော၊ စပ်ခြင်းသည်။ ("ဒေသေတဗ္ဗာ"ဟုကြိယာကို ထည့်၍ စပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ။)
တသ္မာတိ၊ ကား။ **၂။ အဝေါဟာရ။ပ။တဗ္ဗတ္တာ**။ ။ အဝေါဟာရဒေသနတောမှ စ၍ ပဘေဒဝန္တာနံ ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ တိုင်အောင်သော စကားရပ်ဖြင့် တသ္မာ၏ စွဲနက်ကိုပြသည်။ ထိုသို့ပြရာ၌ အဋ္ဌကထာဝယ် တသ္မာနောက်က "ဓမ္မာ ဧဝ။ ပ။ဟောတီတိ" စသော အကျယ်ကို ကြည့်၍ ပြခြင်းဖြစ်သည်ဟုမှတ်ပါ။ အဝေါဟာရ ဒေသနတော၊ ဝေါဟာရ ဒေသနာမဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (သုတ္တန်ဒေသနာ မဟုတ်သည့်အတွက်။) ဓမ္မာနမေ၀၊ ပရမတ္ထဓမ္မတို့၏သာ။ ဝါ၊ တို့ကိုသာ။ ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ၊ ဟောထိုက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ တေသံ၊ ထို ဓမ္မတို့၏။ ဃနဝိနိမ္ဘောဂ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏာ ဝဟနတော၊ ဃနဝိနိမ္ဘောဂဉာဏ် ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို ဆောင်နိုင်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ဆောင်နိုင်ကုန်သည့်အတွက်။) ပဘေဒဝန္တာနံ၊ အထူးအပြားရှိသော ဓမ္မတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဒေသေတဗ္ဗတ္တာစ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ ကုသလာ။ ပ။ ဒီပေတွာတိ ဧတေန၊ ဤပါဌ်နှင့်။ သမ္ဗန္ဓော၊ စပ်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ။)
ဟိ၊ မှန်။ ဧဝမေဝ၊ ဤအတိုင်းပင်။ ယထာဝုတ္တဒီပနဿ၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော ဒီပနကြိယာ၏။ (ဓမ္မာနံ ဒေသနံ ဒီပေတွာ၌ ဒီပနကြိယာ၏။) **၁။ ဟေတုံ သကာရဏံ**။ ။ ရှေ့ဟိတ်အတွက် "(ယသ္မာ) နာယံ ဝေါဟာရဒေသနာ" ဟူသော ဟိတ်ကူကို "ကာရဏ" ဟုလည်းကောင်း၊ "(တသ္မာ) ဓမ္မာ ဧဝ ဣ ဒေသေတဗ္ဗာ" ဟူသော မူလဟိတ်ကို "ဟေတုံ" ဟုလည်းကောင်း ဆို၏။ ထို့ပြင် နောက်ဟိတ်အတွက် "ပဘေဒတော ဟိ ဒေသနာ။ပ။ ဝဟာ ဟောတိ"ဟူသော ဟိတ်ကူကို "ကာရဏ" ဟုလည်းကောင်း၊ "တေစ။ ပ။ ဒေသေတဗ္ဗာ" ဟူသော မူလဟိတ်ကို "ဟေတု"ဟုလည်းကောင်းဆိုသည်။ သကာရဏံ၊ အကြောင်းနှင့်တကွဖြစ်သော။ ဟေတုံ၊ မူလဟိတ်ကို။ ပကာသေတုံ၊ ထင်ရှားပြခြင်းငှာ။ ပုန၊ တစ်ဖန်။ ( "တသ္မာ"ဟူသော ဟိတ်မှတစ်ဖန်။) ဓမ္မာ ဧဝါတိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ (တစ်နည်း- ရှေ့က "ကသ္မာ ဝိညာယတိ ဟိ၊ ယသ္မာ" ဟုပေးပြီးလျှင် "ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဝိညာယတိ၊ ၏"ဟုလည်း ပေးနိုင်၏။)
ဓမ္မာတိ သာမညမတ္တဝစနေနေ၊ ဓမ္မာ ဟု သာမညမျှဖြစ်သော စကားဖြင့်။ [ကုသလာ အကုသလာ စသော ဝိသေသန မပါဘဲ ဓမ္မာဟူသော သာမညမျှဖြစ်သော စကားဖြင့်။] သမူဟာဒိဃနဝသေန၊ သမူဟ အစရှိသော တစ်ခဲနက်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဧကတ္တဂ္ဂဟဏံ၊ ဓမ္မတစ်ခုတည်း၏ အဖြစ်ကို ယူခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဓမ္မာ ဟု သာမညဟောလိုက်လျှင် ဓမ္မ တစ်ခုတည်း၏အဖြစ်ကို ယူစရာရှိသောကြောင့်။) ပဘေဒဒေသနာ၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ် စသော အပြားအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော်သည်။ ဧကတ္တဝိနိမ္ဘောဂကရဏံ၊ တစ်ခုတည်း၏ အဖြစ်ကို အသီးသီးခွဲစိတ်မှုကို ပြုတတ်သော။ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဉာဏံ၊ ဃနဝိနဗ္ဘော ဉာဏ်ကို။ အာဝဟတိ၊ ဆောင်နိုင်၏။ ထထာ၊ ထိုမှတစ်ပါး။ (ပဘေဒဒေသနာ၊ သည်။) ကုသလာဒိ ဓမ္မာနံ၊ ကုသိုလ်အစရှိသော အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်းကောင်း။ အဗျာ-ကတာဒိ အတ္ထာနဉ္စ၊ အဗျာကတ အစရှိသော အကျိုး တရားတို့ကိုလည်းကောင်း။ ဒီပနတော၊ ပြတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဓမ္မပဋိ သမ္ဘိဒါဒိဉာဏဉ္စ၊ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ အစရှိသော ဉာဏ်ကိုလည်း။ ဝါ၊ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ် အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကိုလည်း။ အာဝဟတိ၊ ၏။
ပဘေဒဝန္တ ဒဿနတ္ထံတိ ဧတံ၊ ဟူသော ဤပါဌ်ကို။ ဝိဝရိတုံ၊ ငှာ။ ဣဒါနိ ယေ တေနာတိအာဒိံ၊ စကားကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။
ဣတိ ကတ္တဗ္ဗတာ ယုတ္တဿ၊ ဤသို့ မေးမှုဖြေမှုကို ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်အားသင့်လျော်သောဓမ္မ၏။ ဝိသေသနတ္တာ၊ (ကုသလာ အကုသလာ စသည်တို့က) ဝိသေသနတို့၏အဖြစ်ကြောင့်။ ပဘေဒဝန္တေသု၊ (ကုသိုလ်် အကုသိုလ်စ‌သောအားဖြင့်) အထူးအပြားရှိ‌သော ဓမ္မတို့ကို။ ဒဿိတေသု၊ ရှေးဦးစွာ ပြအပ်ကုန်ပြီးသော်။ ဝါ၊ ကုန်ပြီးမှ။ ပဘေဒေါ၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ် စသောအပြားသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဒဿိယမာနော၊ နောက်မှ ပြအပ်သော်။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏ ။
[ဋီကာဆရာ၏ အတ္တနောမတိ အဖြေကိုပြလို၍ "အထဝါ" စသည်ကိုမိန့်။] အထ ဝါ၊ အဋ္ဌကထာနည်းမှ တစ်နည်းကား။ ဥဒ္ဒေသော၊ ဥဒ္ဒေသသည်။ ဝါ၊ မာတိကာသည်။ ဓမ္မပ္ပဓာနော၊ ဓမ္မပဓာနရှိ၏။ ဝါ၊ ပြဋ္ဌာန်းသော ဓမ္မရှိ၏။ ပုစ္ဆာ၊ ပုစ္ဆာသည်။ သံသယိတပ္ပဓာနာ၊ ယုံမှားအပ်သော အနက်လျှင်ပဓာနရှိ၏။ စ၊ ဆက်။ ဓမ္မဘာဝေါ၊ ဓမ္မ၏အဖြစ်ကို။ န သံသယိတော၊ မယုံမှားအပ်။ ကုသလာဒိဘေဒေါ ပန၊ ကုသိုလ် အစရှိသောအပြားကိုကား။ သံသယိတော၊ ယုံမှားအပ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ နိစ္ဆိတသံသယိတဝသေန၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော ဓမ္မ, ယုံမှားအပ်သောကုသလ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ အယံ ပဒါနုက္ကမော၊ ဤဓမ္မာ ကုသလာဟူသော ပုဒ်တို့၏ အစဉ်ကို။ (ဘဂဝတာ) ကတော။ [ ဤအလိုလည်း "ကကမေ ဓမ္မာ၊ အဘယ်ဓမ္မတို့သည်။ ကုသလာ၊ ကုသိုလ်တို့မည်သနည်း" ဟုပင် ပေးပါ။]
ဧတ္ထာတိ၊ ကား။ ဧတသ္မိံ ဝစနေ၊ ဤ စကားရပ်၌။
ကိမတ္ထံ၊ အဘယ်အကျိုးငှာ။ ဘဂဝါ၊ သည်။ အာဟ၊ "ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ" ဟု ဟောတော်မူပါသနည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့်။ တံ၊ ထိုအကျိုးကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ သမယေ နိဒ္ဒိသီ စိတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။ [ "ကိမတ္ထံ၊ အဘယ်အကျိုးရှိသောစိတ်ကို။ ဘဂဝါ၊ သည်။ အာဟ၊ ဟောတော်မူသနည်း"ဟု မဓုဖွင့်လေ၏။]
ပရိယောသာနေတိ၊ ကား။ သမယေ၊ သမယ၌။ စိတ္တနိဒ္ဒေသဿ၊ စိတ်ကို အကျယ်ညွှန်ပြကြောင်းဖြစ်သော။ ယသ္မိံ။ ပ။ အရဗ္ဘာတိ ဧတဿ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၏။ ပရိယောသာနေ၊ အဆုံး၌။
တသ္မိံ သမယေတိ၊ ကား။ တသ္မိံ စိတ္တုပ္ပာဒသမယေ၊ ထို စိတ်ဖြစ်ရာအခါ၌။ (ဖဿော ဟောတိ စသည်၌စပ်။)
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။ သမယံ၊ သမယကို။ နိယမေတွာန၊ မှတ်သားပြီး၍။ (အထူးပြုပြီး၍။) အထ ပစ္ဆာ၊ ၌။ ဗောဓေတုံ၊ သိစေတော်မူခြင်းငှာ။ ဣတိ၊ ဤကား။ သမ္ဗန္ဓော၊ ပုဒ်တို့၏ စပ်ခြင်းတည်း။ ) "နိယမေတွာန အထ"ဟူသော ပုဒ်တို့ကို "ဗောဓေတုံ" ၌ စပ်ပါဟူလို။)
ဘောဇနဂမနာဒိသမယနာနတ္တေ၊ စားရာအခါ သွားရာအခါ အစရှိသော သမယတို့၏ ကွဲပြားကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ (ဤပါဌ်ဖြင့် သမယသဒ္ဒါ၏ ကာလအနက်ကိုပြသည်။) သမဝါယာဒိနာနတ္တေစ၊ သမဝါယအစရှိသည်တို့ ထူးကုန်သည်၏အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ (ဤပါဌ်ဖြင့် သမယသဒ္ဒါ၏ သမဝါယ အစရှိသောအနက်ကို ပြသည်။) ဝိဇ္ဇမာနေပိ၊ ထင်ရှားရှိပါသော်လည်း။ ယထာဝုတ္တစိတ္တနိယမိတာ၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော စိတ်ဖြင့်မှတ်သားအပ်သော။ ဝိသေသိတာ အထူးပြုအပ်သောသမယမှ။ (နိယမိတာကိုပင် "ဝိသေသိတာ" ဟု ထပ်ဖွင့်သည်။) အညသ္မိံ၊ အခြားသော။ သမယေ၊ သမယ၌။ ယထာဓိပ္ပေတာနံ၊ အကြင်အကြင် ဟောတော်မူလိုအပ်ကုန်သော။ ဖဿဒီနံ၊ ဖဿ အစရှိသော တရားတို့၏။ အဘဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ စိတ္တနိယမိတေ၊ စိတ်ဖြင့် မှတ်သားအပ်သော။ သမယေ၊ သမယ၌။ ဖဿာဒယော၊ ဖဿအစရှိသော တရားတို့ကို။ ဗောဓေတုံ၊ ငှာ။ တာ၀၊ သမယမှ ရှေးဦးစွာ။ ဝိသေသနမေဝ၊ ဝိသေသန သာလျှင် ဖြစ်သော။ စိတ္တံ၊ ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ သမယေ၊ ဝိသေသနဖြစ်သော သမယ၌။ စိတ္တံ၊ ဝိသေသျဖြစ်သော စိတ်ကို။ နိဒ္ဒိသိ၊ အကျယ် ညွှန်ပြတော်မူပြီ။ ဣတိ အတ္ထော။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း၊ ကသ္မာ ဣတိ အတ္ထော ဝိညာယတိ၊ ဟိ ယသ္မာ။ (ဝိသေသိတဗ္ဗောပိ၊ ဝိသေသျလည်းဖြစ်သော။ သမယော၊ သမယသည်။ (တသ္မိံ သမယ၌ သမယသည်။) အတ္တနော၊ မိမိဟူသော သမယအား။ ဥပကာရတ္ထံ၊ လျော်သော ကျေးဇူးကို ပြုခြင်းအကျိုးငှာ။ ဝိသေသနဘာဝံ၊ သို့။ အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်ရ၏။ [ ယသ္မိံ သမယေတုန်းက ဝိသေသန၏အဖြစ်သို့ ရောက်ရသည်။] ဝိသေသနဘူတံ၊ ဝိသေသန ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ စိတ္တံ စ၊ စိတ်သည်လည်း။ (တသ္မိံ သမယေ၌ ဝိသေသနဖြစ်သော စိတ်သည်လည်း။) တဒုပကာရတ္ထံ၊ ထို သမယ အားလျော်သော ကျေးဇူးကို ပြုခြင်းအကျိုးငှာ။ ဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝံ၊ ဝိသေသျ၏ အဖြစ်သို့။ (အာပဇ္ဇတိ။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဣတိ၊ သို့။ အတ္ထော၊ ကို။ ဝိညာယတိ၊ ၏။)
သန္တ တိဃနာဒီနံ၊ သန္တ တိဃန **၁။ သန္တတိဃန**။ ။ သန္တ တိယာ၊ ရှေ့စိတ် နောက်စိတ်တို့၏ အစဉ်အဆက်အားဖြင့် ဃနံ၊ တစ်ခုတည်းကဲ့သို့ တစ်ခဲနက်ဖြစ်သော စိတ်တည်း။ သန္တ တိဃနံ၊ စိတ်။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း စက္ခုဝိညာဉ် စသည်တို့၏ ဖြစ်ရာအခါ၌ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်တို့သည် တစ်ခုတည်းမဟုတ်သော်လည်း ထိုစိတ် ၂-ခုတို့အကြား၌ ကာလအခြားမရှိသောကြောင့် တစ်စိတ်တည်းကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခြင်းသည် သန္တတိဃနတာမည်၏။ [အနေကေပိ ဧကောဝိယ ဟုတွာ ဘူတာ ဧကီဘူတာ။ ဧကနောင် အဗ္ဘု တတဗ္ဘော အနက်၌ စီ-ပစ္စည်းသက်။ မီးစက်ဝိုင်း ရမ်းသောအခါ တစ်ခုတည်း မဟုတ်သော်လည်း တစ်ခုတည်းဖြစ်ခြင်းမျိုးကဲ့သို့ စိတ်တွေစဉ်တန်း၍ ပြင်ရာ၌ တစ်စိတ်တည်းမဟုတ်သော်လည်း တစ်စိတ်တည်းကဲ့သို့ ထင်ရလောက်အောင် တစ်ခဲနက်ဖြစ်ခြင်း။] အစရှိသည်တို့၏။ အယံ၊ ကား။ ဝိသေသော၊ တည်း။ ပုရိမပစ္ဆိမာနံ၊ ရှေးကာလ၌ ဖြစ်ကုန် နောက်ကာလ၌ဖြစ်ကုန်သောစိတ်တို့၏။ နိရန္တ ရတာယ၊ အကြားမရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဧကီဘူတာနမိဝ၊ တစ်စိတ်တည်း မဟုတ်သော်လည်း တစ်စိတ်တည်းကဲ့သို့ဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။ ပဝတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ သန္တ တိဃနတာ၊ သန္တ တိဃန၏အဖြစ်မည်၏။ **၁။ တထာ။ပ။ဃနတာ**။ ။ [တထာကို ပက္ခန္တရဇောတက ဟု ယူရိုးရှိ၏။ မဓု၌ကား "တထာတိ ဥပဗြူဟနတ္ထေ (ကပ်၍ တိုးပွားစေခြင်း ဟူသောအနက်၌)နိပါတော"ဟု ဖွင့်၏။ ဤအလို "တထာ၊ ထို့ပြင်။ ဝါ၊ သည်သာ မကသေး။"ဟုပေးပါ။] ဖဿ ဝေဒနာစသော စိတ် စေတသိက်တို့ အတူတကွဖြစ်ရာ၌ တစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းကို "သမူဟဃနတာ"ဟု ဆိုသည်။ ဖဿသည် သံဃဋနကိစ္စရှိ၏။ ဝေဒနာသည် အနုဘဝနကိစ္စရှိ၏။ ဤသို့ကိစ္စ ကွဲပြားသော်လည်း အတူတကွယှဉ်၍ ဖြစ်ကြရာဝယ် ထိုကိစ္စအထူးကို မသိနိုင်လောက်အောင် တစ်ခုတည်းကဲ့သို့ တစ်ခဲနက် ဖြစ်ကြခြင်းသည် ကိစ္စဃနတာ မည်၏။ စက္ခုဒွါရဝီထိ၌ ဖြစ်ကြသော စိတ်စေတသိက် တစ်စဉ်တစ်တန်းလုံးသည်ပင် ရူပါရုံတစ်ခုတည်းကို အာရုံပြုရသည့်အတွက် တစ်ခုတည်းကဲ့သို့ တစ်ခဲနက် ဖြစ်နေခြင်းသည် အာရမ္မဏဃနတာမည်၏။ တထာ၊ ထိုမှတစ်ပါး။ ဖဿာဒီနံ၊ ဖဿ အစရှိသော တရားတို့၏။ ဧကသမူဟဝသေန၊ တစ်ပေါင်းတည်း၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ (သမူဟဃန၏ ဝိသေသနတည်း၊ ဧကီဘူတာနမိဝ ပဝတ္တိ-၌စပ်။) ဒုဗ္ဗိညေယျကိစ္စဘေဒဝသေန၊ သာမန်ဉာဏ်ရှင်တို့ မသိအပ် မသိနိုင်သော ကိစ္စအထူးအပြား၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ (ကိစ္စဃန၏ ဝိသေသနတည်း။) ဧကာရမ္မဏတာ ဝသေနစ၊ တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ (အာရမ္မဏဃန၏ ဝိသေသနတည်း။) ဧကီ ဘူတာနမိဝ၊ တစ်ခုတည်း မဟုတ်သော်လည်း တစ်ခုတည်းကဲ့သို့ဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။ ပဝတ္တိ၊ သည်။ သမူဟာဒီဃနတာ၊ သမူဟာဒိဃန၏ အဖြစ်မည်၏။ ဝါ၊ သမူဟဃန, ကိစ္စဃန,အာရမ္မဏဃန-၏ အဖြစ်မည်၏။ ဣတိ၊ ဤကား။ (ဝိသေသော၊ တည်း။)
ကာလဉ္စ သမယဉ္စာတိ၊ ကား။ ယုတ္တကာလဉ္စ၊ လာသင့်ရာ အချိန်အခါကို လည်းကောင်း။ ပစ္စယသာမဂ္ဂိံ စ၊ အကြောင်း၏ ညီညွတ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ (ဥပါဒါယ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ယူ၍-၌စပ်။)
ခဏောတိ၊ ကား။ သြကာသော၊ အခွင့်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။ တထာဂတုပ္ပါဒါဒိကော၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ပွင့်တော်မူခြင်း အစရှိသော အကြောင်းသည်။ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ၊ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ၏။ သြကာသော၊ အခွင့်တည်း။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) တထာဂတုပ္ပါဒါဒိကဿ၊ ၏။ တပ္ပစ္စယ ပဋိလာဘ ဟေတုတ္တာ၊ ထိုမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ၏ အကြောင်းကိုရခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
စ၊ ဆက်။ ခဏော ဧဝ၊ ခဏသည်ပင်။ သမယော၊ သမယမည်၏။
ယော (သြကာသော)၊ အကြင်အခွင့်ကို။ ခဏောတိ စ၊ ခဏဟူ၍ လည်းကောင်း။ သမယောတိ စ၊ သမယဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ သော (သြကာသော)၊ သည်။ ဧကောဝ၊ တစ်ခုတည်းသော တထာဂတုပ္ပါဒ အစရှိသည်တည်း။ ဣတိ အတ္ထော။
မဟာသမယောတိ၊ ကား။ မဟာသမူဟော၊ များစွာသော အပေါင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါ၏။)
သမယောပိ၊ ခေါတိ၊ ကား။ သိက္ခာပရိပူရဏဿ၊ သိက္ခာကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်း၏။ ဟေတုပိ၊ အကြောင်းသည်လည်း။ ဝါ၊ ကိုလည်း။ (အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ-၌စပ်)
သမယပ္ပဝါဒကေတိ၊ ကား။ ဒိဋ္ဌိပ္ပဝါဒကေ၊ အယူကို အပြားအားဖြင့် ပြောဆိုရာဖြစ်သော။ (မလ္လိကာယ အာရာမေ-၌ စပ်။)
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း) ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ သမယပ္ပဝါဒကေတိပဒဿ၊ ၏။ ဒိဋ္ဌိပ္ပဝါဒ ကေတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဝိညာယတိ၊ နည်း။ ဟိ(ယသ္မာ)။ တတ္ထ၊ ထိုမလ္လိကာ၏ အရံ၌။ နိသိန္နာ၊ နေကုန်သော။ တိတ္ထိယာ၊ တို့သည်။ အတ္တနော အတ္တနော၊ ၏။ သမယံ၊ အယူကို။ ပဝဒန္တိ၊ အပြားအားဖြင့်ပြောဆိုကြကုန်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (သမယပ္ပ ဝါဒကေတိ ပဒဿ ဒိဋ္ဌိပ္ပဝါဒကေတိ အတ္ထော ဝိညာယတိ။)
အတ္ထာဘိ သမယာတိ၊ ကား။ ဟိတပဋိလာဘာ၊ စီးပွားကို ရခြင်းကြောင့်။ (ပဏ္ဍိတောတိ ပဝုစ္စတိ-၌ စပ်။)
အဘိသမေတဗ္ဗော၊ ထိုးထွင်း၍ သိထိုက်၏။ ဣတိ အဘိသမယော။ အဘိသမယော၊ ထိုးထွင်း၍ သိထိုက်သော။ အတ္ထော၊ သဘောသည်။ အ ဘိသမ ယတ္ထော၊ ] မည်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ပီဠနာဒီနိ၊ ပီဠန အစရှိသော လေးနက်တို့ကို။ အဘိသမိ တဗ္ဗဘာဝေန၊ ထိုးထွင်း၍ သိထိုက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်အားဖြင့်။ ဧကီဘာဝံ၊ တစ်ခုတည်း၏ အဖြစ်သို့။ ဥပနေတွာ၊ ကပ်ဆောင်၍။ ( အဘိသမယဋ္ဌောဟု ဧကဝုစ်၏အဖြစ်သို့ ကပ်ဆောင်၍။) ဝုတ္တာနိ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ အဘိသမယဿ ပဋိဝေဓဿ၊ ထိုးထွင်း၍ သိတတ်သော ဉာဏ်၏။ ဝိသယဘူတော၊ အာရုံဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ အတ္ထော၊ အနက်သဘောသည်။ အဘိသမယဋ္ဌော၊ မည်၏။ ဣတိ၊ သို့။ တာနေဝ၊ ထို ပီဠန အစရှိသည်တို့ကိုပင်။ တထာ၊ ထို တစ်ခုတည်း၏ အဖြစ်သို့ ကပ်ဆောင်၍။ ဧကတ္တေန၊ တစ်ခုတည်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။ (ဧကဝုစ်သင်္ချာဖြင့်။) ဝုတ္တာနိ။
တတ္ထ၊ ထိုပီဠန အစရှိသော အနက်တို့တွင်။ ပီဠနံ၊ ပီဠန ဟူသည်။ ဒုက္ခသစ္စဿ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၏။ တံသမင်္ဂိနော၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဟိံ သနံ၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းတည်း။ အဝိပ္ဖာရိကတာကရဏံ၊ ပြန့်ပွားခြင်း မရှိသည်၏အဖြစ်ကို ပြုခြင်းတည်း။
သန္တာပေါ၊ ဟူသည်။ ဒုက္ခ ဒုက္ကတာဒိဘာဝေန၊ ဒုက္ခ ဒုက္ခတာအစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဖြင့်။ သန္တာပနံ၊ ပြင်းစွာ ပူလောင်ခြင်းတည်း။ ပရိဒဟနံ၊ ထက်ဝန်းကျင် လောင်ခြင်းတည်း။
အကုသလေသု၊ အကုသိုလ်တရားတို့၌လည်းကောင်း။ ကေသုစိ၊ ကုန်သော။ အဗျာကတေသု စ၊ တို့၌လည်းကောင်း။ ခဏဿ၊ ခဏအနက်၏။ အသမ္ဘဝတော၊ မဖြစ်သင့်ခြင်းကြောင့်။ [အကုသိုလ်နှင့် စက္ခုဝိညာဉ် စသော အချို့ အဗျာကတတို့၌ တထာဂတုပ္ပာဒါဒိကစသော ခဏအနက်၏ မရနိုင်ခြင်းကြောင့်။] ဣဓာတိဝစနံ၊ ဣဓ ဟူသော သဒ္ဒါကို။ (ဤ ကုသိုလ်အရာ၌ ဟူသောစကားကို။ ဝုတ္တံ။]
ကုသလာနဉ္စ၊ ကုသိုလ်တို့၏လည်း။ နဝမေန၊ ၉-ခုမြောက်ဖြစ်သော။ ခဏေန၊ တထာဂတုပ္ပာဒါဒိက စသော ခဏနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ ဥပ္ပတ္တိ၊ သည်။ ဟောတိ နနု၊ လော။ (သာသနာပ၌လည်း ကုသိုလ်များဖြစ်နိုင်သည် မဟုတ်ပါလော -ဟူလို။) ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
**၁။ နော န ဟောတိ။ပ။ဂဟိတော**။ ။ တထာဂတုပ္ပာဒါဒိက နဝမခဏကိုကြဉ်၍ သာသနာပ၌ ကုသိုလ်မဖြစ်နိုင်သည်မဟုတ်၊ ဖြစ်နိုင်သည်သာ။ သို့သော် ခဏအနက်၌ နဝမခဏ သာမက စတုစက္ကသမ္ပတ္တိ ကိုလည်း ယူရသေး၏။ ထိုစတုစက္ကသမ္ပတ္တိတွင် အတ္တသမ္မာပဏိဓိ (မိမိစိတ် မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာထားကြောင်းဟူသော ယောနိသောမနသိကာရ) စက်ကိုကြဉ်၍ ကုသိုလ်မဖြစ်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ခဏအနက်ကို ဤကုသိုလ်အရာ၌သာ ယူရသည်။ နော န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်သည်မဟုတ် ဖြစ်နိုင်သည်သာ။ ပန၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်နိုင်ပါသော်လည်း။ ခဏော၊ ခဏဟူသည်။ နဝမောဝ၊ နဝမခဏ သည်သာ။ န၊ မဟုတ်သေး။ စတုစက္ကာနိပိ၊ လေးပါးသော သမ္ပတ္တိစက်တို့ကိုလည်း။ ခဏောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တာနိ၊ ဆိုအပ်ကုန်ပြီ။
သဗ္ဗန္တိ မေန၊ အလုံးစုံသော အပိုင်းအခြားတို့၏ အဆုံး၌ဖြစ်သော။ ပရိစ္ဆေဒေန၊ အပိုင်းအခြားအားဖြင့်။ အတ္တသမ္မာပဏိဓိခဏံ၊ အတ္တသမ္မာပဏိဓိ ခဏကို။ အန္တ ရေန၊ ကြဉ်၍။ ကုသလဿ၊ ၏။ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ နတ္ထိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ခဏော၊ ခဏအနက်ကို။ ဣဓ၊ ဤ ကုသိုလ်အရာ၌။ ဂဟိတော၊ ပြီ။
ဝိညာဏံ၊ ပဉ္စဝိညာဉ်သည်။ **၂။ ဣန္ဒိယ။ပ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ**။ ။ စက္ခုဝိညာဉ်ဖြစ်ဖို့ရန် စက္ခုပသာဒ၊ ရူပါရုံ၊ မနသိကာရဟု အကြောင်း ၃-မျိုးရှိရ၏။ ထို့ကြောင့် စက္ခုဝိညာဉ်သည် ထို၃-ပါးသောအကြောင်းတို့၏ သာဓာရဏဖလ ဖြစ်၏။ မနသိကာရာဒီနံ၌ အာဒိဖြင့် စက္ခုဝိညာဉ်ဖြစ်ဖို့ရန် အာလောက၊ သောတဝိညာဉ်ဖြစ်ဖို့ရန် ဝိဝရ (အာကာသ)၊ ဃာနဝိညာဉ်ဖြစ်ဖို့ရန် ဝါယောဓာတ်၊ ဇိဝှာဝိညာဉ်ဖြစ်ဖို့ရန် အာပေါဓာတ်၊ ကာယဝိဉာဉ်ဖြစ်ဖို့ရန် ပထဝီဓာတ်တို့ကို ယူ။ ဝိညာဏံ အရ ပဉ္စဝိညာဉ်ကိုယူ၍ ဧဝမာဒိ၌ အာဒိဖြင့် မနောဝိညာဉ်ကို ယူပါ။ [ အာဒိသဒ္ဒေန အာလောက ဝိဝရ ဝါယောဓာတု အာပေါဓာတု ပထဝီဓာတုယော သင်္ဂဏှာတိ၊ ဝိညာဏံ ပဉ္စဝိညာဏံ။ အာဒိသဒ္ဒေန မနောဝိညာဏံ သင်္ဂဏှတိ၊ ဝိညာဏံ။-မဓု။"] ဣန္ဒြိယဝိသယမနသိကာရာဒီနံ၊ စက္ခုပသာဒ စသော ဣန္ဒြေ, ရူပစသော အာရုံ, မနသိကာရ အစရှိသည်တို့၏။ (သာဓာရဏ ဖလံ၊ ဆက်ဆံသော အကျိုးတည်း။) ဣတိ ဧဝမာဒိ၊ သော။ သာဓာရဏဖလံ၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
အဋ္ဌက္ခဏေ၊ ရှစ်ပါးသော အက္ခဏတို့ကို။ ဥပါဒါယ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ယူ၍။ ဝါ၊ ထောက်စာ၍။ နဝမောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ။
စတုစက္ကံ ဝတ္တတီတိ၊ ကား။ ပုန၊ တစ်ဖန်။ ပဋိရူပ ဒေသဝါသာဒိ၊ ပဋိရူပ ဒေသဝါသ အစရှိသော။ သမ္ပတ္တိစတုစက္ကံ၊ သမ္ပတ္တိစက် လေးပါးအပေါင်းသည်။ ပရိဝတ္တတိ၊ အဖန်ဖန် လည်၏။ ဝါ၊ အဆက်ဆက်လည်၏။ ဣတိ အတ္ထော။ (ဝိပရိဝတ္တတိ ဟုရှိသည်ကား မကောင်း၊ မဓု၌ "ပရိဝတ္တတိ" ဟုသာရှိ၏။)
ဩကာသ ဘူတာနီတိ၊ ကား။ အတ္တနော၊ မိမိဟူသော သမ္ပတ္တိစက်၏။ နိဗ္ဗတ္တိယာ၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ (အနုမတိဒါနံ ၀ိယ ဘူတာနိ-၌ စပ်။) ဣဒါနိ၊ သမ္ပတ္တိစက်လေးပါး ပြည့်စုံရာ ယခုအခါ၌။ ကုသလာနိ၊ တို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တု၊ ဖြစ်လှည့်ကြကုန်တော့။ ဣတိ၊ သို့။ အနုမတိဒါနံ ဝိယ၊ အခွင့်ပေးခြင်းကဲ့သို့။ ဘူတာနိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ [အခွင့်မပေးတတ်သော်လည်း အခွင့်ပေးတတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်၏- ဟူလို၊ ဝိယသဒ္ဒါ ဥပရိက္ချာဇောတက။]
စိတ္တကာလောတိ၊ ဟူသောပါဌ်၌။ သတာ၊ ထင်ရှားရှိသော။ **၁။ ဓမ္မေနေဝ။ပ။ဝုတ္တော**။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "အတီတော" စသည်ဖြင့် ဓမ္မတို့၏ ဖြစ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဓမ္မတို့၏ အစဉ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဓမ္မတို့၏ လက္ခဏာစသည်ကို လည်းကောင်း နောက်၌ အဆင့်ဆင့်ပြထား၏။ ထိုသို့ "ဝုတ္တိ-ပဋိပါဋိ" စသော ဝိသေသန မပါဘဲ ဓမ္မ သက်သက်ဖြင့် ကာလကို ပညတ်သောကြောင့် "ဓမ္မေနေဝ"ဟု ဧဝဖြင့် ဆိုသည်။ ထို ဧဝဖြင့် "ဓမ္မဝုတ္တိ"ကိုလည်းကောင်း။ "ဓမ္မပဋိပါဋိ"စသည်ကိုလည်းကောင်း ကန့်ပါ။ ထို့ကြောင့် "န ကဿ ပဝတ္တိတ္ထ"စသည်ကို ဧဝ၏ နိဝတ္တေတဗ္ဗ အနက်ပြဟု မှတ်ပါ။ ဓမ္မေနေဝ၊ စိတ်ဟူသော ဓမ္မဖြင့်သာလျှင်။ ကာလော၊ ကာလကို။ ဝိသေသိတော၊ အထူးပြုအပ်ပြီ။ တဿ၊ ထိုစိတ်၏။ (အဝတ္ထာ-၌ စပ်။) ပဝတ္ထိတ္ထ၊ အတိတ်၌ ဖြစ်ခဲ့ပြီ။ ပဝတ္တိဿတိ၊ အနာဂတ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့။ ပဝတ္တတိ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်ဆဲ။ ဣတိ၊ သို့။ ဧတေန အဝတ္ထာဝိသေသန၊ ဤအခိုက်အတန့်အထူးဖြင့်။ န (ဝိသေသိတော)၊ အထူးပြုအပ်သည် မဟုတ်။ တဿ၊ ထိုစိတ်၏။ ဝိ ဇာနန ကိစ္စေနာပိ၊ သိခြင်းကိစ္စ အားဖြင့်လည်း။ န (ဝိသေသိတော) တသ္မာ။ ဧဝံ ဝိဓေ၊ ဤသို့ဝိသေသန မပါသော သဘောရှိကုန်သော။ ဓမ္မေ၊ စိတ်စသော ဓမ္မတို့ကို။ ဥပါဒါယ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ယူ၍။ ပညတ္တော၊ အပ်ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော။
ကမပ္ပဝတ္တာ၊ အစဉ်အားဖြင့် ဖြစ်ကုန်သော။ ဝိသေသာ ဧဝ၊ ဗီဇ အင်္ကုရ စသော အထူးတို့သည်ပင်။ ပဋိပါဋိ၊ အစဉ်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဗီဇဘာဝေါစ၊ မျိုးစေ့၏ အဖြစ်သည်လည်း။ ပဋိပါဋိ၊ စ၍ဖြစ်သော အစဉ်တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တုံ၊ ငှာ။ အရဟတိ၊ ၏။ ဣတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန၊ ဖြင့်။ ဗီဇကာလောတိ။ပ။ ပညတ္တောတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။ [သံဃာများကို စဉ်တန်းရာ၌ ပထမဆုံး စရသောပုဂ္ဂိုလ်လည်း ထိုအစဉ်တွင် ပါဝင်သကဲ့သို့ မျိုးစေ့ အညွန့် အရွက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်ပုံကို စဉ်တန်းရာ၌လည်း အစဆုံး မျိုးစေ့လည်း ထိုအစဉ်တွင် ပါဝင်နိုင်သည်-ဟူလို]
ဝါ၊ တစ်နည်းကား။ အဋ္ဌကလာပဓမ္မေ၊ အဋ္ဌကလာပ်ရုပ် တရားတို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဓမ္မပဋိပါဋိံ ဝါတိ **၁။ ဓမ္မပဋိပါဋိံ ဝါတိ**။ ။ မဓုဋီကာဝယ် "ဓမ္မပဋိပါဋိံ ဝါတိဝါ" ဟုဆိုလိုလျက် နောက်ဝါသဒ္ဒါကျေသည်ဟု ဖွင့်ထား၏။ ထိုအလို "ဓမ္မပဋိပါဋိံ ဝါ"ဟူသော စကားရပ်သည် အနက်တစ်မျိုးကိုဖွင့်သော စကားရပ်တည်း။ ဤအဖွင့်အရ ဓမ္မပဋိပါဋိဝယ် ဓမ္မအရ အဋ္ဌကလာပ်ရုပ်ကို ယူရ၏။ ရှေးနည်းအလိုအားဖြင့်ကား "ဗီဇ-အင်္ကုရ စသည်ဖြင့် ခေါ်အပ်သော ပညတ္တိဓမ္မကို ယူရမည်"ဟုဆိုလိုသည်။ ၊ ဟူ၍။ အာဟ။
သဉ္စိတာ၀ိယ၊ ပေါင်းစုအပ်ကုန်သကဲ့သို့။ ဂယှမာနကာလာ ဧဝ၊ ယူအပ်သော ကာလတို့သည်ပင်။ ကာလသဉ္စယော၊ မည်၏။ [တစ်နေ့နှင့် တစ်ညဉ့်ကာလပေါင်း ၁၅-ခု ပေါင်းမိလျှင် "အဍ္ဎမာသ"ဟု နာမည်ပညတ် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "ကာလသဉ္စယ"ဟုဆိုသည်။] ဧကံ သဘာဝံ၊ တစ်ခုသော ပရမတ္ထ သဘောကို။ **၂။ ယထာ ဝါ။ပ။ကရောန္တဿ**။ ။ တချို့က ကာလကိုပင် "သဘာဝဓမ္မတစ်ခု"ဟု ယူဆ၍ "ကာလေန ဝတ္တတိ လောကော၊ ဤလောကကြီးသည် ကာလကြောင့် ဖြစ်ရ၏။ ကာလော နာမ ဘာဝေါ၊ ကာလဆိုတာ ပရမတ္ထသဘော တစ်မျိုးတည်း။ ဝတ္တနလက္ခဏော၊ ဖြစ်စေခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ ဘာဝါနံ ပဝတ္တိ သြကာသဒါယကော၊ ပရမတ္တ သဘာဝဓမ္မတို့အား ဖြစ်ခွင့်ကိုပေးတတ်၏" ဤသို့အားဖြင့် ကာလကို သဘာဝ ဓမ္မတစ်ခု ဟု ယူဆကြ၏။ ထိုအယူကို တားမြစ်လိုသောကြောင့် "သော ပနေသ။ပ။ ပညတ္တိမတ္တကော"ဟု မိန့်သည် [ယထာ တထာ ဝါတိ။ပ။ ယေန တေန ပကာရေန။-အနု။] ယထာ ဝါတထာ ဝါ၊ ဟုတ်ဟုတ်ညားညားသော အပြားအားဖြင့်လည်း။ ကာလောတိ၊ ကာလဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ အဘိနိဝေသံ၊ စွဲစွဲမြဲမြဲ နှလုံးသွင်းခြင်းကို။ ကရောန္တဿ၊ ပြုသူ၏။ တဒဘိနိဝေသနိသေဓနတ္ထံ၊ ထိုအဘိနိဝေသကို တားမြစ်ခြင်း အကျိုးငှာ။ သော ပနေသ။ ပ။ မတ္တကောတိ၊ ဟူ၍။ အာဟ။
ဉတွာ၊ သိပြီး၍။ ဝိညေယျော၊ သိထိုက်၏။ ဣတိ၊ သို့။ သမ္ဗန္ဓော၊ ပုဒ်တို့၏ စပ်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ။)
ပန၊ ကား။ ဣတရော၊ ကာလသမူဟသမယတို့မှ တစ်ပါးသော။ ဟေတူတိ၊ ဟေတုဟူသော။ ဧသ သမယော၊ ဤ သမယကို။ ပစ္စယောဝ၊ အကြောင်း ဟူ၍သာ။ ဝိညေယျော၊ ၏။

ဧတ္ထာတိ၊ ကား။ ဧတသ္မိံ အဓိကာရေ

၁။ ဧတသ္မိံ အဓိကာရေ။ ။ မဓု၌ "ဧတသ္မိံ အဓိကာရေ"ကို ဤဂါထာဗန္ဗအရာ၌" ဟုဖွင့်၏။ သို့သော်-သမယသဒ္ဒါ၏ အနက်ကို ပြနေရာဌာန ဖြစ်သောကြောင့် "ဤသမယ၏ အနက်ကို ပြရာ၌"ဟုပေးလိုက်သည်။ [ "ဟေတူတိ ပစ္စယောဝေတ္ထ"မှ ဧတ္ထုကို ဖွင့်သောကြောင့် "ပစ္စယောဝဝိညေယျော"ဟု ထည့်၍စပ်ပါ။]

ဆက်ဦးအံ့-ဟေတုဟေတု၊ သာဓာရဏဟေတု။ ပစ္စယဟေတု၊ ဥတ္တမဟေတု-ဟု ဟိတ် ၄-မျိုးရှိ၏။ ထို ၄-မျိုးအကျယ်သည် ရူပကဏ္ဍ အစ၌ လာလိမ့်မည်။ ထိုတွင် ပစ္စယောဝ၌ ဧဝဖြင့် ဟေတုဟိတ်နှင့် သာဓာရဏဟိတ် ၂-ပါးကို တားမြစ်လို၍ "နဟေတု။ပ။ အတ္ထော"ဟု အဓိပ္ပာယတ္ထ ဖွင့်သည်။ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံဟူသော ဥတ္တမဟိတ်မှာ ဤ သမယအနက်ကို ပြရာ၌ မလိုလားအပ်သော်လည်း လျဉ်းပါးဖွယ်မရှိသောကြောင့် အထူးမပြတော့။ [ဣဓ ဥတ္တမဟေတုနော သမ္ဘဝေါ ဧဝနတ္ထိ။ နတ္ထိ။ -အနု။]

၊ ဤ သမယ၏ အနက်ကို ပြရာ၌။ (ပစ္စယောဝ၊ ကိုသာ။ ဝိညေယျော၊ ၏။) ဟေတု ဟေတု၊ ဟေတုဟိတ်ကိုလည်းကောင်း။ သာဓာရဏဟေတု စ၊ သာဓာရဏဟိတ်ကိုလည်းကောင်း။ န (ဝိညေယျော)၊ ဣတိ အတ္ထော။
သမဝါယော၊ သမဝါယဟူသည်။ ပစ္စယသာမဂ္ဂီ၊ အကြောင်းတို့၏ ညီညွတ်ခြင်းတည်း။ ဝါ၊ ညီညွတ်သော အကြောင်းအပေါင်းတည်း။ ဟေတုပန၊ ဟိတ်သည်ကား။ ဧကေကော၊ တစ်ပါး တစ်ပါးသော။ ပစ္စယော၊ အကြောင်းတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဧတေသံ၊ ဤ သမဝါယ ဟေတုတို့၏။ အယံ ဝိသေသော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
**၂။ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ။ပ။ဒဿေတိ**။ ။ ကုသိုလ်ကို ပြသောအရာဝယ် စက္ခုဝိညာဉ်စသော ဝိညာဉ်တို့၏ (စက္ခုပသာဒ၊ ရူပါရုံ၊ အာလောက၊ မနသိကာရ-စသောအားဖြင့်) များသော အကြောင်းတို့ကို ပြခြင်းဖြင့် အဘယ်ကို ပြရာရောက်သနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ။ပ။ဒဿေတိ"ဟု မိန့်သည်။ ဆိုလိုရင်းကား-စက္ခုဝိညာဉ်စသော ဝိညာဉ်တို့၏ အကြောင်းများစွာကို ပြခြင်းဖြင့် ထိုထို စက္ခုဒွါရစသော ၅-ဒွါရ၌ ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ဇောတို့၏လည်း ရူပါရုံစသော အာရုံ၊ ယောနိသောမနသိကာရအားဖြင့် များသောအကြောင်းရှိပုံကိုလည်း ပြရာရောက်သည်-ဟူလို။ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ၊ စက္ခုဝိညာဉ်အစရှိသော ဝိညာဉ်တို့၏။ အနေကပစ္စယဒဿနေန၊ တစ်ပါးမက များသောအကြောင်းတို့ကို ပြကြောင်းဖြစ်သောစကားဖြင့်။ ("စက္ခု ဝိညာဏာဒီနံ စက္ခုရူပအာလောက မနသိကာရာဒယော ပစ္စယာ" စသော စကားဖြင့်။) တံ တံ ဒွါရိကာနံ၊ ထိုထိုဒွါရ၌ဖြစ်ကုန်သော။ ကုသလာနဉ္စ၊ တို့၏လည်း။ [စဖြင့် စက္ခုဝိညာဉ်စသည်ကိုပေါင်း။] တပ္ပစ္စယတံ၊ ထိုများသော အကြောင်းရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို။ ဒဿေတိ။
အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ၊ တို့သည်။ ပရိဂ္ဂဟော၊ သိမ်းယူခြင်းကို။ ကတော၊ ပြုအပ်သနည်း။ ("ကသ္မာ။ပ။ကတော" ဟူသောအဋ္ဌကထာ၏အဖွင့်။)

ဧကကာရဏဝါဒေါ **၁။ ဧကကာရဏဝါဒေါ**။ ။ "ပကတိကာရဏဝါဒေါ, ဣဿရကာရဏဝါဒေါဝါ"ဟု ဖွင့်ရာ၌ ပကတိကာရဏ-ဣဿရကာရဏသည် ဧကကာရဏ (အကြောင်းတစ်ခု)၏ သရုပ်ပြတည်း။ "အားလုံးသော အရာဝတ္ထုသည် ပကတိဟူသော အကြောင်း တစ်ခုသာရှိ၏။ ဣဿရဝါဒီတို့ကလည်း "ဣဿရ"ဟူသော အကြောင်းတစ်ခုသာရှိ၏၊ များစွာသော အကြောင်းမရှိ"-ဟူလို။ အနုဋီကာ၌ထိုကာရဏ ၂-မျိုးကို ပြခြင်းသည် နိဒဿနနည်းမျှသာ၊ ပဇာပတိ- ပုရိသ-ကာလဝိသေသတို့ကိုလည်း ဧကကာရဏ အရ ယူရမည်ဟု ဆို၏။ နိဒဿနနည်းဟု မဆိုလျှင် ထိုပဇာပတိ စသည်ကို "ဝါဒေါဝါ"၌ အဝုတ္တဝိကပ္ပန ဝါသဒ္ဒါဖြင့် ယူပါဟု ဆို၏။ တိ၊ ကား။ ပကတိ

၂။ ပကတိ။ ။ ပကတိဝါဒိနော သတွရဇတမသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ဂုဏာနံ သမဘာဝေါ ပကတိ၊ သာ စ နိစ္စာ။-ကထာဝတ္ထု အနုဋီကာ-ပုဂ္ဂလကထာ။ သြကာသ ကမ္ဘာလောကကြီးနှင့်တကွ သက်ရှိ သက်မဲ့ အရာဝတ္ထု ဟူသမျှသည် ပကတိမှ စ၍ ဖြစ်၏။ ထို ပကတိ ဟူသော ပင်ကိုကား ကမ္ဘာပျက်သော်လည်း မပျက်စီးဘဲမြဲ၏။ ဤသို့ ပကတိဝါဒီတို့က ဆိုကြ၏။ ထိုပကတိဟူသည် "သတွ-ရဇ-တမ" ဟူသော သတ္တိ၃-ခု၏ အပေါင်းတည်း။

ချဲ့ဦးအံ့-ပကတိသဒ္ဒါကို။ သတွာဒိသာမျာဝတ္ထာယံ၊ သတွ စသောဂုဏ် ၃-ပါးတို့၏ တူမျှသော အခိုက်အတန့်၌ လည်းကောင်း၊ ဤရိတာ၊ ဆိုအပ်၏။ -အဘိဓာန်(၈၁၈)။ ဤအဘိဓာန်နှင့် အညီ ဗိဿနိုးနတ်မင်းကြီးသည် ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းလိုသောအခါ ရှေးဦးစွာ ပကတိနှင့် ပုရိသကို ဖန်ဆင်းလိုက်၏။ [ပကတိကို "မာယာ"ဟုလည်းခေါ်၏၊ ပုရိသကို "အတ္တ"ဟုလည်း ခေါ်၏။] ထိုတွင် ပကတိသည် စိတ်စေတနာ မရှိ။ သတွ၊ ရဇ၊ တမ-ဟူသော ဂုဏ်သတ္တိ ၃-မျိုးရှိ၏။ ပုရိသကား စိတ်စေတနာရှိသည်။

ဂုဏ် ၃-မျိုး။ ။ သတော၊ သူတော်ကောင်း၏+ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ဉာဏ်သည်၊ သတွံ၊ သတွမည်၏။ ဤသတွသည် သုခ၏ အကြောင်းတည်း။ "ရဇ" ဟူသည် ရာဂတည်း၊ ဤရဇသည် ဒုက္ခ၏အကြောင်းတည်း။ "တမ" ဟူသည် ပိတ်ဆို့တတ်သော အမိုက်မှောင်တည်း။ ဤ တမသည် မောဟ၏အကြောင်းတည်း။ ထို သုခ ဒုက္ခ မောဟတို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော သတွ၊ ရဇ၊ တမ ၃-ခု အပေါင်းကိုပင် ပကတိ(မူလ ပင်ကိုသဘော)ဟုခေါ်ရသည်။

ပုရိသ(အတ္တ)နှင့်ပေါင်းပုံ။ ။ထို ပကတိသည် ပုရိသ (အတ္တ)နှင့် ပေါင်းစပ်မိသောအခါ နဂိုသဘောမှ ချောက်ချား၍ ဖောက်ပြားခြင်းသို့ ရောက်ရကား ဗုဒ္ဓိတတွ (ဉာဏ်ပညာ၏ဖြစ်ခြင်း) ဟူသော မဟာ၊ ငါဟူသော အဘိဓာန၊ ပထဝီ အာပေါစသော ဓာတ်ကြီး၊ ရူပသဒ္ဒစသော အာရုံ၊ စက္ခု၊ သောတ စသော ပသာဒရုပ် ဤသို့စသော အားဖြင့် ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဤသို့ဖြစ်ဖို့ရန် အခြေခံ အကြောင်းရင်းမျိုးစေ့သည် ပုရိသ (အတ္တ)မဟုတ် ပကတိသာတည်း။ ထို့ကြောင့် ပကတိဝါဒကို "ဧကကာရဏဝါဒ" ဟုဆိုရသည်။ [အတ္တ၏ သတ္တိကိုကား သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာဝယ် အတ္တဝါဒုပါဒါန် အခန်း၌ ပြထားပြီ။ ဤအဓိပ္ပာယ်ကို အဘယာရာမဆရာတော်၏(၉၂) အဘိဓာန် နိဿယသစ်မှ ယူထားသည်။]

ကာရဏဝါဒေါ၊ ပကတိဟူသော အကြောင်းရှိ၏ဟူသော အယူဝါဒသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုလည်းကောင်း။ (ပဋိသေဓိတော ဟောတိ။) ဝါ၊ တစ်နည်း။ **ဣဿရ**

၁။ ဣဿရ။ ။ ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌လာသော "ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ"နှင့်အညီ ကမ္ဘာလောကကြီးနှင့်တကွ သတ္တဝါတို့၏ အကြောင်းရင်း အစသည် "မဟာဗြဟ္မာ"ဟူသော ဣသရ (အစိုးရသူ)ပင်တည်း။ ဤသို့ ဣဿရဝါဒီတို့က ယူကြ၏။

ပဇာပတိ၊ ပုရိသ။ ။ "ပဇာပတိ"ဟူသည် သတ္တဝါတို့၏ အရှင်သခင်ဖြစ်သော ထိုဣဿရပင်တည်း။ "ပုရိသ" ဟူသည်လည်း ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းနိုင်လောက်အောင် တန်ခိုးအထူး ရှိသော ထို ဣဿရယောက်ျားပင်တည်း။ [ယထာ စ ဣဿရော, ဧဝံပဇာပတိ, ပုရိသော ဝ၊ နာမမတ္တမေ၀ ဟေတ္ထ ဝိသေသော။-ကထာဝတ္ထု အနုဋီကာ။]

ကာလဝိသေသ။ ။ "ကာလကြောင့် သက်ရှိသက်မဲ့ အရာဝတ္ထုတွေဖြစ်ရ၏"ဟု အယူရှိသော ကာလဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တို့က "ကာလသည် မူလအကြောင်းတည်း" ဟုဆိုကြ၏။ [ရှေ့ "ယထာ ဝါ" အဖွင့်၌ ကာလ၏သတ္တိကို ပြခဲ့ပြီ။]

အဏုမြူဝါဒ။ ။ ထို့ပြင်-ကမ္ဘာပျက်သောအခါ ပရမာဏုမြူသာကျန်တော့၏။ ထို ပရမာဏုမြူ ၂-ခုပေါင်း၍ ဒွိအဏုမြူ ဖြစ်၏။ ဧကအဏုမြူ နှင့် ဒွိအဏုမြူ ပေါင်းလျှင် တိအဏုမြူဖြစ်၏။ ဒွိအဏုမြူ ၂-ခုပေါင်းလျှင် စတုအဏုမြူဖြစ်၏။ ဤသို့အားဖြင့် သက်ရှိ သက်မဲ့ ဟူသမျှသည် အဏုမြူအပေါင်းသာ ဖြစ်ရကား"ပရမာဏုမြူသည် အကြောင်းရင်းတည်း"ဟု ယူဆသော အဏုမြူဝါဒလည်းရှိ၏။ ဤသို့ "ဧကကာရဏ အကြောင်းတစ်ခုသာရှိ၏၊ များစွာသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ကုသိုလ်စသော တရားတို့ဖြစ်ရသည်မဟုတ်"ဟု ယူဆသောဝါဒအမျိုးမျိုးကို "ဧကကာရဏဝါဒ"ဟုခေါ်သည်။

ကာရဏဝါဒေါ၊ ဗြဟ္မာ ဗိဿနိုး အစိုးရသူ ဟူသော အကြောင်းရှိ၏ဟူသော အယူဝါဒသည်။ ဝါ၊ ကို။ (ပဋိသေဓိတော ဟောတိ။)

အဝယဝါနံ၊ အစိတ်အကြောင်းတို့၏။ အညမညာပေက္ခတာယ၊ အချင်းချင်း ငဲ့ခြင်းရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သမုဒါယော၊ အပေါင်းကို။ အညမညာပေက္ခာ

၂။ အညမညာပေက္ခာ။ ။အပေက္ခာသဒ္ဒါသည် ဣတ္ထိလိင်ရှိ၏။ ဤ၌ သမဝါယောကို အရကောက်ရသောကြောင့် ဗဟုဒဗ္ဗီဟိသမာသ်ပြု၍ "အပေက္ခော"ဟုထားသည်။ အညမညံ+အပေက္ခာ ယဿာတိ အညမညာပေက္ခော"ဟုပြု။ ဤသို့ ဝိဂြိုဟ်ပြုရသောကြောင့် "အညမညာပေက္ခာ"အရ အပေါင်းအစုရလျှင် တစ်ပေါင်းတစ်စု တစ်ခုတည်းဖြစ်သောကြောင့် အချင်းချင်း ငဲ့စရာမလို၊သို့ပါလျက် အဘယ့်ကြောင့် "အညမညာပေက္ခော"ဟု ဆိုရသနည်းဟု မေးဖွယ် ရှိရကား "အဝယဝါနံ အညမညာပေက္ခတာယ သမုဒါယော ဝုတ္တော"ဟုဖွင့်သည်။ စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံ စသော အစိတ်တို့၏ အညမညာပေက္ခ အမည်ကို အပေါင်းသမဝါယ၌ တင်စား၍အပေါင်း သမဝါယကိုပင် အဝယဝူပစာရ (ဧကဒေသူပစာရ)အားဖြင့် "အညမညာပေက္ခ" ဟု အဋ္ဌကထာ ဆရာဆိုပါသည်-ဟူလို။

အနုဋီကာ။ ။ အဝယဝ။ပ။သမုဒါယော ဝုတ္တော၊ အဝယဝဓမ္မေန သမုဒါယဿ အပဒိသိတဗ္ဗတ္တာ။ ယထာ-သမံစုဏ္ဏံ (ညီမျှသောဆေးမှုန့်) အလင်္ကတော ဒေဝဒတ္တော (တန်ဆာဆင် အပ်သော ဒေဝဒတ်။) "သမံစုဏ္ဏံ"ဟူသော စကားသည် ဆေးတစ်ဖုံလုံးကို ပြောသောစကားတည်း၊ ထိုတစ်ဖုံလုံးသည် "သမ"မဖြစ်နိုင်။ အစိတ် အစိတ်ဆေးတို့၏ သမအမည်ကို ဆေးတစ်ဖုံလုံး၌ တင်စား၍ အဝယဝူပစာ (ဧကဒေသူပစာရ)အားဖြင့် "သမံစုဏ္ဏံ"ဟု ဆိုသကဲ့သို့လည်းကောင်း။ "အလင်္ကတော ဒေဝဒတ္တော"၌ တန်ဆာဆင်၍ဖြစ်နိုင်သော ဦးခေါင်း လက် စသော အစိတ် အင်္ဂါတို့၏ အလင်္ကတ အမည်ကို ဒေဝဒတ်တစ်ကိုယ်လုံး၌ တင်စား၍ ထိုဥပစာရအားဖြင့်ပင် "အလင်္ကတောဒေဝဒတ္တော"ဟု ဆိုသကဲ့သို့လည်းကောင်းတည်း။

တိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန)ဝုတ္တော၊ အပေက္ခာ စ **၃။ အပေက္ခာ စ**။ ။ အညမညာပေက္ခောနှင့်စပ်၍ အပေက္ခာ၏အဓိပ္ပာယ်ကို ပြလိုသောကြောင့်"အပေက္ခာ စ"ဟု မိန့်သည်။ အကျိုးတစ်ခုကို အတူပြုဖက်အဖော်ဖြစ်သော အကြောင်းတို့၏ မပေါင်းမိသေးလျှင် ထိုအကျိုးကို မဖြစ်စေနိုင်ခြင်း၊ ပေါင်းမိလျှင်ကား ထိုအကျိုးကို ဖြစ်စေနိုင်ခြင်းကို "အပေက္ခာ"ဟု ခေါ်သည်။ [အကျိုးတစ်ခုကို မပြီးစေနိုင်သော အကြောင်းတွေ ရာထောင်မက ပေါင်းမိသော်လည်း အကျိုးမပြီးသောကြောင့် "သမာဂမေ နိပ္ဖာဒနသမတ္ထဿ"ဟု သမတ္ထသဒ္ဒါကို ထည့်၍ဆိုသည်။ ထို ငဲ့ခြင်းလည်း ထမ်းစင်ထမ်းသူ လူ၄-ယောက်တို့ တစ်ယောက်တစ်ယောက်ကို လာရောက်ပို့ရန် ငဲ့ခြင်း၊ စောင့်မျှော်ခြင်းနှင့်တူ၏။ ထို့ကြောင့် "အပေက္ခာဝိယာတိ အပေက္ခာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ"ဟု အနုဋီကာ မိန့်သည်။] ၊ အပေက္ခာ ဟူသည်လည်း။ ယာဝ၊ လောက်။ သဟာယကာရဏသမာဂမော၊ အဖော်ဖြစ်သောအကြောင်းတို့၏ပေါင်းဆုံ မိခြင်းသည်။ နဟောတိ၊ သေး။ တာဝ၊ ထို အဖော်အကြောင်းတို့ မပေါင်းဆုံမိလေသမျှ။ ဖလဿ၊ အကျိုးကို။ အနိပ္ဖာဒနံ၊ မပြီးစေနိုင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ (ပြီးစေဖို့ရန်အကြောင်း မဖြစ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။) နိပ္ဖာဒနသမတ္ထဿ၊ ပြီးစေခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သော အကြောင်းအစိတ်၏။ သမာဂမေ၊ ပေါင်းဆုံမိခြင်းသည်။ (သတိ။) နိပ္ဖာဒနဉ္စ၊ အကျိုးကို ပြီးစေခြင်းသည် လည်းကောင်းတည်း။
သမာဂမော စ **၁။ သမာဂမော စ**။ ။ ရှေ့ဝါကျ၌ပါသော "သမာဂမ"ဟူရာ၌ ထမ်းစင်ထမ်းရာဝယ် လူ၄-ယောက်သည် ထမ်းစင်အနား၌ ပေါင်းစုမိကြသကဲ့သို့ စက္ခုပသာဒ၊ ရူပါရုံ စသောအကြောင်းတို့သည် တစ်နေရာတည်း၌ ပေါင်းစုကြခြင်း မဟုတ်၊ စက္ခုပသာဒစသော အကြောင်းတို့၏ အကျိုးကို ပြီးစေဖို့ရန် ဗျာပါရမရှိကြသော်လည်း (ကိုယ့်နေရာ၌ ကိုယ့်ဘာသာ တည်ရှိကြလျက် ပင်) အကျိုးတရား ဖြစ်လောက်အောင် ထင်ရှားရှိခြင်းကိုပင် ထမ်းစင်ထမ်းသူ လူ၄-ယောက် ပေါင်းမိခြင်းနှင့်တူသောကြောင့် "သမာဂမ (ပေါင်းမိခြင်း)"ဟု ခေါ်ရသည်။ ၊ သမာဂမဟူသည်လည်း။ ယေသု၊ အကြင် အကြောင်းတရား တို့သည်။ ယုဇ္ဇမာနေသု၊ ယှဉ်မိကုန်လတ်သော်။ နိဗျာပါရေသုပိ၊ အကျိုးကိုပြီးစေဖို့ရန် ဗျာပါရ မရှိပါကုန်သော်လည်း။ ဖလဿ၊ အကျိုး၏။ ပဝတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ။) တေသံ၊ ထို အကြောင်းတို့၏။ သမ္ဘာဝေါ၊ ထင်ရှား ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ [သဗ္ဘာဝေါကို မဓု၌ "သဟဘာဝေါ ဓမ္မောတိ - အတ္ထော-အတူတကွဖြစ်သော သဘော" ဟုဖွင့်၏။ ထိုအကြောင်းတို့ အတူမဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ထိုအဖွင့်ကို စဉ်းစားသင့်သည်။]
အသာမဂ္ဂီ။ပ။ ပတ္တိတောတိ၊ ကား။ အသမဝေတာနံ၊ အညီအမျှတကွ မဖြစ်ကုန်သော။ စက္ခု။ပ။ ရာနံ၊ စက္ခုပသာဒ, ရူပါရုံ, အာလောက, မနသိကာရတို့၏။ စက္ခုဝိညာဏဿ၊ ၏။ အဟေတုဘာဝေ၊ အကြောင်းမဟုတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။ သတိ၊ သော်။ သမဝေတာနံ၊ အညီအမျှ တကွဖြစ်ကုန်သော။ (စက္ခုရူပါလောက မနသိကာရာနံ စ၊ တို့၏လည်း။) တံသဘာဝါဝိနိ ဝတ္တိတော၊ ထိုအကြောင်း မဖြစ်ခြင်းဟူသော သဘောမှ မဆုတ်နစ်ခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ သည့်အတွက်။ ဟေတုဘာဝါနာပတ္တိတော၊ အကြောင်း၏အဖြစ်သို့ မရောက်ခြင်းကြောင့်။ (အဋ္ဌကထာဝယ် တံန ယုတ္တံ-၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော။
**၁။န ဟိ။ ပ။ သဘာဝန္တ ရံ ဟောတိ**။ ။ စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ မိမိစကားကို ခိုင်မြဲစေသော ဒဠှီဝါကျ၊ (တစ်နည်း) ထောက်ခံသော ဟေတုဝါကျတည်း။ ဖဿစသော သဘောတစ်မျိုးသည် ဝေဒနာနှင့်အတူဖြစ်သောအခါ ဝေဒနာသဘောတစ်မျိုးသို့ မပြောင်းနိုင်သောကြောင့် မပေါင်းမိခင်က အကြောင်းမဖြစ်သော တရားအစုလည်း ပေါင်းမိမှ အကြောင်းမဖြစ်နိုင်ပါ-ဟူလို။ ဟိ၊ မှန်။ တစ်နည်း၊ ဟိ(ယသ္မာ)။ သဘာဝန္တရံ၊ ဖဿ စသော သဘောတစ်မျိုးသည်။ အညေန၊ အခြားသော ဝေဒနာ စသော သဘောတစ်မျိုးနှင့်။ သဟိတံ= တကွဖြစ်သည်။ ( သမာနံ။) သဘာဝန္တ ရံ၊ ဝေဒနာစသောသဘော တစ်မျိုးသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အသမဝေတာနံ စက္ခု ရူပါလောက မနသိကာရာနံ။ ပ။ တံ သဘာဝါဝိနိဝတ္တိ၊ ထိုအကြောင်း မဖြစ်ခြင်းဟူသော သဘောမှ မဆုတ်မနစ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ။)
ဧကသ္မိန္တိ၊ ကား။ အန္ဓသတေ၊ သူကန်းတစ်ရာတွင်။ ဧကေကသ္မိံ၊ သော။ အန္ဓေ၊ သူကန်းသည်။ (ဒဋ္ဌုံ အသက္ကောန္တေ-၌ စပ်။) ဣတိ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပာယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
**၁။ အညထာ။ပ။ဂယှမာနေ**။ ။ "အန္ဓသတေ ဧကေကသ္မိံ အန္ဓေ"ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို အညထာ၏ အပါဒါန်ခံပါ။ "သူကန်းတစ်ရာတွင် တစ်ယောက်တစ်ယောက်သော သူကန်းဟူသော အနက်မှတစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်" ဟူလို။ "ထိုတစ်ပါးသော အခြင်းအံရာ" ဟူသည် ပါဌ်ရှိအတိုင်း "သူကန်းတစ်ယောက်သည် မြင်ခြင်းငှာမစွမ်းနိုင်သော်" ဟူသောအနက်တည်း။ ထို့ကြောင့် "ယထာရုတဝသေန အတ္ထေဂယှမာနေ"ကို အညထာ၏ အနက်ဖွင့်ဟုမှတ်ပါ။ "ဤဂယှမာနေ" ကိုနောက် "နယုဇ္ဇယျေ၊ နာပိ သမ္ဗန္ဓော"တို့၌ စပ်ပါ။ အညထာ၊ (ဧကေကသ္မိံ ဟု ဝိစ္ဆာအနက်ကို ယူခြင်းမှ) တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ယထာရုတဝသေန၊ အကြင်အကြင် ရွတ်ဆိုအပ်သော သဒ္ဒါ၏အစွမ်းဖြင့်။ (အဋ္ဌကထာ၌ "ဧကသ္မိံ အန္ဓေ"ဟု တိုက်ရိုက်ရွတ်ဆိုအပ်သော သဒ္ဒါ၏အစွမ်းဖြင့်။) အတ္ထေ၊ ဝိစ္ဆာမဟုတ်သော အနက်ကို။ ဂယှမာနေ၊ သော်။ **၂။ ဧကဿ အန္ဓဿ။ပ။န ဟောတိ**။ ။မဓုဋီကာ၌ "သဗ္ဗေသမ္ပိ ဟောတိသဗ္ဗေသံ အသမတ္ထတာ သိယာတိ အတ္ထော"ဟု (န) မပါဘဲ ဖွင့်ထား၏။ သို့သော် "နာပိ" စသည်ဖြင့် တက်သော နောက်ဝါကျကိုထောက်လျှင် ရှေ့ဝါကျ၌(န)ပါသောကြောင့် "သမ္ပိဏ္ဍန အပိသဒ္ဒါနှင့်တကွ ဆိုသည်"ဟုသိသာ၏။ ထို့ကြောင့် "သဗ္ဗေသမ္ပိန ဟောတိ"ဟုသာရှိသင့်၏။ ဆိုလိုရင်းကား- "သူကန်းတစ်ယောက်၏ဒဿန အသမတ္တတာသည် သူကန်းအားလုံး၏ ဒဿနအသမတ္ထတာ မဖြစ်နိုင်"ဟု ဆိုလိုသည်။ ဧကဿ၊ သော။ အန္ဓဿ၊ ၏။ ဒဿနာသမတ္ထတာ၊ မြင်ခြင်း၌ မစွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ သဗ္ဗေသမ္ပိ၊ အလုံးစုံသော သူကန်းတို့၏ အတွက်လည်း။ န ဟောတိ၊ နိုင်။ **၃။ နာပိ။ပ။ဝုတ္တာ**။ ။ ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်ရုံသာမက သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ ဆရာလည်း သူကန်းတစ်ယောက်၏ ဒဿနကိစ္စ၌ အသမတ္ထဖြစ်မှုကြောင့် သူကန်း တစ်ရာလုံး၏ အသမတ္ထ အဖြစ်ကိုလည်း ဆိုလိုသည် မဟုတ်။ ဧကဿ၊ သူကန်းတစ်ယောက်၏။ အသမတ္ထ တာယ၊ မြင်ခြင်း၌ မစွမ်းနိုင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သဗ္ဗေသမ္ပိ၊ အလုံးစုံသော သူကန်းတို့၏လည်း။ အသမတ္ထတာပိ၊ ကိုလည်း။ န ဝုတ္တာ၊ မဆိုအပ်။ ဝါ၊ မဆိုလို။ **၄။ ကိန္တု။ပ။ဧဝါတိ**။ ။ စင်စစ်အားဖြင့် သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာဆိုလိုရင်းမှာ သူကန်းအားလုံးတွင် တစ်ယောက်စီတစ်ယောက်စီ၏ မြင်ခြင်းကိစ္စ၌ မစွမ်းနိုင်ခြင်းကြောင့်သာ အားလုံးပေါင်းမိသော်လည်း မစွမ်းနိုင်ပုံကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်၏။ "ဧဝါတိ"၌ ဣတိကို ရှေ့ "ဂယှမာနေ"၌ ပြန်၍စပ်ပါ။ ကိန္တု၊ စင်စစ်သော်ကား။ သဗ္ဗေသံ၊ တို့၏။ ဝိသုံ၊ အသီးအသီး။ ဝါ၊ တစ်ယောက်စီတစ်ယောက်စီ။ အသမတ္ထတာယ ဧဝ၊ ကြောင့်သာ။ (သဗ္ဗေသမ္ပိ အသမတ္ထတာ ဝုတ္တာ။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ယထာရုတဝသေန အတ္ထေ ဂယှမာနေ။) ဥပမာဝစနံ၊ ဥပမာ စကားသည်။ (ဧကသ္မိံ အန္ဓေ စသော ဥပမာစကားသည်။) နယုဇ္ဇေယျ။ ဥပမောပမိတဗ္ဗသမ္ဗန္ဓောပိ၊ ဥပမာန ဥပမေယျတို့၏ စပ်ခြင်းသည်လည်း။ န၊ မဖြစ်။
ဟိ၊ မှန်။ တစ်နည်း၊ ဟိ (ယသ္မာ)။ ဥပမိတဗ္ဗေသု၊ နှိုင်းယှဉ်ထိုက်ကုန်သော။ (ဥပမေယျဖြစ်ထိုက်ကုန်သော။) စက္ခာဒီသု၊ တို့တွင်။ (စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံ, အာလောက, မနသိကာရတို့တွင်။) ဧကဿ၊ တစ်ပါးတစ်ပါးသော တရား၏။ အသမတ္ထတာယ၊ စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်စေခြင်း၌ မစွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သဗ္ဗေသမ္ပိ၊ အလုံးစုံသော တရားတို့၏လည်း။ အသမတ္ထတာ၊ ကို။ န ဝုတ္တာ၊ မဆိုအပ်။ ဝါ၊ မဆိုလို။ ကိန္တု၊ ကား။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော စက္ခုပသာဒ စသည်တို့၏။ ဝိသုံ။ အသမတ္ထတာယ၊ ကြောင့်။ သဟိတာနံ၊ တကွဖြစ်ကုန်သော တရားတို့၏။ အသမတ္တတာ၊ ကို။ (ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်၏။ ဝါ၊ ဆိုလို၏။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဥပမောပမိတဗ္ဗသမ္ဗန္ဓော န ဟောတိ။)
စ၊ ဆက်။ အန္ဓသတံ ပဿတီတိ (ဝတ္ထ)၊ ၌။ အန္ဓသတံ၊ သည်။ သဟိတံ၊ တကွဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ပေါင်းမိသည်။ (သမာနံ) န ပဿတိ။ (အဋ္ဌကထာမှ န-ကို ယူပေးသည်။) ဣတိ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပာယော၊ တည်း။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) အညထာ၊ ("သဟိတံ"ဟု ထည့်ခြင်းမှ) တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (ယထာရုတ၀သေန အတ္ထေ ဂယှမာနေ။) ဝုတ္တနယေန၊ ဖြင့်။ ဥပမိတဗ္ဗာ သမာနတာ ပတ္တိတော၊ ဥပမေယျနှင့် မတူသည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်တည်း။
သာဓာရဏ။ပ။ ဌိတဘာဝေါတိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ (ပဝတ္တိမာဟ-၌စပ်။) ယေသု၊ အကြင်အကြောင်းတို့သည်။ ဝိဇ္ဇမာနေသု၊ ထင်ရှားရှိကုန်လတ်သော်။ ဖလပ္ပဝတ္တိ၊ စက္ခုဝိညာဉ်စသော အကျိုး၏ဖြစ်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ။) တေသံ၊ ထိုစက္ခုပသာဒ အစရှိသော အကြောင်းတို့၏။ သမောဓာနေ၊ ပေါင်းဆုံရာအခါ၌။ (ပဝတ္တိမာဟ- ၌ စပ်။) ယထာ၊ အကြင် နိဿယ အာရမ္မဏ စသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဘေသု၊ ထို စက္ခုပသာဒ စသော အကြောင်းတို့သည်။ ပဝတ္တမာနေသု၊ သော်။ ဖလပ္ပဝတ္တိ၊ စက္ခု ဝိညာဉ်စသော အကိုး၏ဖြစ်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ။) တထာ၊ ထို နိဿယ အာရမ္မဏ စသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ပဝတ္တိံ၊ ဖြစ်ခြင်းကို။ (သင်္ဂဟ ကာရော) အာဟ။
ယေသံ ကေသဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ခုကုန်သော။ အနေ ကေသံ၊ တစ်ပါးမက များစွာသော အကြောင်းတို့၏။ သမောဓာနမတ္တံ၊ ပေါင်းဆုံခြင်းမျှသည်။ သာမဂ္ဂီ၊ သာမဂ္ဂီမည်သည်။ န၊ မဟုတ်။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း- ကသ္မာ ယေသံ ကေသဉ္စိ အနေကေသံ သမောဓာနမတ္တံ သာမဂ္ဂီ။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိညာယတိ၊ နည်း။) ဟိ (ယသ္မာ)။ သဒ္ဒ။ပ။ သမောဓာနံ၊ သဒ္ဒါရုံ, ဂန္ဓာရုံ,ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့၏ ပေါင်းဆုံခြင်းသည်။ စက္ခုဝိညာဏဿ၊ ၏။ (ဟေတု၊ အကြောင်းသည်။) န၊ မဖြစ်။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ သာသနာတော်နည်းမှ တစ်ပါးလောက နည်းကား။) ကဋ္ဌ။ပ။ သမောဓာနံ၊ သစ်တုံး အိုးခြမ်းခွဲ ကျောက်ခဲတို့၏ ပေါင်းဆုံခြင်းသည်။ သောတဝိညာဏဿ၊ ၏။ ဟေတု၊ သည်။ န၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ယေသံ ကေသဉ္စိ။ပ။သာမဂ္ဂီ။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ ဝိညာယတိ။)
တန္တိ၊ ကား။ တံဒဿနံ၊ ထိုမြင်ခြင်းသည်။
ဝါ၊ ထို မြင်တတ်သော စက္ခု ဝိညာဉ်သည်။ (သာဓာရဏဖလံ၊ ဆက်ဆံသောအကျိုးတည်း။) စက္ခာဒီနံ ပနတံ သာဓာရဏဖလံ၌ တံ၏ အဖွင့်။)...အဿာ။ပ။ သိဒ္ဓေါတိ၊ ကား။ အယံအတ္ထော၊ ဤအနက်ကို။ (မညီညွတ်ရာ အခါ၌ အကြောင်း မဟုတ်သော တရားတို့၏ ညီညွတ်ရာအခါ၌ အကြောင်းဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤအနက်ကို။) န သာဓေ တဗ္ဗော၊ ယုတ္တိဖြင့် မပြီးစေထိုက်။ (ယုတ္တိဖြင့် ပြီးစေဖွယ်မလို။ ကသ္မာ၊ နည်း။) ဝိသုံ၊ အသီး အသီး။ အဟေတူနံ၊ အကြောင်း မဖြစ်ကုန်သော။ စက္ခာဒီနံ၊ စက္ခု အစရှိသော အကြောင်းတို့၏။ သဟိတာနံ၊ တကွဖြစ်ကုန်သည်ဖြစ်၍။ (သမာနာနံ၊ ဖြစ်ကုန် လတ်သော်။) ဟေတုဘာဝဿ၊ အကြောင်းတို့၏ အဖြစ်၏။ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓတ္တာ၊ မျက်မှောက်အားဖြင့် ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ ဤကား အဓိပ္ပာယ်နက်။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာ အယံ အတ္ထော။ န သာဓေတဗ္ဗော၊ သနည်း။) ဟိ (ယသ္မာ)။ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓေ၊ မျက်မှောက်အားဖြင့် ထင်ရှားသော အနက်၌။ ယုတ္တိမဂ္ဂနံ၊ ယုတ္တိကို ရှာနေခြင်းသည်။ န ယုတ္တံ၊ မသင့်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အယံ အတ္ထော န သာဓေတဗ္ဗော။)
[ခဏအနက်ကို ဖွင့်ပြသော အဋ္ဌကထာဝယ် "ခဏသာမဂ္ဂိံ ဝိနာ နိတ္ထိ"၌ ခဏသာမဂ္ဂိံကို ဖွင့်ပြလိုသောကြောင့် "မနုဿတ္တာဒီနံ" စသည်ကို မိန့်။] မနုဿတ္တာဒီနံ၊ မနုဿတ္တ အစရှိကုန်သော။ ခဏာဝယဝါနံ၊ ခဏ အစိတ်တို့၏။ သမဂ္ဂီ၊ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းသည်။ ခဏသာမဂ္ဂီ၊ ခဏသာမဂ္ဂီမည်၏။ တံ၊ ထို ခဏသာမဂ္ဂီကို။ ဝိနာ၊ ၍။ နဝမစက္ကသမ္ပတ္တိသင်္ခါတော၊ နဝမခဏ စတုစက္ကသမ္ပတ္တိ ခဏ ဟုဆိုအပ်သော။ သော ခဏော၊ ထို ခဏသည်။ နတ္ထိ။
ဟိ၊ မှန်။ **၁။ သာ ဧ၀ သော ခဏေ**။ ။ ဤစကားအရ "နဝမခဏ"ဟူသည် ဗုဒ္ဓါပ္ပါဒ (ဘုရား ပွင့်ရာအခါ) တစ်ပါးတည်းသာမက ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒ ဓမ္မဒေသနာ စသော အစိတ်ခဏတို့၏ အပေါင်းကိုမှ "နဝမခဏ"ခေါ်သည်ဟု သိပါ။ [ယခုအခါ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒ-ဘုရားပွင့်တော်မူခြင်း တစ်ပါးကိုသာ "နဝမခဏ"ဟု ယူမှားကြသည်။] စတုစက္ကသမ္ပတ္တိခဏဟူသည်လည်း စက်တစ်ပါးတည်းသာမက စက် ၄-ပါးအပေါင်းတည်းဟု သိပါ။ သာ ဧဝခဏသာ မဂ္ဂီ၊ ထိုခဏသာဂ္ဂီသည်ပင်။ (ထိုအစိတ် ခဏတို့၏ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းသည်ပင်။) သော ခဏော၊ ထို နဝမခဏ စတုစက္ကသမ္ပတ္တိခဏမည်၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ အနက်။
အတ္တနော၊ မိမိဟူသော အခွင့်၏။ ဒုလ္လဘတာယ၊ ခဲယဉ်းသဖြင့် ရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ခဏသင်္ခါတော၊ ခဏဟု ဆိုအပ်သော။ သမယော၊ သမယသည်။ ဝါ၊ အခွင့်သည်။ ကုသလုပ္ပတ္တိယာ၊ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတ ကုသိုလ်ဖြစ်ခြင်း၏။ ဒုလ္လဘဘာဝံ၊ ကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော။
ဝါ၊ တစ်နည်း။ ခဏတ္ထော၊ ခဏအနက်ရှိသော။ သမယသဒ္ဒေါ၊ သမယ သဒ္ဒါကို။ ခဏသင်္ခါတော သမယောတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော။ [ "ခဏတ္ထသင်္ခါတော"ဟု ဆိုလိုလျက် အတ္ထကျေသည်ဟု မဓုဖွင့်၏။]
သော၊ ထိုခဏအနက်ရှိသော သမယ သဒ္ဒါသည်။ (ဒီပေတိ-၌ စပ်။) ဒုလ္လဘေ၊ သော။ ယသ္မိံ ခဏေ၊ အကြင် နဝမခဏ စတုစက္က သမ္ပတ္တိခဏသည်။ သတိ၊ သော်။ [ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ-၌ စပ်ဖို့ရာ "ယသ္မိံ ခဏေ"ဟုလက္ခဏအနက် ဆိုသည်။] ဣတိ ဣမဿ အတ္ထဿ၊ ဤအနက်ကို။ ဝိဘာဝနဝသေန၊ ထင်စွာပြခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ တဒါယတ္တာယ၊ ထိုခဏနှင့်စပ်သော။ ကုသလုပ္ပတ္တိယာ၊ ၏။ ဒုလ္လဘဘာဝံ ဒီပေတိ။

၁။ ဧတေနုပါယေန။ပ။ကာတဗ္ဗာ။ ။ "ဥပါယေန"ကို "ဥပါယဘူတေန နယ ဘူတေန"ဟု အနုဋီကာအဖွင့်၏။ (၁) သမဝါယ သမယ၌ ယောဇနာပုံ-သမဝါယ။ပ။ ဝုတ္တိံ ဒီပေတိ သယံ ပစ္စယသာမဂ္ဂိဘာဝတော။ သမဝါယတ္ထော ဝါ သမယသဒ္ဒေါ သမဝါယသင်္ခါတော သမယော၊သော ယာယ ပစ္စယသာမဂ္ဂိ ယာသတီဘိ ဣမဿ အတ္ထဿ ပကာသနဝသေန ဓမ္မာနံ အနေကဟေတုတော ဝုတ္တိံ ဒီပေတိ။ [ဤအတိုင်း အဋ္ဌကထာဘာသာဋီကာ၌ အနက်တစ်နည်းပေးပုံကို ပြထားသည်။]

(၂) ကာလသမယ၌ ယောဇနာပုံ- ကာလ။ပ။ပရိတ္တတံ ဒီပေတိ၊ အတ္တနော အတိပရိတ္တတာယ။

(၃) သမူဟအနက်၌ ယောဇနာပုံ-သမူဟ။ပ။သဟုပ္ပတ္တိံ ဒီပေတိသယံ ဓမ္မာနံ သမုဒါယဘာဝတော။

(၄) ဟေတုအနက်၌ ယောဇနာပုံ-ဟေဟု။ပ။ ဝုတ္တိ တံဒီပေတိ သတိဧဝ အတ္တနိအတ္တနော ပလာနံ သမ္ဘဝတောတိ အတ္ထပက္ခေ စ၊ (ဤကား သမယသဒ္ဒါက သမဝါယ စသောအနက်ကို ဟောရာ၌ အတ္ထဝိသေသ ပြပုံတည်း။)

သဒ္ဒပက္ခေ စ (သမဝါယစသော အနက်ရှိသော သမယသဒ္ဒါက အတ္ထဝိသေသ ပြပုံ၌ကား) ယသ္မိံ အတိပရိတ္တေကာလေ ယသ္မိံဓမ္မသမုဒါယေ ယမှိ ဟေတုမှိသတီတိ ဧတဿ အတ္တဿ ဉာပနဝသေန တဒါဓာရာယ တဒဓီနာယ စ ကုသလဒမ္မပ္ပဝတ္တိယာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈတံ အနေကေသံ သဟုပ္ပတ္တိံ ပရာဓီနပ္ပဝတ္တိံ စ ဒီပေတီတိ။-အနုဋီကာ။

ဆက်ဦးအံ့- ဤအနုဋီကာ၌ "တဒါဓာရာယ။ပ။ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈတံ"သည် ကာလအနက်ရှိသော သမယသဒ္ဒါက ပြပုံတည်း။ "အနေကေသံ သဟုပ္ပတ္တိံ"သည် သမူဟအနက်ရှိသော သမယသဒ္ဒါက ပြပုံတည်း။ "ပရာဓီနပ္ပဝတ္တိံ"သည် ဟေတုအနက်ရှိသော သမယသဒ္ဒါက ပြပုံတည်း။ ထိုသို့ ပြရာ၌ ကာလနှင့် သမူဟအနက်သည် အဓိကရဏ အနက်ဖြစ်သောကြောင့် "သတိ"ဟု မထည့်ရ။ ကျန်၃-နက်ကိုပြရာ၌ ဘာဝလက္ခဏ အနက်ဖြစ်သောကြောင့် "သတိ"ဟု ထည့်ရပုံ ကိုလည်း သတိပြုပါ။

ဧတေနုပါယေန၊ ကပ်၍ သိကြောင်းဖြစ်သော ဤနည်းဖြင့်။ သမဝါယ။ ပ။ ဝုတ္တိံ ဒီပေတီတိဧတ္ထ၊ ဒီပေတိ ဟူသော ဆိုအပ်ပြီးသော ဤပါဌ်၌လည်းကောင်း။ ဣတော၊ ဤခဏအနက်မှ။ ပရေသု စ၊ နောက်ဖြစ်သောကာလ, သမူဟ, ဟေတုအနက်တို့၌ လည်းကောင်း။ ယောဇနာ၊ အနက်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းကို။ တဿ တဿ၊ ထိုထို သမယ၏။ တံ တံဒီပနေ၊ ထိုထို အတ္ထဝိသေသကို ပြခြင်း၌။ ကာတဗ္ဗာ၊ ၏။
တဿ ပုရိသဿာတိ၊ ကား။ သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ။ပ။ အာဟရိဿာမီတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝုတ္တဇဝန ပုရိသဿ၊ ဟောတော်မူအပ်သော လျင်မြန်သော ယောက်ျား၏။ (ယထာ ယော ဇဝေါ အတ္ထိ-၌ စပ်။) [ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သေယျထာပိ၊ ဤသို့ဖြစ်က, နှိုင်းချိန်ဆ၍, သိကြဖို့ရာ, ဥပမာ မည်သည်ကား။ စတ္တာရော၊ လေးယောက်ကုန်သော။ ဒဠှဓမ္မာ **၁။ ဒဠှဓမ္မာ**။ ။ ဒဠဓမ္မာပုဒ်၏ ရုပ်ပြီးပုံကို ကစ္စည်းဘာသာဋီကာ "ဓနုမှာ စ"သုတ်၌ ကြည့်ပါ။ "ဒဠှ+ဓနု-ခိုင်ခံ့သန်မာသော လေး"ဟူသည် ညှို့တင်ထားအပ်သော လေး၏ ညှို့၌ ပိုလ်အချိန် ၂-ထောင် (တစ်ပိုလ်လျှင် ၄-ကျပ်သားရှိသောကြောင့် ကျပ်ချိန်ရှစ်ထောင်)ရှိသော ကြေး၊ သို့မဟုတ်-သံကို ဆွဲထားပြီးနောက် မြှောက်လိုက်သည်ရှိသော် မြေမှမြောက်၍ပါလာ၏။ လေးကိုင်းလည်းမကျိုး၊ ကြိုးလည်းမပြတ်၊ ထိုမျှလောက် ခိုင်ခံ့သန်မာသောလေးကို "ဒဠှဓနု"ဟုခေါ်၏။ [ဒဠှဓနုနာမ ဒွိသဟဿထာမံ ဝုစ္စတိ။-အနု။ ပလာနံ ဒွိသဟဿထာမံ။-သံယုတ်ဋီကာ။] ၊ ခိုင်ခံ့သော လေးရှိကုန်သော။ သိက္ခိတာ **၂။ သိက္ခိတာ**။ ။ သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သိက္ခာ။ သိက္ခာ+သဉ္စာတာ ဧတေသန္တိ သိက္ခိတာ- ကောင်းစွာ ဖြစ်ပြီးသော သင်ထိုက်သော အတတ်ရှိသူတို့။ လေးအတတ်ကိုသင်ပြီး တတ်ပြီးသူတို့။ ["ဒွါဒသဝဿာနိ အာစရိယကုလေ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပာ-၁၂နှစ်တို့ပတ်လုံး ဆရာ့အိမ်၌ သင်အပ်ပြီးသော အတတ်ရှိသူတို့"ဟု သံယုတ်အဋ္ဌကထာအတိုင်း အနုဖွင့်သည်ကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သာ။] ၊ သင်အပ်ပြီးသော လေးအတတ်ရှိကုန်သော။ ကတဟတ္ထာ **၃။ ကတဟတ္ထာ**။ ။ဟတ္တဖြင့် လက်သာမက "လက်ဖြင့်ပြုအပ်သော လေ့ကျင့်မှုတိုင်အောင်"ယူပါ။ ထို့ကြောင့် "စိဏ္ဏဝသိဘာဝါ-လေ့လာအပ်ပြီးသော ဝသီဘော် (အလေ့အကျင့်)ရှိသူတို့"ဟု ဖွင့်ကြသည်။ "ကတော+ဟတ္ထော ယေဟီတိ ကတဟတ္ထာ"ဟုပြု။ ၊ ပြုအပ်ပြီးသော လက်အကျင့်ရှိကုန်သော။ (လေးအတတ်ကို လေ့လာပြီးကုန်သော။) ကတုပါသနာ **၄။ ကတုပါသနာ**။ ။အသုဓာတ်သည် ခိပန (ပစ်ချခြင်း အနက်ဟောတည်း။ ဥပ၊ မင်း၏ နန်းတော်စသည်သို့ ချဉ်းကပ်၍+အသနံ၊မြားကို ပစ်ချခြင်း။ လေးအတတ်ပြခြင်း။ဥပါသနံ၊ ခြင်း။ ကတံ+ဥပါသနံ ယေဟီတိ ကတုပါသနာ။ (သံယုတ်ဋီကာ။) "ရာဇကုလာဒီသု ဒဿိတသိပ္ပာ"ကား အဓိပ္ပာယတ္တ။ ၊ မင်းနန်းတော် စသည်သို့ကပ်၍ ပြုအပ်ပြီးသော မြားပစ်ခြင်း အတတ်ရှိကုန်သော။ (မင်းပွဲသဘင် စသည်၌ လေးအတတ်ကို ပြပြီးကုန်သော။) ဓနုဂ္ဂဟာ၊ လေးတော်သားတို့သည်။ စတုဒ္ဒိသာ **၁။ စတုဒ္ဒိသာ**။ ။ "စတုဒ္ဒိသာဘိမုခါ"ဟု အနုဋီကာဖွင့်၏။ "စတဿော+ဒိသာဧတေသံတိ စတုဒ္ဒိသာ"ဟုပြု။ "အရပ် ၄-မျက်နှာရှိ"ဟူသည် အရပ် ၄-မျက်နှာသို့ မျက်နှာပြုနေကြသူ တည်း။ တိုင်ကိုဖြစ်စေ၊ သစ်ပင်ကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စုံတစ်ခုကို ကျောမှီ၍ အရပ်၄-မျက်နှာသို့ မျက်နှာပြုလျက် ရပ်နေကြသည်-ဟူလို။ ၊ အရပ်လေးမျက်နှာရှိကုန်သည်။ ဝါ၊ အရပ်လေး မျက်နှာသို့ ရှေးရှုကုန်သည်။ (ဟုတွာ။) ဌိတာ၊ တည်ကုန်သည်။ အဿု၊ ဖြစ်ကုန်ရာ၏။ အထ၊ ထိုအခါ၌။ ပုရိသော၊ ယောက်ျား တစ်ယောက်သည်။ အာဂစ္ဆေယျ၊ လာရာ၏။ (ကိံ၊ အဘယ်သို့ပြော၍ လာရာသနည်း။) အဟံ၊ အကျွန်ုပ်သည်။ စတုန္နံ၊ လေးယောက်ကုန်သော။ ဒဠဓမ္မာနံ၊ ကုန်သော။ သိက္ခိတာနံ၊ ကုန်သော။ ကတဟတ္ထာနံ၊ ကုန်သော။ ကတုပါသနာနံ၊ ကုန်သော။ ဣမေသံ ဓနုဂ္ဂဟာနံ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့သည်။ စတုဒ္ဒိသာ၊ အရပ်၄-မျက်နှာတို့သို့။ (ပါဠိတော်၌ ဤပုဒ်ပါ၏။) ခိတ္တေ ခိတ္တေ၊ ပစ်အပ်ကုန် ပစ်အပ်ကုန်သော။ ကဏ္ဍ၊ မြားတို့ကို။ ပထဝိယံ၊ မြေ၌။ အပ္ပတိဋ္ဌိတေ၊ မတည်ကုန်သေးမီ။ ဂဟေတွာ၊ ဖမ်းယူ၍။ အာဟရိဿာမိ၊ ဆောင်ပါအံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ ပြော၍။ (အာဂစ္ဆေယျ။)
တာ၀ပရိတ္တကောတိ၊ ကား။ ဂမနဿာဒါနံ **၂။ ဂမနဿာဒါနံ**။ ။လ-နေတို့၏ ရံခါ ရှေ့ကပြေးကြ၊ ရံခါ နောက်က လိုက်၍ ပြေးကြသောကြောင့် ပြေးကြသောကြောင့် ထိုနတ်များကို "ဂမနဿာဒ-ပြေးသွားခြင်း၌ သာယာခြင်းရှိသူများဟု ဆိုသည်။ ထိုနတ်တို့ ပြေးသွားရာ၌ ရိုးရိုးပြေးသွားခြင်းမဟုတ်၊ ထက်အောက်ပြောင်းပြန်ကျွမ်းထိုး၍ ပြေးခြင်းဖြစ်၏။ ဦးခေါင်းနှင့် ခြေတို့၌လည်း သင်ဓုန်းသွားတွေ ဖွဲ့ချည်ထားသေး၏။ ထိုကျွမ်းထိုးသောအခါ ထိုသင်ဓုန်းတို့၏ အသွားတွေ ပေါင်းမိပုံ မြန်သည်ထက် ကာလဆိုသော ပညတ်က သာ၍ မြန်ပါသေးသည်-ဟူလို။ ၊ ပြေးသွားခြင်း၌ သာယာခြင်း ရှိကုန်သော။ ဒေဝပုတ္တာနံ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့သည်။ ဟေဠုပရိယာယေန၊ အောက်အထက် ဖြစ်ခြင်းအားဖြင့်၊ (အောက်ထက်ပြောင်းပြန် ကျွမ်းလှန်၍ ပြေးခြင်းအားဖြင့်။) ပဋိမုခံ၊ ရှေးရှု။ ဓာဝန္တာနံ၊ ပြေးကုန်လတ်သော်။ ဝါ၊ ကုန်သော။ ဒေဝပုတ္တာနံ၊ တို့၏။ သိရသိ၊ ဦးခေါင်း၌လည်းကောင်း။ ပါဒေစ၊ ခြေ၌လည်းကောင်း။ ဗဒ္ဓခုရဓာရာ သန္နိပါတတော စ၊ ဖွဲ့အပ်သော သင်ဓုန်းသွားတို့၏ ပေါင်းဆုံခြင်းထက်လည်း။ ကာလော၊ စိတ်ဖြစ်ရာကာလသည်။ ပရိတ္တတရော၊ သာ၍ တိုလျ၏။
ကာလသင်္ခါတော၊ ကာလဟု ဆိုအပ်သော။ သမယော၊ သမယသည်။ ဝါ၊ အခါသည်။ စိတ္တပရိစ္ဆိန္နော၊ စိတ်ဖြင့်ပိုင်းခြားအပ်သည်။ (ဟုတွာ။) ဝုစ္စမာနော၊ ဆိုအပ်သော။ တေနေဝ ပရိစ္ဆေဒကစိတ္တေန၊ ထို ပိုင်းခြားကြောင်း စိတ်ဖြင့်ပင်။ အဟံ၊ ကာလဟူသော ငါသည်။ ဧဝံပရိတ္တော၊ ဤသို့တိုလျ၏။ (သို့ကလောက်ပင် တိုလျ၏။) ဣတိ၊ သို့။ အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ကာလ၏။ ပရိတ္တတံ ဒီပေတိ။ [စိတ်၏အဖြစ်အပျက် တိုသလောက် ထိုစိတ်ဖြစ်ရာကာလလည်း တိုသည်-ဟူလို။]
စ၊ မိမိ တိုလျပုံကို ပြရုံသာ မကသေး။ အဟံ၊ ကာလဟူသော ငါသည်။ (ပရိတ္တော) ယထာ၊ တိုလျ သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ သဗ္ဗော၊ သော။ ကုသလ စိတ္တပ္ပဝတ္တိကာလော၊ ကုသိုလ်စိတ်၏ ဖြစ်ရာကာလသည်။ (ပရိတ္တော၊ တိုလျ၏။) ဣတိ၊ သို့။ တဿ၊ ထို ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်ရာကာလ၏။ ပရိတ္တတံဒီပေတိ။
**၁။ သဒ္ဒဿ ဒီပနာ**။ ။ကာလသင်္ခါတောကို "ကာလအနက်ရှိသည်ဟု ဆိုအပ်သော"ဟု ပေးလျှင် "သမယ"အရ သဒ္ဒါရ၏၊ ရှေ့၌ ပြအပ်ပြီးသော အနက်သည် ကာလအနက်ဖြစ်သော သမယဖြင့်ပြအပ်သော အနက်တည်း။ ကာလအနက်ကို ဟောသော သမယ သဒ္ဒါက အတ္ထဝိသေသ ပြပုံကို"ယသ္မိံ ဒုလ္လဘေခဏေ သတိ"ဟူသော ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းကို မှီး၍သိပါ-ဟုဆိုလိုသည်။ နည်းမှီပုံကို အနုဋီကာအဖွင့်အတိုင်း အဋ္ဌကထာဘာသာဋီကာ၌ပြထားပြီ။ သဒ္ဒဿ၊ ကာလ အနက်ရှိသော သဒ္ဒါ၏။ ဒီပနာ၊ ပြခြင်းကို။ ဝုတ္တနယာ နုသာရေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်။ ဝေဒိ တဗ္ဗာ။
**၂။ ပကတိ။ပ။ဧကဿေဝ**။ ။ ဗြဟ္မာမင်းက ပကတိနှင့် ပုရိသကို စ၍ဖန်ဆင်းပြီးသောအခါ ထို ပကတိသည် ဗုဒ္ဓိတတွ(အသိဉာဏ်)ဟူသော မဟာကိုလည်းကောင်း၊ အဟံကာရ ဟူသော အတိမာန စသည်ကိုလည်းကောင်း ဖြစ်စေ၏။ ထို မဟာသည် ပကတိဟူသော မူလသဘော တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း ဒွိအဏုကသည် အဏုမြူဟူသော မူလအထည်ကိုယ်ရှိ၍ တစ်ခုတည်းဖြစ်သကဲ့သို့ လည်းကောင်း။ တစ်ခုတည်းသော တရား၏ ဖြစ်ခြင်းကို တားမြတ်သည်-ဟူလို။ ပကတိဝါဒီနံ၊ ပကတိကို ပြောဆိုလေ့ရှိသူတို့၏။ (ဝါဒေ၊ အယူ၌။) မဟတော ဝိယ၊ မဟာမည်သော ဗုဒ္ဓိဉာဏ်၏ ကဲ့သို့လည်းကောင်း။ အဏုဝါဒီနံ၊ အဏုမြူကိုပြောဆိုလေ့ရှိသူတို့၏။ ဒွိအဏုကဿ ဝိယ စ၊ အဏုမြူနှစ်ခုပေါင်း၏ ကဲ့သို့လည်းကောင်း။ ဧကဿေဝ၊ တစ်ခုသာလျှင်ဖြစ်သော။ (ဓမ္မဿ ဥပ္ပတ္တိ ပဋိသေဓိတာ ဟောတိ-၌ စပ်။)
**၃။ ဟေတု။ပ။ဒီပနတာ ဝုတ္တာ**။ ။ ဟေတုသည် "အကြောင်း"ဟူသောအနက်ကို ဟောသောကြောင့် "ဟေတု သင်္ခါတော ပန သမယော ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိယံ ဒီပေတိ"ဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော။ အဘယ့်ကြောင့် "ပရာယတ္တဝုတ္တိတံ ဒီပေတိ"ဟု ဆိုပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဟေတု။ပ။ဒီပနတာဝုတ္တာ"ဟု မိန့်သည်။..ဆိုလိုရင်းကား-"ပစ္စယာယတ္တ"ဟူရာ၌ ပစ္စယဟူသည် စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံအာလောက မနသိကာရကဲ့သို့ ညီညွတ်နေသော အကြောင်းများတည်း။ ဟေတု ဟူသည်ကား ထိုအကြောင်းတို့တွင် ထူးခြားသော ပဓာန အကြောင်းတည်း။ ဤသို့လျှင် ပစ္စယာယတ္တဒီပနထက် ပရာယတ္တဒီပနက လွန်ကဲသော ပမာဏရှိသောကြောင့် ရှိသောကြောင့် ဟေတု အနက်ဖြစ်သော သမယအတွက် ပရာယတ္တဝုတ္တိ ဒီပနအဖြစ်ကို ဆိုပါသည်-ဟူလို။ ဟေတု။ ပ။ ဝုတ္တိတံဒီပေတီတိ၊ ပါဋ္ဌ်ဖြင့်။ (ဝုတ္တာ-၌စပ်။) ပစ္စယာယတ္တ ဝုတ္တိ ဒီပနတော၊ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိဒီပန၊ ထက်။ ဟေတုသင်္ခါတဿ၊ ဟေတုဟု ဆိုအပ်သော။ (သမယဿ၊ သမယ၏။) **၁။ တပ္ပရဘာဝါ ဟေတုသင်္ခါတဿ**။ ။ အနု၌ "တပ္ပရဘာဝတော"ဟု ဖွင့်ပြီးလျှင် "ဟေတုသင်္ခါတဿ သမယဿ ပရာယတ္တဝုတ္တိဒီပနေ ဧကန္တ ဗျာဝဋသဘာဝတော တိအတ္ထော" ဟုဖွင့်၏။ ထိုလ "ပရာယတ္တဝုတ္တိ ဝုတ္တိဒီပနေ"ဖြင့် တ-သဒ္ဒါ၏ အစွဲကိုဖွင့်၏။ "ဧကန္တ ဗျာဝဋ"ဖြင့်ပရ၏ လွန်မြတ်ဟူသော အနက်ကိုဖွင့်၏။ "သဘာဝတော"ဖြင့် ဘာဝါ၏ အနက်ကိုဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် "တသ္မိံ+ပရံ (ပမာဏံ) ယ ယဿာတိ တပ္ပရော (ဟေတုသမယော)၊ တပ္ပရော+ဘာဝေါ ယဿာတိ တပ္ပရဘာဝေါ"ဟုပြုပါ။ တပ္ပရဘာဝါ၊ ထို ပရာယတ္တဝုတ္တိကို ပြခြင်း၌ လွန်မြတ်သောသဘောရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ပရာယတ္တ ဝုတ္တိဒီပနတာ၊ ပရာယတ္တဝုတ္တိဒီပန၏ အဖြစ်ကို။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ [သမဝါယ အနက်ကို ပြတုန်းကတော့ အဘယ့်ကြောင့် ပရာယတ္တဝုတ္တိဒီပနအဖြစ်ကို မဆိုအပ်ပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "သတိ ပန။ပ။န ဝုတ္တာ"ဟု မိန့်သည်။]
ပန၊ ဆက်။ ပစ္စယာယတ္တဘာဝေ၊ ပစ္စယာယတ္တ၏ အဖြစ်သည်။ သတိ၊ ဖြစ်လတ်သော်။ ပစ္စယ သာမဂ္ဂီအာယတ္တတာ၊ အကြောင်းညီညွတ်ခြင်းနှင့် စပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ သမဝါယ သင်္ခါတေန၊ သော။ (သမယေန၊ သမယသည်။) ဒီပိယတိ၊ ပြအပ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဿ၊ ထို သမယ၏။ အတပ္ပရဘာဝတော၊ ထို ပစ္စယသာမဂ္ဂီအာယတ္တကို ပြခြင်း၌ လွန်ကဲသော အတိုင်းအရှည်မရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ တံ ဒီပနတာ၊ ထို ပရာယတ္တကို ပြတတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ န ဝုတ္တာ။
ကတ္တုဘူတေန၊ ကတ္တားဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ အနေန သမယေန၊ ဤသမယ သဒ္ဒါသည်။ (ပဋိသေဓိတော၊ တားမြစ်အပ်ပြီးသည်။ ဟောတိ။) ဝါ၊ တစ်နည်း။ ကရဏဘူတေန၊ ကရိုဏ်းဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ အနေန သမယေန၊ ဖြင့်။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ ပဋိသေဓိတော(ဟောတိ)၊ ဣတိ အတ္ထော။
ပုရိမာသု၊ ကုန်သော။ ဒီပနာသု၊ ဒီပနာတို့၌။ ဧသ နယော၊ ဤနည်းတည်း။ [ရှေ့၌ ဆိုအပ်ပြီးသော "ဧဝံဒီပေန္တေန အနေန"၌ "အနေန"ကို ဤနည်းအတိုင်း ကတ္တားအနက်၊ ကရိုဏ်းအနက် ၂-မျိုး ပေးနိုင်သည်-ဟူလို။ သို့သော် "သြဝါဒေါဒိန္နော" ၌ကား "ဘဂဝတာ"ဟု ကတ္တားထည့်သင့်သောကြောင့် ကရိုဏ်းအနက်သာ ပေးပါ။]
အဓိကရဏဝသေနာတိ၊ ကား။ အာဓာရဝသေန၊ တည်ရာ၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဧတ္ထာတိ(ပဒဿ)၊ ၏။ ကာလသမူဟသင်္ခါတေ၊ ကာလအနက် သမူဟအနက်ဟု ဆိုအပ်သော။ သမယေ၊ သမယကို။ ဂဟိတေ၊ ယူအပ်သော်။ ဣတိအတ္ထော။
ဟိ၊ မှန်။ စိတ္တပရိစ္ဆိန္နော၊ စိတ်ဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်သော။ ကာလောပိ၊ ကာလကိုလည်း။ ("စိတ္တက္ခဏ")ဟု ဆိုအပ်သော ခဏတ္တယ ကာလကိုလည်း။) သဘာဝတော၊ ပရမတ္ထ သဘောအားဖြင့်။ အဝိဇ္ဇာမာနောပိ၊ ထင်ရှား - မရှိပါသော်လည်း။ အာဓာရဘာဝေ နေဝ၊ တည်ရာ၏အဖြစ်ဖြင့်သာလျှင်။ သညာတော၊ အသိအမှတ် ပြုအပ်သည်။ (မဓု၌ "ပညာတော-ထင်ရှားသည်"ဟု ရှိ၏။) (ဟုတွာ။) အဓိကရဏန္တိ၊ တည်ရာဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) တင်္ခဏပ္ပဝတ္တာနံ၊ ထိုခဏ၌ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့၏။ တတော၊ ထိုတစ်ခဏမှ။(တင်္ခဏတ္တယမှ။) ပုဗ္ဗေ၊ ရှေ့၌လည်းကောင်း။ ပရတော စ၊ နောက်၌လည်းကောင်း။ အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ [စိတ်ဖြစ်ရာကာလ၌ ထိုကာလ၏ ရှေ့ကပ်လျက်လည်းကောင်း၊ ထိုကာလ၏ နောက်ကပ်လျက်လည်းကောင်း ထိုစိတ်မဖြစ်။ ထို့ကြောင့် ထိုကာလကို ထိုစိတ်၏ တည်ရာဟု အသိအမှတ်ပြုအပ်သည်-ဟူလို။ ဖဿ စသည်တို့၏ တည်ရာဖြစ်ပုံကိုလည်း ဤနည်းအတိုင်း သိပါ။]
ဘာဝေါတိ၊ ကား။ ကိရိယာ၊ ကြိယာတည်း။
ကိရိယာယ၊ ကြိယာတစ်ပါးဖြင့်။ ကိရိယန္တ ရလက္ခဏံ၊ ကြိယာတစ်ပါးကို မှတ်သားခြင်းသည်။ ဘာဝေန ဘာဝလက္ခဏံ၊ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏာ မည်၏။
ဂါဝီသု၊ နွားမတို့ကို။ ဒုယှမာနာသု၊ နို့ညှစ်အပ်ကုန်ဆဲ ဖြစ်လတ်သော်။ (ပုရိသော၊ သည်။) ဂတော၊ သွား၏။ (ဂါဝီသု၊ တို့ကို။) ဒုဒ္ဓါသု၊ နို့ညှစ်အပ်ပြီး ကုန်လတ်သော်။ (ပုရိသော၊ သည်။) အာဂတော၊ ပြန်လာ၏။ ဣတိ၊ ဤဥဒါဟရုဏ်၌။ ဒေါဟနကိရိယာ၊ နို့ညှစ်ခြင်း ကြိယာသည်။ ဂမနကိရိယာယ၊ သွားခြင်း ကြိယာကို။ လက္ခဏံ၊ မှတ်ကြောင်းသည်။ ဟောတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ [တချို့စာအုပ်၌ "ဒေါဟနကိရိယာယ"ဟု ရှိ၏။ "ဒေါဟနကိရိယာယ၊ ဖြင့်။ ဂမနကိရိယာယ၊ ကို။ လက္ခဏံ၊ မှတ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့"ဟု ပေးပါ။] ဧဝံ၊ တူ။ ဣဟာပိ၊ ဤ ယသ္မိံ သမယေ အစရှိသော ပါဌ်၌လည်း။ ယသ္မိံ သမယေတိ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ တသ္မိံ သမယေတိ စ၊ ဟူ၌လည်းကောင်း။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော်။ သတီတိ အယမတ္ထော၊ သတိဟူသော ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝိညာယမာနော ဧဝ၊ သိအပ်သည်သာ။ ဟောတိ။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) အညကိရိယာ သမ္ဗန္ဓာဘာဝေန၊ အခြားကြိယာနှင့် စပ်ခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊၊ မရှိလတ်သော်။ ပဒတ္ထဿ၊ ပုဒ်အနက်၏။ သတ္တာဝိရဟာဘာဝတော **၁။ သတ္တာဝိရဟာဘာဝတော**။ ။ ယသ္မိံ သမယေ စသည်ကို လက္ခဏဝန္တကတ္တား အနက်ပေးရာ၌ ထိုကတ္တား၏ စပ်ဖို့ရာ လက္ခဏကြိယာမရှိသေး၊ ထိုသို့မရှိလျှင် "ကြိယာသုညာ ကတ္တာ နာမ နတ္ထိ"နှင့် အညီထို လက္ခဏကြိယာကို ထည့်ရလိမ့်မည်။ ထိုသို့ ထည့်သောအခါ" သတ္တာ ကရုဏရူပါဟိ, ဓာတွတ္ထာ သကလာ တတော" ဟူသော ဘေဒစိန္တာနှင့်အညီ "ဘူ-သတ္တာ ယံ"ဟု ဓာတ်နက်ဆိုအပ်သော သတ္တာကြိယာ တစ်မျိုးမျိုးကို ထည့်ရ၏။ ထို့ကြောင့် "သတိ"ဟု အသဓာတ်ကြိယာကို ထည့်ရသည်။ အခြားနေရာဝယ် [ဟောတိ၊ အတ္ထိ"ဟု ထည့်ရာ၌လည်း နည်းတူ။ ၊ သတ္တာ ကြိယာမှ ကင်းခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ သမယဿ၊ သမယ၏။ (ခဏ, သမဝါယ, ဟေတုအနက်ဖြစ်သော သမယ၏။) သတာကိရိယာယ၊ သတ္တာကြိယာဖြင့်။ စိတ္တုပ္ပါဒကိရိယာ၊ စိတ်၏ ဖြစ်ခြင်းကြိယာကိုလည်းကောင်း။ ("စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ"ကို ရည်ရွယ်သည်။) ဖဿာဒိဘဝန ကိရိယာ စ၊ ဖဿ အစရှိသည်တို့၏ ဖြစ်ခြင်း ကြိယာကိုလည်းကောင်း။ ("ဖဿောဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတိစသည်ကို ရည်ရွယ်သည်။) လက္ခီယတိ၊ မှတ်သားအပ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဥဘယတ္ထ၊ ယသ္မိံ သမယေ တသ္မိံ သမယေအားဖြင့် ၂-ပါးစုံသော သမယသဒ္ဒါ၌။ လက္ခဏဘူတ ဘာဝယုတ္တော၊ လက္ခဏဖြစ်၍ဖြစ်သော သတိဟူသောကြိယာနှင့် ယှဉ်သော။ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသော၊ သမယေဟု သတ္တမီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြခြင်းကို။ ကတော၊ ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
ဥဒ္ဒါနတောတိ၊ ကား။ ဥဒ္ဒေသတော၊ ဥဒ္ဒေသအားဖြင့်။ သင်္ခေပတော၊ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်။ (ဒွေ၊ ၂-ပါးတို့တည်း။) [ "စ၊ ဆက်"ဟု မဓု၌ (စ) အကျေ ကြံသည်။]
**၂။ ကိလေသကာမော။ပ။ဟောတိ**။ ။ ရှေးရှေး ကိလေသာသည် နောက်နောက် ကိလေသာက အလိုရှိအပ်သောကြောင့် (နောက်နောက်ရာဂက ရှေ့ရှေ့ရာဂကို သာယာသောကြောင့် ကိလေသကာမလည်း ဝတ္ထုကာမသဘော သက်ရောက်၏။ ထို့ကြောင့် အချုပ်အားဖြင့်ဆိုလျှင် ကာမတစ်ပါးသာ ဖြစ်ထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော ဟု စောကြောဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ကိလေသကာမော" စသည်ကိုမိန့်။ ကိလေသကာမသည် ဝတ္ထု ကာမ၏အဖြစ်သို့ ကပ်ဝင်သောအခါ နောက်နောက်ကာမသည် အလိုရှိအပ်သည့်အတွက် "ကာမီယတီတိ ကာမော" အရတွင် ပါဝင်၏။ "ကာမေတီတိ ကာမော" အရ၌ကား ကိလေသကာမ သက်သက်သာတည်း။ ထို့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ကာမသည် တစ်ပါးမဖြစ်၊ နှစ်ပါးသာ ဖြစ်သည်-ဟူလို။ ကိလေသကာမော၊ ကိလေသကာမသည်။ ဝတ္ထုကာမဘာဝံ၊ ဝတ္ထုကာမ၏ အဖြစ်သို့။ ဘဇန္တော၊ ကပ်ဝင်လတ်သော်။ ကာမနီယဝသေန၊ လိုလားတောင့်တ အပ်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဘဇတိ၊ ကပ်ဝင်၏။ ကာမနဝသေန၊ လိုလားတောင့်တတတ်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ န(ဘဇတိ)၊ ကပ်ဝင်သည်မဟုတ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကာမနဝသေန၊ ဖြင့်။ ကိလေသကာမော ဧဝ၊ သည်သာ။ (ကာမော၊ ကာမ မည်သည်။) ဟောတိ၊ ဝတ္ထုကာမော၊ သည်။ (ကာမော၊ သည်။) န(ဟောတိ)။
ဒုဝိဓော ပေသောတိ ဝစနေန၊ ဟူသော စကားဖြင့်။ ဒုဝိဓာဿပိ၊ လည်းဖြစ်သော။ သဟိတဿ၊ (အာရုံ အာရမ္မဏိက အဖြစ်ဖြင့်) တကွဖြစ်သော ကာမ၏။ အဝစရဏပ္ပဒေသံ၊ သက်ဝင်၍ဖြစ်ရာ ကာမဘုံအရပ်ကို။ သင်္ဂဏှာတိ၊ သိမ်းယူ၏။ [ထိုစကား၏ လဒ္ဓဂုဏ်ကို ပြလို၍ "တေန" စသည် မိန့်။]
တေန၊ ထို့ကြောင့်၊ (ထိုသို့ အတူတကွဖြစ်သော ကာမ ၂-မျိုး၏ အဝစရဏအရပ်ကို သိမ်းယူခြင်းကြောင့်။) ဝတ္ထုကာမဿေဝ၊ ဝတ္ထုကာမ၏သာ။ ပဝတ္တိဒေသော၊ ဖြစ်ရာအရပ် ဖြစ်သော။ ရူပါ ရူပ ဓာတုဒွယံ၊ ရူပဓာတ် အရူပဓာတ် ၂-ပါး အပေါင်းကို။(ရူပဘုံ အရူပဘုံကို။) အပနီတံ၊ ဖယ်ထုတ်အပ်သည်။ ဟောတိ။ [ရူပ သဒ္ဒစသော ဝတ္ထုကာမသာရှိ၍ ကာမတဏှာကား ရူပ အရူပဘုံ၌မရှိ။]
["ဒုဝိဓဿပိ သဟိတဿ"နှင့် စပ်၍ စောဒနာကို ပြလိုသောကြောင့် "နနုစ" စသည် မိန့်။] နနုစ၊ စောဒနာပါဦးအံ့။ (ကိံ၊ နည်း။) ဒုဝိဓောပိ၊ သော။ သဟိတော၊ တကွဖြစ်သော ကာမသည်။ ရူပါရူပဓာတူသု၊ တို့၌။ ပဝတ္တတိနနု၊ ဖြစ်သည်မဟုတ်ပါလော။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) ရူပါ ရူပါဝစရ ဓမ္မာနံ၊ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ တရားတို့၏။ ဝတ္ထုကာမတ္တာ၊ ဝတ္ထုကာမတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ တဒါရမ္မဏာနံ၊ ထို ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ တရားဟူသော အာရုံ ရှိကုန်သော။ ရူပါရူပ ရာဂါနံ၊ ရူပရာဂ အရူပရာဂတို့၏။ ကိလေသကာမ ဘာဝ သိဒ္ဓိတောစ၊ ကိလေသကာမ၏ အဖြစ်၏ ပြီးစီးခြင်းကြောင့် လည်းကောင်းတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ (နနု စ စောဒေမိ၊ စောဒနာပါ၏။)
တံ၊ ထိုစကားသည်။ န၊ မဟုတ်။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) ဗဟလ ကိလသဿ၊ ထူထဲသော ကိလေသာဖြစ်သော။ ကာမရာဂဿ၊ ကာမရာဂ၏။ ဝါ၊ ကို။ ကိလေသကာမဘာဝေန၊ ကိလေသကာမ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဣဓ၊ ဤဒုဝိဓော ပေသော ဟူသောစကားရပ်၌။ သင်္ဂဟိတတ္တာ၊ သိမ်းယူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဧဝဉ္စကတွာ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။ ရူပါ ရူပါဓာတူသု၊ တို့၌။ ပဝတ္တမာနေသု၊ ကုန်သော။ ကာမာဝစရဓမ္မေသု၊ ကာမာဝစရ တရားတို့၌။ နိကန္တိ၊ တပ်နှစ်သက်ခြင်းကို။ ဣဓ၊ ဤ ဒုဝိဓောပေသော ဟူသောစကားရပ်၌။ န သင်္ဂဟိတာ၊ မသွင်းယူအပ်။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) သုခုမတ္တာ၊ သိမ်မွေ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ [အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ၌ အမေး အဖြေအဖြစ်ဖြင့် ပြထားပြီ။]
ဟိ၊ မှန်။ တစ်နည်း- ဟိယသ္မာ။ ဥဒ္ဒါနတောဒွေ ကာမာတိ၊ ဟူသော စကားရပ်၌။ သဗ္ဗကာမေ၊ အလုံးစုံသော ကာမတို့ကို။ (ဝတ္ထုကာမ အားလုံးနှင့် တကွ ဗဟလသုခုမဖြစ်သော ကိလေသကာမ အားလုံးတို့ကို။) ဥဒ္ဒိသိတွာပိ၊ အကျဉ်းချုပ် ပြပြီး၍လည်း။ ဒုဝိဓော ပေသောတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော စကားရပ်၌။ တဒေကဒေသဘူတာ၊ ထို ကာမတို့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။ အညမညသဟိတတာ ပရိစ္ဆိန္နာ **၁။ အညမည။ပ။ပရိစ္ဆိန္နာ**။ ။ ဝတ္ထုကာမ ဟူရာ၌ ရူပါရုံ စသော ကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် အခြားသော တေဘူမက ဝဋ်တရားတည်း။ ကာမဘုံ၌ ရူပါရုံ စသော ကာမကို အာရုံပြုသော ကာမတဏှာလည်းရှိ၏၊ အခြားသော အာရုံများကို အာရုံပြုသော ကာမတဏှာလည်းရှိ၏။ ဤသို့ အချင်းချင်း ဝတ္ထုကာမနှင့် ကိလေသကာမတို့ တကွဖြစ်ခြင်းကို "အညမည သဟိတတာ"ဟု ဆိုသည်။ ရူပဘုံ၌ကား ရူပ သဒ္ဒဟူသော နှစ်သက်စရာ အာရုံရှိသော်လည်း ရူပတဏှာဟူသော ကာမတဏှာကား မရှိ။ ထို့ကြောင့် အညမညသဟိတတာ မဖြစ်။ ဤနေရာ၌အညမည သဟိတ အဖြစ်ဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်သော ကာမရာဂ။ ထို ကာမရာဂ၏ တည်ရာ ဝတ္ထုကာမတို့ကိုသာ "ဒုဝိဓောပိကာမော" အရ ယူရသည်။ ၊ အချင်းချင်း တကွဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်ကုန်သော။ ကာမရာဂတဗ္ဗတ္တုကဓမ္မာဝ၊ ကာမရာဂ ထိုကာမရာဂ၏ တည်ရာ အာရုံဖြစ်သော တရားတို့ကိုသာ။ သင်္ဂဟိတာ၊ ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ရူပါရူပ ဓာတူသု၊ တို့၌။ ပဝတ္တမာနေသု ကာမာဝစရဓမ္မေသု နိကန္တိ ဣဓန သင်္ဂဟိတာ။) ဝါ၊ တစ်နည်း။ နိရဝသေသော **၂။ နိရဝသေသော ဝါ**။ "ဒုဝိဓောပေသော၊ ၂-ပါးလုံးလည်း ဖြစ်သော ဤကာမ"ဟု အဝယဝ သမုစ္စည်းလည်းဖြစ်နိုင်၊ အများနောက်ထိုင်သောကြောင့် အများ သမ္ဘာ၀နာလည်း ဖြစ်နိုင်သော ပိသဒ္ဒါဖြင့် ဆိုသောကြောင့် "အကြွင်းမရှိသော ကိလေသကာမကိုလည်းကောင်း၊ အများဆုံးဖြစ်နိုင်သော ဝတ္ထုကာမကိုလည်းကောင်း ယူထားသည်"ဟု သိသာ၏။ မှန်၏-ကာမာဝစရဘုံ၌ ရူပ သဒ္ဒ စသည့်အာရုံ ကာမဂုဏ်ငါးပါး၌ ဖြစ်သော ကာမရာဂ၊ ကြွင်းသော ကာမတရားစုကို အာရုံပြုသော ကာမတဏှာ၊ ရူပ စိတ် စေတသိက်ကို အာရုံပြုသော ရူပတဏှာ၊အရူပ စိတ် စေတသိက်ကို အာရုံပြုသောအရူပတဏှာ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော နိရောဓတဏှာ ဤရာဂ တဏှာအားလုံးကို ကိလေသာကာမဟု ခေါ်၏။ ထိုကိလေသာကာမသည် ကာမဘုံတွင် အစုံအလင် ရှိ၏ ။ ၊ အကြွင်းအကျန်မရှိသော။ ကာမရာဂကာမ တဏှာ။ပ။ တဏှာဘေဒေါ၊ ကာမရာဂ, ကာမတဏှာ, ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ, နိရောဓတဏှာ အပြားရှိသော။ ကိလေသကာမော၊ ကိလေသကာမသည်။ [ကိလေသကာမော၏ ဝိသေသနချည်း ဖြစ်သောကြောင့် "ကာမရာဂကာမဂဏှာ။ ပ။ဘေဒေါ"ဟု တစ်ပုဒ်တည်းရှိရမည်။] ဣဓ၊ ဤ ကာမဘုံ၌။ ပဝတ္တတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ အနဝသေသ ပဝတ္တိတံ၊ အကြွင်းအကျန်မရှိသောအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်း ရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဒုဝိဓော ပေသောတိ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။ စ၊ ဆက်။ ဝတ္ထုကာမောပိ **၁။ ဝတ္ထုကာမောပိ စ**။ ။ [အနဝသေသပ္ပဝတ္တိကို ရည်ရွယ်လျှင် ဝတ္ထုကာမ ကား။ တချို့ မဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ်နည်းဖြင့် ဝတ္ထုကာမအတွက် အနဝသေသပ္ပဝတ္တိဖြစ်ပုံကို မှတ်ရမည်နည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဝတ္ထုကာမောပိ စ" စသည်ကိုမိန့်သည်။ "ဝတ္ထုကာမ"ဟု ခေါ်အပ်သော ရူပ သဒ္ဒစသည် အာရုံကာမဂုဏ်နှင့် ကြွင်းသော တေဘူမက ဝဋ်တရားတွင်လည်း ကာမဘုံ ရူပဝိပါက် အရူပဝိပါက်မျှသာ မရှိပါ။ ကျန်ဝတ္ထုကာမ အားလုံးရှိ၏။ ထိုရူပဝိပါက် အရူပဝိပါက်များ မရှိသော်လည်း ယေဘုယျနည်းအားဖြင့် (သို့မဟုတ်-သဘော ကွဲပြားသော တရား မကျန်တော့သည့်အတွက် ပြည့်စုံသလောက် ဖြစ်နေသော သဒိသူပစာရအားဖြင့် ) ဝတ္ထု ကာမလည်းပြည့်စုံသည်ပင် မည်နိုင်ပါသည်။ [ယေဘုယျဘာဝတော, အနဝသေသော ဝိယအနဝ သေသော တိဝါ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ဝတ္ထုကာမောပီတိ အာဒိမာဟ၊ အနဝ သေသသဒိသတာ စေတ္ထ သ၁ သဘာဝဘိန္နဿ ကဿစိ အနဝသေသတော။-အနု။] ၊ သည်လည်း။ ရူပါရူပါဝစရဝိပါကမတ္တော၊ ရူပါဝစရဝိပါက် - အရူပါဝစရဝိပါက်မျှ ဖြစ်သော။ အပ္ပကော၊ အနည်းငယ်သည်။ ဣဓ၊ ဤကာမဘုံ၌။ န ပဝတ္တတိ၊ မဖြစ်။ (ဣဓာပိ၌ ပိ-ပိုဟန်တူ၏။) **၂။တထာပိ။ပ။ဂဟိတာ**။ ။ ဤကာမဘုံ၌ ရူပ အရူပ ဝိပါက်မှတစ်ပါး ဝတ္ထုကာမ ဟုခေါ်ရသော တေဘူမက ဝဋ်တရားသည် ပြည့်စုံစွာရှိပါသော်လည်း ဝတ္ထုကာမအတွက် ထိုအားလုံးကို မယူဘဲ ရူပ သဒ္ဒ စသည်အာရုံ ကာမဂုဏ်ပြည့်စုံသော ကာမာဝစရတရားတို့ကိုသာ (ကာမစိတ် စေတသိက်တို့ကိုသာ) ယူထားသည်။ ဤစကားအရ "အလုံးစုံသော ကိလေသကာမဖြင့် လည်းကောင်း။ ကာမာဝစရ တရားဟူသော ဝတ္ထုကာမတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဤကာမ(၁၁)ဘုံ အရပ်ကို မှတ်သား၍ "ကာမာဝစရဘုံ"ဟု ခေါ်ထားကြောင်းကိုပြသည်။ [ဣမိနာ ဝိ‌ကပ္ပေန သဒ္ဒေန ကိလေသကာမေန ဝတ္ထုကာမေပိ ကာမာဝစရဓမ္မေန စ ဧကာဒသကာမာဝစရပဒေသုပ လက္ခဏံ ယုတ္တံတိ ဒဿေတိ။-မဓု။] တထာပိ၊ ထိုသို့ အနည်းငယ်သော ဝတ္ထုကာမ မဖြစ်ပါသော်လည်း။ ကာမဝစရဓမ္မာနံ၊ တို့၏။ (ဟိတ်၏သမ္ဗန်ထည့်သည်။) ပရိပုဏ္ဏဝတ္ထုကာမတ္တာ၊ ပြည့်စုံသော ဝတ္ထုကာမတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကာမာဝစရဓမ္မာဝ၊ ကာမာဝစရ တရားတို့ကိုသာ။ ဣဓ၊ ဤ ဒုဝိဓော ပေသောဟူသောစကားရပ်၌။ ဂဟိတာ၊ ကုန်ပြီ။
**၁။ ဧဝဉ္စကတွာ။ပ။ဝုတ္တာ**။ ။ လဒ္ဓဂုဏ်ဝါကျတည်း။ [ဧဝဉ္စကတွာတိ- ကိလေသကာမ ဝတ္ထုကာမာနံ အနဝသေသ ပရိပုဏ္ဏဘာဝေန အဘိလက္ခိတ္တာတိ အတ္ထော။ အနု။] သသတ္ထာဝစရ ကို ဥပမာပြရာ၌ လက်နက်မပါသော အခြားအခြေ ၂-ချောင်း အခြေ၄-ချောင်း သတ္တဝါတွေ ရှိနေသော်လည်း လက်နက်ရှိသူ လူတို့ဖြင့် မှတ်သား၍ "သသတ္ထာဝစရ အရပ်"ဟု ခေါ်သကဲ့သို့ ဤကာမဘုံ၌ ရူပါရူပ လောကုတ္တရာ တရားတွေရှိနေသော်လည်း ကိလေသာကာမ ဝတ္ထုကာမ ၂-မျိုးဖြင့် မှတ်သား၍ ဥပလက္ခဏနည်းအားဖြင့် ကာမာဝစရဘုံ ဟုခေါ်ထားသည်-ဟူလို။ ဧဝဉ္စကတွာ၊ ကြောင့်။ သသတ္ထာဝစရောပမာ၊ သသတ္ထာဝစရ ဥပမာသည်။ ယုတ္တာ၊ သင့်သည်။ ဟောတိ။
ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတီတိ ဧတ္ထ၊ ဤပါဌ်၌။ (ရူပါဝစရကုသလ ပဒဘာဇနီပါဌ်၌။) ရူပဘဝေါ၊ ရူပဘဝကို။ ဥတ္တရပဒလောပံ၊ ဘဝဟူသော နောက်ပုဒ်ကို ချေခြင်းကို။ ကတွာ။ ရူပန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တော(ယထာ)၊ ကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ဣဓာပိ၊ ဤကာမာဝစရော ဟူသော ပုဒ်၌လည်း။ ဥတ္တရပ်ဒလောပေါ၊ အဝစရ ဟူသော နောက်ပုဒ်ကို ချေခြင်းကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း ကသ္မာ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။) ဟိ (ယသ္မာ)။ အညထာ၊ ဤသို့ မဟုတ်လျှင်။ (နောက်ပုဒ်ကို မချေလျှင်။) စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ကာမာဝစရာဝစရန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စေယျ၊ ဟောတော် မူအပ်ရာ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဥတ္တရပဒလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။)
["အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဧတ္ထ ကာမော အဝစရတီတိပိ"စသောနည်းကို ဖွင့်ပြလို၍ "အာရမ္မဏ"စသည် မိန့်။] အာရမ္မဏကရဏ ဝသေနာတိ အာဒိကေ၊ အစရှိသော စကားရပ်၌။ ကာမောတိ၊ ကာမော ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ သဗ္ဗံ၊ သော။ တဏှံ၊ ကို။ (ဗဟလ၊ သုခုမတဏှာ အားလုံးကို။) အာဟ၊ ဆိုပြီ။ တသ္မာ။ ကာမဉ္စေသာတိအာဒိ၊ စကားကို။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ [အပိစ စသည်ဖြင့် တက်သောနည်းကို ဖွင့်ပြလို၍ "ကာမော"စသည်မိန့်။] ကာမေ အဝစာရေတီတိ ကာမာဝစရန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗေ၊ ဆိုထိုက်လျက်။ ဝါ၊ ဆိုလိုလျက်။ စာသဒ္ဒဿ၊ စာသဒ္ဒါ၏။ (စာ၌ အာ၏။) ရဿတ္တံ၊ ရဿ အဖြစ်ကို။ ကတံ၊ ပြီ။

ရုဠှီသဒ္ဒေနာတိ၊ ကား။

၂။ ဉာဏသမ္ပယုတ္တေသု ရုဠေန။ ။ ကောသလ္လသမ္ဘူတ အနက်ကြောင့်ဖြစ်သော ကုသလသဒ္ဒါသည် ဉာဏသမ္ပယုတ် ကုသိုလ်စိတ်တို့၌ တက်ရောက်ထင်ရှားသော အထင်ရုဠှီ သဒ္ဒါတည်း။ ထို အထင်ရုဠီသဒ္ဒါဖြင့် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် ကုသိုလ်လည်း ကုသိုလ်ချင်း တူသောကြောင့် ကုသလအမည် ရသည်-ဟူလို။ [တေန ရုဠှေန ကာရဏဘူတေန တံ သဒိသံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တံပိ ကုသလမေဝါတိ ယောဇနာ။-မဓု။]

မှတ်ချက်။ ။ ဤနည်း၌ အစစ်အမှန်အားဖြင့် ကုသလအမည် ရနိုင်သော ဉာဏသမ္ပယုတ်ကို ဟောရာဝယ် ကုသလသဒ္ဒါကို အထင်ရဠှီသဒ္ဒါဟု ဆိုရကား ယခုခေတ်ယူရိုး အဓိပ္ပာယ် မျိုးမဟုတ်ပါ။ ယခုခေတ်၌ကား အစစ်အမှန်အနက်မှ အခြားအနက်ကို ဟောရာ၌သာ ရုဠှီဟု ဆိုသည်။

ဉာဏသမ္ပယုတ္တေသု၊ ဉာဏသမ္ပယုတ် ကုသိုလ် စိတ်တို့၌။ ရုဠှေန၊ တက်ရောက်ထင်ရှားပြီးသော။ သဒ္ဒေန၊ သဒ္ဒါအားဖြင့်။ ("ကုသလမေဝ-ကုသိုလ် မည်သည်သာ"ဟု အဋ္ဌကထာ၌စပ်။) ဝါ၊ တစ်နည်း။ **ဉာဏသမ္ပယုတ္တေသု** `` **၁။ ဉာဏသမ္ပယုတ္တေသု ဝါ**။ ။ ကောသလ္လသမ္ဘူတ အနက်ရှိသော ကုသလသဒ္ဒါကို ဉာဏသမ္ပယုတ်တို့၌ ရှေးဦးစွာ မုချတ္ထ (အစစ်အမှန်အနက်) အားဖြင့်ဖြစ်စေ၍ ထို့နောက် ဉာဏဝိပ္ပယုတ်တို့၌လည်း အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကချင်း တူသောကြောင့် တင်စားအပ်သော သဒိသူပစာ ရုဠှီသဒ္ဒါဖြင့်-ဟူလို။ တင်စားအပ်သောကြာင့် ဤရုဠှီကို "အတင်ရုဠှီ"ဟုခေါ်သည်။ ဤနည်းကား ယခုခေတ် ယူရိုးနည်းတည်း။ `` ၊ တို့၌။ ပဝတ္တိတွာ၊ ဖြစ်ပြီး၍။ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကတာယ၊ အနဝဇ္ဇ သုခဝိပါက၏ အဖြစ်ဖြင့်။ တံ သဒ်သေသု၊ ထို ဉာဏသမ္ပယုတ်နှင့်တူကုန်သော။ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တေသု၊ တို့၌။ ရုဠှေန၊ တတ်ရောက်စေအပ် တင်စားအပ်သော။ သဒ္ဒေန၊ (အတင်ရုဠှီ) သဒ္ဒါအားဖြင့်။ (ကုသလမေ၀။)
အထဝါ **၂။ အထဝါ**။ ။ ဤနည်း၌ အထင်-အတွင် ၂-မျိုးရသော ရုဠှီတည်း။ ကိဉ္စိနိမိတ္တံကဟေတွာ- မြေ၌အိပ်ခြင်းကို အကြောင်းပဝတ္တိနိမိတ်ပြု၍ ကျွဲကို "မဟိံသော"ဟုခေါ်ထားရာ၌ သတိပိ။ပ။ ဝိသယေ-မြေ၌အိပ်ခြင်းဟူသော ပဝတ္တိနိမိတ်ရှိသော "ဆင်" စသော အခြား သတ္တဝါဒြဗ် ရှိသော်လည်း မြေ၌အိပ်ခြင်းကြိယာက ကျွဲ၌သာထင်ရှားသောကြောင့် အထင်ရုဠှီအားဖြင့် ကျွဲကိုသာ "မဟိံသ"ဟု ခေါ်ရသည်။ ၊ ထို့ပြင် တစ်နည်းကား။ ကိဉ္စိ၊ သော။ နိမိတ္တံ၊ သဒ္ဒါဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းကို။ (သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိနိမိတ်ကို။) ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ (ပ၀တ္တိ-၌ စပ်။) အညသ္မိံ၊ ထိုအနက်မှ အခြားသော။ တံ နိမိတ္တယုတ္တေ၊ ထို သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိနိမိတ်နှင့် ယှဉ်သော။ ကိဒ္ဓိဉ္စိဒေဝ၊ တစ်စုံတစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်သော။ ဝိသယေ၊ ဟောရာ ဖြစ်သော အနက်ဒြဗ်သည်။ သတိပိ၊ လည်း။ သမ္မုတိယာ၊ သမုတ်အပ်သော အမည်၏။ စိရကာလတာဝသေန၊ ကြာမြင့်သော ကာလရှိသည်၏ အဖြစ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ နိမိတ္တဝိရဟေပိ **၃။ နိမိတ္တဝိရဟေပိ ပဝတ္တိ**။ ။ ထိုကျွဲသည် မြေ၌မအိပ်ဘဲ သွားနေသောအခါ ထိုနိမိတ်မှကင်းသော်လည်း မဟိံသ နာမည်၏ ကျွဲအပေါ်ဝယ် ကြာမြင့်စွာသောကာလက ဖြစ်နေခြင်း (နာမည်တွင်နေခြင်း)ကြောင့် အတွင်ရုဠှီအားဖြင့်လည်း မဟိံသော ရုဠှီသဒ္ဒါ ဖြစ်ပြန်၏။ သွားခြင်းကြိယာကို အကြောင်း ပဝတ္တိနိမိတ်ပြု၍ ဖြစ်သော ဂေါသဒ္ဒါ၏ ရုဠှီဖြစ်ပုံလည်း နည်းတူ။ ၊ သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိနိမိတ်မှ ကင်းသော မူလအနက်၌လည်း။ ပဝတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ရုဠှီ၊ နာမရုဠှီ မည်၏။ မဟိယံ၊ မြေ၌။ သေတိ၊ အိပ်တတ်၏။ ဣတိ။ မဟိံသော၊ မည်၏။ ဂစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ။ ဂါဝေါ၊ ဂါတို့မည်၏။ ဣတ၊ ဤ ဥဒါဟရုဏ်တို့၌။ (ရုဠှီဘာဝေါ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော)
ယထာ။ **၁။ ဧဝံ ကုသလသဒ္ဒဿပိ**။ ။ ကုသလသဒ္ဒါလည်း ကောသလ္လသမ္ဘူတကြောင့် ဉာဏသမ္ပယုတ်ကုသိုလ်၌ ထင်ရှားပြီးသော အထင်ရုဠှီသဒ္ဒါ ဖြစ်ရကား ကောသလ္လသမ္ဘူတ ဖြစ်သော ဉာဏသမ္ပယုတ် ဝိပါက် ကြိယာတို့၌ ကုသယအမည် မရတော့။ ဉာဏဝိပ္ပယုတ် ကုသိုလ်ဖြစ်သော အခါလည်း ဉာဏသမ္ပယုတ်တုန်းက တွင်နေသော အတွင် ရုဠှီအားဖြင့် "ကုသလ"ဟုပင်ခေါ်ရသည်- ဟူလို။ ဧဝံ၊ တူ။ ကုသလသဒ္ဒ ဿပိ၊ ၏လည်း။ ရုဠှီဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။
**၂။ ပညာနိဒ္ဒေသေ။ပ။ဟောတိ**။ ။အဘိဓမ္မာ၌ ကောသလ္လသမ္ဘူတ အနက်မပါပါ တကား..၊ အဘယ်ကြောင့် ကောသလ္လသမ္ဘူတ အနက်၌ ကုသလ-သဒ္ဒါကို အဘိဓမ္မပရိယာယ ဟုဆိုရသနည်း ဟု မေးဖွယ် ရှိသောကြောင့် "ပညာနိဒ္ဒေသေ" စသည်ကို မိန့်။ အဘိဓမ္မာပါဠိတော်ဝယ် "ပညာ ဟောတိ"ဟူသော ဥဒ္ဒေသ၏ ပဒဘာဇနီ၌ "ကောသလ္လံ"ဟု ပါရှိ၏။ ထို ကောသလ္လ(ဉာဏ်) ကြောင့် ကုသလဟူသော အမည်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကောသလ္လသမ္ဘူ တတ္ထကုသလကို အဘိဓမ္မပရိယာယ ဟု ဆိုသည်-ဟူလို။ ပညာနိဒ္ဒေသေ၊ ပညာနိဒ္ဒေသ၌။ ကောသလ္လန္တိ၊ ဟူ၍။ အဘိဓမ္မေ၊ အဘိဓမ္မာ ပါဠိတော်၌။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ တဿ စ၊ ထို ကောသလ္လ၏လည်း။ ဘာဝါ၊ ရှိခြင်းကြောင့်။ (ဉာဏသမ္ပယုတ် ကုသိုလ်စိတ်၌ သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိ နိမိတ်အဖြစ်ဖြင့် ရှိခြင်းကြောင့်။) ကုသလသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိ၊ ကုသလ-သဒ္ဒါ၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ၏။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ထိုသို့ အဘိဓမ္မာ၌ "ကောသလ္လ"ဟု ဟောတော်မူခြင်း, ထို ကောသလ္လကြောင့် ကုသလသဒ္ဒါ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။) ကောသလ္လယောဂါ ကုသလန္တိ၊ ကောသလ္လယောဂါ ကုသလံဟူသော။ အယံ၊ ဤ ပရိယာယ်သည်။ အဘိဓမ္မပရိယာယော၊ အဘိဓမ္မာ ဒေသနာနည်းသည်။ ဟောတိ။
ကုသလန္တိ၊ ပုဒ်ဖြင့်။ ကုသလဘာဝံ၊ ကုသိုလ်၏အဖြစ်ကို။ အာဟ၊ ပြီ။ [ကုသလံ၌ ဘာဝပ္ပဓာန -ဘာဝလောပကြံပါ-ဟူလို။]
ဝိပါကာဒီနံ၊ ဝိပါက် အစရှိသည်တို့၏။ (အာဒိဖြင့် ကြိယာကိုယူ။) အဝဇ္ဇ ပဋိပက္ခတာ၊ အပြစ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်၏အဖြစ်သည်။ ("ဝဇ္ဇမေဝ အဝဇ္ဇံ" ဟုပြု၊ "သာဝဇ္ဇ" ဟူရှိလျှင် ကောင်း၏။) နတ္ထိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကုသလမေ၀၊ ကုသိုလ်ကိုသာ။ အနဝဇ္ဇလက္ခဏံ၊ အနဝဇ္ဇလက္ခဏာရှိ၏ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ။
အနဝဇ္ဇ လက္ခဏမောတိ (ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ သုခဝိပါကဘာဝဿ၊ သုခဝိပါက အဖြစ်၏။ လက္ခဏဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ၊ လက္ခဏာ၏အဖြစ်ကို တားမြစ်ခြင်း အကျိုးငှာ။ အဝဓာရဏံ၊ ဧဝ သဒ္ဒါကို။ ကတံ၊ ပြီ။ တံ နိဝါရဏဉ္စ၊ ထိုသုခဝိပါကကို တားမြစ်ခြင်းကိုလည်း။ တဿ၊ ထို သုခဝိပါက၏။ ပစ္စုပဋ္ဌာနတံ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၏အဖြစ်ကို။ ဝတ္တုကာမတာယ၊ ဆိုလိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကတံ၊ ပြီ။
သမ္ပတ္တိအတ္ထေန၊ သမ္ပတ္တိ အနက်ရှိသော။ ရသေန၊ ရသအားဖြင့်။ ဝေါဒါနဘာဝရသံ၊ ဖြူစင်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော ရသရှိ၏။
ဖလဋ္ဌေန၊ အကျိုးအနက်ရှိသော။ ပစ္စုပဋ္ဌာနေန၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်အားဖြင့်။ ဣဋ္ဌဝိပါက ပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဣဋ္ဌဝိပါက်ဟူသော ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
သဘာဝေါ၊ သဘာဝဟူသည်။ ကက္ခဠာအဒိဖုသနာဒိကော၊ ကက္ခဠ အစရှိ, ဖုသန အစရှိသော။ အသာဓာရဏော၊ အခြားတရားတို့နှင့် မဆက်ဆံသော သဘောတည်း။ (ကက္ခဠာဒိဖြင့် ရုပ်အားလုံးကိုပြ၍၊ ဖုသနာဒိဖြင့် နာမ်အားလုံးကို ပြသည်။)
သာမညံ၊ သာမည ဟူသည်။ သာဓာရဏော၊ အခြားတရားတို့နှင့် ဆက်ဆံသော။ အနိစ္စာဒိဘာဝေါ၊ အနိစ္စ အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်တည်း။ [အခြားနေရာ၌ လက္ခဏာကို "အနိစ္စတာ"ဟု ဆို၏။ ထို့ကြောင့် "အနိစ္စာဒိဘာဂေါ"ဟု ရှိသင့်၏။ ယခုစာအုပ်များ၌ "အနိစ္စာဒိသဘာဝေါ" ဟုရှိသည်ကို စဉ်းစားသင့်၏။]
စ၊ ဆက်။ ဣဓ၊ ဤ လက္ခဏ စသည်ကို ပြရာ၌။ ကုသလလက္ခဏံ၊ ကုသိုလ်၏ လက္ခဏာကို။ [အနဝဇ္ဇသုခဝိပါက လက္ခဏာကို လည်းကောင်း၊ နောက်တစ်နည်း အလိုအားဖြင့် အနဝဇ္ဇလက္ခဏာကိုသာလည်းကောင်း ရည်ရွယ်၍ "ကုသလလက္ခဏံ"ဟု ဆိုသည်။] သဗ္ဗကုသလသာဓာရဏသဘာဝတ္တာ၊ အလုံးစုံသော ကုသိုလ်နှင့် ဆက်ဆံသော သဘော၏အဖြစ်ကြောင့်။ သာမညံ၊ သာမညလက္ခဏာ ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ အကုသလာဒီဟိ၊ တို့နှင့်။ အသာဓာရဏတာယ၊ ကြောင့်။ သဘာဝေါ၊ သဘာဝလက္ခဏာ ဟူ၍။ (ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။)
ဥပဋ္ဌာနကာရောတိ၊ ကား။ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝေန၊ ဉာဏ်ဖြင့် ယူထိုက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ဉာဏဿ= အား။ ဥပဋ္ဌဟနာကရော၊ ထင်လာသော အခြင်းအရာတည်း။
ဖလံ ပန၊ အကျိုးသည်ကား။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။ ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။ တပ္ပဋိဗိမ္ဗဘာဝေန၊ ထို အကြောင်း၏ အတူ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဝါ၊ ထိုအကြောင်းနှင့် တူသည်၏အဖြစ်ဖြင့်။ (ဥပဋ္ဌာတိ၊ ကပ်၍ တည်တတ်၏။) ဝါ၊ တစ်နည်း။ ပဋိမုခံ၊ အကြောင်းသို့ ရှေးရှု။ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တည်နေတတ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ န မည်၏။ [ "ဥပဋ္ဌာတီတိ ဥပဋ္ဌာနံ၊ ပဋိစ္စ+ဥပဋ္ဌာနံ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ (တစ်နည်း) ပဋိမုခံ+ဥပဋ္ဌာနံ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ" ဟု ပြု။]
ဝိဇာနာတီတိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ သညာပညာကိစ္စဝိသိဋ္ဌံ၊ သညာ၏ သဉ္စာနန ကိစ္စ, ပညာ၏ ပဇာနနကိစ္စမှ ထူးခြားသော။ ဝိသယဂ္ဂဟဏံ၊ အာရုံကို ယူခြင်းကိစ္စကို။ အာဟ၊ ပြီ။
**၁။ သဗ္ဗစိတ္တ။ပ။ဝုတ္တံ**။ ။ "အာရမ္မဏံ စိန္တေတီတိ စိတ္တံ" ဟူသော ပထမနည်းကိုသာ ဆိုသင့်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ်ကြောင့် "စိနောတီတိ စိတ္တံ၊ စိတန္တိ စိတ္တံ"ဟူသော ဒုတိယ-တတိယနည်းတို့ကို ဆိုရပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏတ္တာ" စသည်မိန့်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပါဌ်လျှောက်အတိုင်း သိသာပြီ။ [ ဂဟေတဗ္ဗောတိနောက်၌ ရှေးစာအုပ်များဝယ် ဝါသဒ္ဒါပါသည်ကား အပိုသာတည်း။ ဣတိကိုလည်း ဝုတ္တံ-၌ စပ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ထို ဣတိနောက်၌ ပိုဒ်မရှိသင့်။] သဗ္ဗစိတ္တာသာဓာရဏတ္တာ၊ အလုံးစုံသော စိတ်တို့နှင့် ဆက်ဆံသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (စိတ္တံဟူသော ဤသဒ္ဒါက အလုံးစုံသောစိတ်ကို ဟောနိုင်သောကြောင့်။) ယတ္ထ ယတ္ထ၊ အကြင်အကြင် စိတ်၌။ ယထာယထာ၊ အကြင်အကြင် အခြင်းအရာအားဖြင့်။ အတ္ထော၊ အနက်ကို။ လဗ္ဘတိ၊ ၏။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထို စိတ်၌။ တထာ တထာ၊ ထိုထို အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (အတ္ထော၊ ကို။) ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။ (ဝုတ္တံ၌ စပ်။)
ယံ၊ အကြင် လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာစိတ်သည်။ အာသေဝန ပစ္စယဘာဝေန၊ အာသေဝနပစ္စည်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။ စိနောတိ၊ စီတတ်၏။ ယဉ္စ၊ အကြင် ဝိပါက်စိတ်ကိုလည်း။ ကမ္မုနာ၊ ကံသည်။ အဘိသင်္ခတတ္တာ၊ ပြုစီမံအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ စိတံ၊ စီအပ်၏။ တံ၊ ထို စိတ်ကို။ တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။ စိတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။
**၂။ ယံ ပန။ပ။ဝေဒိတဗ္ဗံ**။ ။ဇောကိစ္စမတပ်သော အာဝဇ္ဇန်းဒွေးဟူသော ကြိယာနှင့် သတ္တမဇောစသော နောက်ဆုံးဇောတို့သည် အာသေဝနသတ္တိဖြင့်လည်း မစီတတ်၊ ကံ-ကလည်း မပြု မစီအပ်သောကြောင့် အဘယ်နည်းဖြင့် စိတ္တမည်သနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ယံပန" စသည်မိန့်။ ထိုစိတ်တို့သည် "အာရမ္မဏံ စိန္တေတိ"အရ စိန္တ နကြိယာကြောင့်လည်းကောင်း၊ နောက်၌လာမည့် စိတ္တတာယအတွက် ဝိစိတ္တအနက်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ စိတ္တကရဏ အနက်ကြောင့် လည်းကောင်း စိတ္တအမည်ရနိုင်ပါသည်-ဟူလို။ ပန၊ ဆက်။ ယံ၊ အကြင်စိတ်သည်။ တထာ၊ ထို အခြင်းအရာအားဖြင့်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်။ ပရိတ္တကိရိယဒွယံ၊ ကာမကြိယာ ၂-ပါးအပေါင်းလည်းဖြစ်သော။ အန္တိမဇဝနဉ္စ၊ အဆုံးဇောလည်းဖြစ်သော။ တံ၊ ထို စိတ်ကို။ ဝါ၊ သည်။ လဗ္ဘမာနစိန္တ နဝိစိတ္တတာဒိဝသေန၊ ရအပ်သော စိန္တနအနက်, ဝိစိတ္တတာအနက် အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ စိတ္တံ၊ စိတ္တမည်၏။ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
ဟသိတုပ္ပါဒေါ ပန **၃။ဟသိတုပ္ပါဒေါ ပန**။ ။ ပရိတ္တကြိယာ ဟူသော အာဝဇ္ဇန်းဒွေး အတွက် အကြောင်း ပြ၍ သိရပါပြီ၊ ဟသိတုပ္ပါဒ်ကို အဘယ်သို့ မှတ်ရမည်နည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဟသိတုပ္၌ါဒေါပန" စသည်မိန့်။ အခြားဇောကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ကို မိမိဘာသာ ဇော ၇-ကြိမ် စသည်ဖြင့် စီတတ်ပါသည်-ဟူလို။ ၊ သည်ကား။ အညဇဝနဂတိကောဝ၊ အခြားဇော၏ ဖြစ်ခြင်းနှင့်တူသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည်သာ။ ဝါ၊ အခြားဇောနှင့် အလားတူသည်သာ။
စိတ္တာနံ ပနာတိ (ပဒဿ)၊ ၏။ ဝိစိတြာနံ၊ ဆန်းကြယ်သော စိတ်တို့၏။ ဣတိ အတ္ထော။
ဟိ၊ မှန်။ တဒန္တောဂဓတ္တာ၊ ထို ဆန်းကြယ်သောစိတ်တို့၌ ပါဝင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သမုဒါယဝေါဟာရေန၊ အပေါင်း၏ စိတ္တဟူသော ဝေါဟာရဖြင့်။ အဝယဝေါပိ၊ အစိတ်ဖြစ်သော စိတ်ကိုလည်း။ စိတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ် ဆိုနိုင်၏။ ပဗ္ဗတ။ပ။ ဒေသေသု၊ တောင်တစ်စိတ်, မြစ်တစ်စိတ်, သမုဒ္ဒရာ တစ်စိတ် အစရှိသော အစိတ်တို့ကို။ ဒိဋ္ဌေသု၊ မြင်အပ်ပြီးကုန်သော်။ ပဗ္ဗာတာဒယော၊ တို့ကို။ (မယာ၊ သည်။) ဒိဋ္ဌာ၊ မြင်အပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။ ဣတိ ယထာ၊ ဤ ဥဒါဟရုဏ်ကဲ့သို့တည်း။
စရဏံ နာမ၊ စရဏ မည်သည်ကား။ ဂဟေတွာ၊ သွားလေရာရာယူ၍။ စရိ တဗ္ဗစိတ္တပဋော၊ လှည့်လည်ထိုက်သော ဆန်းကြယ်သော ပန်းချီအဝတ်တည်း။
ရူပါနီတိ၊ ကား။ ဗိမ္ဗာနိ၊ အရုပ်တို့ကို။ (ကာတဗ္ဗာနိ-၌ စပ်။)
အဇ္ဈတ္တိကံတိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓ ဖြစ်သော အတ္တဘောကို။ ဝဒတိ၊ ဆို၏။
စိတ္တကတမေဝါတိ၊ စကားကို။ စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။ မူလကာရဏတံ၊ မူလအကြောင်း၏ အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ အကြောင်းရင်း၏ အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ [ကံက ပြုစီမံအပ်သောကြောင့် ကံသည် အကြောင်းဖြစ်သော်လည်း ထိုကံ၏ အကြောင်းကိုရှာလျှင် စိတ်ကိုတွေ့ရသည်၊ ထို့ကြောင့်စိတ်သည် ဂတိ- စသည်တို့ ဆန်းကြယ်ဖို့ရာ မူလအကြောင်းဖြစ်၍ "စိတ္တဿ မူလကာရဏတံ"ဟု ဆိုအပ်ပါသည် ဟူလို။]
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာ ဝိညာယတိ၊) ဟိ (ယသ္မာ)။ ဧတံ စိတ္တံ၊ ဤစိတ်သည်။ ကမ္မဿ၊ ကံ၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းတည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (စိတ္တကတမေဝါတိ၊ ကို။ စိတ္တဿ မူလ ကာရဏတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ။)
ပန၊ ဆက်။ တံ အတ္ထံ၊ ထိုအနက်ကို။ (စိတ်၏ မူလအကြောင်း၏ အဖြစ်ဟူသော အနက်ကို။) ဝိဘာဝေတုံ၊ ထင်စွာဖြစ်စေခြင်းငှာ။ ကာယကမ္မာဒိဘေဒန္တိ အာဒိံ၊ ကို။ အာဟ။
လိင်္ဂနာနတ္တန္တိ၊ ကား။ သဏ္ဌာနနာနတ္တံ၊ လက်ခြေစသော ပုံသဏ္ဌာန်၏ ကွဲပြားသည်၏အဖြစ်သည်။ (ဟောတိ။) ဝါ၊ တစ်နည်း။ ဘိန္န။ပ။ ဝတော၊ ကွဲပြားသော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အင်္ဂါကြီးငယ်ရှိသော။ သရီရဿ၊ ကိုယ်၏။ နာနတ္တံ(ဟောတိ)။
ဝေါဟာရဝသေန၊ အခေါ်အဝေါ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဣတ္ထိပုရိသာဒိ ဘာဝေန၊ မိန်းမ ယောက်ျား အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဖြင့်။ (မိန်းမ ယောက်ျား စသောအမည်ဖြင့်။) ဝေါဟရိတဗ္ဗေသု၊ ခေါ်ဝေါ်ထိုက်သောဒြဗ်တို့၌။ ပတ္ထနာဝိသေသာ၊ တောင့်တခြင်း အထူးတို့သည်။ ("ဣ ဘဝေယျာမိ စသော တောင့်တခြင်းအထူးတို့သည်။) ဥပ္ပဇ္ဇန္တ၊ ကုန်၏။ ကတော၊ ထိုသို့ ပတ္ထနာဝိသေသ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ ကမ္မဝိသေသာ၊ ပစ္စုပ္ပန် ကံအထူးတို့သည်။ (ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။)
ဧဝံ၊ လျှင်။ ဣဒံ ကမ္မနာနတ္တံ၊ ဤပစ္စုပ္ပန်ကံ၏ ကွဲပြားသည်၏အဖြစ်သည်။ ဝေါဟာရနာနတ္တတော၊ ကြောင့်။ ဟောတိ၊ ၏။
အပါဒက။ပ။ ဧဝမာဒီသု၊ တို့၌။ အာဒိသဒ္ဒေဟိ၊ ၄-ခုသော အာဒိသဒ္ဒါတို့ဖြင့်။ ဂတိယာ၊ ဂတိ၌လည်းကောင်း။ ဥပပတ္တိယာ၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော ဥပပတ္တိဘဝ၌လည်းကောင်း။ အတ္တဘာဝေ၊ အတ္တဘော၌လည်းကောင်း။ လောကဓမ္မေသု၊ လောကဓံတို့၌လည်းကောင်း။ သုတ္တာဂတာနိ၊ သာဓက သုတ်၌ လာကုန်သော။ နာနာကရဏာနိ၊ အသီးအခြားပြုကြောင်း အထူးတို့ကို။ သင်္ဂဏှာတိ၊ သိမ်းယူ၏။
ကမ္မနာနတ္တာဒိဝသေနာတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ("ကမ္မနာနတ္တပုထုတ္တ ပဘေဒဝ ဝတ္တာနဝသေန" ဟူသော အဋ္ဌကထာပါဌ်ကို "ကမ္မနာနတ္တာဒိဝသေနာတိ"ဟု ချုံး၍ ဆိုထားသည်။) ကုသလာကုသလဝသေန၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံတို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ ကမ္မနာနတ္တံ၊ ကမ္မနာနတ္တကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာ ကုသလာကုသလ၀သေန ကမ္မနာနတ္တံ။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ နည်း။) ဟိ (ယသ္မာ)။ ဝိသဒိသသဘာဝတာ၊ မတူသော သဘောရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။ နာနတ္တံ၊ ထူးသည်၏ အဖြစ်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ကုသလာကုသလဝသေန။ပ။ဝေဒိတဗ္ဗံ။)
ကုသလကမ္မဿ၊ ၏။ ဒါနာဒိဝသေန၊ ဒါန အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ ကာယသုစရိတာဒိဘာဝေန စ၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ ပုထုတ္တံ၊ များသည်၏ အဖြစ်ကို။ (ဝေဒိတဗ္ဗံ။) အကုသလကမ္မဿ စ၊ ၏လည်းကောင်း။ မစ္ဆရိယာဒီဟိ၊ တို့ဖြင့်လည်းကောင်း။ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ စ၊ တို့ဖြင့်လည်းကောင်း။ ပုထုတ္တံ (ဝေဒိတဗ္ဗံ)။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာ ကုသလကမ္မဿ။ပ။ ပုထုတ္တံ၊ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သနည်း။) ဟိ (ယသ္မာ)။ ဗ ဟုပ္ပကာရတာ၊ များသောအပြားရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။ ပုထုတ္တံ၊ ပုထုတ္တ တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ကုသလကမ္မဿ။ပ။ဝေဒိ တဗ္ဗံ။)
အန္နဒါနာဒိဝသေန၊ ထမင်းအလှူ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ (အာဒိဖြင့် ပါနဒါန စသော ကျန်၉-ပါးတို့ကို ယူ။) ဒါနာဒီနံ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ ပါဏာတိပါတဝိရတိအာဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ ကာယသုစရိတာဒီနံ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ အာဝါသမစ္ဆရိယာဒိဝသေန၊ အာဝါသမစ္ဆရိယ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ မစ္ဆရိယာဒီနံ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ ကာယဒုစ္စရိတာ ဒီနဉ္စ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ ပဘေဒေါ၊ တစ်ခုတစ်ခုသောအစု၏ ကွဲပြားခြင်းကို။ (ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ကသ္မာ အန္နဒါနာဒိဝသေန။ပ။ ဝေဒိတဗ္ဗော။)
ဟိ(ယသ္မာ)။ ဧကေကဿ၊ တစ်ခုတစ်ခုသော။ ပကာရဿ၊ အမျိုးအစား၏။ ဘေဒေါ၊ အပြားသည်။ ဘေဒေါ၊ ပဘေဒတည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အန္နဒါနာဒိဝသေန။ပ။ဝေဒိတဗ္ဗော။) [သစ်ကိုင်း အခက်မကြီးမှ အခက်ငယ်တွေဖြာ၍ ကွဲပြားခြင်းမျိုးကို "ပဘေဒ"ဟု ဆိုသည်။]
တထာ တထာ၊ ထိုထိုကုသိုလ်, အကုသိုလ်,ဒါန, မစ္ဆရိယစသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (ကုသလာကုသလဝသေန စသည်ကို ကြည့်၍ ပေးသည်။) ဝ၀တ္ထိတတာ၊ အသီးအသီး ပိုင်းခြား၍ ထားအပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။ နိစ္ဆိတတာ၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။ နာနတ္တာဒီနံ၊ နာနတ္တ အစရှိသည် တို့ကို။ (အာဒိဖြင့် ပုထုတ္တ, ပဘေဒတို့ကို ယူ။) ဝဝတ္ထာနံ၊ အသီးအသီး ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်ခြင်းမည်၏။
ဧတေနုပါယေန၊ ဖြင့်။ လိင်္ဂနာနတ္တာဒီနိ၊ လိင်္ဂနာနတ္တ အစရှိသည်တို့ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာဧတေနုပါယေန။ ပ။ဝေဒိတဗ္ဗာနိ) ဟိယသ္မာ။ ကမ္မနာနတ္တာဒီဟိ၊ တို့ကြောင့်။ တာနိ၊ ထို လိင်္ဂနာနတ္တ အစရှိသည်တို့သည်။ နိဗ္ဗတ္တာနိ၊ ဖြစ်ရကုန်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဧ တေနုပါယေန။ ပ။ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။)
ပစ္စုပ္ပန္နဿ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော။ လိင်္ဂဿ၊ အသွင်သဏ္ဌာန်၏။ ကမ္မတော၊ အတိတ်ကံကြောင့်။ ပဝတ္တိံ၊ ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း။ တဒနုက္ကမေန၊ ထိုအစဉ်အားဖြင့်။ ပစ္စုပ္ပန္နကမ္မဿ၊ ၏။ နိပ္ဖတ္တိဉ္စ၊ ပြီးစီးပုံကိုလည်းကောင်း။ ဒဿေတွာ၊ ပြပြီး၍။ တတော၊ ထို ပစ္စုပ္ပန်ကံကြောင့်။ အနာဂတ။ ပ။ ဒဿနေန၊ အနာဂတ်ဖြစ်သော လိင်္ဂနာနတ္တ အစရှိသည်တို့၏ ပြီးစီးပုံကို ပြခြင်းဖြင့်။ သံသာရံ၊ သံသရာကို။ ဃဋေန္တော၊ ဆက်စပ်တော်မူလိုသည်။ (ဟုတွာ။) ကမ္မနာနာကရဏံ ပဋိစ္စာတိအာဒိံ၊ ကို။ အာဟ။ [ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါတို့ကို ပြလို၍ တတ္ထစသည်မိန့်။]
တတ္ထ၊ ထိုကမ္မ လိင်္ဂ စသည်တို့တွင်။ ပုရိမေန၊ ရှေ့ဖြစ်သော။ ကမ္မဝစနေနေ၊ ကမ္မသဒ္ဒါဖြင့်။ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာ၊ တို့ကို။ (ဂဟိတာ။) လိင်္ဂါဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝိညာဏာဒီနိ၊ ကုန်သော။ ဘဝပရိယောသာနာနိ၊ ဘဝအဆုံးရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါတို့ကို။ (ဂဟိတာနိ။) ဂတိအာဒိဝစနေန၊ ဂတိ အစရှိသော သဒ္ဒါဖြင့်။ (အာဒိဖြင့် ဥပပတ္တိ စသည်ကိုယူ။) ဇာတိ ဇရာ မရဏာနိ၊ တို့ကို။ ဂဟိတာနိ၊ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ။
တတ္ထ၊ ထို ဂတိ စသည်တို့တွင်။ နိရယာဒယော၊ ကုန်သော။ ပဉ္စ၊ ကုန်သော။ ဂတိယော၊ ဂတိတို့ကို။ ဂတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။ တာသံ၊ ထို ဂတိတို့၏။ နာနာကရဏံ၊ သည်။ အပဒါဒိ ဘာဝေါ၊ အပဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်သည်။ (ဟောတိ။)
ဟိ၊ မှန်။ တစ်နည်း-ကသ္မာ တာသံ။ ဟောတိ၊ နည်း။ ဟိ(ယသ္မာ)။ တာ၊ ထို ဂတိတို့သည်။ တထာ၊ ထို အပဒ အစရှိသော အပြားအားဖြင့်။ ဘိန္နာ၊ ပြားကုန်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (တာသံ။၀။ဟောတိ။) ဂေါမဟိံသာဒိ။ပ။
ဥပပတ္တိယော၊ နွား ကျွဲ အစရှိသောဇာတ်, ခတ္တိယ အစရှိသောဇာတ်, စာတုမဟာရာဇ် အစရှိသော ဇာတ်တို့ကို။ ဥပပတ္တီတိ၊ ဟူ၍။ (ဝုစ္ဆန္တိ။) [ဂေါမဟိံ သာဒိဖြင့် နတ်ဇာတ်ကိုပြသည်။] တာသံ၊ ထို ဥပပတ္တိတို့၏။ နာနာကရဏံ၊ သည်။ ဥစ္စာဒိတာ၊ ဥစ္စ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်သည်။ (ဟောတိ။)
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း ကသ္မာ တာသံ။ပ။ ဟောတိ၊ နည်း။) ဟိ (ယသ္မာ)။ ခတ္တိယော ဧဝ၊ ခတ္တိယသည်ပင်။ (ခတ္တိယချင်း တူပါလျက်။) ဧကစ္စော၊ အချို့ ခတ္တိယသည်။ [မဓု၌ "ဧဝ" ကို ဧကစ္စော နောင် ထိုင်စေလို၏၊ အာဘော်ကျမည်မထင်။] ကုလ။ပ။ ဒီဟိ၊ အမျိုး,စည်းစိမ်,အစိုးရသူ၏အဖြစ် အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဥစ္စော၊ မြင့်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဧကစ္စော၊ သည်။ (ကုလ။ပ။ ဒီဟိ၊ တို့ဖြင့်။) နီစော၊ နိမ့်သည်။ (ဟောတိ။)
တေဟိ ဧဝ၊ ထို ကုလ အစရှိသည်တို့ဖြင့်ပင်။ ဟီနတာယ၊ ယုတ်ညံ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဟီနော၊ ဟီနသည်။ (ဟောတိ။) ပဓာနဘာဝံ၊ ပြဋ္ဌာန်းသည်၏ အဖြစ်သို့။ နီတတာယ၊ ဆောင်အပ်သည် ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ပဏီတော၊ ပဏီတ သည်။ (ဟောတိ။) [ပဏီတောကို "ပ+ဏီတော"ဟု ခွဲ၍ "ပ" ကို "ပဓာနဘာဝံ"ဟု လည်းကောင်း၊ "ဏီတော"ကို "နီတတာယ"ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်၏။ ပ(ပြ)ဥပသာရကြောင့် န-ကို ဏ- ပြန်စေရသည်။] အနုတာယ၊ ကြွယ်ဝသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သုဂတော၊ ချမ်းသာသို့ ရောက်သူသည်။ (ဟောတိ။) ဒလိဒ္ဒတာယ၊ ဆင်းရဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒုဂ္ဂတော၊ ဒုက္ခသို့ ရောက်သူသည်။ (ဟောတိ။)
ဝါ၊ တစ်နည်း။ ကုလဝသေန၊ ဖြင့်။ ဥစ္စနီစတာ၊ ဥစ္စ နီစ-၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ ဣဿရိယဝသေန၊ အစိုးရသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ရာထူးဌာနန္တ ရ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဟီန ပဏီတတာ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဘောဂဝသေန၊ ဖြင့်။ သုဂတဒုဂ္ဂတတာ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ၏။
သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏတာတိ၊ ဟူသောစကားကို။ သြဒါတ။ပ။ ဝသေန၊ ဖြူသောအဆင်း ရွှေသောအဆင်း အစရှိသော အဆင်း၏ စင်ကြယ်ခြင်း မစင်ကြယ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
သုဇာတ ဒုဇ္ဇာတတာတိ၊ ကို။ နိဂြောဓ။ပ။ ပရိဏာဟေဟိ၊ ပညောင်ပင်ဝန်းကဲ့သို့ ဝန်းဝိုင်းသော ကိုယ်ရှိသူ အစရှိသော အရပ်အလုံးတို့ဖြင့်။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ လက္ခဏေဟိ၊ လက်ခြေစသော ရုပ်လက္ခဏာတို့ဖြင့်။ အတ္တ။ပ။ ဝသေန၊ အတ္တဘော၏ ပြည်စုံသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည်၏အဖြစ် မပြည့်စုံသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည်၏အဖြစ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ (ဝုတ္တံ။)
သုသဏ္ဌိတဒုဿဏ္ဌိတတာတိ၊ ကို။ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ၊ တို့၏။ သဏ္ဌာနဝသေန၊ ဖြင့်။ (ဝုတ္တံ၊ ပြီ။)
အပရမ္ပိ၊ အခြားလည်းဖြစ်သော။ ယထာ ဝုတ္တဿ၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော။ ("ဒေဝမနုဿနိရယတိရစ္ဆာနဘေဒါသု ဂတီသု ကမ္မလိင်္ဂသညာဝေါ ဟာရာဒိဘေဒံ အဇ္ဈတ္တိကံ" စသည်ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသော) ။ အဇ္ဈတ္တိက စိတ္တဿ၊ အဇ္ဈတ္တိက ဆန်းကြယ်သော အကျိုး၏။ စိတ္တကတ ဘာဝသာဓကံ၊ စိတ်သည် ပြုအပ်သည်၏အဖြစ်ကို ပြီးစေတတ်သော။ ကမ္မတောတိ အာဒိ၊ သော။ သုတ္တံ၊ ကို။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
ဟိ၊ မှန်။ ကမ္မံ၊ ကံသည်။ စိတ္တတော၊ စိတ်ကြောင့်။ နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တတော၊ ထို ကံကြောင့်။ နိပ္ဖဇ္ဇမာနံ၊ ပြီးစီးသော။ သဗ္ဗမ္ပိ၊ သော။ စိတ္တံ၊ ဆန်းကြယ်သော အကျိုးကို။ စိတ္တကတမေဝ၊ အရင်းခံစိတ်သည် ပြုအပ်သည်သာ။ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။ သာဓေတိ၊ ပြီးစေ၏။
ကမ္မနိဗ္ဗတ္တတော၊ ကံကြောင့် ဖြစ်သော။ လိင်္ဂတော၊ လိင်ကြောင့်။ ဝတ္တမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်သော။ လိင်္ဂသညာ၊ လိင်ကြောင့်ဖြစ်သော သညာတို့သည်။ မူလကာရဏတော၊ မူလအကြောင်းဖြစ်သော။ ကမ္မတော၊ ကံကြောင့်လည်းကောင်း။ အာသန္နကာရဏတော၊ နီးကပ်သော အကြောင်းဖြစ်သော။ လိင်္ဂတော စ၊ လိင်ကြောင့် လည်းကောင်း။ ပ၀တ္တာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကမ္မတော။ပ။ ပဝတ္တရေတိ၊ ဟူ၍။ အာဟ။ ["ကမ္မတော လိင်္ဂတော စေဝ၊ လိင်္ဂသညာ ပဝတ္တရေ"၏ အဖွင့်ဖြစ်သောကြောင့် "ပဝတ္တာဟောန္တိ"ဟု ဗဟုဝုစ်ရှိသင့်မည် ထင်သည်။]
အထဝါ၊ ကား။ လိင်္ဂဉ္စ၊ အသွင်သဏ္ဌာန်လည်း။ သညာ စ၊ အမှတ် အသားလည်း။ လိင်္ဂသညာ၊ တို့။ တာ၊ ထို အသွင်သဏ္ဌာန် အမှတ်အသားတို့သည်။ ယထာသင်္ချံ၊ အစဉ်အတိုင်း။ ကမ္မတော၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ လိင်္ဂတော စ၊ လိင်ကြောင့် လည်းကောင်း။ ပဝတ္တရေ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ဣတိ အတ္ထော။
သညာတော ဘေဒံဂစ္ဆန္တီတိ၊ ကား။ တေ ဓမ္မာ၊ ထို တရားတို့သည်။ ဣတ္ထိ ပုရိသာဒိလိင်္ဂသညာတော၊ ဣတ္ထိ ပုရိသ အစရှိသော အသွင်သဏ္ဌာန်, အမှတ်အသားကြောင့်။ ဣတ္ထိပုရိသာဒိဝေါဟာရဘေဒံ၊ ဣတ္ထိ ပုရိသ အစရှိသော ဝေါဟာရ၏ ကွဲပြားခြင်းသို့။ ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။ တထာ တထာ၊ ထိုထို ဣတ္ထိ ပုရိသ အစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဝေါဟရိတဗ္ဗာ၊ ခေါ်ဝေါ်ထိုက်ကုန်၏။ ဣတိ အတ္ထော။
ဣမာယ ဂါထာယ၊ ဤ ပထမ ဂါထာဖြင့်။ အတီတပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝသေန၊ အတိတ်ကာလ ပစ္စုပ္ပန်ကာလဖြစ်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ စိတ္တကတံ၊ စိတ်သည်ပြုအပ်သော။ စိတ္တံ၊ ဆန်းကြယ်သော အကျိုးကို။ ဒဿိတံ၊ ပြီ။ [ကမ္မတောဖြင့် အတိတ်ကံကို ပြ၏။ လိင်္ဂသညာ-စသည်ဖြင့်ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးကို ပြ၏။ ထို့ကြောင့် "အတီတ။ပ။ဝသေန"ဟုဆိုသည်။]
လောကော ဧဝ၊ သတ္တဝါအပေါင်းသည်ပင်။ ပဇာတတ္တာ၊ ကံကြောင့် အပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ပဇာ၊ ပဇာမည်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ပစ္ဆိမပါဒေါ၊ ကမ္မုနာ ဝတ္တတီပဇာ-ဟူသော နောက်ပါဒကို။ ပုရိမပါဒဿ၊ ကမ္မုနာ ဝတ္တတိ လောကော-ဟူသော ရှေ့ပါဒ၏။ ဝိ၀ရဏံ၊ ဖွင့်ကြောင်းစကားဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ရထဿ၊ ရထား၏။ (လှည်း၏။) အာဏီ၊ နားပန်းစောင့်မယ်နသည်။ နိဗန္ဓနာ၊ ဘီးမကျွတ်အောင် ဖွဲ့ထားတတ်သည်။ (ဟောတိ) ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ သတ္တလောကရထဿ၊ သတ္တလောက ဟူသော ရထား၏။ ကမ္မံ၊ ကံသည်။ နိဗန္ဓနံ၊ အဖွဲ့သည်။ (ဟောတိ။) ဣတိ၊ သို့။ ဥပမာသံသန္ဒနံ၊ ဥပမာနကို ဥပမေယျနှင့် ရောနှောခြင်းကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
စ၊ ဆက်။ ဣမာယ ဂါထာယ၊ ဤ ဒုတိယဂါထာဖြင့်။ အဒ္ဓဒွယဝသေန၊ အတိတ် ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့် ၂-ခု အပေါင်း၏အစွမ်းဖြင့်။ စိတ္တဿ၊ ဆန်းကြယ်သော အကျိုးတရား၏။ ကမ္မဝိညာဏကတတာ၊ ကမ္မဝိညာဉ်သည် ပြုအပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿိတာ။
ကိတ္တိန္တိ၊ ကား။ ပရမ္မုခါ၊ မျက်ကွယ်၌။ ကိတ္တနံ၊ ပြောဆို ချီးမွမ်းခြင်းကို။ ပတ္ထဋယသတံ၊ ပျံ့နှံ့သော ကျော်စောခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။ (လဘတေ၌ စပ်။)
ပသံသန္တိ၊ ကား။ သမ္မုခါ၊ မျက်မှောက်၌။ ပသံသနံ၊ ချီးမွမ်းခြင်းကို။ ထုတိံ၊ ချီးမွမ်းခြင်းကို။ (လဘတေ။)
ကမ္မနာနာကရဏန္တိ၊ ကား။ ကမ္မတော၊ ကံကြောင့်။ နိဗ္ဗတ္တ နာနာကရဏံ၊ ဖြစ်သောအကျိုး၏ အထူးကို။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ ကမ္မဇေဟိ၊ ကံကြောင့်ပြစ်သော အကျိုးတို့ဖြင့်။ အနုမိယမာနံ၊ မှန်းဆ၍သိအပ်သော။ ကမ္မဿေဝ၊ ကံ၏ပင်။ နာနာကရဏံ၊ ကို။ (ဝိဒိတွာ၌ စပ်။)
ကမ္မဿကာတိ၊ ကား။ ကမ္မဿယာ၊ ကံဟူသော မှီရာရှိကုန်၏။
ကမ္မဿ၊ ကံ၏။ ဒါယံ၊ အမွေကို။ တေန၊ ထို ကံသည်။ ဒါတဗ္ဗ၊ ပေးထိုက်သော အမွေကို။ အာဒိယန္တိ၊ ယူကြရကုန်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကမ္မဒါယာဒါ၊ တို့မည်၏။ ဧတေသံ၊ ဤ သတ္တဝါတို့၏။ (ယောနိ-၌ စပ်။)
အန္ဓဇာဒီနံ၊ အန္ဓဇ အစရှိကုန်သော။ ယောနီနံ စ၊ ယောနိတို့၏လည်း။ ကမ္မတော၊ ကံကြောင့်။ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ၊ ဖြစ်ရကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ကမ္မမေဝ၊ ကံသာလျှင်ဖြစ်သော။ ယောနိ၊ အကြောင်းသည်။ အတ္တဘာဝ ပဋိလာဘနိမိတ္တံ၊ အတ္တဘောကိုရခြင်း၏ အကြောင်းသည်။ (အတ္ထိ) ဣတိ။ ကမ္မယောနီ၊ တို့မည်၏။
ဧတေသံ၊ ဤသတ္တဝါတို့၏။ ဗန္ဓနဋ္ဌေန၊ ဖွဲ့တတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကမ္မံ၊ ကံဟူသော။ ဗန္ဓု၊ ဆွေမျိုးသည်။ (အတ္ထိ။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကမ္မဗန္ဓူ၊ တို့မည်၏ ။
စိတ္တဿာတိ၊ ကား။ ကမ္မဝိညာဏဿ၊ ကမ္မဝိညာဉ်၏။ [စိတ္တဿ၌ စိတ္တသဒ္ဒါ၏ ဝိစိတြာနက် ယူမည်စိုး၍လည်းကောင်း။ စိတ်အားလုံးကို ယူရမည် စိုး၍လည်းကောင်း "ကမ္မဝိညာဏဿ"ဟု ဖွင့်သည်။ စိတ်ဟူသောအနက်ကိုယူပါ၊ စိတ်အားလုံးတွင် ကမ္မဝိညာဉ်ဟူသော ကုသိုလ် အကုသိုလ်စိတ်ကို ယူပါ-ဟူလို။]
ပန၊ စက်။ တဿ၊ ထိုစိတ်၏။ အလဒ္ဓေါကာသတာ၊ မရအပ်သော အခွင့်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။ အညေန၊ သော၊ ကမ္မေန၊ ကံသည်။ ပဋိဗာဟိတတ္တာ၊ တားမြစ်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ တဒဝိပစ္စနောကာသေ၊ ထိုကံ၏ အကျိုးမပေး နိုင်ရာအရပ်၌။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ကံကိုပြုခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ စ၊ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ၊ ထင်ရှားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။ အပရာပရိယ ဝေဒနိယကမ္မဝိညာဏံ၊ အပရာပရိယ ဝေဒနီယကံ ဟူသော ဝိညာဉ်ကို။ (ဒဋ္ဌဗ္ဗံ-၌ စပ်။) ကာလ။ပ။ ဝိကလတာယ၊ ကာလ, ဂတိ, ပယောဂ-အစရှိသော အတူတကွ အကျိုးကိုပြုလေ့ရှိသော အကြောင်းတို့၏ ချို့တဲ့ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အဝသေသပစ္စယဝေကလ္လံ၊ ကြွင်းသောအကြောင်းတို့မှ ချို့တဲ့၏ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။ [အပရာပရိယ ဝေဒနီယ ကမ္မဝိညာဏံနှင့် အဝသေသပစ္စ ယဝေကလ္လံသည် အရတူ၏။ ထို့ကြောင့် "ဝိကလံ" ရှိလျှင်ကောင်း၏။ သို့မဟုတ် "ဝိကလံယေဝဝေကလ္လံ"ဟု သွတ္ထ၌ ဏျပစ္စည်းသက်ပါ။]
ဧကစ္စစိတ္တန္တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ("ဧကစ္စစိတ္တကရုဏာ ဘာဝတော"၌ ဧကစ္စစိတ္တ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။) စိတ္တေန၊ ကမ္မဝိညာဉ် ဟူသော စိတ်သည်။ ကတ္တဗ္ဗ စိတြေ၊ ပြုထိုက်သော ဆန်းကြယ်သောအကျိုးတွင်။ (တချို့စာအုပ်များ၌ "ကတ္တဗ္ဗစိတြေန" ဟုရှိသည်၊ အနက်တူပင်။) ဧကစ္စဘူတံ၊ အချို့ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ တေန၊ ထို ကမ္မဝိညာဉ်ဟူသော စိတ်သည်။ ကတ္တဗ္ဗစိတြံ၊ ပြုထိုက်သော ဆန်းကြယ်သောအကျိုးကို။ အာဟ၊ ပြီ။ [ထိုစိတ်သည် ပြုထိုက်သောအကျိုးထဲက အချို့သော အကျိုးကို "ဧကစ္စစိတ္တ" ဟုခေါ်သည်။]
အနုဘဝိတွာ၊ ခံစားပြီး၍လည်းကောင်း။ ဘဝိတွာ စ၊ ဖြစ်ပြီး၍ လည်းကောင်း။ အပဂတံ၊ ကင်းပြီးသောသင်္ခတတရားသည်။ ဘူတာပဂတံ၊ မည်၏။
ဟိ၊ မှန်။ အနုဘူတဘူတာ၊ ခံစားပြီးသောတရား ဖြစ်ပြီးသောတရားတို့ကို။ ဘူတတာ သာမညေန၊ ဘူတ၏အဖြစ်ဖြင့် တူသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဘူတသဒ္ဒေန၊ ဘူတသဒ္ဒါ တစ်ခုတည်းသည်။ ဝုတ္တာ၊ ဟောအပ်ကုန်ပြီ။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာ အနုဘူတဘူတာ။ပ။ ဝုတ္တာ။ ဣတိဝိညာယတိ။) ဟိ (ယသ္မာ။) သာမညမေဝ၊ ဘဝနကြိယာ သမညကိုသာ။ (အနုဘဝနနှင့်လည်းကောင်း၊ ဘဝနနှင့်လည်းကောင်း ဆိုင်သော သာမညဘဝနကြိယာကိုသာ။ ဘူတတ္ထသင်္ခါတံ သာမညံ ဧဝ။-မဓု။) ဥပသဂ္ဂေန၊ အနု ဥပသာရသည်။ ဝိသေသီယတိ၊ အထူးပြုအပ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အနုဘူတဘူတာ။ပ။ ဝုတ္တာ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ။)
စ၊ ဆက်။ အနုဘူတ-သဒ္ဒေါ၊ ကို။ ကမ္မဝစနိစ္ဆာဘာဝတော၊ ကံအနက်ကို ဆိုခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ အနုဘဝကဝါစကော၊ ခံစားတတ်ဟူသောအနက်ကို ဟော၏ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။ [အနုဘူတ-သဒ္ဒါသည် "ခံစားအပ်"ဟူသော ကံအနက်ကို များသောအားဖြင့် ဟောသော်လည်း ဤနေရာ၌ ကတ္တားအနက်ဟော ဟု မှတ်ပါ။]
**၁။ ဝိကပ္ပ။ပ။အနုဘဝတိ**။ ။ "အာရမ္မဏရသံ အနုဘဝိတွာ နိရုဒ္ဓံ- အနုဘူတာပဂတ သင်္ခါတံ ကုသလာကုသလံ"ဟု အဋ္ဌကထာဆိုရာ၌ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့သာ အာရုံ၏ အရသာကို ခံစားကြပါသလော။ ဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော ဝိပါက်ကြိယာတို့ကား အဘယ့်ကြောင့် အာရုံ၏အရသာကို မခံစားကြပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဝိကပ္ပ။ပ။ အတိသန္တ ဝုတ္တိတ္တာ" ဟု မိန့်သည်။ "ဝိကပ္ပဂါဟ-အာရုံကို ကြံကြံဖန်ဖန်ယူခြင်း"ဟူသည် အနိဋ္ဌာရုံ ဖြစ်သော သားကလေးကိုပင် မိခင်၏ မေတ္တာစိတ် သို့မဟုတ် လောဘစိတ်ဖြင့် ဣဋ္ဌာရုံ အဖြစ်ဖြင့်ယူနိုင်ခြင်း၊ ဣဋ္ဌာရုံကိုလည်း ရန်သူက ဒေါသစိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ယောဂီတို့က ဝိပဿနာစိတ်ဖြင့် လည်းကောင်း အနိဋ္ဌာရုံ အဖြစ်ဖြင့် ယူနိုင်ခြင်းတည်း။ ထိုသို့ယူမှုသည်ရာဂ-စသော စေတသိက်၏အစွမ်း၊ အလောဘ-စသော စေတသိက်တို့၏ အစွမ်းဖြစ်ရကား ထို စေတသိက် တို့နှင့် ယှဉ်ကြသော အကုသိုလ် ကုသိုလ်စိတ်တို့သာ ထိုသို့ယူမှုကို ပြုနိုင်ကြ၏။ ထိုသို့ ယူခြင်းကိုပင် ထိုအာရုံ၏ ဣဋ္ဌ-အနိဋ္ဌ အရသာကို ခံစားခြင်း အနုဘူတဟု ဆိုသည်။ [တဗ္ဗိ ပက္ခေဟီတိ-အလောဘာဒီဟိ။-မဓု။] ဝိကပ္ပဂါဟဝသေန၊ အာရုံကို ကြံကြံဖန်ဖန် ယူခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။ ရာဂါဒီဟိ၊ ရာဂ-အစရှိသော အကုသိုလ် စေတသိက်တို့ကြောင့်လည်းကောင်း။ တဗ္ဗိပက္ခေဟိ စ၊ ထို ရာဂ-စသည်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အလောဘစသော စေတသိက်တို့ကြောင့်လည်းကောင်း။ အကုသလံ၊ အကုသိုလ်သည် လည်းကောင်း။ ကုသလဉ္စ၊ သည်လည်းကောင်း။ အာရမ္မဏရသံ၊ အာရုံ၏အရသာကို။ အနုဘဝတိ၊ ခံစားတတ်၏။ ဝိပါကော၊ ဝိပါက်သည်။ (အာရမ္မဏရသံ။) န(အနုဘဝတိ)၊ နိုင်။ (ကသ္မာ။) ကမ္မဝေဂက္ခိတ္တတ္တာ၊ ကံအဟုန်သည် ပစ်ချအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ကိရိယာပိ၊ ကြိယာ သည်လည်း။ (အာရမ္မဏရသံ) န (အနုဘဝတိ)၊ (ကသ္မာ။) အဟေတုကာနံ၊ အဟိတ်ကြိယာစိတ်တို့၏။ အတိဒုဗ္ဗလတာယ၊ အလွန် အားမရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ခီဏ ကိလေသဿ၊ ကုန်ပြီးသောကိလေသာရှိသော။ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝတော **၁။ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝတော**။ ။ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ရူပါရုံစသော အာရုံ ၆-ပါးကို အာရုံ ပြုရာ၌ ဣဋ္ဌာရုံဖြစ်စေကာမူ လောဘဘက်သို့လည်း မကျရောက်အောင်၊ အနိဋ္ဌာရုံ ဖြစ်စေကာမူ ဒေါသဘက်သို့လည်း မကျရောက်အောင် အသင့်အားဖြင့် ရှုတတ်၏။ အာရုံ ၆-ပါး၌ ထိုသို့ရှု နိုင်သော ဥပေက္ခာ ၆-မျိုးကို "ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ"ဟု ခေါ်၏။ [ ဆ+အင်္ဂါနိ ယဿာတိ ဆဠင်္ဂါ စ+သာ+ဥပေက္ခာ စာတိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ။] ထိုဆဠင်္ဂုပေက္ခာရှိသော ရဟန္တာတို့၏ ကြိယာစိတ်သည် အလွန်ငြိမ်သက်သော ဖြစ်ခြင်း ရှိသောကြောင့် အာရုံ၏ အရသာကို ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့ကဲ့သို့ မခံစားကြတော့။ ၊ ဆဋ္ဌင်္ဂုပေက္ခာရှိသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ၊ ဖြစ်ရကုန်သော်။ သဟေတုကာနံ၊ သဟိတ် ကြိယာစိတ်တို့၏။ အတိသန္တ ဝုတ္တိတ္တာ စ၊ အလွန်ငြိမ်သက်သောဖြစ်ခြင်း ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်းတည်း။
**၂။ ဧတ္ထ စ။ပ။ဝုတ္တံ**။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ ဘူတာပဂတုပ္ပန္နကို ပြရာဝယ် "အာရမ္မဏရသံ။ပ။ ကုသလာ ကုသလံ"ဟုလည်းကောင်း၊ "ဥပ္ပါဒါဒိတ္တယံ။ပ။ သေသသင်္ခတဉ္စ"ဟုလည်းကောင်း အဘယ်ကြောင့် ၂-နည်းပြသနည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဧတ္ထစ" စသည်မိန့်။ ဝဒန္တ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော သင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုအားဖြင့် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကိုသာ "ဘူတာပဂတ"ဟု ဆိုလို၏။ ထိုအလိုအတိုင်း ပထမနည်းကို ဆိုထားသည်-ဟူလို။ ["ဝတ္ထု- ဝဒန္တ ပုဂ္ဂိုလ်၏+အဓိပ္ပာယ-အလို"ဟူသည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်၏ အဗျာကတထက် လွန်ကဲသော ခံစားခြင်း အခြင်းအရာကို ဆိုလိုခြင်းတည်း။] စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤနည်း ၂-ပါးတို့တွင်။ (အနုဘူတာ ပဂတ၊ ဘူတာပဂတဟူသော နည်း ၂-ပါးတို့တွင်။) ပုရိမနယေ၊ ၌။ ကုသလာ ကုသလမေ၀၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ်စိတ်ကိုသာ။ ဝတ္တု၊ ဝဒန္တ ပုဂ္ဂိုလ်၏။ (ဝတ္ထု ဟုရှိသည်ကား- မကောင်း။) အဓိပ္ပာယဝသေန၊ အလို၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဘူတာပဂတန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ **၃။ ယံ ဥပ္ပန္နာနံ။ပ။ဝုတ္ထာ**။ ထို ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို "ဥပ္ပန္န"ဟု ယူထားသော (ဟောထားသော) ပါဠိတော် ရှိပါ၏လော-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ယံ။ပ။ဝုတ္တာ"ဟု မိန့်သည်။ "ဥပ္ပန္နာနံ အကုသလာနံ။ပ။ဌိတိယာ"ဟူသော သမ္မပ္ပဓာန် ပါဠိတော်များ၌ အတိတ် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို "ဥပ္ပန္န"ဟု ယူ၍ ထို အကုသိုလ်နှင့်တူသော အနာဂတ်အကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ထို ကုသိုလ်နှင့်တူသော အနာဂတ်ကုသိုလ်၏ တည်တံ့ တိုးပွားခြင်းကိုလည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်။ ဤပါဠိတော်ကိုထောက်၍ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို "ဥပ္ပန္န"ဟု သုံးစွဲရိုးရှိကြောင်း သိနိုင်ပါသည်-ဟူလို။ ၊ ယံ၊ ယင်းကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို။
ဥပ္ပန္နာနံ။ ပ။ ဌိတိယာတိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ဥပ္ပန္နန္တိ၊ ဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ယူတော်မူ၍။ တံသဒိသာနံ၊ ထို ဥပ္ပန္န အကုသလ, ဥပ္ပန္နကုသလနှင့်တူကုန်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ပဟာနံ၊ ပယ်ခြင်းကို လည်းကောင်း။ ဝုဒ္ဓိ စ၊ တိုးပွားခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ["အကုသလ ပဟာန, ကုသလဝုဒ္ဓိ"ဟု ယထာသင်္ချနည်းအားဖြင့် ယူပါ။] **၁။ ပစ္ဆိမ။ပ။အဓိပ္ပါယေန**။ ။ နောက်နည်း၌ကား တိုက်ရိုက် ယူအပ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်မှတစ်ပါးသော တရားစုကိုလည်းကောင်း။ သင်္ခတဉ္စ၌ စ-သဒ္ဒါဖြင့် ယူအပ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကိုလည်းကောင်း၊ (ဤအားလုံးသော သင်္ခတ တရားစုကို) ဘူတာပဂတအဖြစ် (ဘူတာပဂကနာမည်)ဖြင့် ဆိုလို။ ထို့ကြောင့် ပစ္ဆိဓဝိကပ်ကို သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ ဆိုသည်။ ["ဘူတာပဂတဘာဝေန + အဘိဓာနံ၊ ဆိုခြင်း။ ဘူတာပဂတဘာဝါဘိဓာနေ၊ ၌ + အဓိပ္ပာယော၊ ကျမ်းဆရာ၏ အလိုတည်း။ ဘူတာ။ပ။အဓိပ္ပာယော"ဟု ပြု။ မဓု၌ကား တစ်မျိုး ဝစနတ္ထပြု၏။] ပစ္ဆိမ နယေ၊ပန၊ ၌ကား။ စသဒ္ဒေန၊ ဖြင့်။ ကုသလာ ကုသလဉ္စ၊ ကိုလည်း။ အာကဍ္ဎိတွာ၊ ငင်၍။ ဘူတာ။ ပ။ ဓိပ္ပာယေန၊ ဘူတာပဂတ အဖြစ်ကို ဆိုလိုခြင်းကြောင့်။ သဗ္ဗံ၊ သော။ သင်္ခတံ၊ သင်္ခတ တရားကို။ (ကုသိုလ် အကုသိုလ်နှင့် တကွသော သင်္ခတ တရားကို။) ဝုတ္တံ၊ (ဘူတာပဂတ)ဟု ဆိုအပ်ပြီ။
ဝိပစ္စိတုံ၊ မှည့်ရင့်ခြင်းငှာ။ (အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ။) သြကာသ ကရဏ ဝသေန၊ အခွင့်ပြုခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဥပ္ပတိတံ၊ ခုန်ကျော်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်သော။ (အတိတ်ကံအများတွင် ဤကံတစ်ပါးသာ ထင်လာသည့်အတွက် အများထဲမှ ခုန်၍ ထွက်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်သော။) အတီတကမ္မဉ္စ၊ အတိတ်ကံကို လည်းကောင်း။ တတော၊ ထိုကံကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှာ။ အာရဒ္ဓေါ၊ အားထုတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော။ အနာဂတော၊ အနာဂတ်ဖြစ်သော။ ဝိပါကော စ၊ အကျိုးကိုလည်းကောင်း။ သြကာသကတုပ္ပန္နန္တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော။
ဥပ္ပန္နသဒ္ဒေန၊ ဥပ္ပန္နသဒ္ဒါနှင့်။ ဝိနာပိ၊ ကင်း၍လည်း။ ဝိညာယမာနံ၊ သိအပ်သော။ ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်ပြီးသော။ ယံ၊ အကြင်ကံသည်။ (အတ္ထိ။) တံ၊ ထိုကံကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ နာဟံ။ပ။ အာဒိ၊ စကားရပ်ကို။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။ [ဤ ဝါကျများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌာကထာ ဘာသာ ဋီကာ၌ အမေး အဖြေလုပ်၍ ပြထားပြီ။]
တာသု တာသု ဘူမီသူတိ၊ ကား။ မနုဿ။ပ။ သင်္ခါတေသု၊ လူနတ် အစရှိသူတို့၏ အတ္တဘောဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၌။
တသ္မိံ တသ္မိံ သန္တာနေ၊ ထိုထို ခန္ဓာအစဉ်၌။ အနုပ္ပတ္တိအနာပါဒိတတာယ၊ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့ မရောက်စေအပ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ အသမူဟတံ **၁။ အသမူဟတံ**။ ။ ဥပမာ-ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသည် သောတာပတ္တိမဂ် မဥပါဒ်မီက ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဘင်ခဏဝယ် ချုပ်သွားသော်လည်း နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့ မရောက်စေအပ်သေး၊ ထိုသို့ မရောက်စေအပ်သေးသည်၏အဖြစ်ဖြင့် မပယ်နုတ်အပ် သောကြောင့် "အသမူဟတ"ဟု ဆိုသည်။ အခြားကိလေသာများလည်း နည်းတူ။ ၊ မဂ်ဖြင့် မပယ်နုတ်အပ်သေးသော။ (အကုသလံ-၌ စပ်။)
စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤဘူမိလဒ္ဓုပ္ပန္နံ ဟူသော ပါဌ်၌။ လက္ခဘူမိကံ၊ ရအပ်သော ဘုံရှိသော အကုသိုလ်ကို။ ဘူမိလဒ္ဓန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ။ (ကိမိဝ၊ နည်း။) အာဟိတော၊ ဆောင်ယူအပ်သော။ ဝါ၊ ပူဇော်အပ်သော။ အဂ္ဂိ၊ မီးကို။ (အဂ္ဂိအာဟိတော **၂။ အဂ္ဂိအာဟိတော**။ ။ "အာဟိတောတိ အာဘတော (ဆောင်ယူအပ်သော) ဇာလိတောဝါ (တစ်နည်း-တောက်ပစေအပ် ငြှိထွန်းအပ်သော)"ဟု သုတ္တနိပါတ်ဓနိယသုတ် အဋ္ဌကထာ ဖွင့်၏။ ပထမနည် ပထမနည်း၌ "အာပုဗ္ဗ ဓာဓာတ်၊ ဓ-ကို ဟ၊ အာကို ဣပြု" ဟုသိစေ၏။ ဒုတိယနည်း၌ "အာ+ဟုဓာတ်" ဟု ဆိုလို၏။ ဟုဓာတ်သည် မီးပူဇော်ခြင်း အနက်ကိုလည်း ဟော၏။ဤပုဒ်၌ "အာဟိတော+အဂ္ဂိ"ဟု ဆိုလိုလျက် ဝိသေသနနောက်ချ၍ "အဂ္ဂိအာဟိတော"တစ်နည်း "အဂျာဟိတော"ဟု ဆိုအပ်သကဲ့သို့၊ ဤ၌လည်း "လဒ္ဓဘူမိ"ဟု ဆိုလိုလျက် "ဘူမိလဒ္ဓ"ဟု ဆိုထားသည်-ဟူလို။ တိ၊ အဂ္ဂိအာဟိတောဟူ၍။ ဝါ၊ အဂျာဟိတော ဟူ၍။ ဝုတ္တော) ဝိယ၊ တည်း။
စ၊ ဆက်။ သြကာသကတုပ္ပန္နသဗ္ဗေပိ၊ ၌လည်း။ ဧတေန၊ ဤ ကံသည်။ သြကာသော၊ အခွင့်ကို။ ကတော၊ ပြီ။ ဣတိ စ၊ ဤသို့လည်း ဖြစ်သော။ ဧတဿ၊ ဤဝိပါက်၏ အတွက်။ သြကာသော၊ ကို။ ကတော၊ ပြီ။ ဣတိ စ၊ သော။ ဒုဝိဓတ္ထေပိ၊ ၂-ပါး အပြားရှိသော အနက်၌လည်း။ ဧဝမေဝ၊ ဤ ဘူမိလဒ္ဓ အတူပင်။ ကတုသဒ္ဒဿ၊ ကတ သဒ္ဒါ၏။ ပရနိပါတော၊ နောက်၌ကျရောက်ခြင်းကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ [ဤဝါကျ အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာ အဓိပ္ပာယ်၌ ပြထားပြီ။]
သဗ္ဗဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။ အဝတ္တမာနမ္ပိ၊ ဖြစ်ဆဲ မဟုတ်ပါသော်လည်း။ ဂမိ ယစိတ္တံ၊ ခရီးသွားလိုသူ၏စိတ်ကို။ ပဋိပက္က ပစ္စဝေက္ကဏာယ၊ သွားခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ဆင်ခြင်ခြင်းအားဖြင့်။ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ၊ မခွါအပ်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဥပ္ပန္နန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
အန္တရဓာပေတီတိ၊ ကား။ ဝိက္ခမ္ဘိကာ၊ ပယ်ခွာတတ်သော။ အာနာပါနဿတိ၊ အာနပါနဿတိသည်။ ဝိက္ခမ္ဘေတိ၊ ပယ်ခွာနိုင်၏။
အန္တရာယေဝါတိ၊ ကား။ ဘူမိလဒ္ဓေ၊ ဘူမိလဒ္ဓ ကိလေသာသည်။ သဘူမိယံ၊ မိမိဖြစ်ရာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ၅-ပါး၌။ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နေ၊ မပြတ်စဲသေးမိ။ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ၊ ဖြတ်၍။ ဣတိ အတ္ထော။
အနတီတံ၊ အတိတ်လည်း မဟုတ်သော။ အနနာဂတံ၊ လည်းမဟုတ်သော။ ခဏတ္တယေကဒေသဂတမ္ပိ၊ ခဏ ၃-ပါးအပေါင်း၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ၌ ဖြစ်သည်လည်းဖြစ်သော။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ၊ ဥပါဒ်ဆဲစိတ်ကို။ ခဏတ္တယဂတန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ။
ဒေသနာယ၊ ဒေသနာတော်၏ ။ ပဓာနေန၊ ပဓာနအဖြစ်ဖြင့်။ ဂဟိတော၊ ယူအပ်သော။ အတ္ထော၊ အနက်ကို။ သီသန္တိ၊ သီသ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏ ။
ဟိ၊ မှန်။ ဒေသေတဗ္ဗံ၊ ဟောထိုက်သော။ လောကိယဓမ္မံ၊ လောကီတရားသို့။ ပတွာ ဒေသနာ၊ အစဉ်အားဖြင့်ရောက်၍။ ဒေသနာယ၊ ၏ ။ စိတ္တံ၊ စိတ်ဟူသော အနက်သည်။ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏ ။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ ဓမ္မသဘာဝံ **၁။ ဓမ္မသဘာဝံဝါ**။ ။ လောကီတရားဖြစ်သောစိတ် စေတသိက်တို့တွင် စိတ်သည် ပင်ကိုသဘာဝအတိုင်း အားဖြင့် စေတသိက်တို့ထက် ပြဋ္ဌာန်း၏။ ထို့ကြောင့် စိတ်၏ပင်ကို သဘောကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ "စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ"ဟု ဟောတော်မူသည်။ [ပထမနည်းဖြင့် ဒေသနာအရာ၌ ခေါင်းဆောင်ဟု ဆိုလို၏။ ဒုတိယနည်းဖြင့် ပင်ကို သဘောကိုအားဖြင့် ခေါင်းဆောင် ဟုဆိုလိုသည်။] ၊ စိတ်ဟူသော တရား၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခြင်း သဘောကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဧတံ၊ ဤ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဟူသောစကားကို။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
သဗ္ဗေပိ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ စိတ်စေတသိက်တရား တို့ကို။ အကုသလာတိ၊ တို့ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။
စေတနာ၊ စေတနာကို။ (အကုသလာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ပြီ။) ဣတိ၊ သို့။ ကေစိ၊ အချို့သော ပဒကာရ ဆရာတို့သည်။ (၀ဒန္တိ။)
ရာဂါဒယော၊ ကုန်သော။ ဧကန္တာကုသလာ၊ ဧကန် အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ (ဓမ္မာ၊ တရားတို့ကို။) အကုသလဘာဂိယာတိ၊ တို့ဟူ၍။ (ဝုတ္တာ။)
ဖဿာဒယောပိ၊ ကုန်သော။ (ပိဖြင့်ရာဂါဒယောကိုဆည်း။) တပ္ပက္ခိကာ၊ ထိုအကုသိုလ်၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။ (ဓမ္မာ၊ တရားတို့ကို။) အကုသလပက္ခိ ကာတိ(ဝုတ္တာ)။
မနော။ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ၊ ကား။ သဟဇာတော၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့နှင့်တကွ ဖြစ်သည်။ (သမာနော)ပိ၊ သော်လည်း။ ဝါ၊ ဖြစ်သည်လည်း ဖြစ်သော။ မနော၊ ကို။ (ဝုတ္တော-၌ စပ်။) ဝါ၊ သည်။ (ဟောတိ-၌ စပ်။) သမ္ပယုတ္တေ၊ သမ္ပယုတ် တရားတို့ကို။ သင်္ဂဏှိတွာ၊ သိမ်းကျုံး၍။ အဓိပတိဘာဝေန၊ အကြီးအကဲ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ (အဓိပတိပစ္စည်းကို မဆိုလို။ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းဖြင့် အကြီးအကဲဖြစ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။ ပဝတ္တမာနော၊ ဖြစ်လတ်သော်။ ပဌမံ ဥပ္ပန္နော ဝိယ **၂။ ဥပ္ပန္နော ဝိယ**။ ။ ဤ၌ ဝိယဖြင့်ဆိုသောကြောင့် "ပဌမံ ဥပ္ပန္နံ"ကို သဒိသူပစာဟု ကြံပါ။ ဤသို့ဥပစာ မကြံရသော တစ်နည်းကို ပြလို၍ "အနန္တရပစ္စယမနံဝါ"ဟု တစ်နည်းဖွင့်သည်။ အနန္တရပစ္စည်းတပ်သော ရှေးရှေးစိတ်သည် နောက်နောက် စိတ်စေတသိက်တို့၏ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သည်-ဟူလို။ ၊ ပထမ ဖြစ်သကဲ့သို့။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဧဝံ၊ ဤသို့ မနောတေသံ ဓမ္မာနံ ပထမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန)။ ဝုတ္တော၊ ပြီ။
သမ္ပယုတ္တာပိ၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကိုလည်း။ တဒနုဝတ္တနတာယ၊ ထိုစိတ်သို့ အစဉ်လိုက်ခြင်း ရှိကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အနွဒေဝ **၁။ အနွဒေဝ**။ ။ "အနုဒေဝ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပံ"ဟူသော မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပထမသုတ်၌ "အနုဒေဝ သဟေဝ, န ဝိနာ တေန ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော"ဟု အဋ္ဌကထာ၌လည်းကောင်း၊ "ဧတံဒွယံ အနုဒေဝ အနွာဂတမေဝ"ဟု ဋီကာ၌လည်းကောင်း ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် ဤ၌လည်း ထိုအတိုင်းပင် အနုကို သာအနက်ယူပါ။ မဓု၌ကား "အနွဒေဝါတိ ဧကန္တေနေဝ"ဟု ဖွင့်၏။ အဘိဓာန်(၁၁၇၄)၌လာသော အနက်တို့တွင် ဧကန္တအနက် မပါသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပြခဲ့သော သာဓကတို့နှင့် မညီသောကြောင့် လည်းကောင်းစဉ်းစားပါ။ အကုသလာဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။ [အကုသလာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တို့သည်။ အန္တဒေဝ၊ စိတ်နှင့်အတူတကွသာလျှင်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။ -ဤပါဠိသည်အဋ္ဌကထာ စာအုပ်များ၌ မပါ၊ ကျနေဟန်တူ၏။ သို့မဟုတ် ပါဠိတော်ရင်းမှ စုံအောင်ယူ၍ဋီကာပြသည်ဟု-သော်လည်း ကြံပါ။] ဝါ၊ တစ်နည်း။ အနန္တ ရပစ္စယမနံ၊ အနန္တရပစ္စည်းဖြစ်သော စိတ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမတာ၊ ကို။ ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
စိတ္တေန နီယတီတိ၊ ဟူသောစကားကို။ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏံ၊ အဘိသင်္ခါရမည် သော စေတနာနှင့်ယှဉ်သော ဝိညာဉ်ကို။ သန္ဓာယ အာဟ။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ တဏှာသမ္ပယုတ္တံ၊ တဏှာနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ကို။ (သန္ဓာယာဟ။)
ပဘဿရန္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ သဘာဝပဏ္ဍရတံ၊ သဘောအားဖြင့် ဖြူစင်သည်၏ အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယာဟ။
အရက္ခိတေတိ၊ ကား။ သတိယာ၊ သတိဖြင့်။ အနုနယပဋိဃာဒီဟိ၊ ရာဂ, ဒေါသ အစရှိသည်တို့မှ။ အရက္ခိတေ၊ အပ်သော်။ ရာဂါဒီဟိ၊ တို့ကြောင့်။ ဗျာပန္နေ၊ ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော်။ တေဟိ ဧဝ၊ ထို ရာဂ အစရှိသော တရားတို့သည်ပင်။ အဝဿုတေ၊ စိုစွတ်အပ်သော်။
စိတ္တဿ၊ ၏။ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘာဝ သာဓနေ၊ ပုဗ္ဗင်္ဂမ၏အဖြစ်ကို ပြီးစေခြင်း၌။ အညမညံ၊ သုတ်အချင်းချင်း။ ဗလဒါနဝသေန၊ အားပေးခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ("ဗလာဓာနဝသေန၊ အားထားခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်"ဟုလည်းရှိ၏။) သုတ္တာနုရက္ခဏံ၊ သုတ်အချင်းချင်းစောင့်ရှောက်ခြင်းကို။ (ဝေဒိတဗ္ဗံ။) **၂။ ဣဓဝါ။ပ။ဝေဒိတဗ္ဗံ**။ ။ ဤ အဋ္ဌကထာ၌ ဆောင်ပြအပ်သောစိတ်၏ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘာဝသာဓက သုတ်တို့သည် အာဘိဓမ္မိကပုဂ္ဂိုလ်တို့ သိအပ်ပြီးဖြစ်သည်မှာ ကြာမြင့်လှပြီဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုသုတ်တို့ကို မပျောက်ပျက်အောင် စောင့်ရှောက်ခြင်းကို "သုတ္တာနုရက္ခဏ"ဟု ဆိုသည်။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ ဣဓ၊ ဤအရာ၌။ ဥပသံဟဟာနံ၊ ဆောင်ယူအပ်ကုန်သော။ အာဘိဓမ္မိကေဟိ၊ အဘိဓမ္မာဆောင် ထေရ်တို့သည်။ ဝိညာတာနံ၊ သိအပ်ပြီးကုန်သော သုတ်တို့၏။ စိရကာလပ္ပဝတ္တိဝသေန၊ ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ (သုတ္တာနုရက္ခဏံ၊ ကို။) ဝေဒိတဗ္ဗံ။
ကတရပညံ တွန္တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားသည်။ န ပါဠိအာရုံဠှံ၊ ပါဠိတော်သို့ မတက်ရောက်။ (ပါဠိတော်၌ သင်္ဂါယနာ မတင်အပ်။) ဘဂဝါ၊ သည်။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ကတရပညံ တွံ ဘိက္ခု ဟူ၍။ ပုစ္ဆတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ အဋ္ဌကထာယမေဝ၊ ရှေးအဋ္ဌကထာ၌သာ။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ပညာ ပန ကိမတ္ထိယာတိ ဣဒံပိ၊ ဟူသော စကားတော်သည်လည်း။ ဧကံ၊ သော။ သုတ္တံ၊ သာဓက သုတ်တည်း။ (ပညာ၊ ပညာသည်။)
အဘိညတ္ထာ၊ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိခြင်း အကျိုးရှိ၏။ ပရိညတ္ထာ၊ ပိုင်းခြား၍သိခြင်းအကျိုးရှိ၏။ ပဟာနတ္ထာ၊ ပယ်ခြင်းအကျိုးရှိ၏။ ဣတိ၊ သို့။ တဿ၊ ထို ပြဿနာ၏။ ဝိဿဇ္ဇနံ၊ အဖြေသည်။ (ဟောတိ။)
သာတန္တိ၊ ဟူသောစကားကို။ သဘာဝဝသေန၊ သောမနဿဝေဒနာ၏ သဘော၏အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ [သောမနဿဝေဒနာက သာယာအပ်သော သဘောရှိသောကြောင့် "သဘာ၀၀သေန"ဟု ဆိုသည်။] မဓုရန္တိ၊ ကို။ မဓုရံဝိယ၊ ချိုမြိန်သော အရသာနှင့်တူ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဥပမာဝသေန (ဝုတ္တံ)။
ပေါနဗ္ဘ ဝိကာတိ၊ ကား။ ပုနဗ္ဘဝကရဏသီလာ၊ တစ်ဖန် ဘဝကိုပြုခြင်း အလေ့ရှိသော။ (ဘဝသစ်ကို ပြုလေ့ရှိသော။ ယာယံ တဏှာ-၌ စပ်။)

တတြ တတြ၊ ထိုထို အာရုံ၌။ ဝါ၊ ထို ထို ဘဝ၌။ အဘိနန္ဒနတော၊ အလွန်နှစ်သက်တတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ နန္ဒီ၊ နန္ဒီ မည်၏။ နန္ဒီဘူတော၊ နှစ်သက်တတ်သည် ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ရာဂေါ၊ စွဲမက်တတ်သော ရာဂတည်း။ နန္ဒိရာဂေါ၊ အလွန်နှစ်သက် စွဲမက်တတ်သော ရာဂ။ နန္ဒိရာဂဘာဝေန

၁။နန္ဒိရာဂဘာဝေန ။ ။ "နန္ဒိရာဂသဟဂတာ ဟူသော ပါဠိတော်ကို "နန္ဒိရာဂဘာဝေန+ သဟဂတာ"ဟု ဖွင့်၏။ ထိုသို့ဖွင့်သဖြင့် နန္ဒိရာဂေန၌ ဘာဝပ္ပဓာနဘာဝ လောပကြံ၍ "အလွန် နှစ်သက် စွဲမက်တတ်သော တဏှာ၏ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ အလွန်နှစ်သက် စွဲမက်ခြင်း ကြိယာကို အရကောက်ပါ"ဟု သိစေ၏။ ထိုကြိယာနှင့် တကွဖြစ်သော တရားဟူသည်တဏှာပင်ဖြစ်၏။ ဤသို့ "နန္ဒိရာဂသဟဂတာ"၌ နန္ဒီရာဂမည်သော တဏှာနှင့်ယှဉ်ဖက် တရားတစ်မျိုးကို မရဘဲ နန္ဒီ ရာဂမည်သော တဏှာကိုသာ ရသောကြောင့် သဟဂတ သဒ္ဒါသည် တဏှာ၏ နန္ဒိရာဂ အဖြစ်ကို ထွန်းပြရုံသာဖြစ်၍ အနက်ထူးမရှိသောတဗ္ဘာဝသဒ္ဒါ ဖြစ်ရသည်။ ဆိုလိုရင်းမှာ "နန္ဒိရာဂသဟဂတာ၊ နန္ဒိရာဂ ဖြစ်သော"ဟုသာ အဓိပ္ပာယ်နက် မှတ်ပါ-ဟူလို။ [သစ္စဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ၌ကား နန္ဒိ "နန္ဒိ ရာဂေန"ဟု ဘာဝသဒ္ဒါမပါဘဲ ဆိုသောကြောင့် "နန္ဒိရာဂ+သဟ+ဂတာ- နန္ဒိ ရာဂနှင့်တကွ (တရားကိုယ်အားဖြင့် တစ်ပါးတည်းအဖြစ်သို့သာ)ရောက်သော"ဟု အနက်ဖွင့်သည်။]

မှတ်ချက်။ ။ ဒိဋ္ဌိဂတံ စသည်၌ တမ္ဘာဝ ဟုဆိုလျှင် ဂတအတွက် လုံးလုံးအနက်ထူး မရှိ။ ဒိဋ္ဌိပုဒ်၏အနက်ကိုသာ တွဲဖက်ဖြစ်၍ ဟော၏-ဟု အဓိပ္ပာယ်ယူရ၏။ နိဿယအနက် ပေးသောအခါ "ဒိဋ္ဌိဂတ-ဒိဋ္ဌိ"ဟု ပေးရ၏။ ဤနေရာ၌ သဟဂတအတွက် နိဿယအနက် ပေးရာ၌ကား "တကွဖြစ်သော"ဟု ပေးနိုင်၏။ သို့သော် အရကောက်သောအခါ နန္ဒိရာဂကိုသာ ရသောကြောင့် သဟဂတအတွက် အနက် အရကောက်သီးခြားမရှိရကား "တဗ္ဘာဝ"ဟု ဆိုသည်၊ [မဓု၌ "နန္ဒိရာဂဘာဝေန သဟဂတာ"၌ နန္ဒိရာဂဘာဝေန ကို "အဘိန္နဝိသေသန" ဟုဆို၏။ သဟဂတာကိုလည်း ဘူတာဟု ဖွင့်၏။ "နန္ဒိရာဂ အဖြစ်အားဖြင့် ဖြစ်သော"ဟု အနက်ပေးစေလို၏။]

၊ အလွန်နှစ်သက် စွဲမက်တတ်သည်၏ အဖြစ်နှင့်။ သဟဂတာ၊ တကွဖြစ်သော။ တဏှာ၊ တည်း။ နန္ဒိရာဂသဟဂတာ၊ ဏှာ။ ဣတိ၊ သို့။ ဧတ္ထ၊ ဤ ပြယုဂ်၌။ သမ္ပယောဂဝသေန၊ သမ္ပယောဂ၏ အစွမ်းဖြင့်။ (တဏှာနှင့် ယှဉ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။) သဟဂတဘာဝေါ၊ သဟဂတ၏ အဖြစ်သည်။ န အတ္ထိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ သဟဂတသဒ္ဓေါ၊ သည်။ တဏှာယ၊ ၏။ နန္ဒိရာဂဘာဝံ၊ အလွန် နှစ်သက် စွဲမက်တတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ ဇောတေတိ၊ ထွန်းပြ၏။ (တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တဗ္ဘာဝေတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်ပြီ။ ဤသို့ မဓုထည့်၍ စပ်၏။)
နန္ဒိရာဂဘူတာ၊ အလွန်နှစ်သက် စွဲမက်သည်ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ (ယာယံ တဏှာ-၌ စပ်၏။) ဣတိ စ၊ သို့လည်း။ အဿ၊ ထို နန္ဒိရာဂသဟဂတာ ပုဒ်၏။ အတ္ထော၊ အဓိပ္ပာယ်အနက်သည်။ (ဟောတိ။)
နိဿယေတိ၊ ကား။ ပါဒကေ၊ အခြေခံဟူသောအနက်၌။ (ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။)
ရူပါရူပါရမ္မဏံတိ၊ ကား။ ပထဝီကသိဏာဒိ။ပ။ အာရမ္မဏာနံ၊ ပထဝီကသိုဏ်း အစရှိသော အာရုံ, ကောင်းကင်ပညတ် အစရှိသော အာရုံရှိကုန်သော။ (သမာပတ္တီနံ -၌ စပ်။)
သံသဋ္ဌေတိ၊ ကား။ ခီရောဒကံဝိယ၊ ရေနှင့် နို့ရည်သည်ကဲ့သို့။ သံမောဒိတေ **၁။ သမ္မောဒိတေ**။ ။ သံပုဗ္ဗ-စုရာဒိ မုဒ-ဓာတ်သည် မိဿန (ရောနှောခြင်း) အနက်ကို ဟော၏။ ထို့ကြောင့် "သမ္မောဒိတေ"ဟုပါဌ်ရှိပါစေ။ "ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ"ဟူသော ပါဠိတော်များ၌လည်း ဤ မုဒ-ဓာတ်၏ မိဿနအနက်ကိုပင် ယူ၍"သီဝိတာဒကံ ယေ ဥဏှောဒကေန သမ္မောဒိတံ ဧကီဘာဝံအဂမာသိ"ဟု အဋ္ဌကထာတို့ ဖွင့်ကြသည်။ [မဓုဋီကာ၌လည်း "သမ္မောဒိတေ-သုဋ္ဌု မောဒိတေ ယုတ္တေတိ အတ္ထော"ဟု ပါဌ်မှန်ရှိပါစေ။] ၊ ရောနှောအပ်သော။ ဧကီဘာဝမိဝ၊ တစ်ခုတည်း၏ အဖြစ်သို့ကဲ့သို့။ ဂတေ၊ ရောက်သောအနက်၌။ (ဝေဒိတဗ္ဗော။)
သဟဇာတေ **၁။ သဟဇာတေ**။ ။ ရုပ်အချင်းချင်း တစ်ကလာပ်တည်းဝယ် အတူဖြစ်ကြရာ၌လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေအခါ ဝတ္ထုရုပ်နှင့် ပဋိသန္ဓေဝိပါက်တို့ အတူဖြစ်ရာ၌ လည်းကောင်း "သဟဇာတ"ဟု ဆိုရသော်လည်း ဧကုပ္ပာဒ ဧကနိရောဓ-စသော လက္ခဏာအားဖြင့်တကွဖြစ်ကြသည် မဟုတ်သောကြောင့် သမ္ပယုတ္တ ဟု မဆိုနိုင်။ ထိုသို့ သမ္ပယုတ္တမဟုတ်ဘဲ တကွဖြစ်သော တရားကို "သဟဇာတမတ္တ (သဟဇာတ သာမည)ဟု ဆိုသည်။ မတ္တဖြင့် သမ္ပယောဂကို ကန့်။ "ဣဒံ သုခံ ဣမာယပီတိယာ သဟဂတံ"၌လာသော သဟဇာတကား ဧကုပ္ပာဒစသော လက္ခဏာ ၄-ပါးနှင့်အညီ သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော သဟဇာတတည်း၊ ထို့ကြောင့် ထို နာမ် အချင်းချင်း တကွဖြစ်သည်ကို "သပ္ပယုတ္တသဟဇာတ"ဟုဆိုသည်။ တိ၊ ကား။ သမ္ပယုတ္တသဟဇာတေ၊ သမ္ပယုတ် သဟဇာတဖြစ်သော။ န သဟဇာတမတ္တေ၊ သဟဇာတမျှမဟုတ်သော အနက်၌။ (ဒိဿတိ- ၌ စပ်။)
ဣဓာပီတိ **၂။ ဣဓာပီတိ**။ ။ ရှေ့၌ အဋ္ဌကထာဝယ်ဣမသ္မိမ္ပိ ပဒေအယမေဝ အတ္ထော အဓိပ္ပေတော" ဟု ရှိခဲ့၏။ "ထိုကို ဣဖြင့် ပြန်၍စွဲပါ"ဟု သိစေလို၍ "ဣမသ္မိမ္ပိပဒေအယမေဝ အတ္ထော အဓိပ္ပတောတိဣမိဿာ အဋ္ဌကထာယ" ဟုဖွင့်သည်။ "အဓိပ္ပေတောတော၏ ကံကိုလည်း အတ္ထုဒ္ဓာရ အဖြစ်ဖြင့် ပြအပ်ပြီးသော သံသဋ္ဌသဒ္ဒါကို ထည့်ပါ"ဟု သိစေလို၍ "ယထာ ဒဿိတသံသဋ္ဌသဒ္ဒေါ"ဟု ဖွင့်သည်။ ဆိုလိုရင်းကား- "သောမနဿသဟဂတ-သဒ္ဒါသည် သံသဋ္ဌအနက်ကို ဟော၏၊ ထို သံသဋ္ဌသဒ္ဒါသည်လည်း သဟဇာတအနက်ကို ဟော၏"ဟု ဆိုလိုသည်။ ၊ ကား။ ဣမသ္မိမ္ပိ။ ပ။ အဓိပ္ပေတောတိ၊ ဟူသော။ ဣမိဿာ အဋ္ဌကထာယ၊ ဤ အဋ္ဌကထာ၌။ ယထာဒဿိတသံသဋ္ဌသဒ္ဒေါ၊ အကြင်အကြင် ပြအပ်ပြီးသော သံသဋ္ဌသဒ္ဒါကို။ သဟဇာတေ၊ သဟဇာတ အနက်၌။ အဓိပ္ပေတော၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
အရူပံ ရူပေနာတိ၊ ကား။ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ၊ ပဋိသန္ဓေ ခဏ၌။ ဝတ္ထုနာ၊ ဟဒယ ဝတ္ထုနှင့်။ (သဟဇာတံ ဟောတိ၊ န သံသဋ္ဌံ၊ န သမ္ပယုတ္တံ-၌ စပ်။)
ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသောတိ၊ ကား။ အနဝသေသသင်္ဂဟေန၊ အကြွင်းအကျန် မရှိသော လက္ခဏ လေးပါးလုံးကို သိမ်းကျုံးခြင်းဖြင့်။ ကတော၊ ပြုအပ်သော။ အတိသယနိဒ္ဒေသော၊ အလွန်ဖြစ်သော လက္ခဏာလေးပါးကို ညွှန်ပြကြောင်း စကားတည်း။

အနာဘဋ္ဌတာယေဝါတိ၊ ကား။

၁။ ဒိဋ္ဌံ။ပ။အနာဘဋ္ဌတာ။ ။ "အနာဘဋ္ဌတာယ"ဟူသော အဋ္ဌကထာဝယ် အနာဘဋ္ဌတာ ဟူသည် အဘယ်နည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "အဘာသိတဗ္ဗတာ အနာဘဋ္ဌတာ" ဟုမိန့်သည်။ ပါဠိတော်၌ တိုက်ရိုက် ဟောတော် မမူထိုက်သည်၏အဖြစ် (နောက်၌ "သသင်္ခါရိက" ဟု ဟောတော်မူလတ္တံ့ ဖြစ်သောကြောင့် ဤ၌ "အသင်္ခါရိကံ"ဟု ဟောဖွယ်မလိုခြင်း)သည် အနာဘဋ္ဌတာ မည်၏။

မေးဖွယ်။ ။ အနာဘဋ္ဌ၌ က-ပစ္စည်းသည် အတိတ်ကံအနက်ဟော မဟုတ်ပါလော။ အဘယ့်ကြောင့် အရဟအနက်ဟော တဗ္ဗပစ္စည်းဖြင့် "အဘာသိတဗ္ဗ"ဟု ဖွင့်ရသနည်း ဟုမေး။ အဖြေကား-ဒိဋ္ဌံ သုတံပုဒ်၌ တကယ်မြင်အပ်ပြီး ကြားအပ်ပြီးကို "ဒိဋ္ဌသုတ"ဟု မဆိုလို။ ပဿိတဗ္ဗ-မြင်ထိုက် မြင်ကောင်းသော အာရုံကို "ဒိဋ္ဌ"ဟု လည်းကောင်း။ "သောတဗ္ဗ- ကြားထိုက် ကြားကောင်းသော အာရုံကို "သုတ" ဟုလည်းကောင်း ဆို၏။ ထိုသို့ဆိုရာ၌ တ-ပစ္စည်းသည် ကာလသာမည အနက်နှင့်တကွ အရဟတ္ထ-ကံအနက်ကို ဟောသကဲ့သို့ ဤ၌ တ- ပစ္စည်းလည်း ကာလသာမည အနက်နှင့်တကွ အရဟတ္ထ-ကံ အနက်ကိုဟောသောကြောင့် အနာ ဘဋ္ဌကို "အဘာသိတဗ္ဗ"ဟု ဖွင့်နိုင်ပါသည်။ ဥပမာ-အဘိဓမ္မပုဒ်၏ ဝစနတ္ထကိုပြရာဝယ် "ပူဇိတေ"ဟူသောပုဒ်ကို "ပူဇာရဟေ"ဟု ဖွင့်ရာ၌ တ-ပစ္စည်း၏ အရဟ-အနက်ကို ဖွင့်ပြ သကဲ့သို့တည်း။][ကာလဝိသေသာနပေက္ခော ကမ္မသာဓနော အာဘဋ္ဌသဒ္ဓေါ ဘာသိတဗ္ဗပရိယာ ယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ အဘာသိတဗ္ဗတာ အနာဘဋ္ဌတာတိ။-အနု။]

ဒိဋ္ဌံသုတန္တိ အာဒီသု၊ ပါဠိရပ်တို့၌။ (ပဿိတဗ္ဗတာဒယော၊ ပဿိတဗ္ဗတာ အစရှိသည်တို့သည်။) ဒိဋ္ဌိတာဒယော၊ ဒိဋ္ဌတာ အစရှိသည်တို့သည်။ (ဟောန္တိ) ဝိယ၊ (တထာ။) အဘာသိတဗ္ဗာတာ၊ မဟောထိုက်သည်၏ အဖြစ်သည်။ အနာဘဋ္ဌတာ၊ တာမည်၏။
သဗ္ဗာကာရေန၊ အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ သဒိသဿ၊ သော။ (အသင်္ခါရိက အဖြစ်မှတစ်ပါး အားလုံးတူသော။) ဒုတိယစိတ္တဿ၊ ဒုတိယ မဟာကုသိုလ်စိတ်၏။ သသင်္ခါရိကတာ ဝစနေန၊ သသင်္ခါရိကအဖြစ်ကို ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ ဣမဿ၊ ဤ ပထမ မဟာကုသိုလ်စိတ်၏။ အသင်္ခါရိကတာ၊ အသင်္ခါရိက၏ အဖြစ်ကို။ ဝိညာယတိ၊ သိအပ်သိနိုင်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ (အသင်္ခါရိကအဖြစ်၏ သိနိုင်သည့်အတွက်။) အဘာသိတဗ္ဗတာယ၊ မဟောထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (အသင်္ခါရိကဘာဝေါ၊ ကို။) န ဂဟိတော၊ ပါဠိတော်၌ မယူအပ်။ ဣတိ အတ္ထော၊ သည်။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏။
အဓိပ္ပာယော ပန၊ အဓိပ္ပာယ်သည်ကား။ ပါဠိယံ၊ ၌။ အဘာသိတတ္တာ ဧဝ၊ ဟောတော်မမူထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်။ တတ္ထ၊ ထို (ပထမ မဟာကုသိုလ်စိတ်ကို ပြရာ) ပါဠိတော်၌။ ဒေသေတဗ္ဗဘာဝေန၊ ဟောထိုက်သော ပုဒ်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ န ဂဟိတော၊ ယူတော်မမူအပ်။ န သင်္ဂဟိတော၊ မသိမ်းယူအပ်။ တဿ၊ ထို အသင်္ခါရိက သဒ္ဒါ၏။ အတ္ထဿ၊ အသင်္ခါရိက အနက်၏။ အဘာဝါ၊ မဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ (န ဂဟိတော၊ မယူအပ်သည်ကား။) န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ သို့။ (ဝေဒိတဗ္ဗော။)
အထဝါ **၁။ အထဝါ**။ ။ ဤနည်း၌ကား အာဘဋ္ဌ၌ တ-ပစ္စည်းသည် ရိုးရာဖြစ်သော အတိတ် အနက်ပင်တည်း။ "အသင်္ခါရိကအဖြစ်ကို ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်ပြီး မရှိသောကြောင့်ပင် အဋ္ဌကထာ၌ ထို အသင်္ခါရိကအဖြစ်ကို ရှေးအဋ္ဌကထာဆရာတို့ မယူအပ်။ ထို အသင်္ခါရိကပုဒ်၏ အနက်ကို မဖွင့်အပ်ဟူလို။ ၊ ကား။ ပါဠိယံ၊ ၌။ အနာဘဋ္ဌတာယ ဧဝ၊ မဟောအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်။ အဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ န ဂဟိတော၊ မယူအပ်။ တဿ၊ ထိုအသင်္ခါရိကသဒ္ဒါ၏။ အတ္ထော၊ ကို။ (အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ၊ ရှေးအဋ္ဌကထာ ဆရာတို့သည်။) န ဝုတ္တော၊ မဖွင့်ဆိုအပ်။
နိယမေတွာ ဝါတိ၊ ကား။ ပရတော၊ ၌။ ဧဝံဝိဓဿဝ၊ ဤသို့အပြားရှိသည် သာလျှင်ဖြစ်သော ဒုတိယမဟာကုသိုလ်စိတ်၏။ သသင်္ခါရိကဘာဝဝစနတော၊ သသင်္ခါရိကအဖြစ်ကို ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤ ပထမ မဟာကုသိုလ် စိတ်ကိုပြရာ ပါဠိရပ်၌။ တဒဝစနေနေဝ၊ ထို သသင်္ခါရိကအဖြစ်ကို ဟောတော်မမူခြင်း ဖြင့်ပင်။ အသင်္ခါရိကဘာဝံ၊ ကို။ နိယမေတွာ၊ သတ်မှတ်တော်မူ၍။ (ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာရဘိ-၌ စပ်။)
မနောဝိညာဏန္တိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ဒွါရံ၊ ဒွါရကို။ ဝတ္ထူတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ ဒွါရေန၊ ဒွါရဖြင့်။ တံ သဟာယဘူတံ၊ ထို ဒွါရ၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ ဝါ၊ ထို ဒွါရနှင့်အတူ ဖြစ်ဖက် ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ဟဒယဝတ္ထု၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
သရသဘာဝေနာတိ၊ ကား။ သကိစ္စဘာဝေန၊ မိမိကိစ္စရှိသည်၏အဖြစ်ဖြင့်။
ဟိ၊ မှန်။ အဝိဇ္ဇာ၊ သည်။ သင်္ခါရာနံ၊ တို့အား။ ပစ္စယဘာဝကိစ္စာ၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော ကိစ္စရှိ၏။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ အညာသာဓာရဏော၊ အခြားတရားတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်းမရှိသော။ ရသိတဗ္ဗော ဝိညာတဗ္ဗော၊ သိထိုက်သော။ ဘာဝေါ၊ သဘောသည်။ သရသဘာဝေါ၊ မည်၏။ အဝိဇ္ဇာသဘာဝေါ၊ အဝိဇ္ဇာ သဘော။ သင်္ခါရသဘာဝေါ၊ သင်္ခါရသဘော။
ဣတိ ဧဝမာဒိကော၊ ဤသို့ အစရှိသော သဘောတည်း။ သရသသဘာဝေနာတိပိ၊ ဟူ၍လည်း။ ပါဌော(အတ္ထိ)။ သောယေဝ အတ္ထော၊ ပင်တည်း။
ဝါ၊ တစ်နည်း။ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာတိ၊ ဟူ၍။ သရသေန၊ မိမိကိစ္စအားဖြင့်။ (အရူပဓမ္မာ ဒဿိတာ-၌ စပ်။) သင်္ခါရာတိ၊ ဟူ၍။ သဘာဝေန၊ မိမိသဘောအားဖြင့်။ (အရူပဓမ္မာ ဒဿိတာ-၌ စပ်။) [ဤ အဓိပ္ပာယ် များကို အဋ္ဌကထာဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
ဧကသမုဋ္ဌာနာဒိတာ၊ ဧကသမုဋ္ဌာန အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို။ ရူပဓမ္မေသု ဧဝ၊ ရုပ်တရားတို့၌သာ။ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ၏။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) တေသု၊ ထိုရုပ် တရားတို့၌။ တဗ္ဗောဟာရဗာဟုလ္လတော၊ ထို ဧကသမုဋ္ဌာန စသော အခေါ်အဝေါ်၏ များသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
အတီတာဒိဘာဝေါ၊ အတီတ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို။ ရူပါရူပဓမ္မေသု၊ ရုပ် နာမ်တရားတို့၌။ (ယောဇေတဗ္ဗော။) ဝါ၊ တစ်နည်းကား။ စိတ္တစေတသိကနိဗ္ဗာနာနမ္ပိ၊ စိတ်, စေတသိက်, နိဗ္ဗာန်တို့၏လည်း။ (ပိဖြင့် ရုပ်ကိုပေါင်း။) ယထာ သဘာဝံ၊ သဘောအားလျော်စွာ။ (ယထာသမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်သည့်သည် အားလျော်စွာ။) ဧက။ပ။ သမုဋ္ဌာနတာ၊ ဧကသမုဋ္ဌာန်, ဒွိသမုဋ္ဌာန်, နကုတောစိသမုဋ္ဌာန်တို့၏ အဖြစ်ကို။ (ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ၏။) [အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
အနာပါထဂတာတိ၊ ကား။ သုခုမရဇာဒိရူပံ ဝိယ၊ သိမ်မွေ့သော အဏုမြူ, တဇ္ဇာရီမြူ အစရှိသည်တို့၏ အဆင်းကဲ့သို့။ ဝတ္ထုပရိတ္တတာယ၊ ရူပါရုံ၏တည်ရာ ဝတ္ထု၏ သေးငယ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ["သုခုမရဇာဒိရူပန္တိ အဏုတဇ္ဇာရိရူပမာဟ၊ ပရမာဏုရူပေ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။-အနု။] တတ္တာယောဂုဠေ၊ အလွန် ပူသော သံတွေခဲပေါ်၌။ ပတိတောဒကဗိန္ဒုရူပံ ဝယ၊ ကျသော ရေပေါက်၏ အဆင်းကဲ့သို့။ ခဏပရိတ္တတာယ၊ ပဗန္ဓခဏ၏ တိုလျသည်၏အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း။ (ရုပ်ကလာပ် အဆက်ဆက်ကို ပဗန္ဓဟုခေါ်၏။ ထို ပဗန္ဓခဏ၏ တိုလျသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) အတိဒူရတာယ၊ အလွန်ဝေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း။ အစ္စာသန္နာဒိတာယ၊ အလွန်နီးသည်၏အဖြစ် အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ အတီတာနာဂတတာယ စ၊ အတိတ်အာရုံ, အနာဂတ် အာရုံ၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ စက္ခာဒီနံ၊ စက္ခု အစရှိသည်တို့၏။ အဂေါစရဂတာ၊ ကျက်စားရာ အာရုံ၏အဖြစ်သို့ မရောက်ကုန်သော။ (ရူပါဒယောပိ ဒမ္မာရမ္မဏံ-ဟူသော အဋ္ဌကထာ၌ စပ်။) [အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
အနညတ္ထဘာဝေန၊ အခြားအာရုံ၌ မဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ ဝိသယော၊ ဝိသယဟူ၍ လည်းကောင်း။ တတ္ထ၊ ထိုအာရုံ၌။ စရဏေန၊ များစွာဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ ဂေါစရော၊ ဂေါစရ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုတ္တော၊ မိန့်ဆိုအပ်ပြီ။ [အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။] တဗ္ဗိသယနိစ္ဆယေန၊ ထိုအာရုံကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းကြောင့်။ မနော၊ မနောဝိညာဉ်သည်။ ပဋိသရဏံ၊ လဲလျောင်းရာတည်း။
အယမတ္ထော၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည်။ သိဒ္ဓေါ၊ ထင်ရှားသည်။ ဟောတိ၊ (ကသ္မာ၊ နည်း။) အညထာ၊ ဤသို့ မဟုတ်လျှင်။ တေသံ၊ ထို ရူပ စသောအာရုံတို့၏။ ဓမ္မာရမ္မဏဘာဝေန၊ ဓမ္မာရုံ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ ဓမ္မာရုံဖြစ်သည့် အတွက်။ နေသံ။ပ။ ပစ္စနုဘောတီတိဝစနဿ၊ ဟူသော ပါဠိတော်စကား၏။ အနုပ ပတ္တိတော၊ မသင့်ခြင်းကြောင့်။ (အယမတ္ထော သိဒ္ဓော ဟောတိ။)
ဒိဗ္ဗစက္ခု။ပ။ ဉာဏေဟိ၊ ဒိဗ္ဗ စက္ခုဉာဏ်, ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်, ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏ်တို့ဖြင့်။ ယထာပုတ္တနယေန၊ အကြင် အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်။ (ဝတ္ထု၊ ပရိတ္တတာယ စသည်ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်။) အနာပါကဂတာနိ၊ ရှေးရှုကျခြင်းသို့ မရောက်ကုန်သော။ ရူပါဒီနိ၊ ရူပါရုံ အစရှိသည်တို့ကို။ အာလမ္ဗိယ မာနာနိ၊ အာရုံပြုအပ်ကုန်လတ်သော်။ ဝါ၊ သော။ ရူပါဒီနိ၊ တို့ကို။ ဓမ္မာရမ္မဏန္တိ၊ ဓမ္မာရုံဟူ၍။ ကတ္ထစိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ပါဠိရပ်၌။ (မည်သည့်ပါဠိ၌မျှ။) ဝုစ္စမာ နာနိ၊ ဟောအပ်သည်တို့ကို။ န ဒိဋ္ဌာနိ၊ မတွေ့မြင်အပ်ကုန်။ ဣတရထာ စ၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်ကား။ ဒိဗ္ဗေန။ပ။ ပဿတီတိအာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ (ဝုစ္စမာနာနိ၊ တို့ကို။) ဒိဋ္ဌာနိ၊ တွေ့မြင်အပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ("အယံ အတ္ထော၊ သည်။ သိဒ္ဓေါ ယေဝ၊ သာ၍ထင်ရှားသည်သာ။ ဟောတိ"ဟု အဋ္ဌကထာ၌စပ်။)
မနသာ၊ မနောဝိညာဉ်သည်လည်းကောင်း။ ပဉ္စဝိညာဏေဟိ စ၊ ပဉ္စဝိညာဉ်တို့သည်လည်းကောင်း။ ဂဟေတဗ္ဗဘာဂူပဂမနေန၊ ယူထိုက်သည်၏အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ခြင်းအားဖြင့်။ (ဒွိသု ဒွိသု ဒွါရေသု။) အာပါထံ၊ သို့။ အာဂစ္ဆတိ၊ ၏။
ဃဋ္ဋေတွာတိ၊ ကား။ ပဋိမုခဘာဝါပါထံ၊ ရှေးရှုသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အာပါထသို့။ ဂန္တွာ၊ ရောက်၍။
ဩသာရကဿ၊ ပါဠိသက်သက်ကို သက်ရောက်စေတတ် (သွင်းချတတ်)သော။ သရဘာဏကဿ၊ သရဘာဏက ပုဂ္ဂိုလ်၏လည်းကောင်း။ သဒ္ဒံ သုတွာ-၌ စပ်။)

ပကတိယာ၊ ပင်ကိုအားဖြင့်။ ဒိဋ္ဌာဒိဝသေန၊ ဒိဋ္ဌ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ အာပါထဂမနဉ္စ၊ ရှေးရှုကျခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းကိုလည်း။ (ဝေဒိတဗ္ဗံ-၌စပ်။) ဘောဇန ။ ပ ။ ဥဿာဟာဒီဟိ

၁။ ဘောဇန။ပ။ဥဿာဟာဒီဟိ။ ဤစကားသည် ကလ္လ(ကလျ)ကာယဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းပြတည်း။ မှန်၏၊-ဘောဇနပရိဏာမ (အစာ၏ကောင်းစွာကြေကျက်ခြင်း)ဖြစ်လျှင် လည်းကောင်း၊ ဥတုဘောဇနဝိသေသ(လျောက်ပတ်သောဥတု၊ ဘောဇဉ်)အထူးကို ရလျှင် လည်းကောင်း၊ ဥဿာဟ (ကာယိကဝီရိယ စေတသိကဝီရိယ)ကို ကျန်းမာရေးလိုက်စားသော အားဖြင့် နည်းမှန်လမ်းမှန် အားထုတ်လျှင် လည်းကောင်း ကလ္လကာယ (ကျန်းမာသောကိုယ်)ဖြစ်၏။

တစ်နည်း။ ။ ဤဟိတ်ကို ပြောင်းပြန် ပြန်လိုက်လျှင် "ဥပဒ္ဒုတကာယ-ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းပြလည်း ဖြစ်နိုင်၏"ဟု "ဟု အနု မဓုတို့ ဖွင့်ကြ၏။ [အထဝါ-ဘောဇန။ပ။ဥဿာဟာဒီဟီတိ ဣဒံ ကာယဿကလျတာယ ဝိယ ဥပဒ္ဒုတတာယာပိ ကာရဏဝစနံ။] မှန်၏၊ -အစာမကြေလျှင် လည်းကောင်း၊ မလျောက်ပတ်သောဥတု ဘောဇဉ်ကို ရလျှင်လည်းကောင်း၊ ဝီရိယ လွန်သွား လောက်အောင် နည်းမှန်လမ်းမှန် မဟုတ်ဘဲ အားထုတ်လျှင်လည်းကောင်း၊ လေ စသော (သလိပ် သည်းခြေတို့ပါ) ပျက်သဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်သည် ထို လေ စသည်တို့၏ အနှိပ်စက်ကို ခံရ၍ မကျန်းမမာ ဖြစ်၏။

၊ အစာကြေခြင်း, လျောက်ပတ်သောဥတု, လျောက်ပတ်သောဘောဇဉ်အထူး, ဝီရိယကို ကောင်းစွာအားထုတ်ခြင်း အစရှိသည် တို့ကြောင့်။ ကလျံ၊ ခန့်ကျန်းသော။ (ကာယံ ဝါ၊ ကိုယ်သို့သော်လည်းကောင်း။) ရောဂိနော၊ ရောဂါရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝါတာဒီဟိ စ၊ လေ အစရှိသည်တို့သည်လည်း။ (အာဒိဖြင့် သလိပ်, သည်းခြေ, သွေးတို့ကို ယူ။) ဥပဒ္ဒုတံ၊ နှိပ်စက်အပ်သော။ ကာယံ ဝါ၊ သို့သော်လည်းကောင်း။ **အနုဝတ္တန္တဿ** `` **၁။ အနုဝတ္တန္တဿ၊ ဇာဂရဿ**။ ။အနုဝတ္တန္တ ၌ အန္တပစ္စည်းသည် "ဇယံ (ဇယန္တော)၊ အောင်နိုင်သူသည်။ ဝါ၊ အောင်နိုင်ခြင်းကြောင့်။ ဝေရံ၊ ရန်ကို။ ပသဝတိ၊တိုးပွားစေ၏" ၌ အန္တ ပစ္စည်းကဲ့သို့ ဟိတ်အနက်ကိုလည်း ဟော၏။ ထိုပြခဲ့သော ကျန်းမာသော၊ သို့မဟုတ်- မကျန်းမာသော ကိုယ်သို့ စိတ်အားဖြင့် အစဉ်လိုက်နေသောကြောင့် (စိတ်ဝင်စားနေသောကြောင့်) အိပ်မပျော်ဘဲ နိုးနေသည်-ဟူလို။ [ဤဇာဂရဿကို "အာပါထဂမနံ"ဟူသော ရှေ့သို့ လှည့်စပ်။ "နိုးသောပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ရှေးရှုကျရောက်ခြင်း"ဟူလို။] `` ၊ အစဉ်လိုက်သော။ ဝါ၊ အစဉ်လိုက်ခြင်းကြောင့်။ **ဇာဂရဿ** `` **၁။ အနုဝတ္တန္တဿ၊ ဇာဂရဿ**။ ။အနုဝတ္တန္တ ၌ အန္တပစ္စည်းသည် "ဇယံ (ဇယန္တော)၊ အောင်နိုင်သူသည်။ ဝါ၊ အောင်နိုင်ခြင်းကြောင့်။ ဝေရံ၊ ရန်ကို။ ပသဝတိ၊တိုးပွားစေ၏" ၌ အန္တ ပစ္စည်းကဲ့သို့ ဟိတ်အနက်ကိုလည်း ဟော၏။ ထိုပြခဲ့သော ကျန်းမာသော၊ သို့မဟုတ်- မကျန်းမာသော ကိုယ်သို့ စိတ်အားဖြင့် အစဉ်လိုက်နေသောကြောင့် (စိတ်ဝင်စားနေသောကြောင့်) အိပ်မပျော်ဘဲ နိုးနေသည်-ဟူလို။ [ဤဇာဂရဿကို "အာပါထဂမနံ"ဟူသော ရှေ့သို့ လှည့်စပ်။ "နိုးသောပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ရှေးရှုကျရောက်ခြင်း"ဟူလို။] `` ၊ နိုးသောပုဂ္ဂိုလ်၏။ **ဘဝင်္ဂဿ** `` **၂။ ဘဝင်္ဂဿ၊ စလနပစ္စယာနံ**။ ။ ဤပုဒ်သည် နောက်၌လာမည့် ဆဋ္ဌီ ဗဟုဝစနန္တ ၃-ပုဒ်၏ ဝိသေသနတည်း။ [စလနပစ္စယာနန္တိ ဣဒံ တဗ္ဗိသေသနံ။-မဓု။] မှန်၏ "ပကတိယာ။ပ။ အာပါထ မာဂစ္ဆန္တိ"ဟူသော အဋ္ဌကထာ၌ အာပါထဂမနအာရုံတို့၏ ရှေးရှုကျခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း (ထင်လာခြင်း)သည် ဘဝင်လှုပ်ခြင်း၏ အကြောင်းတည်း၊ "အာရုံထင်လာသောကြောင့် ဘဝင်လှုပ် ရသည်"ဟူလို။ ထိုထင်လာခြင်း၏ အကြောင်းများကား နိုးနေသူ အတွက် "ကာယိကသုခ ဒုက္ခ ဥတုဘောဇနဒိဥပနိဿယ အကြောင်း၊ စိတ္တ ပဏိဒဟန သဒိသာသဒိသသမ္ဗန္ဓဒဿနာဒိ အကြောင်းများ"တည်း။ အိပ်ပျော်နေသူအတွက် ဓာတုက္ခောဘာဒိအကြောင်းတည်း။ ထို့ကြောင့် အာပါထဂမန၏ အကြောင်းများကိုလည်း ဘဝင်္ဂစလန၏ အကြောင်းအဖြစ်ဖြင့် ဤ၌ဆိုထားသည်။ ["ကာရဏကာရဏံကပိကာရဏန္တွေဝ ဝုစ္စတိ" ဟူသော ပရိဘာသာနှင့် အညီတည်း။] `` ၊ ဘဝင်၏။ **စလနပစ္စယာနံ** `` **၂။ ဘဝင်္ဂဿ၊ စလနပစ္စယာနံ**။ ။ ဤပုဒ်သည် နောက်၌လာမည့် ဆဋ္ဌီ ဗဟုဝစနန္တ ၃-ပုဒ်၏ ဝိသေသနတည်း။ [စလနပစ္စယာနန္တိ ဣဒံ တဗ္ဗိသေသနံ။-မဓု။] မှန်၏ "ပကတိယာ။ပ။ အာပါထ မာဂစ္ဆန္တိ"ဟူသော အဋ္ဌကထာ၌ အာပါထဂမနအာရုံတို့၏ ရှေးရှုကျခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း (ထင်လာခြင်း)သည် ဘဝင်လှုပ်ခြင်း၏ အကြောင်းတည်း၊ "အာရုံထင်လာသောကြောင့် ဘဝင်လှုပ် ရသည်"ဟူလို။ ထိုထင်လာခြင်း၏ အကြောင်းများကား နိုးနေသူ အတွက် "ကာယိကသုခ ဒုက္ခ ဥတုဘောဇနဒိဥပနိဿယ အကြောင်း၊ စိတ္တ ပဏိဒဟန သဒိသာသဒိသသမ္ဗန္ဓဒဿနာဒိ အကြောင်းများ"တည်း။ အိပ်ပျော်နေသူအတွက် ဓာတုက္ခောဘာဒိအကြောင်းတည်း။ ထို့ကြောင့် အာပါထဂမန၏ အကြောင်းများကိုလည်း ဘဝင်္ဂစလန၏ အကြောင်းအဖြစ်ဖြင့် ဤ၌ဆိုထားသည်။ ["ကာရဏကာရဏံကပိကာရဏန္တွေဝ ဝုစ္စတိ" ဟူသော ပရိဘာသာနှင့် အညီတည်း။] `` ၊ လှုပ်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော။ ကာယိက ။ပ။ **ဥပနိဿယာနံ** `` **၃။ ကာယိက။ပ။ဥပနိဿယာနံ**။ ။ ဤပုဒ်ကို ဝသေန-၌စပ်ပါ။ [ကာယိက။ပ။ ဘောဇနာဒယော ဧဝ+အာပါထဂမနဿ ဥပနိဿယာ တထာ၊ တေသံ၊ ဝသေနဟေတု ဘူတေန။-မဓု။] ကာယိကသုခ ကာယိကဒုက္ခနှင့် သပ္ပါယဖြစ်-မဖြစ်သောဥတု ဘောဇဉ်သည် မနောဒွါရ၌ အာရုံထင်ထားဖို့ရန် (အာရုံထင်သဖြင့် ဘဝင်လှုပ်ဖို့ရန်) အားကြီးသော အကြောင်းများဖြစ်ကြ၏။ မှန်၏-ချမ်းသာ ဆင်းရဲ တစ်မျိုးမျိုးတွေ့ ကြုံလာလျှင် တောင်တွေး မြောက်တွေးနှင့် အာရုံအမျိုးမျိုး ထင်လာတတ်ကြ၏။ ဥတု ဘောဇန၌ အကောင်းအဆိုးတွေ့ရပြန်လျှင်လည်း ထို့အတူပင် ထင်လာတတ်ကြသည်။ `` ၊ ကာယိက သုခ, ကာယိကဒုက္ခ, ဥတု, ဘောဇဉ် အစရှိသော အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းတို့၏။ (ဝသေန၊ အစွမ်းကြောင်းလည်းကောင်း။) စိတ္ထ။ပ။ **ပစ္စယာနံ**

၁။စိတ္တ။ပ။ဒဿနာဒိ ပစ္စယာနံ။ ။ ဤပုဒ်ကိုလည်း "ဝသေန"၌ စပ်ပါ။ [စိတ္တပဏိဒ ဟနဉ္စ ရူပါဒိနာ သဒိသာသဒိသံ သမ္ဗန္နံ၊ တဿ ဒဿနာဒိ စတထာ၊ အာဒိသဒ္ဒေန သဝနာဒယော သင်္ဂဏှာတိ၊ စိတ္တပဏိဒဟန။ပ။ ဒဿနာဒယော ဧဝ ပစ္စယာတထာ၊ တေသံပစ္စယာနံ ဝသေန ဟေတုဘူတေန။-မဓု။] ဤအဖွင့်များသည် "ပကတိ မြင်အပ်ဖူးသော အာရုံစသည်တို့၏ အစွမ်းကြောင့် မနောဒွါရ ၌ အာရုံထင်လာပုံကိုပြသော အဖွင့်ဟု သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့်...

"စိတ္တပဏိဒဟန"ဟူသည် မြင်အပ် ကြားအပ် တွေ့သိအပ်ဖူးသော အာရုံ၌ပြန်၍ စိတ်ထားခြင်း စိတ်ညွတ်ခြင်းတည်း။

"သဒိသဒဿန" ဟူသည် ရှေးက မြင်အပ် ကြားအပ် တွေ့သိအပ်ဖူးသော အာရုံနှင့် တူသောအာရုံကို မြင်ရခြင်း (ထိုသို့ မြင်ရသည့်အတွက် ရှေးကအာရုံကို ပြန်၍ သတိရခြင်း)တည်း။

"အသဒိသဒဿန"ဟူသည် ဒိဋ္ဌ စသော အာရုံနှင့် မတူသော အာရုံကို မြင်ရခြင်းတည်း။ [စိတ်သည် အလွန်ဆန်းကြယ် လျင်မြန်၏။ ရုပ်ချောသူကို မြင်ရလျှင် ထို အရုပ်နှင့် လုံးလုံးမတူသော အရုပ်ဆိုးသူကို ပြန်၍ သတိရတတ်၏။]

"သမ္ဗန္ဓဒဿန" ဟူသည် ရှေးက တွေ့အပ်ဖူးသော အာရုံနှင့် ဆက်သွယ်နေသော အာရုံကို ယခုတွေ့ရခြင်းတည်း။ ဥပမာ-ရှေးက သားကို မြင်ခဲ့ဖူး၏။ ယခု သူ၏ အဘကို မြင်ရသောအခါ ထိုသူ၏သားကို ပြန်၍ အမှတ်ရခြင်းမျိုးတည်း။

၊ စိတ်ကို ရှေးရှုထားခြင်း, တူသောအာရုံကို မြင်ရခြင်း, မတူသောအာရုံကိုမြင်ရခြင်း, ထို အာရုံနှင့် စပ်သော အာရုံကိုမြင်ရခြင်း အစရှိသော အကြောင်းတို့၏။ (ဝသေန၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။) **သုတ္တဿ** `` **၂။ သုတ္တဿ**။ ။ ဤ သုတ္တဿကို ဇာဂရဿနှင့် တွဲဖက် ဟုမှတ်ပါ။ စ-ဖြင့် "နိုး" နေသူ၏ စိတ်၌သာ ထင်လာသည် မဟုတ်သေး၊ အိပ်ပျော်နေသူ၏ စိတ်၌လည်း ထင်လာသည် -ဟု ဆည်းပါ။ အိပ်ပျော်နေသူမှာလည်း အိပ်မက်မက်သော အခါ၌ အာရုံထင်လာ၏။ အိပ်မက်မက်ခြင်း၏ အကြောင်းကား-သွေး လေ စသော ဓာတ်တို့၏ ချောက်ချားခြင်းတည်း- အာဒိဖြင့် ပါရာဇိကဏ် ပဌမသံဃာဒိသေသ် စသည်၌လာသော ဒေဝတောပသံဟာရ စသည်ကိုယူ။ နတ်တို့၏ ဆောင်ပြခြင်း (နတ်တို့က အိပ်မက်ပေးခြင်း) စသည်ကြောင့်လည်း အိပ်မက် မက်တတ်သည်-ဟူလို။ `` ၊ အိပ်ပျော်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ သုပိနဒဿနေ၊ အိပ်မက်ကို မြင်ရာအခါ၌။ ဓာတုက္ခောဘာဒိပစ္စယာနံ၊ ဓာတ်ချောက်ချားခြင်း အစရှိသော အကြောင်းတို့၏။ ဝသေန စ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
[ဥဘယသမ္ဗန္ဓ၏သရုပ်ကို ပြလို၍ "အဒိဋ္ဌဿ"စသည်မိန့်။] အဒိဋ္ဌဿ၊ မတွေ့အပ်ဖူးသော။ အသုတဿ၊ တစ်ဆင့်စကား မကြားအပ်ဖူးသော။ ပသာဒဒါတု ကာမတာဝတ္ထုဿ၊ ကြည်ညိုခြင်း၏ တည်ရာဝတ္ထု, ပေးလှူခြင်းငှာ အလိုရှိသူ၏ အဖြစ်၏ တည်ရာဝတ္ထုဖြစ်သော။ အနာဂတဗုဒ္ဓရူပါဒိနော၊ အနာဂတ် ဘုရားရှင်၏ အဆင်းတော် အစရှိသည်၏။ (တံ သဒိသတာဝယ် တာ-၌ စပ်။) တံ သဒိသတာသင်္ခါတေန၊ ထို ဒိဋ္ဌ သုတနှင့် တူသည်၏အဖြစ်ဟုဆိုအပ်သော။ ဒိဋ္ဌ သုတသမ္ဗန္ဓေနေဝ၊ ဒိဋ္ဌ သုတနှင့် စပ်ခြင်းကြောင့်သာလျှင်။ (အာပါထမာဂစ္ဆန္တိ- ၌စပ်။)
ကေဝလံ၊ သက်သက်။ **၁။ တံ သဒိသတာ။ပ။တာဒိကော စ**။ ။ တေန ဒိဋ္ဌသုတေန ဗုဒ္ဓရူပါဒိနာ+ သဒိသော တံသဒိသော။ ပ။ တဗ္ဗိပက္ခတာ- တပ္ပဋိပက္ခတာ၊ ဟီနေ ဟိရူပေ သဒ္ဒေ ဒိဋ္ဌေသုတေ ပဏီ တပ္ပဋိပက္ခဝသေန မနောဒွါရေအာပါထမာဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ ဒိဋ္ဌသုတာနံ ဧကဒေသော တဒေကဒေသော၊ ပဗ္ဗတာဒီနံ ဟိ ဧကဒေသေ ဒိဋ္ဌေ သုတေ အဝသေသော ဤဒိသော (ဤကဲ့သို့သော တောင် စသည်သည်) မနောဒွါရေ အာပါထံမာဂစ္ဆတိ၊ တံသမ္ပယတ္တတာဒိကော - တပ္ပဋိဗဒ္ဓာဒိကော ဟတ္ထပါဒါဒိလက္ခဏံ ဟိ သရလက္ခဏံစ ပဿန္တဿ သုဏန္တဿစ အဝသေသလက္ခဏံ တပ္ပဋိဗဒ္ဓတာယ သုဘာဒိတော ဥပဋ္ဌာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ [မဟာပုရိသလက္ခဏာ စသည်ကဲ့သို့ လှပသော ကောင်းသော အမှတ်အသားကို လက္ခဏဟု ဆိုထားဟန်တူသည်။] အာဒိသဒ္ဒေန တံ ဌာနာဒိံ (ထို၏တည်ရာ အစရှိသည်ကို) သင်္ဂဏှာတိ။-မဓု။ တံ သဒိသတာဝ၊ ထို ဒိဋ္ဌ သုတနှင့် တူသည်၏ အဖြစ်သည်သာလျှင်။ ဥဘယသမ္မန္ဓော၊ ဥဘယသမ္ဗန္ဓသည်။ န၊ မဟုတ်သေး။ ကိန္တု၊ စင်စစ်ကား။ တဗ္ဗိပက္ခတာ။ ပ။ ဒိကော စ၊ ထို ဒိဋ္ဌ သုတ အာရုံ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်၏အဖြစ်, ထို ဒိဋ္ဌ သုတအာရုံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ၏အဖြစ်, ထို ဒိဋ္ဌ သုတအာရုံနှင့် ဆက်သွယ်သည်၏အဖြစ် အစရှိသည်လည်း ဖြစ်သော။ (ဥဘယသမ္မန္ဓော၊ ကို။) ဝေဒိတဗ္ဗော။
ကေနစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သည်။ ဝုတ္တေ၊ ပြောဆိုအပ်သော်။ ဝါ၊ ပြောဆို အပ်သော။ ကိသ္မိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းအရာကို။ သုတေ၊ ကြားအပ်သော်။ အဝိစာရေတွာ၊ မစိစစ်တော့ဘဲ။ သဒ္ဒဟနံ၊ ယုံကြည်ခြင်းသည်။ သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါ မည်၏။ သယမေဝ၊ ကိုယ်တိုင်သာလျှင်။ တံ၊ ထို အကြောင်းအရာကို။ ဝိစာရေတွာ၊ စိစစ်ပြီး၍။ ဝါ၊ ပြီးမှ။ ရောစနံ၊ နှစ်သက်ခြင်းသည်။ ရုစိ၊ ရုစိမည်၏။ ဧဝံ ဝါ၊ ဤအခြင်းအရာအားဖြင့် သော်လည်း။ ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ။ ဝါ၊ ဖြစ်စရာရှိ၏။ ဧဝံ ဝါဘဝိဿတိ။ ဣတိ၊ သို့။ အာကာရဝိစာရဏံ၊ အခြင်းအရာကို စိစစ်ခြင်းသည်။ အာကာရပရိဝိတက္ကော၊ မည်၏။ ဝိစာရေန္တဿ၊ စိစစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ကတ္ထစိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အနက်၌။ ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဉာဏ်ဖြင့်။ နိဇ္ဈာနက္ကမနံ၊ ရှုကြည့်ခြင်းကြောင့် နှစ်သက်ခြင်းသည်။ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ၊ မည်၏။
ဂေရုက ဟရိတာလဉ္စနာဒိဓာတူသု၊ သင်္ဘောဂွေ့နီ, ဆေးဒန်း, မျက်စဉ်း အစရှိသော ဓာတ်တို့တွင်။ (အညတရ။ပ။ဥပ္ပဇ္ဇတိ-၌ စပ်။)
သုဘဂ္ဂဟဏဿ၊ သုဘ ဟု ယူခြင်း၏။ နိမိတ္တံ၊ အမှတ်အသားတည်း။
ဝါ၊ အကြောင်းတည်း။ သုဘနိမိတ္တံ၊ သုဘဟု ယူခြင်း၏အမှတ်အသား။ ဝါ၊ အကြောင်း။ တံ၊ ထိုအာရုံသည်။ သုဘနိ မိတ္တတ္တာ၊ သုဘဟု ယူခြင်း၏အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း။ ရဇနီယတ္တာစ၊ တပ်မက်ဖွယ်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ လောဘဿ၊ ၏။ ဝတ္ထု၊ တည်ရာသည်။ (ဟောတိ နနု၊ လော။)
နိယမိတဿ၊ အမြဲသတ်မှတ်အပ်ပြီးသော။ စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။ ဝသေန၊ ကြောင့်။ နိယမိတဝသေန၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။
ဣတရေသု၊ ကုန်သော။ ဒွိသု၊ ၂-ပါးကုန်သော ပရိဏာမိတသမုဒါစာရတို့၌။ ဧဝံ၊ ဤအတူတည်း။ [ဤ ၃-ပုဒ်လုံး၌ စိတ်ကိုချည်းအရကောက်ပါ-ဟူလို။]
အာဘောဂေါ၊ နှလုံးသွင်းခြင်းသည်။ အာဘုဇိတံ၊ မည်၏။ [အာဘုဇိတ အရ နှလုံးသွင်းခြင်းကိရိယာကို အရကောက်ပါ-ဟူလို။]
ဒေါသဗဟုလာ၊ များသောဒေါသ ရှိသူတို့သည်။ လူခပုဂ္ဂလာ၊ ကြမ်းတမ်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်း။
အဒေါသဗဟုလာ၊ များသော အဒေါသရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ သိနိဒ္ဓပုဂ္ဂလာ၊ ပြေပြစ်ညက်ညောသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တည်း။
တဒဓိမုတ္တတာတိ၊ ကား။ ပီတိနိန္နစိတ္တတာ၊ ပီတိ၌ ညွတ်ကိုင်းသောစိတ်ရှိသူ၏အဖြစ်တည်း။ ပီတိယာ၊ ၏။
ဝါ၊ က သောမနဿ ဝပ္ပယောဂါ သမ္ဘဝတော၊ သောမနဿနှင့် မယှဉ်ခြင်း၏ မဖြစ်သင့်ခြင်းကြောင့်။ ဣမေဟိပိ ကာရဏေဟိ၊ ကြောင့်လည်း။ ဧတ္ထ၊ ဤကုသိုလ် စိတ်ဖြစ်ရာ၌။ သောမနဿ သဟဂတဘာဝေါ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ ဣတိ အဓိပ္ပာယော။
ဇီဝိတဝုတ္တိယာ၊ အသက်မွေးခြင်း၏။ အာယတနဘာဝယော၊ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဟတ္ထာရောဟာဒိသိပ္ပမေ၀၊ ဆင်စီးအတတ် အစရှိသော အတတ် သည်ပင်။ သိပ္ပာယတနံ၊ မည်၏။
ကသိဝါဏိဇ္ဇာဒိကမ္မမေဝ၊ လယ်လုပ်ခြင်း, ကုန်ရောင်းခြင်း အစရှိသော အလုပ်သည်ပင်။ ကမ္မာယတနံ၊ မည်၏။
အာယု ဝေဒါဒိဝိဇ္ဇာ ဧဝ၊ အသက်အပိုင်းအခြားကို သိကြောင်း အစရှိသော အတတ်သည်ပင်။ (သက်ကြည့်ဗေဒင် အစရှိသော အတတ်သည်ပင်။) ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနံ၊ ၏။
အဗျာပဇ္ဇေတိ၊ ကား။ ဒေါမနဿ ဗျာပါဒရဟိတေ၊ ဒေါမနဿဟူသော ဗျာပါဒမှ ကင်းသော။ ရူပဘဝေ၊ ရူပဘဝ၌။ (ဥပ္ပန္နဿ ဝါပိ-၌ စပ်။)
ဓမ္မပဒါတိ၊ ကား။ ဓမ္မကောဋ္ဌာသာ၊ တရားအစုတို့သည်။
ပိလဝန္တီတိ၊ ကား။ ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပဒိဿန္တိ၊ ဉာဏ်အား ထင်လာကုန်၏။
ယောဂါတိ၊ ကား။ ဘာဝနာဘိယောဂါ၊ ဘာဝနာကို လွန်စွာကြိုးကုတ် အားထုတ်ကြောင်းဖြစ်သော။ သမာဓိတော၊ သမာ ဓိကြောင့်။ (သမာဓိတောဖြင့် ဝီရိယကို ကန့်)။
ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာတိ၊ ကား။ အဇ္ဈတ္တိက ဗာဟိရာနံ၊ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရ ဖြစ်ကုန်သော။ ဝတ္ထုနံ၊ ဝတ္ထုတို့၏။ နိမ္မလဘာဝ ကိရိယာ၊ အစည်အကြေး မရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြုခြင်းလည်းကောင်း။
သဒ္ဓါဒီနံ၊ ကုန်သော။ ဣန္ဒြိယာနံ၊ တို့၏။ အညမညာနတိ ဝတ္တနံ၊ တစ်ပါးတစ်ပါးကို မလွန်စေခြင်းသည်။ ဣန္ဒြိယသမတ္တ ပဋိပါဒနတာ၊ မည်၏။
ဂမ္ဘီရာနံ၊ ကုန်၏။ ဝါ၊ နက်နဲကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဉာဏေန၊ ဉာဏ်ဖြင့်။ စရိတဗ္ဗာနံ၊ ကျက်စားထိုက်ကုန်သော။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ ဂမ္ဘီရဉာဏေန၊ ဖြင့်။ စိရိတဗ္ဗာနံ၊ ကုန်သော။ သုတ္တန္တာနံ၊ တို့ကို။ ပစ္စဝေက္ခဏာ၊ ဆင်ခြင်ခြင်းသည်။ ဂမ္ဘီရ။ပ။ ပစ္စဝေက္ခဏာ၊ မည်၏။
ဝံသောတိ၊ ကား။ အနုက္ကမော၊ အစဉ်အလာတည်း။
တန္တီတိ၊ ကား။ သန္တ တိ၊ အဆက်တည်း။
ပဝေဏီတိ၊ ကား။ သမ္ဗန္ဓော၊ အစပ်တည်း။
သဗ္ဗံ၊ သော။ ဧတံ၊ ဤ ဝံသော တန္တိပဝေဏီဟူသော သဒ္ဒါသည်။ စာရိတ္တကိရိယာပဗန္ဓဿ၊ မျိုးရိုး စာရိတ္တဖြစ်သော အပြုအမူ၏ အစဉ်အဆက်ကို။ ဝစနံ၊ ဟောသော သဒ္ဒါတည်း။
စာရိတ္တသီလတ္တာ၊ စာရိတ္တသီလ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သီလမယံ၊ မည်၏။
ဒဿာမိ၊ အံ့။ ဣတိ၊ သို့။ ဝစီဘေဒေန၊ စကားလုံး၏ ကွဲပြားခြင်းဖြင့်။ ဝါ၊ နှုတ်မြွက်သံဖြင့်။ ဝတ္ထုဿ၊ ဝတ္ထု၏။ ပရိဏတတ္တာ၊ သံဃာ စသည်၏ အထံသို့ ညွတ်ပြီး၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တတော၊ ထို နှုတ်မြွက်ပြီးရာ အခါမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ ဒါနံ၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ အာရဒ္ဓံ နာမ၊ အားထုတ်အပ်ပြီးမည်သည်။ ဟောတိ။ ယတော၊ ယင်းသို့ အားထုတ်အပ်ပြီး မည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တဿ၊ ထိုဝတ္ထုကို။ အတ္တနော၊ မိမိ၏ အထံသို့။ ပရိဏာမနာဒီသု၊ ညွတ်စေခြင်း အစရှိသည်တို့၌။ အာပတ္တိ ဟောတိ။ [ပရိဏတ သိက္ခာပုဒ် ၂-ပါးကို ရည်ရွယ်သည်။]
**၁။ ဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုသ္မိံ။ပ။ဘဇေယျ**။ ။အဋ္ဌကထာ၌ "ဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုသ္မိံ"ဟုဆို၏။ ထိုသို့ ဆိုခြင်း၌ အဋ္ဌကထာအလိုမှာ "ဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုကို လှူမည်"ဟု ကြံစည်မှ ဒါနမယမနောကံဖြစ်သည်။ အဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုကို လှူပို့ရန်ရှာကြံစီမံနေသော ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ကုသိုလ်စိတ်မဖြစ်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ဒါနမယ အခန်းဖြစ်၍ ဒါနမယ ဖြစ်လောက်သော ဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုကို ပြရပါသည်။ လှူဖို့ရန်ကြံစည်၍ စီမံနေခိုက် စေတနာမှာ ပုဗ္ဗဘာဂ စေတနာ (ပုဗ္ဗစေတနာ)ဖြစ်သောကြောင့် ဒါနမယ စသော ၃-မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးသို့သွင်းလျှင် ဒါနမယသို့သာ ကပ်ဝင်ပါသည်။ ဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုသ္မိံ၊ ထင်ရှားရှိသော ဝတ္ထု၌။ ဝိန္တနကာလတော၊ မှ။ ပဋ္ဌာယ ဒါနံ အာရဒ္ဓံ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထို ထင်ရှားရှိသောဝတ္ထုဝယ် လှူမည်ဟုကြံစည်ရာ၌။ ဒါနမယံ၊ ဒါနမယ ဖြစ်သော။ ကုသလံ ဟောတိ။ ဣတိ၊ ကား။ အဓိပ္ပာယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း-ကသ္မာ- အဓိပ္ပာယော ဟောတိ။) ဟိ (ယသ္မာ)။ ဒါနဝတ္ထုံ၊ ဒါနဝတ္ထုကို။ အဝိဇ္ဇမာနကမ္ပိ၊ ထင်ရှား မရှိပါသော်လည်း။ ဝါ၊ မရှိသည်လည်း ဖြစ်သော။ ဒါနဝတ္ထုံ၊ ကို။ သင်္ခရောန္တဿ၊ ပြုစီမံနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ (သန္တာန်၌)။ ကုသလံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်သည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အဓိပ္ပာယောဟောတိ။)
ပန၊ ဆက်။ တံ၊ ထို ထင်ရှား မရှိသောဝတ္ထုကို ပြုစီမံနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ကုသိုလ်သည်။ ဒါနမယဿ၊ ဒါနမယ၏။ ပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ ရှေ့အဖို့တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဒေဝ၊ ထိုဒါနမယသို့သာ။ ဘဇေယျ၊ ကပ်ဝင်ရာ၏။ အဋ္ဌကထာယံ၊ ရှေး အဋ္ဌကထာ၌။ ဝုတ္တံ။ ["အပရဘာဂေ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ကတ္တဗ္ဗံ ကရိဿတီတိ ဝုတ္တံ"၌ပါသော ဝုတ္တံကို "အဋ္ဌကထာယံ" ဟု အာဓာရထည့်၍ ဖွင့်သည်။]
လဝံသာဒိဝသေနာတိ ဧတံ၊ ဤစကားသည်။ ဥဒါဟရဏမတ္တမေဝ၊ ဥဒါဟရုဏ် စကားမျှသာတည်း။ (သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ ဥဒါဟရုဏ် ထုတ်ပြသကဲ့သို့ ဥဒါရုဏ်မျှကို ပြသော နိဒဿန စကားတည်း။)
အတ္တနာ၊ သည်။ သမာဒိန္နဝတ္တ ဝသေန၊ ဆောက်တည်အပ်သော ကျင့်ဝတ်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ သပ္ပုရိသ။ပ။ ဝသေန စ၊ သူတော်ကောင်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်, ရွာသူ-ရွာသား နယ်သူနယ်သားတို့၏ ကျင့်ဝတ် အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ စာရိတ္တသီလတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
သဝတ္ထုကန္တိ၊ ကား။ ဘေရိအာဒိဝတ္ထုသဟိတံ၊ စည်ကြီး အစရှိသော ဝတ္ထု နှင့်တကွ ဖြစ်သည်ကို။ ကတွာ။
ဝိဇ္ဇမာနကဝတ္ထုကန္တိ၊ ကား။ ဘေရိအာဒိ ဝတ္ထုံ၊ ကို။
စ၊ ဆက်။ ဓမ္မဿဝနဃောသနာဒီသု၊ တရားနာချိန်ကို ကြွေးကြော်ခြင်း အစရှိသည်တို့၌။ သဝတ္ထုကံ၊ ဝတ္ထုနှင့်တကွ ဖြစ်သည်ကို။ ကတွာ။ သဒ္ဒဿ၊ ကို။ ဒါနံ၊ ပေးလှူခြင်းမည်သည်။ သဒ္ဒဝတ္ထူနံ၊ အသံ၏ တည်ရာဖြစ်ကုန်သော။ ဌာနကရဏာနံ၊ ဌာန်ကရိုဏ်းတို့၏။ သသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိကရဏမေဝ၊ အသံနှင့်တကွ ဖြစ်ခြင်းကို ပြုခြင်း ပင်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဿ၊ ထို တရားနာချိန်ကို ကြွေးကြော်သောပုဂ္ဂိုလ်၏။ စိန္တနံ၊ ကို။ ဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုပရိစ္စာဂေါ၊ ထင်ရှားရှိသောဝတ္ထုကို စွန့်ကြဲခြင်း ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
ဣဓ၊ ဤကာမာဝစရကုသလ ပဒဘာဇနီ၌။ ရူပါရမ္မဏာဒိဘာဝံ၊ ရူပါ ရမ္မဏ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ [ရူပါရမ္မဏံ ဝါ သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ စသည်ကို ရည်ရွယ်သည်။] အညတ္ထ၊ အခြားသော သုတ္တန်ပါဠိတော်၌။ တီဏိ။ပ။ ဝတ္ထူနီတိ၊ ဟူ၍။ ဒါနမယာဒိဘာဝံ စ၊ ဒါနမယ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ [ "ဒါနမယ" စသည်ကို အဘိဓမ္မာ၌ မဟော, သုတ္တန်၌သာဟောသည်။] အပရတ္ထ၊ ဤ အဘိဓမ္မာဝယ် နောက် နိက္ခေပကဏ္ဍ၌။ ကတမေ။ပ။ ဝါ၊ သော။ ဓမ္မရာဇာ၊ တရားမင်းဘုရားသည်။ ဘာဇေတွာ ‌ဒဿေသိ။
ကာယကမ္မန္တိ အာဒိနာ၊ ဖြင့်။ ကာယကမ္မာဒိဘာဝံ စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဝဒန္တော၊ ဟောတော်မူလျက်။
အပရိယာပန္နာ စာတိ၊ ကား။ ပရမတ္ထတော၊ အားဖြင့်။ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ စ၊ ထင်ရှားမရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ အညာယတနတ္တာ စ၊ ဓမ္မာယတနမှတစ်ပါး အခြားသော အာယတနတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ အသင်္ဂဟိတာ၊ ဓမ္မာယတနဖြင့် မသိမ်းယူအပ်သော တရားတို့သည်လည်းကောင်း။ (ဓမ္မာရမ္မဏံ နာမ-၌ စပ်။)
ပရိဘောဂပစ္စယံ၊ သုံးဆောင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းရှိသော။ ပီတိသော မနဿံ၊ သည်။ ပရိဘောဂရသော၊ မည်၏။
ပန၊ ဆက်။ အယံ၊ ဤပရိဘောဂရသကို။ ရသသမာနတာဝသေန၊ အရသာနှင့် တူသည်၏ အဖြစ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဂဟဏံ၊ ယူခြင်းကို။ ဥပါဒါယ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ယူ၍။ ဝါ၊ စွဲ၍။ ရသာရမ္မဏန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တော။ သဘာဝတော၊ သဘောအားဖြင့်။ (အစစ်အမှန်အားဖြင့်။ ရသာရမ္မဏန္တိ။) န ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်သည် မဟုတ်။
ပန၊ ဆက်။ သ ဘာဝေန၊ အားဖြင့်။ ဂဟဏံ၊ ကို။ ဥပါဒါယ၊ ၍။ ဝါ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ယူလျှင်။ ပီတိသောမနဿံ၊ သည်။ ဓမ္မာရမ္မ ဏမေဝ၊ သည်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ သုခါဝေဒနာ ဓမ္မာရမ္မဏန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်ပြီ။ [သုခါဝေဒနာနှင့် ပီတိသောမနဿံဝယ် သောမနဿ-သည် သဘောတူတည်း။ ရသာရမ္မဏတုန်းက ပြခဲ့သော သောမနဿကို ပင် "ဓမ္မာရုံ"ဟု ဆိုထားသည်-ဟူလို။]
အာရမ္မဏမေဝ၊ သည်သာ။ နိဗဒ္ဓံ၊ မြဲ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ရူပါရမ္မဏံ၊ ပ။ ဓမ္မာရမ္မဏန္တိ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ နိယမေတွာ၊ အာရုံဖြင့် သတ်မှတ်၍။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
ကမ္မဿအနိဗဒ္ဓတ္တာတိ၊ ကား။ ကမ္မဿ၊ ၏။ အနိယတတ္တာ၊ မမြဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဒွါရံ အနိဗဒ္ဓံ-၌ စပ်။)
ဟိ၊ ဥပမာဆောင် ထင်အောင်ပြအံ့။ ရူပါ ဒီသု၊ တို့တွင်။ ဧကာရမ္မဏံ၊ တစ်ခုသော အာရုံရှိသော။ စိတ္တံ၊ သည်။ အနညာရမ္မဏံ၊ တစ်ပါးသော အာရုံမရှိသည်။ ဟောတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ကာယဒွါရာဒီသု၊ တို့တွင်။ ဧကဒွါရိကကမ္မံ၊ တစ်ခုသော ဒွါရ၌ဖြစ်သော ကံသည်။ အညသ္မိံ၊ သော။ ဒွါရေ၊ ၌။ နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်သည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ (ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧဝ။) [ ဆိုလိုရင်းကား - အာရုံတို့က မြဲသကဲ့သို့ ကမ္မဒွါရတို့က မမြဲ-ဟူလို။ -ဝိသဒိသူပမာတည်း။] တသ္မာ။ ကမ္မဿ၊ ၏။ ဒွါရနိယမရဟိတတ္တာ၊ ဒွါရဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်းမှ ကင်းသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဒွါရမ္ပိ၊ သည်လည်း။ ကမ္မနိယမရဟိတံ၊ ကံဖြင့်သတ်မှတ်ခြင်းမှ ကင်း၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤ ပထမ မဟာကုသိုလ် စိတ်၌။ အာရမ္မဏံဝိယ၊ ကိုကဲ့သို့။ နိယမေတွာ၊ ကမ္မဒွါရဖြင့် သတ်မှတ်၍။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မမူအပ်။
စ၊ ဆက်။ ဝိနာ။ပ။ ဧတဿပိ၊ ဤပါဠိရပ်၏လည်း။ အတ္ထော၊ ကို။ (ဝေဒိတဗ္ဗော-၌ စပ်။) ကာယကမ္မာဒီသု၊ တို့တွင်။ ဧကံ၊ သော။ ကမ္မံ၊ သည်။ တေန ဒွါရေန၊ ထို ကာယဒွါရနှင့်။ ဝိနာ အညသ္မိံ ဒွါရေ။ စရတိ ယထာ၊ လှည့်လည်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ဧကာရမ္မဏံ၊ သော။ စိတ္တံ၊ သည်။ တေန အာရမ္မဏေန၊ နှင့်။ ဝိနာ။ အာရမ္မဏန္တ ရေ၊ အာရုံတစ်ပါး၌။ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ [ဆိုလိုရင်းကား-ကမ္မဒွါရသည် မမြဲသကဲ့သို့ ထိုထို အာရုံရှိသော စိတ်ကမမြဲ မဟုတ်, မြဲသည်-ဟူလို။]
ဟိ၊ မှန်။ ၀စီဒွါရေ၊ ၌။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနမ္ပိ၊ ဖြစ်သောကံကိုလည်း။ ကာယကမ္မန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ ယထာ၊ ဆိုအပ်ဆိုနိုင်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ သဒ္ဒါရမ္မဏေ၊ ၌။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ၊ ဖြစ်သောစိတ်ကို။ ရူပါရမ္မဏန္တိ၊ ဟူ၍။ န ဝုစ္စတိ၊ မဆိုအပ် မဆိုနိုင်။ [ဝိသဒိသူပမာ-ပင်]