ကောဋ္ဌာသဝါရဝဏ္ဏနာ
ကောဋ္ဌာသဝါရအဖွင့်
ကောဋ္ဌာသဝါရဝဏ္ဏနာ
ကောဋ္ဌာသဝါရအဖွင့်
နိဒ္ဒေသဝါရေ၊ ၌။
ပုစ္ဆာဒီနံ၊ ပုစ္ဆာ အစရှိသည်တို့၏။
ပစ္စေကံ၊ အသီးအသီး။
["ကတမော တသ္မိံ သမယေ" စသည်ဖြင့် တရားတစ်ပါးလျှင် ပုစ္ဆာတစ်ခုစီရှိသောကြောင့်။
အနေကတ္တေ
၁။**အနေကတ္တေ ဧကတ္တံ**။ ။ပုစ္ဆာသည် "ကတမော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော" စသည်ဖြင့် တရားတိုင်းပါနေ၍ များ၏။ သမယနိဒ္ဒေသလည်း ပထမစိတ်အတွက် ဒုတိယစိတ်အတွက်သာ မက၊ ပထမစိတ်မှာပင် "တသ္မိံ သမယေ"တွေများ၏။ ဓမ္မနိဒ္ဒေသ အပ္ပနာ(နိဂုံး)တို့လည်း များသည်ပင်။ သို့သော်-ဧကတ္တံ ဥပနေတွာ- ပုစ္ဆာဇာတ်စသည်ကို ငဲ့ သော ဇာတျာပေက္ခနည်း အားဖြင့် တစ်ခုတည်းကပ်ဆောင်၍ ပုစ္ဆာပရိစ္ဆေဒ၊ သမယနိဒ္ဒေသ၊ ဓမ္မနိဒ္ဒေသ၊ အပ္ပနာ-ဟု ၄-ပါး သော ပရိစ္ဆေဒကိုသာ အဋ္ဌကထာဆရာပြသည်။
၊ များကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။
(သတိ) ပိ၊ သော်လည်း။
ပုစ္ဆာဒိဘာဝေန၊ ပုစ္ဆာ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဧကတ္တံ
၁။**အနေကတ္တေ ဧကတ္တံ**။ ။ပုစ္ဆာသည် "ကတမော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော" စသည်ဖြင့် တရားတိုင်းပါနေ၍ များ၏။ သမယနိဒ္ဒေသလည်း ပထမစိတ်အတွက် ဒုတိယစိတ်အတွက်သာ မက၊ ပထမစိတ်မှာပင် "တသ္မိံ သမယေ"တွေများ၏။ ဓမ္မနိဒ္ဒေသ အပ္ပနာ(နိဂုံး)တို့လည်း များသည်ပင်။ သို့သော်-ဧကတ္တံ ဥပနေတွာ- ပုစ္ဆာဇာတ်စသည်ကို ငဲ့ သော ဇာတျာပေက္ခနည်း အားဖြင့် တစ်ခုတည်းကပ်ဆောင်၍ ပုစ္ဆာပရိစ္ဆေဒ၊ သမယနိဒ္ဒေသ၊ ဓမ္မနိဒ္ဒေသ၊ အပ္ပနာ-ဟု ၄-ပါး သော ပရိစ္ဆေဒကိုသာ အဋ္ဌကထာဆရာပြသည်။
၊ တစ်ခုတည်း၏အဖြစ်သို့။
ဥပနေတွာ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်ဆောင်၍။
စတုပရိစ္ဆေဒတော၊ ၄-ပါးသော.အပိုင်းအခြား ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။
(သင်္ဂဟကာရေန။)
ဝုတ္တာ၊ မိန့်တော်မူအပ်ပြီ။စတ္တာရော ဒွေတိ၊ စတ္တာရော ဒွေ ဟူ၍။
ဧဝမာဒိကံ၊ ဤသို့ အစရှိသော။ (ဂဟဏံ-၌စပ်။)
သင်္ခိပိတွာ၊ ချုံး၍။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
သဟ၊ အတူတကွ။
ဂဟဏံ၊ ယူကြောင်းစကားရပ်သည်။
သင်္ဂဟော၊ မည်၏။
[ သံ-သဒ္ဒါသည် ပထမနည်း၌ သင်္ခေပအနက်ဟော- ဒုတိယနည်း၌ သဟအနက်ဟောတည်း။]
ထပေတွာ ယေဝါပနကေတိ (ဣဒံ)၊ ထပေတွာ ယေဝါပနကေ ဟူသော ဤစကားကို။
သင်္ဂဟေတဗ္ဗေ၊ အကျဉ်းချုံး၍ ယူထိုက်ကုန်သော တရားတို့ကို။
ဝါ၊ အတူတကွပေါင်း၍ ယူထိုက်ကုန်သော တရားတို့ကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။
(သင်္ဂဟ ကာရေန) ဝုတ္တံ။ [၅၀-ကျော်တရားတို့ကို ခန္ဒာအားဖြင့် ၄-ပါး ဟု လည်းကောင်း။ အာယတနအားဖြင့် ၂-ပါး ဟုလည်းကောင်း ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူခြင်းသည်။ ထို ၅၀-ကျော် တရားတို့ကို ချုံး၍ယူကြောင်း၊ တစ်နည်း- အတူတကွပေါင်း၍ ယူကြောင်း စကားဖြစ်သည်-ဟူလို။]
ဟိ၊ မှန်။
တစ်နည်း- ဟိ၊ ချဲ့။
တေ၊ ထို ၅၀ ကျော် တရားတို့သည်။
ဝိသုံဝိသုံ၊ အသီးအသီး။
ဥဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ၊ သရုပ်အရ ထုတ်ပြအပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ စ၊ အကျယ် ညွှန်ပြအပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
[အကျဉ်းတုန်းကလည်း ဖဿော ဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတိ- စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျယ်၌လည်း ကတမော တသ္မိံ သမယေ ဖဿာ-စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း။ အသီးအသီး ပြခဲ့သောကြောင့်။]
ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ၊ အထူးသဖြင့် ပြန့်ကြဲ၍နေကုန်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ၊ အကျဉ်းချုံး၍ သူထိုက်ကုန်သည်။
ဝါ၊ အတူတကွ ပေါင်း၍ယူထိုက်ကုန်သည်။
ဟောန္တိ။
ယေဝါပနကာ၊ ယေဝါပနက တရားတို့သည်။
သင်္ဂဟဂမနေနေဝ၊ ယေဝါပနကဟု အကျဉ်းချုံး၍ သိမ်းယူခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်ပင်။
[ယေဝါပန ဟု သိမ်းယူခြင်းသို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော ယေဝါပနက ဟူသော စကားကြောင့်ပင်။ မဓု၌ "ဆန္ဒော ဟောတိ အဓိမောက္ခော ဟောတီတိ အာဒိနာ သင်္ဂဟ ဝစနေန"ဟု ဖွင့်သည်ကို စဉ်းစားပါ။]
တထာ၊ ထိုဖဿ ဝေဒနာ-စသည်တို့ကဲ့သို့။
န(ဟောန္တိ)၊ ကုန်။
(ကသ္မာ။)
အဝိပ္ပကိဏ္ဏတ္တာ၊ အထူးသဖြင့် မပြန့်ကြဲကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် တည်း။
[ယေဝါပနက ဟု ဟောတော်မူခြင်းသည်ပင် သိမ်းကျုံး၍ ယူပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖဿဝေဒနာ-စသည်တို့ကဲ့သို့. ဖရိုဖရဲ တစ်ကွဲတစ်ပြားစီမနေရကား ထပ်၍ ချုံးဖွယ် မလိုပါ-ဟူလို။]
ပန၊ ထိုသို့ပင် ထပေတွာ ယေဝါပနကေ ဟု အဋ္ဌကထာဆရာ ဆိုအပ်ပါ သော်လည်း။
(တေ၊ ထိုယေဝါပနကတရားတို့သည်။)
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ကုန်သည်။
ဟောန္တိ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တံနိဒ္ဒေသေ၊ ထိုသင်္ခါရက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသ ပါဠိတော်၌။
အခန္ဓဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ၊ ယေဝါပနက တရားတို့၏ ခန္ဓာ မဟုတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို တားမြစ်ခြင်း အကျိုးငှာ။
ယေဝါပနာတွေဝ၊ ယေဝါပနတို့ ဟူ၍သာ။
(ဘဂဝတာ။) ဝုတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။
ယေဝါပနကာ၊ ယေဝါပနက တရားတို့ကို။
န ထပေတဗ္ဗာ
**၁။ န ထပေတဗ္ဗာ**။ ။ထပေတွာ ယေဝါပနကေ ဟူသော အဋ္ဌကထာစကားကို ဋီကာဆရာ မနှစ်သက်။ ယေဝါပနက တရားတို့ကို မချန်ထားထိုက်ဟု ဋီကာဆရာ ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုရင်းကား အဋ္ဌကထာ၌ "ယေဝါပနက တရားတို့ကို ချန်ထား၍"ဟု ဆိုခြင်းသည် ဥဒ္ဒေသဝါရ၌လည်း "ယေဝါပန တသ္မိံ သမယေ၊ နိဒ္ဒေသဝါရ၌လည်း ယေဝါ ပန တသ္မိံ သမယေ"ဟု ဟောတော်မူရကား ဖဿ ဝေဒနာ-စသည်တို့ကဲ့သို့ တစ်ကွဲတစ်ပြားစီ ဖရိုဖရဲဖြစ်၍ မနေ။ ယေဝါပန တရားအဖြစ်ဖြင့် တစ်ပေါင်းစည်းတည်းသာ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် သင်္ဂဟဝါရဝယ် ယေဝါပနက တရားတို့ကို ပေါင်း၍ယူဖွယ် မလိုသောကြောင့် "ထပေတွာ ယေဝါပနကေ"ဟု မိန့်သည်။ ဋီကာဆရာက ဤ သင်္ဂဟဝါရဝယ် သင်္ခါရက္ခန္ဓာကိုပြုရာ၌ ယေဝါပန တသ္မိံ သမယေ စသည်ဖြင့် ထည့်၍ပြသောကြောင့် "ထပေတွာ ယေဝါပနကေ"ဟု မဆိုသင့်ကြောင်းကို မိန့်သည်။
၊ မချန်ထားထိုက်ကုန်။
ဣတိ၊ ဤကား ဋီကာဆရာ၏ အလိုတည်း။ပစ္စယ သင်္ခါတေနာတိ၊ ကား။
အာဟာရ ပစ္စယ သင်္ခါတေန၊ အာဟာရ ပစ္စည်းဟု ဆိုအပ်သော။ (အာဟာရဋ္ဌေန-၌ စပ်။)
ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
အထ ဝါ၊ ကား။
ဟေတု၊ ဟေတု လည်းကောင်း။
ပစ္စယော၊ ပစ္စယ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဧတေသု ဒီသု၊ ဤ ၂-မျိုးတို့တွင်။
ဇနကော၊ ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းသည်။
ဟေတု၊ ဟေတု မည်၏။
ဥပတ္ထမ္ဘကော၊ ထောက်ပံ့တတ်သော အကြောင်းသည်။
ပစ္စယော၊ ပစ္စယ မည်၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဝိသေသဝန္တေသု၊ အထူးရှိကုန်သော အကြောင်းတို့တွင်။
ပစ္စယသင်္ခါတေန၊ ထောက်ပံ့တတ်သော ပစ္စယဟု ဆိုအပ်သော။(အာဟာရဋ္ဌေန တယော အာဟာရာ ဟောန္တိ-၌ စပ်။)
ဟိ၊ ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။
(ဥပတ္ထမ္ဘကဖြစ်ပုံကို ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။]
ကဗဠိကာရာဟာရော၊ ကဗဠီကာရာဟာရသည်။ (ရုပ်အာဟာရသည်။)
သြဇာဋ္ဌမက ရူပါဟရဏေန၊ သြဇာဋ္ဌမကရုပ်ကို ဆောင်ခြင်းအားဖြင့်။
ရူပကာယံ၊ ရူပကာယကို။
ဥပတ္ထမ္ဘေတိ ယထာ၊ ထောက်ပံ့တတ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဣမေပိ၊ ဤ ဖဿ, စေတနာ, ဝိညာဉ် ဟူသော နာမ်အာဟာရတို့သည်လည်း။
ဝေဒနာဒိ အာဟရဏေန၊ ဝေဒနာအစရှိသော အကျိုးကို ဆောင်ခြင်း အားဖြင့်။
[ အာဒိဖြင့် ပဋိသန္ဓေဝိညာဉ်၊ နာမ်ရုပ်တို့ကိုယူ။ ]
နာမ ကာယံ၊ နာမကာယကို။ (ဥပတ္ထမ္ဘေန္တိ။)
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
["ကသ္မာ ဝိသေသဝန္တေသု ပစ္စယသင်္ခါတေန ဣတိ အတ္ထော။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ နည်း။
ဟိ (ယသ္မာ) ကဗဋီကာရာ- ဟာရော။ပ။နာမကာယံ ဥပတ္ထမ္ဘေန္တိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဧဝံ ဝိသေသဝန္တေသု ပစ္စယသင်္ခါတေန ဣတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော"ဟုလည်း တစ်နည်းပေးနိုင်၏။]
တထာ စ ဟောန္တီတိ၊ ဟူသော စကားကို။
သာဓာရဏေ၊ အတူတကွ ဆောင်တတ်ကုန်သော။
ဝါ၊ ဆက်ဆံကုန်သော။
သဟဇာတာဒိ ပစ္စယေ၊ သဟဇာတ အစရှိသော ပစ္စည်းတို့ကို။ (အညမည, နိဿယ, သမ္ပယုတ္တ, အတ္ထိ, အဝိဂတ ပစ္စည်းတို့ကို အာဒိဖြင့် ယူပါ။)
သန္ဓာယာဟ။
အညထာစာတိ၊ ကား။
အညေန၊ သဟဇာတ အစရှိသော အခြင်းအရာတို့မှ အခြားသော။
ဧကေန၊ တစ်ပါးသော။
အာကာရေန စ၊ ဥပတ္ထမ္ဘန အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။
ပစ္စယာ၊ ကျေးဇူးပြု တတ်ကုန်သည်။
ဟောန္တိယေဝ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အပိုအလွန် ကျေးဇူးပြုတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
အာဟာရာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတိ အတ္ထော။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ (ဖဿ စေတနာဝိညာဉ်တို့က တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း ကျေးဇူးပြုတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
အာဟရဏကိစ္စရဟိတာနံ၊ ဝေဒနာ- အစရှိသော အကျိုးတရားတို့ကို ဆောင်ခြင်းကိစ္စမှ ကင်းကုန်သော။
ဟေတု အဓိပတိ အာဒီနံ၊ ဟိတ်ခြောက်ပါး, အဓိပတိ လေးပါး အစရှိသော တရားတို့၏။
အာဟာရဘာဝပ္ပသင်္ဂေါ၊ အာဟာရအဖြစ်၌ ကပ်ငြိလျဉ်းပါးဖွယ်သည်။
နတ္ထိ။
တိသော စ။ပ။
အာဟရတီတိ အာဒိ၊ စကားကို။
ယထာသမ္ဘဝဝသေန၊ ဖြစ်သင့်သည်အားလျော်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဝုတ္တံ။
ဣမသ္မိံယေဝ စိတ္တေ၊ ဤပထမ မဟာကုသိုလ်စိတ် တစ်ခုတည်း၌သာ။
ဖဿာဒိဝသေန၊ ဖဿအစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
န (ဝုတ္တံ)၊ ဟောတော်မူအပ်သည် မဟုတ်။
တယော စ ဘဝေတိ၊ ကား။
ကာမာဒိဘဝဘူတံ၊ ကာမအစရှိသော ဘဝဖြစ်၍ဖြစ်သော။
[ဘဝကြီးကိုးပါးကို ဆိုသည်။]
ဝိညာဏံ၊ ပဋိသန္ဓေဝိညာဉ်ကို။
ဝိသေသေန၊ အထူးအားဖြင့်။
(အာဟရတိ၊ ဆောင်နိုင်၏။)
[ "သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ"အရ စေတနာက ပဋိသန္ဓေဝိညာဉ်ကို အထူးအားဖြင့် ဆောင်နိုင်သည်-ဟူလို။]
အဝိသေသေန စ၊ သာမညအားဖြင့်ကား။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓေ၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာတို့ကို။
(အာဟရတိ။)
[သာမညအားဖြင့်ကား ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်နှင့်တကွ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိ ၂-ပါးစုံ၌ဖြစ်သော ဝိပါက်ဝိညာဉ်တို့ကိုဆောင်နိုင်သည်-ဟူလို။]
အာရမ္မဏံ၊ ကို။
ဥပဂန္တွာ၊ ကပ်၍။
နိဇ္ဈာယနံ၊ ရှုခြင်းသည်။
စိန္တနံ၊ သိခြင်းသည်။
ဥပနိဇ္ဈာယနံ၊ န-မည်၏။
["ရှု-ဟူသည် သိခြင်းပင်တည်း" ဟု သိစေလို၍ နိဇ္ဈာယနံကို စိန္တနံဟု ထပ်ဖွင့်သည်။]
ဟေတွဋ္ဌေနာတိ(ပဒဿ)၊ ၏။
ဥပါယတ္ထေန၊ အကြောင်းဟူသော အနက်အားဖြင့်။
(ဣတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော)။
မူလတေန၊ မူလဟူသောအနက်အားဖြင့်။
(ဣတိ အတ္ထော) န (ဒဋ္ဌဗ္ဗော)။
[ဟေတွဋ္ဌေန၌ ဟေတု-အရ အကြောင်းဟူသော သာမညဟိတ်အနက် ကို ယူပါ။ "ဟိတ်ခြောက်ပါးဟူသော မူလဟိတ်အနက်ကို မယူပါနှင့်"-ဟူလို။]
**၁။ ပုဗ္ဗဘာဂေ။ပ။ဝုတ္တော**။ ။လောကုတ္တရာမဂ်မရောက်မီ ရှေ့အဖို့ ဝိပဿနာခဏ၌ စိတ္တက္ခဏပေါင်း များစွာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထို များစွာ ဖြစ်ရာဝယ် ဝိရတီ ၃-မျိုးတို့ တစ်မျိုးစီယှဉ်နိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထို ၃-မျိုးကိုပင် ပရိယာယ်အားဖြင့် ပေါင်း၍ "နာနာက္ခဏိကော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ"ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ ဝိပဿနာခဏ၌ ဝိရတိ ၃-မျိုးတို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသော်လည်း လောကုတ္တရာမဂ် ခဏ၌ကား အမြဲအားဖြင့် တစ်ပေါင်းတည်း ဖြစ်သောကြောင့် "လောကုတ္တရက္ခဏေဝ သဟ ပဝတ္တော" ဟု ဆိုသည်။ ဤ၌ "နာနာက္ခဏိကော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ"အရ အကြောင်းဖြစ်သော လောကီမဂ်သာ ရ၍, ယထာဂတမဂ္ဂေါအရ အကျိုးဖြစ်သော လောကုတ္တရာမဂ်ကို ရသောကြောင့် အရပြားသော်လည်း အကြောင်းအကျိုး မပြားသကဲ့သို့ "အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ လောကုတ္တရက္ခဏေ သဟ ပဝတ္တော ယထာဂတမဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တော"ဟု အဘေဒဘေဒူပစာအားဖြင့် ဆိုထားသည်။ [ယထာဂတမဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တော ကာရဏဖလာနံ အဘေဒူပစာရေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။-အနု။]
ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ လောကုတ္တရာမဂ်၏ ရှေ့အဖို့၌။
ဂတေ ပဋိပန္နော၊ ကျင့်အပ်သော။
နာနာက္ခဏိကော၊ အထူးထူးသော ခဏ၌ဖြစ်သော။
အဋ္ဌင်္ဂိကော၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါရှိသော။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်ကို။ (ဝုတ္တော-၌ စပ်။)
လောကုတ္တရက္ခဏေဝ၊ လောကုတ္တရာ ခဏ၌သာ။
သဟ၊ တကွ။ (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးလုံး အပြည့်အစုံ။)
ပဝတ္ထော၊ ဖြစ်သည်။
(ဟုတွာ။)
ယထာဂတမဂ္ဂေါတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ဝိပဿနာက္ခဏတော၊ ဝိပဿနာခဏမှ။
ပုဗ္ဗေဝ၊ ရှေး၌ပင်။
ကာယကမ္မာဒီနံ၊ ကာယကံ အစရှိသည်တို့၏။
သုပရိသုဒ္ဓတာယ၊ အလွန်စင်ကြယ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂုပနိဿယော၊ အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယာမဂ်၏ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်း ဖြစ်သော။
အရိယော၊ မြတ်သော။
အဋ္ဌင်္ဂီကော၊ သော။
မဂ္ဂေါ၊ သည်။
ဘဝနာပါရီပူရိံ၊ ဘာဝနာ၏ ပြည့်စုံလုံလောက်ခြင်းသို့။
ဂစ္ဆတိ၊ ရောက်၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဝုတ္တေန၊ ဟောတော်မူအပ်သော။
ပရိယာ ယေန၊ ပရိယာယ်အားဖြင့်။
**၁။ပုဗ္ဗဘာဂ။ပ။ဒီပိတာ**။ ဤ၌ "အရိယ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ဟူသည် လောကုတ္တရာမဂ်မဟုတ်၊ ာကုတ္တရ အဋ္ဌင်္ဂီမဂ်၏ ဥပနိဿယဖြစ်သော လောကီမဂ်သာတည်း။ လောကီမဂ်နှင့် လောကုတ္တရာမဂ်ကို မပြားဘဲ တစ်သားတည်း ဆိုသောကြောင့် အဘေဒဘေဒူပစာဟု မှတ်ပါ။ "အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ-ဘာဝနာ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ" ကား "ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ" အစ ရှိသော ပါဠိတော်၏ အဆက်ဖြစ်သော စကားတည်း။ ဤ "အရိယော။ပဂစ္ဆတိ"ဟူသော စကားကို ထောက်၍ "ပုဗ္ဗေဝ ခေါပနဿ"ဟူသော ဤဒုတိယဒေသနာတော်ကိုလည်း ပရိယာယဒေသနဟုပင် မှတ်ပါ။
ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂဿ၊ လောကုတ္တရာမဂ်၏ ရှေ့အဖို့၌ ဖြစ်သော ဝိပဿနာမဂ်၏။
အဋ္ဌင်္ဂိကထာ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါရှိသည်၏အဖြစ်ကို။
ယထာဂတဝစနေန၊ ယထာဂတ- သဒ္ဒါဖြင့်။
ဒီပိတာ၊ ပြတော်မူအပ်ပြီ။
ဧကက္ခဏေ၊ တစ်ပြိုင်နက်သော ခဏ၌။
အဋ္ဌန္နံ၊ ကုန်သော။
အင်္ဂါနံ၊ အင်္ဂါတို့၏။
သဗ္ဘဝါ၊ ထင်ရှားကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂဿ အဋ္ဌင်္ဂိကတာ။)
န (ဒီပိတာ)၊ ပြတော်မူအပ်သည် မဟုတ်။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
အဿပိ၊ ဤ ဒုတိယ ဒေသနာ၏လည်း။
ပရိယာယဒေသနကာ၊ ပရိယာယ် ဒေသနာတော်၏ အဖြစ်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သိထိုက်၏။ဝိဇာနနမေဝ၊ သညာ ပညာတို့ သိပုံမှ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ သိခြင်းသည်ပင်။
စိတ္တ ဝိစိတ္တတာ၊ စိတ်၏ဆန်းကြယ်သည်၏အဖြစ်မည်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
စိတ္တ။ ပ။
ဝိညာဏက္ခန္ဓောတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရော) အာဟ။
စတ္တာရော ခန္ဓာ ဟောန္တီတိ အာဒိသု၊ ပါဠိရပ်တို့၌။
ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီနံ၊ တို့ကို။
သင်္ဂဟေ၊ သိမ်းယူခြင်းကို။
ကတေပိ၊ ပြုအပ်ပြီးပါသော်လည်း။
ပုန။
ဧကော။ ပ။
အာဒိဝစနံ၊ စကားသည်။
အနေကေ၊ ကုန်သော။
ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အစရှိသော တရားတို့ကို။
ဇာတိနိဒ္ဒေသေန၊ ဇာတိနိဒ္ဒေသ အားဖြင့်။ (ဇာတ်တူတရား တို့ကိုပေါင်း၍ ညွှန်ပြခြင်းအားဖြင့်။)
ဣဓ၊ ဤ သင်္ဂဟဝါရ၌။
န ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သည် မဟုတ်။
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
ဒဿနတ္ထံ၊ ပြရခြင်း အကျိုးရှိ၏။ [ အခြားနေရာ၌ ဝေဒနက္ခန္ဓာဟု ဆိုလျှင် ပစ္စုပ္ပန်စသောအားဖြင့် ပြားသော ဝေဒနာတို့ကို သိမ်းယူရ၏။ ဤသင်္ဂဟဝါရ၌ကား "စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ"အရ ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော စိတ်တစ်ပါးနှင့်ယှဉ်သော ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာ တစ်ပါး တည်းသာတည်း"ဟု ပြရခြင်း အကျိုးရှိ၏။-ဟူလို။]
စ၊ ဆက်။
**၁။ ဣန္ဒြိယေသု။ပ။ဒဋ္ဌဗ္ဗော**။ ။ ပါဠိတော်၌ "ဧကံ မနိန္ဒြိယံ ဟောတိ"ဟုသာ ဟောတော်မူသည်။ ထိုသို့ ဟောတော်မူသဖြင့် "မနိန္ဒြေ တစ်ပါးတည်းသာ ရှိ၏၊ ဇာတိ နိဒ္ဒေသ အားဖြင့် မနိန္ဒြေအမျိုးမျိုး ပေါင်းထားသည်မဟုတ်"ဟု ပယ်မြစ်ပြီး ဖြစ်ရကား အခြားသော သဒ္ဓိန္ဒြေ စသည်တို့ကို "ဧကံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ" စသည်ဖြင့် ဟောတော်မမူ၊ အာဟာရ စသည်၌လည်း ဤ "မနိန္ဒြိယံ ဟောတိ"ဟု နည်းပြပြီးဖြစ်၍ "ဧကော ဖဿာဟာရော ဟောတိ"စသည်ဖြင့် ဟောတော်မမူ။ "ဟောတော်မူဖွယ်လည်း မလိုတော့"ဟူလို။
ဣန္ဒြိယေသု၊ ဣန္ဒြေတို့၌။
ဧကဿ၊ တစ်ပါးသော မနိန္ဒြေ၏။
ဇာတိ နိဒ္ဒေသဘာဝေ၊ ဇာတိနိဒ္ဒေသ၏ အဖြစ်ကို။
ပဋိက္ခိတ္တေ၊ ပယ်မြစ်အပ်ပြီးသော်။
အညေသံ၊ အခြားကုန်သော။
ဣန္ဒြိယာနံ၊ တို့၏လည်းကောင်း။
အာဟာရာဒီနဉ္စ၊ အာဟာရ အစရှိသည်တို့၏လည်းကောင်း။
တပ္ပဋိက္ခေပေါ၊ ထိုဇာတိနိဒ္ဒေသ၏ အဖြစ်ကိုပယ်မြစ်ခြင်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
ကတော၊ ပြုအပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။
ပုဗ္ဗင်္ဂမဿ၊ ရှေ့သွားဖြစ်သော။
ဝါ၊ ပဓာနဖြစ်သော။
မနိန္ဒြိယဿေဝ၊ မနမိန္ဒြေ၏ အတွက်သာ။
(ပဋိက္ခေပေါ၊ ကို။)
ကတော၊ ပြီ။
ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ကောဋ္ဌာသဝါရဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ။