ကာရေတိ မညေတိ ဧတေန

၃။ ဧတေန။ပ။ ဒ‌ဿေတိ။ ။ဝိညတ်ကိုသိသော ဝီထိကိုပြရာ၌ (၁)ရူပါရုံကိုသိသော ဝီထိ, (၂)ထိုအတိတ် ရူပါရုံကိုသိသော တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိ, (၃)ဝိညတ်ကိုသိသော မနောဒွါရဝီထိ, (၄)အလိုဆန္ဒ (ဘာဝ)ကိုသိသော မနောဒွါရဝီထိဟု ဝီထိအစဉ် ၄-မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင်-ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနုသာရေနဖြင့် ၁-၂-ဝီထိတို့သို့ အစဉ်လိုက်ပုံကို ပြ၏။ ဂဟိတာယ ဝိညတ္တိယာဖြင့် (၃) ဝီထိကို ပြ၏။ ယံ ကရဏံ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ တဿ ဝိဇာနနေနဖြင့် (၄) ဝီထိကို ပြသည်။

ရူပံ ပထမစိတ္တေန၊ တီတံ ဒုတိယ စေတသာ။ တတိယေန ကု ဝိညတ္တိံ ၊ ဘာဝံ စတုတ္ထစေတသာ။

၊ ဖြင့်။ (ဝိညာ တတ္တံဒဿေတိ- ၌စပ်။) ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနုသာရေန၊ အဆင်းကို ယူကြောင်းဖြစ်သော စက္ခုဒွါရဝီထိ, မနောဒွါရဝီထိကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်။ ဂဟိတာယ၊ ယူအပ်သော။ (သိအပ်သော။) ဝိညတ္တိယာ၊ ဝိညတ်ကြောင့်။ ယံ ကရဏံ၊ အကြင်အမူအရာကို။ (အကြင်အလိုဆန္ဒကို။) ဝိညာတဗ္ဗံ၊ သိနိုင်၏။ တဿ၊ ထိုအမူအရာကို။ (ထို အလိုဆန္ဒကို။) ဝိဇာနနေန၊ သိခြင်းအားဖြင့်။ ဝိညတ္တိယာ၊ ၏။ ဝိညာတတ္တံ၊ သိအပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။

(ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း။)

၂။ တာလပဏ္ဏာဒိ။ပ။ဝိယ။ ။ "တာလပဏ္ဏာဒိရူပါနိ ဒိသွာ"ဖြင့် ဒက္ခုဒွါရဝီထိ, တဒနုဝတ္တိက အတီတဂ္ဂဟဏ မနောဒွါရဝီထိတို့ကို ပြ၏။ "တဒနန္တရပ္ပဝတ္တာယ မနောဒွါရဝီထိယာ"ဖြင့် တာလပဏ္ဏနှင့် ဥဒက တို့၏ တကွဆက်စပ်ပုံ အခြင်းအရာကို သိသော ဝီထိ, တာလပဏ္ဏသည် ထိုရေ စသည်ရှိကြောင်း သိစေနိုင်သော အမှတ်အသား-ဟု သိသော ဝီထိများကို ပြ၏။ ။ ဥဒကာဒိဂ္ဂဟဏံဖြင့် ဥဒကာဒိ ရေကိုသိသော ဝီထိကို ပြသည်။ ဤ၌ ရေကိုသိသော ဝီထိသည် အလိုဆန္ဒကို သိ သိသော ဝီထိမျိုးတည်း။ ဥဒကာဒိသဟစာရိပ္ပကာရ-တံ သညာဏာကာရ ဂဟဏဝီထိသည် ဝိညတ်ကို သိသော ဝီထိမျိုးတည်း။

မှတ်ချက်။ ။ဤဝီထိ၌ ဥဒကာဒိ သဟစာရိပ္ပကာရကို သိသော ဝီထိတစ်မျိုး၊ တံသညာဏာကာရကိုသိသော ဝီထိတစ်မျိုးဟု မနောဒွါရဝီထိ ၂-မျိုး ရှိနိုင်သကဲ့သို့ ဝိညတ်ကို သိရာ၌လည်း လက်လှုပ်ခြင်းနှင့် လာစေလိုခြင်း၏ ဆက်သွယ်မှု သမ္ဗန္နကိုသိသော ဝီထိ တစ်မျိုးလည်း ရှိရသေးသည်-ဟု မှတ်ပါ။ ထိုဝီထိကား "ရူပံ ပထမ စိတ္တေနစသော ဂါထာ၌မပါ။

တာလပဏ္ဏာဒိရူပါနိ၊ ထန်းရွက်အစရှိသည်တို့၏ အဆင်းတို့ကို။ ဒိသွာ၊ မြင်ပြီး၍။ တဒနန္တရပ္ပဝတ္တာယ၊ ထို မြင်ခြင်း၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော။ အဝိညာယမာနန္တရာယ၊ မသိအပ်သော အထူးရှိသော။ (စက္ခုဝိညာဏဝီထိမှ အထူးကို မသိနိုင်သော။) မနောဒွါရဝီထိယာ၊ ဖြင့်။ **တာလပဏ္ဏာဒီနံ** `` **၁။ တာလပဏ္ဏာဒိ, ဥဒကာဒိ**။ ။ တာလပဏ္ဏာဒိ၌ အာဒိဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ ပြအပ်သော ဓဇ၊ သာခါစလန၊ ပုဗ္ဗူဠက၊ ဥဿရိတတိဏပဏ္ဏကသဋ တို့ကိုယူပါ။ ဥဒကာဒိ၌ အာဒိဖြင့် သုရာ၊ ဝါတပ္ပဟတ၊ မစ္ဆ၊ သြဃတို့ကို ယူပါ။ [သဉ္ဇာနာဘိ ဧတေနာတိ သညာဏံ- ရေ အစရှိသည်တို့ကို သိကြောင်း အမှတ်အသား။ တဿဥဒကာဒိနော သညာဏံ၊ တဿ၊ အာကာ ရောတံသညာဏာကာရော၊ ဥဒကာဒိသဟစာရိပ္ပဘာရော စ+သော+တံသညာဏာကာရော စာတိ ဥဒကာပ။ ကာရော။-အနု။] `` ၊ တို့၏။ **ဥဒကာဒိ** `` **၁။ တာလပဏ္ဏာဒိ, ဥဒကာဒိ**။ ။ တာလပဏ္ဏာဒိ၌ အာဒိဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ ပြအပ်သော ဓဇ၊ သာခါစလန၊ ပုဗ္ဗူဠက၊ ဥဿရိတတိဏပဏ္ဏကသဋ တို့ကိုယူပါ။ ဥဒကာဒိ၌ အာဒိဖြင့် သုရာ၊ ဝါတပ္ပဟတ၊ မစ္ဆ၊ သြဃတို့ကို ယူပါ။ [သဉ္ဇာနာဘိ ဧတေနာတိ သညာဏံ- ရေ အစရှိသည်တို့ကို သိကြောင်း အမှတ်အသား။ တဿဥဒကာဒိနော သညာဏံ၊ တဿ၊ အာကာ ရောတံသညာဏာကာရော၊ ဥဒကာဒိသဟစာရိပ္ပဘာရော စ+သော+တံသညာဏာကာရော စာတိ ဥဒကာပ။ ကာရော။-အနု။] `` ။ပ။ တံသညာဏာကာရံ၊ ရေ အစရှိသည်တို့နှင့်တကွဖြစ်လေ့ရှိသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အပြား, ထို ရေအစရှိသည်တို့၏ အမှတ်အသားဟူသော အခြင်းအရာကို။ ဂဟေတွာ။ ဥဒကာဒိဂ္ဂဟဏံ ဝိယ၊ ရေ အစရှိသည်တို့ကိုယူခြင်း ကဲ့သို့တည်း။ ဝါ၊ ရေ အစရှိသည်တို့ကို သိရခြင်းကဲ့သို့တည်း။

စတူဟိ။ပ။ သမန္နဂတာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ (ဒဋ္ဌဗ္ဗာ-၌စပ်။)

၂။ သုဘာသိတ။ပ။ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ။ ပိသုဏဝါစာ ဟူရာ၌ ချောပစ်ကုန်းတိုက်ကြောင်း စေတနာကို ယူရသကဲ့သို့၊ အပိသုဏဝါစာ ယူရာ၌လည်း ချောပစ်ကုန်းတိုက်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၍ ကောင်းမွန်စွာ ပြောဆိုကြောင်း စေတနာကိုယူရ၏။ ဤသို့စသည်ဖြင့် အခြားဝါစာတို့၌လည်း ပြောဆိုကြောင်း စေတနာကို ကောက်ယူရ၏။ ထို့ကြောင့် "တထာပဝတ္တာ စေတနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ"ဟု ဆိုသည်။

မှတ်ချက်။ ။ ဝါစာ ၄-မျိုးကို သရုပ်ပြရာ၌ "သုဘာသိတ ဘာသနသင်္ခါတာ" စသည်ဖြင့် ဝိသေသန ၄-မျိုးကိုပြထား၏။ ထို ဝိသေသနများသည် "သုဘာသိတံယေ၀ ဘာသတိ, နော ဒုဗ္ဘာသိတံ, ဓမ္မံယေဝ။ပ။နော အဓမ္မံ, ပိယံ ယေဝ။ပ။နော အပ္ပိယံ, သစ္စံ ယေဝ ဘာသတိ, နော အလီကံ"ဟူသော သဂါထာဝဂ္ဂ-ဝဂီကသုတ်ကို မှီး၍ ပြထားသည်-ဟုမှတ်ပါ။

သုဘာသိတဘာသန သင်္ခါတာ၊ ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်သည် မည်လောက်အောင် ပြောဆိုခြင်းဟု ဆိုအပ်သော။ အပိသုဏဝါစာ၊ ပိသုဏဝါစာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်စကားလည်းကောင်း။ ဓမ္မဘာသနသင်္ခါတော၊ တရားဟောခြင်းဟုဆိုအပ်သော။ အသမ္ဖပ္ပလာပေါ၊ သမ္ဖပ္ပလာပ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်စကားလည်းကောင်း။ ပိယ-ဘာသနသင်္ခါတာ၊ ချစ်ဖွယ်ကို ပြောဆိုခြင်းဟု ဆိုအပ်သော။ အဖရုသဝါစာ၊ ဖရုသဝါစာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် စကားလည်းကောင်း။ သစ္စဘာသနသင်္ခါတော၊ မှန်ကန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းဟုဆိုအပ်သော။ အမုသာဝါဒေါ စ၊ မုသာဝါဒ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်စကားလည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဧတာ ဝါစာ၊ တို့ကို။ တထာ၊ ထို သုဘာသိတဘာသန စသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ပဝတ္ထာ၊ ကုန်သော။ စေတနာ၊ စေတနာတို့ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။

ဥပတ္ထမ္ဘနံ၊ သည်။

၁။ နတ္ထိ အတ္တီတိ ဝိစာရေတွာ။ ။ ဋီကာဆရာသည် "ဥပတ္ထမ္ဘနကိစ္စမရှိ"ဟူသော စကားကို နှစ်သက်ဟန်မတူ။ ထို့ကြောင့် "ဝိစာရေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ"ဟု ဆိုသည်။ အက္ခရာ တစ်လုံးသည် ရဿအက္ခရာပင် ဖြစ်စေကာမူ လက်ဖျောက်တစ်ချက်တီးခန့် ကြာရကား ထို အက္ခရာအသံ ပီသစွာ ပေါ်ထွက်သည့်တိုင်အောင် ဇောဝီထိပေါင်းများစွာ ဖြစ်ရပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့်ရှေးရှေးဇောဝီသိတို့ကြောင့်ဖြစ်သော ပထဝီတို့က အထပ်ထပ် ထိခိုက်နေရာဝယ် အသံ မပီသသေးမီ ထောက်ပံ့နေသည် ဟု ဆိုရသော်လည်း အသံပီသမှုအတွက်သာ ထောက်ပံ့နေရခြင်း ဖြစ်၍ ထိခိုက်မှု ဃဋ္ဋနအတွက်မှာ ထောက်ပံ့စရာ မလိုသောကြောင့် "ဥပတ္ထမ္ဘနကိစ္စံနတ္ထိ"ဟု အဋ္ဌကထာဆိုပါသည်။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ စကားသည် အသင့်ပင် ဖြစ်၏ ဟု ထင်၏။ သို့သော်-

အနုဋီကာ။ ။ အနုဋီကာ၌ "ကိဉ္စာပိ ပဌမစိတ္တေနာပိ ဃဋ္ဌနာ နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ ဧ‌ကဿေဝ ပန ဗဟုသော ပဝတ္တနေန အတ္ထိ ကောစိ ဝိသေသောကိ ပုရိမဇဝနသမုဋ္ဌိတာဟိ ဃဋ္ဋနာဟိ ပတိလဒ္ဓသေဝနေန သတ္တမဇဝနေန သမုဋ္ဌိတာ ဃဋ္ဋနာ ပရိဗျတ္တံ အက္ခရံ နိဗ္ဗတ္တေတီတိ ဥပတ္ထမ္ဘနံ နတ္ထီတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ"ဟု မူလဋီကာ စကားကိုပင် ထောက်ခံပြီး၍ "လဒ္ဓါဘိသင်္ခါ‌ရေန ပန ပဌမစိတ္တေနပိ ဃဋ္ဋနာ ဗလ၀တီ ဟောတီတိ အဋ္ဌကထာယံ ဥပတ္ထမ္ဘနကိစ္စံ နတ္တီတိ ဝုတ္တံ သိယာ၊ သဗ္ဗမေတံ ဝိမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ"ဟု မိန့်သည်။

အနုဋီကာ မြန်မာပြန်။ ။ ပထမစိတ်ကြောင့်လည်း ထိခိုက်ခြင်းကိစ္စ ပြီးနိုင်သည်ကား မှန်ပါ၏။ သို့သော် တစ်ခုသော အက္ခရာ၏ပင် များစွာထပ်၍ ဖြစ်ရခြင်းအားဖြင့် အနည်းငယ် ထူးခြားချက် ရှိရမည်သာ။ ထို့ကြောင့် ရှေ့ဇောတို့ကြောင့် ဖြစ်ရကုန်သော ထိခိုက်ခြင်းတို့မှ ရအပ်သော အာသေဝနရှိသော သတ္တမဇောကြောင့် ဖြစ်သော ထိခိုက်ခြင်းသည် ထင်ရှားသော အက္ခရာအသံကို ဖြစ်စေနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် ဥပတ္ထမ္ဘနကိစ္စ မရှိဟု ဆိုခြင်းငှာ မတတ်ကောင်း။ (ဥပတ္ထမ္ဘနကိစ္စ ရှိရမည်သာ-ဟူလို။)

နတ္ထိ၊ မရှိ။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ ဣတိ၊ သို့။ (မရှိဘူး, ရှိတယ် ဆိုတာကို။) ဝိစာရေတွာ၊ စူးစမ်း စိစစ်၍။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ မှတ်ယူထိုက်၏။

၂။ အထ ဝါ။ပ။ယုတ္တာ။ ။ ပြခဲ့သော နည်း၌"စေတယိတွာ"အရ ပုရိမစေတနာကို ရ၍ "ကမ္မံ ကရောတိ"အရ ပစ္ဆိမစေတနာကို ရသောကြောင့် ကာလအားဖြင့် ကွဲပြားနေရကား ထိုသို့ မကွဲပြားသော အခြားတစ်နည်းကို ပြလို၍ "အထ ဝါ" စသည် မိန့်။ "စေတယိတွာ ကမ္မံ ကရောတိ"ဟု ဆိုရာ၌ ကာလတူသော်လည်း "စေတယိတွာ"အရ စေ့ဆော်ခြင်း ကိရိယာသည် အကြောင်းကြိယာ၊ "ကရောတိ"အရ ပြုခြင်းကြိယာသည် အကျိုးကြိယာ ဖြစ်သောကြောင့်အကြောင်းကြိယာကို ပုဗ္ဗကာလ၊ အကျိုးကြိယာကို အပရကာလကဲ့သို့ ဆိုသင့်၏။ ဆိုရိုးထုံးစံလည်း ရှိ၏။

ဥပမာ- "စက္ခုံ စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ" ဟူရာ၌ စက္ခု ရူပတို့ကို စွဲမှီရာကာလနှင့် စက္ခုဝိညာဉ်စိတ်၏ ဖြစ်ရာကာလသည် သမာနကာလ ဖြစ်သော်လည်း အကြောင်းဖြစ်သော စက္ခု ရူပ ပဋိစ္စကြိယာကို ပုဗ္ဗကာလကဲ့သို့ ရှေ့က ထား၍၊ စက္ခုဝိညာဉ်၏ ဥပ္ပဇ္ဇနကြိယာကို အကျိုးကြိယာ ဖြစ်သောကြောင့် နောက်က ထားလျက်ဆိုသကဲ့သို့တည်း။ [စိတ်ဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် စေတနာစေတသိက် ပါဝင်၏။ ထို စိတ်ကြောင့်ပင် ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်နှင့်တကွ လှုပ်ရှားခြင်း ကြိယာ၊ အဘိဇ္ဈာဒိကြိယာလည်း ဖြစ်ရကား တစ်ပြိုင်နက် သမာနကာလ ဖြစ်ပုံကို သိပါ။]

အထ ဝါ၊ ကား။ သမာနကာလတ္တေ၊ တူသော ကာလရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။ (သတိ) ပိ၊ သော်လည်း။ ကာရဏကိရိယာ၊ အကြောင်း ကြိယာသည်။ ပုဗ္ဗကာလာ ဝိယ၊ ပုဗ္ဗကာလ ကြိယာကဲ့သို့။ ဝတ္တုံ၊ ဆိုခြင်းငှာ။ ယုတ္တာ၊ သင့်၏။ ဖလကိရိယာ စ၊ အကျိုးကြိယာသည်လည်း။ အပရကာလာ ဝိယ၊ အပရကာလ ကြိယာကဲ့သို့။ (ဝတ္တုံ ယုတ္တာ။)

ပဉ္စဝိညာဏစသည်အဖွင့်

စက္ခုဝိညာဏဒွါရန္တိ၊ ကား။ စက္ခုဝိညာဏဿ၊ စက္ခုဝိညာဉ်၏။ ဒွါရံ၊ ဒွါရတည်း။

ပယောဂဝတ္ထုမဟန္တ တာ

၁။ ပယောဂမဟန္တတာ။ ။ ပယောဂတစ်မျိုးတည်းပင် ဖြစ်သော်လည်း အဆောတလျင် ကိစ္စကိုပြီးစေသော စေတနာ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဖြည်းဖြည်းပြီးစေကာမူ ရှေ့ဇောဝီထိတို့မှ အထုံရသဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချသော ဇောစေတနာ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပယောဂ၏ ကြီးပုံကိုသိပါ။ ဤသို့ ပယောဂကြီးသည် မဟာသာဝဇ္ဇဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဟု မှတ်ပါ။

-ဝတ္ထုမဟန္တ တာ။ ။သတ်အပ်သော သတ္တဝါက အငယ်အကြီးကွဲပြားစေကာမူ (သေနတ်တစ်ချက်ဖြင့် ပစ်သတ်ခြင်းကဲ့သို့) ပယောဂ တူမျှနေပါသော်လည်း သတ္တဝါအကြီးကို သတ်ရာ၌ သတ်လိုသော စေတနာသည် ပို၍ထက်သန်ပြင်းထန်ရ၏။ ထို့ကြောင့် သတ်အပ်သော ဝတ္ထု၏ ကြီးခြင်းကိုလည်း မဟာသာဝဇ္ဇဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဟုမှတ်ပါ။

ဒီဟိ၊ ပယောဂ၏ ကြီးသည်၏အဖြစ်, အရာဝတ္ထု၏ ကြီးသည်၏ အဖြစ် အစရှိသည်တို့ကြောင့်။ မဟာသာဝဇ္ဇတာ၊ မဟာသာဝဇ္ဇ၏ အဖြစ်သည်။ (ဟောတိ။ ကသ္မာ၊ နည်း။) တေဟိ ပစ္စယေဟိ၊ ထိုပယောဂ ဝတ္ထုမဟန္တ တာ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ၊ ဖြစ်သော။ စေတနာယ၊ စေတနာ၏။ ဗလဝဘာဝတော၊ အားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။

[ "တထာ ဝိပါကနိသန္ဒ ဖလာနိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ" ကို ဖွင့်ပြလို၍ "ဝိပါက" စသည်မိန့်။] ဝိပါကနိသန္ဒဖလာနိ၊ ဝိပါကအကျိုး နိသန္ဒအကျိုးတို့သည်။ ယထာက္ကမံ၊ စွာ။ နိရယာဒိဝိပါကဒုဂ္ဂတတာဒီနိ

၁။ နိရယာဒိဝိပါကဒုဂ္ဂတတာဒီနိ။ ။ ဝိပါကပဒေန နာမံ ဒဿိတံ- ("ဝိပါကာဓမ္မာ" ဟူသော မာတိကာပုဒ်၌ ဝိပါကသဒ္ဒါသည် နာမ်ဝိပါက်တရားကိုဟောသကဲ့သို့) ဤ ဝိပါကဖလကို ပြရာ၌လည်း ဝိပါကသဒ္ဒါဖြင့် နာမ်ဝိပါက်တရားကို ပြသည်၊ ငရဲစသည်၌ဖြစ်ရသော နာမ်ဝိပါက်သည် ကံတရား၏ တိုက်ရိုက်အကျိုး(မုချအကျိုး)တည်း၊ ဒုဂ္ဂတတာ စသောအကျိုးသည် နိသန္ဒဖလ (အကျိုးဆက်)တည်း။ [ဒုဂ္ဂတတာနာမ-အာရောဟပရိဏာဟဝသေန (ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်၏ အစွမ်းဖြင့်) ဒုဇ္ဇာတတာ-မကောင်းဖြစ်သူ၏ အဖြစ်တည်း။-မဓု။]

-ဒုဂ္ဂတတာဒီနိ။ အာဒိသဒ္ဒေန အလဒ္ဓါလာဘော (မရအပ်သေးသော လာဘ်ကိုမရခြင်း)၊ လဒ္ဓဝိနာသော (ရအပ်ပြီးလာဘ်၏ ပျက်စီးခြင်း)၊ ဣစ္ဆိတာနံ ဘောဂါနံ ကိစ္ဆဝဋိလာဘော (အလိုရှိအပ်သော စည်းစိမ်တို့ကို ပင်ပင်ပန်းပန်းရှာမှ ရခြင်း)၊ ရာဇာဒီဟိ (ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့နှင့်) သာဓာရဏဘောဂတာ (ဆက်ဆံရသော စည်းစိမ်ရှိခြင်း) ဣတိ ဧဝမာဒယော သင်္ဂဟိတာ။- အနု။ အချုပ်မှာ-နာမ်ဝိပါက် မကောင်းကျိုးမှတစ်ပါး ကိုယ်ဆင်းရဲ စိတ်ဆင်းရဲကြောင်း မကောင်းကျိုးဟူသမျှကို "နိသန္ဒဖလ"ဟုချည်း ဆိုလိုသည်။

၊ ငရဲ အစရှိသည်၌ ဖြစ်သော ဝိပါက်စိတ်ဟူသော မုချအကျိုး, အရပ်အမောင်း မကောင်းသူ၏ အဖြစ် အစရှိသည်တို့တည်း။ [ဝိပါကနှင့် နိရယာဒိဝိပါက၊ နိသန္ဒဖလနှင့်ဒုဂ္ဂတတာဒိ"ဟု အစဉ်အတိုင်း တွဲပါ။]

[ယခုအခါ အတ္တနောမတိကို ပြလို၍ "တသ္မာ" စသည်ကို မိန့်။]

၁။တသ္မာ။ ပ။ ကမ္မပထ သံသန္ဒနံ နာမ။ ။ ဤကား မူလဋီကာဆရာ၏ အလိုကျ ကမ္မပထသံသန္ဒန၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပြသော စကားတည်း။ အနုဋီကာ၌ ရှေ့က စိစစ်ခဲ့ပြီးသော အပြစ်များကို ညွှန်ပြ၍ တသ္မာ၏ စွဲနက်ကို ပြထား၏။ တသ္မာတိ ယသ္မာ-

(၁) ကေသဉ္စိ အသံဝရာနံ သံဝရာနံ စ (ပဉ္စဒွါရ၌ဖြစ်သော အချို့ အသံဝရ သံဝရတို့၏) ကမ္မပထတာ နတ္ထိ။... (၂)ကာယဒုစ္စရိတာဒီနဉ္စ ကမ္မပထေဟိနာနတ္တာ ဘာဝဒဿနေန ပယောဇနံ နတ္ထိ။...(၃) နစ ဒုစ္စရိတာဒီနံ ဖဿဒွါရာဒီနံ ဝသေန ဥပ္ပတ္တိ ဒီပိတာ။...(၄) နစာယံဝိဓိ နိရဝသေသ သင်္ဂါဟိကာ, ကမ္မာနဉ္စ သင်္ကရော အာပဇ္ဇတိ။ ["စောပနကာယ။ပ။ကာယကမ္မမေဝ ဟောတိ" စသော စကားများ ကျန်နေစရာရှိသောကြောင့် "န...နိရဝသေသ သင်္ဂါဟိကာ"ဟု ဆိုသည်။] ...(၅) အဋ္ဌကထာယဉ္စ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓော၊..တသ္မာ။

တသ္မာ၊ ကြောင့်။ `` **၂။ဟေဋ္ဌာ။ပ။ဝုတ္တတ္တာ**။အောက် ကမ္မကထာ (ဒွါရသံသန္ဒန)၌ ကမ္မပထမြောက်သော ဒုစရိုက်တို့ကိုသာ "ယော မိဂဝံ ဂမိဿာမီတိ" စသည်ဖြင့် ကာယကံစသော အမည်ရပုံကို ပြဆိုခဲ့သောကြောင့် ဤ၌ ထပ်၍ပြဖွယ် မလိုတော့-ဟူလို။ [ဤအကြောင်းသည် "ဣဓ။ပ။ကမ္မပထာနံ၀ိယ"ဟူသော ဥပမာနပက္ခအတွက်အကြောင်းတည်း။ ထို့ကြောင့် ထိုစကားနှင့် တွဲ၍ အဓိပ္ပာယ်မှတ်ပါ။] `` ဟေဋ္ဌာ၊ အောက်ဖြစ်သော ဒွါရသံသန္ဒန အခန်း၌။ ကမ္မပထပ္ပတ္တာနံ ဧဝ၊ ကမ္မပထသို့ ရောက်သည်သာလျှင် ဖြစ်ကုန်သော ဒုစရိုက် အစရှိသည်တို့၏။ ကာယကမ္မာဒိဘာဝဿ၊ ကာယကံအစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်ပြီး၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ `` **၃။ သေသာနံ စ။ပ။ကတတ္တာ**။ ။ ထို စေတနာနှင့် တကွဖြစ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် (အဘိဇ္ဈာ, အနဘိဇ္ဈာ စသည်) တို့၏ ထိုထို ဒွါရ၌ စေတနာပက္ခိက အဖြစ်ကို ("တေဟိ စိတ္တေဟိ သဟဇာတာ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော စေတနာပက္ခိကာဝဟောန္တိ" စသည်ဖြင့် ပြုအပ်ခဲ့သောကြောင့် ဤ၌ ထည့်၍ပြုဖွယ် မလိုတော့ဟူလို။ [ဤအကြောင်းသည် "ကမ္မပထပ္ပတ္တာနံ ။ပ။ ကမ္မပထသံသန္ဒနံ"ဟူသော ဥပမေယျပက္ခ အတွက် အကြောင်းတည်း။ ထို့ကြောင့်ထိုစကားနှင့်တွဲ၍ အဓိပ္ပာယ်မှတ်ပါ။] `` သေသာနံ၊ ကမ္မပထပတ္တမှ ကြွင်းကုန်သော။ တံတံ ဒွါရုပ္ပန္နာနံ၊ ထိုထိုဒွါရ၌ ဖြစ်ကုန်သော။ ကုသလာ ကုသလာနံ၊ တို့၏။ ဒွါရသံသန္ဒနေ၊ ဒွါရသံသန္ဒန အခန်း၌။ တံတံ ဒွါရပက္ခိက ဘာဝဿ၊ ထိုထိုဒွါရအဖို့ရှိသည်၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ ကတတ္တာ စ၊ ပြုအပ်ပြီး၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။

၁။ဣဓ။ပ။ကာယကမ္မာဒိတာဒီပနံ။ ။ရှေ့ဒွါရသံသန္ဒန အခန်းဝယ် ကမ္မပထမြောက် ဒုစရိုက် သုစရိုက်တို့၏ ကာယကံ အစရှိသော နာမည်ကို ဆိုခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဤ ကမ္မပထသံသန္ဒနအခန်း၌ ထပ်၍ဆိုဖွယ် မလိုရကား ကမ္မပထမမြောက်သော ဒုစရိုက် သုစရိုက် တို့၏ လည်းကောင်း၊ စေတနာဘဘောအားဖြင့် (တစ်နည်း-စေတနာမဟုတ်သည့်အတွက်) ကံလည်း မမည်သော မုဋ္ဌဿစ္စ-စသော အသံဝရ, သတိ-စသော သံဝရတို့၏ လည်းကောင်း (သွင်းချင်းသွင်းရလျှင်) ကာယကံစသော အမည်တွင်းသို့ သွင်း၍ပြခြင်းသည် ကမ္မပထသံသန္ဒန မည်၏။

ဆိုလိုရင်းကား။ ။ ကမ္မပထတို့ကို ကာယကံ စသောအမည်ဖြင့် ပြခြင်းသည် ကမ္မ ပထသံသန္ဒန ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ကမ္မပထ မမြောက်သော ဒုစရိုက် သုစရိုက်နှင့် ကံမဟုတ်သော မုဋ္ဌဿစ္စ သတိ-စသော အသံဝရ သံဝရတရားတို့ကို ကာယကံစသော အမည်ဖြင့် ပြခြင်းကို ကမ္မပထသံသန္ဒန ဟု ဆိုလိုသည်၊ ဤ စကားသည် အဋ္ဌကထာ၌ "ပဉ္စဖဿဝသေန ဟိ ဥပ္ပန္နော အသံဝရော အကုသလံ ကာယကမ္မမေဝ" စသော စကား၊ [ပဉ္စ အသံဝရဝသေန ဥပ္ပန္နောပိ" စသော စကားကို ရည်ရွယ်၍ ဆိုအပ်သော အဖွင့်တည်း။ [ကမ္မပထာနံ- ဒုစ္စရိတာဒီနံ၊ ကာယကမ္မတာဒီပနံ ကမ္မပထသံသန္ဒနံ ဟောတိဝိယ ဧဝံ၊ မဓု။]

ဣဓ၊ ဤ ကမ္မပထသံသန္ဒန အခန်း၌။ ကမ္မပထံ၊ သို့။ အပ္ပတ္တာနံ စ၊ မရောက်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ စေတနာဘာဝတော၊ စေတနာသဘောအားဖြင့်။ ["စေတနာ+အဘာဝတောဟု ပုဒ်ဖြတ်၍ "စေတနာ မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်"ဟု သော်လည်းကြံ။] အကမ္မာနံ စ၊ ကံ မမည်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ အသံဝရာနံ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ ဝါ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ သံဝရာနံ စ၊ တို့၏ လည်းကောင်း။ ဝါ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ ဘဇာပိယမာနာနံ၊ ကပ်ဝင်စေအပ်ကုန်လတ်သော်။ (ကာယကံ အစရှိသည်တို့၏အတွင်းသို့ သွင်းအပ်ကုန် လတ်သော်။) ကမ္မပထာနံ၊ ကမ္မပထဒုစရိုက် သုစရိုက်တို့၏။ (ကာယကမ္မာဒိတာဒီပနံ၊ ကာယကံ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဟူသောအမည်ကို ပြခြင်းသည်။ ကမ္မပထသံသန္ဒနံ၊ ကမ္မပထသံသန္ဒန မည်သည်။ ဟောတိ ဝိယ၊ သို့။ ဧဝံ၊ တူ။) ကာယကမ္မာဒိတာဒီပနံ(စ)၊ သည်လည်းကောင်း။ (ကမ္မပထသံသန္နနံ နာမ-၌ စပ်။) `` **၂။ ကမ္မပထပ္ပတ္တာနံ။ပ။ဒီပနံ**။ ။ ကြွင်းသော အဘိဇ္ဈာ-စသည်တို့၏ ထိုထိုဒွါရအဖို့ ရှိသည်၏အဖြစ်ကို ပြုခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ထပ်၍၍ပြုဖွယ် မလိုရကား ကမ္မပထမြောက်သော ဒုစရိုက် သုစရိုက်တို့၏ အခြားဒွါရ၌ ဖြစ်သော်လည်း ကာယကံ စသော နာမည် မစွန့်ပုံကိုပြခြင်းသည် ကမ္မပထသံသန္ဒန မည်၏။ [ဤ စကားသည် "တိဝိဓံကာယဒုစ္စရိတံ အကုသလံ ကာယကမ္မမေ၀ ဟောတိ"စသော၊ တိဝိဓံ ကာယသုစရိတံ ကုသလံ ကာယကမ္မမေဝ-စသော (အခြားဒွါရ၌ဖြစ်သော်လည်း ကာယကံစသော နာမည်ကို မစွန့်ကြောင်းကိုပြသော) စကား၏ အဖွင့်တည်း။] `` ကမ္မပထပ္ပတ္တာနံ၊ ကုန်သော။ တိဝိဓကာယ ဒုစ္စရိတာဒီနံ၊ ၃-ပါးအပြားရှိသော ကာယဒုစရိုက် အစရှိသည်တို့၏လည်းကောင်း။ တိဝိဓကာယ သုစရိတာဒီနံ စ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ ဒွါရန္တရစရဏေပိ၊ ဒွါရတစ်ပါးဝယ် ဖြစ်ရာအခါ၌လည်း။ ကာယ။ပ။ ဒီပနံ(စ)၊ ကာယကံ အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်ကို မစွန့်ခြင်းကို ပြခြင်းသည် လည်းကောင်း။ (ကမ္မပထသံသန္ဒနံ နာမ-၌ စပ်။) `` **၁။ ယထာပကာသိတာနဉ္စ။ပ။ပကာသနံ**။ ။ပြအပ်ပြီးသော အပြားရှိကုန်သော ကမ္မပထမြောက်-မမြောက်ကုန်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ ဖဿဒွါရ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ဖြစ်ပုံကို ပြခြင်းသည် ကမ္မပထသံသန္ဒန မည်၏။ ["ယထာပကာသိတာနံ"ဟူသည် အောက် ကမ္မကထာ၌ ပြအပ်ခဲ့ပြီးသော ကမ္မပထအပတ္တ-ပတ္တ ကာယကံစသည်တို့တည်း။ ထိုကံတို့ကို "အကုသလံ ကာယကမ္မံ ပဉ္စဖဿဒွါရဝသေန နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ မနောဖဿဒွါရဝသေနေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ" စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ ဖဿဒွါရ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပုံကို ရည်ရွယ်သော အဖွင့်တည်း။] `` ယထာပကာသိတာနံ၊ အကြင်အကြင် ပြအပ်ပြီးကုန်သော။ ကမ္မပထဘာဝံ၊ သို့။ ပတ္တာနံ စ၊ ရောက်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ အပတ္တာနံ စ၊ မရောက်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ အကုသလကာယကမ္မာဒီနဉ္စ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ ကုသလကာယ ကမ္မာဒီနဉ္စ၊ တို့၏ လည်းကောင်း။ ဖဿဒွါရာဒီဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဥပ္ပတ္တိပကာသနံ စ၊ ဖြစ်ပုံကိုပြခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ကမ္မပထသံသန္ဒနံ နာမ၊ မည်၏။

အကုသလံ။ပ။ ဟောတီတိ ဧတ္ထ **၁။ဧတ္ထ ကိံ တံ**။ ။အဋ္ဌကထာ၌ "အကုသလံ မနောကမ္မံ ပန။ပ။တံ ကာယဝစီ ဒွါရေသု စောပနံ ပတ္တံ အကုသလံ ကာယဝစီကမ္မံ ဟောတိ"ဟု ပါရှိ၏။ ထိုစကား၌ "တံ"ဖြင့် မနောကမ္မံကိုစွဲ၍ "ထိုမနောကံသည် ကာယဒွါရ၌ စောပနပတ္တဖြစ်လျှင် ကာယကမ္မဖြစ်၍, ဝစီဒွါရ၌ စောပနပတ္တဖြစ်လျှင် ဝစီကမ္မဖြစ်၏"ဟု ဆို၏။ ထို တံ သဒ္ဒါဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော (ကာယကမ္မ ဝစီကမ္မအမည် ရနိုင်သော) အကုသိုလ် မနောကံမည်သည် အဘယ်နည်း-ဟု မေးသည်။ ၊ ၌။ အကုသလံ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်သော။ တံ

**၁။ဧတ္ထ ကိံ တံ**။ ။အဋ္ဌကထာ၌ "အကုသလံ မနောကမ္မံ ပန။ပ။တံ ကာယဝစီ ဒွါရေသု စောပနံ ပတ္တံ အကုသလံ ကာယဝစီကမ္မံ ဟောတိ"ဟု ပါရှိ၏။ ထိုစကား၌ "တံ"ဖြင့် မနောကမ္မံကိုစွဲ၍ "ထိုမနောကံသည် ကာယဒွါရ၌ စောပနပတ္တဖြစ်လျှင် ကာယကမ္မဖြစ်၍, ဝစီဒွါရ၌ စောပနပတ္တဖြစ်လျှင် ဝစီကမ္မဖြစ်၏"ဟု ဆို၏။ ထို တံ သဒ္ဒါဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော (ကာယကမ္မ ဝစီကမ္မအမည် ရနိုင်သော) အကုသိုလ် မနောကံမည်သည် အဘယ်နည်း-ဟု မေးသည်။ မနောကမ္မံ နာမ၊ ထို မနောကံ မည်သည်။ ကိံ **၁။ဧတ္ထ ကိံ တံ**။ ။အဋ္ဌကထာ၌ "အကုသလံ မနောကမ္မံ ပန။ပ။တံ ကာယဝစီ ဒွါရေသု စောပနံ ပတ္တံ အကုသလံ ကာယဝစီကမ္မံ ဟောတိ"ဟု ပါရှိ၏။ ထိုစကား၌ "တံ"ဖြင့် မနောကမ္မံကိုစွဲ၍ "ထိုမနောကံသည် ကာယဒွါရ၌ စောပနပတ္တဖြစ်လျှင် ကာယကမ္မဖြစ်၍, ဝစီဒွါရ၌ စောပနပတ္တဖြစ်လျှင် ဝစီကမ္မဖြစ်၏"ဟု ဆို၏။ ထို တံ သဒ္ဒါဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော (ကာယကမ္မ ဝစီကမ္မအမည် ရနိုင်သော) အကုသိုလ် မနောကံမည်သည် အဘယ်နည်း-ဟု မေးသည်။ ၊ အဘယ်နည်း။ **၂။ ဟေဋ္ဌာ။ပ။သဗ္ဗာကုသလဉ္စ**။ ။ ဤကား အဖြေတည်း။ အောက် ဒွါရသံသန္ဒန အခန်းတုန်းက "ယဒါ ပန အဘိဇ္ဈာသဟဂတေန စေတသာ ကာယင်္ဂ စောပေန္တော ဟတ္ထဂ္ဂါ ဟာဒီနိကရောတိ" စသည်ဖြင့် ပြခဲ့သောနည်းအတိုင်း ကာယဒွါရ ၀စီဒွါရတို့၌ ဖြစ်သော ၃-ပါးသော မနောဒုစရိုက်နှင့် စောပနအပ္ပတ္တဖြစ်သော အကုသိုလ်အားလုံးတည်း။ [ထိုဖဿဒွါရဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ"မှ ထွက်လာသော မနောကံဖြစ်သောကြောင့် စောပနအပ္ပတ္တ အကုသိုလ်အားလုံးကိုပါ ယူရသည်။] ဟေဋ္ဌာ၊ အောက် ဒွါရသံသန္ဒန အခန်း၌။ ဒဿိတနယေန၊ ပြအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်။ ကာယ၀စီဒွါရေသု၊ ကာယဒွါရ ၀စီဒွါရတို့၌။ ဥပ္ပန္နံ၊ သော။ တိဝိဓံ၊ သော။ မနောဒုစ္စရိတံ စ၊ မနောဒုစရိုက်သည်လည်းကောင်း။ စောပနံ၊ သို့။ အပ္ပတ္တံ၊ မရောက်သော။ သဗ္ဗာကုသလဉ္စ၊ အလုံးစုံသော အကုသိုလ်သည်လည်းကောင်းတည်း။

၃။ အထ ဝါ တံသဒ္ဒဿ။ ။တစ်နည်း-"တံ ကာယဝစီဒွါရေသု"၌ တံဖြင့် မနောကမ္မံကို မစွဲဘဲ "ဆ ဖဿဒွါရဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ"ကိုစွဲ၍ ထိုဥပ္ပဇ္ဇတိ၏ ကတ္တားကို (ကံကိုပြသောဋ္ဌာနဖြစ်၍ အရာအားလျော်စွာ) "ကမ္မံ" ဟု ထည့်လျှင် "တံ၊ ဆ ဖဿဒွါရ၏ အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်သော ထိုကံသည်"ဟု အနက်ပေးရသည်။

မှတ်ချက်။ ။ဤနည်း၌ တံဟူသော နိယမ၏ အနိယမကို "ယံ" ဟု ထည့်သည်။ ထို့ကြောင့် အနုဋီကာ၌ "တံသဒ္ဒေ ဝုတ္တေယံသဒ္ဒေါ အဗျဘိစာရိတသမ္ဗန္ဓတာယ (ဗျဘိစာရိတ မရှိသော-အခွားသဒ္ဒါတို့ ဝင်လာဖို့ရန် လျဉ်းပါးဖွယ်မရှိသော ဆက်စပ်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) ဝုတ္တောယေဝ ဟောတီတိ ကတွာ "ယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ"ဟု မိန့်သည်။ "ယ တ သဒ္ဒါနိစ္စ သမ္ဗန္ဓာပေက္ခာ"ဟူသော ပရိဘာသာနှင့် သဘောတူတည်း။

အထ ဝါ၊ ကား။ တံသဒ္ဒဿ၊ တံသဒ္ဒါ၏။ မနောကမ္မေန၊ မနောကမ္မသဒ္ဒါနှင့်။ သမ္ဗန္ဓံ၊ စပ်ခြင်းကို။ အကတွာ၊ ၍။ ဆ ဖဿဒွါရဝသေန၊ ၆-ပါးသော ဖဿဒွါရ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ယံ၊ အကြင်တရားသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ၊ ဆ ဖဿဒွါရ၏ အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်သော ထိုတရားသည်။ ဣတိ၊ သို့။ ယထာဝုတ္တဥပ္ပာဒမတ္တ ပရိစ္ဆိန္နေန၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော ဖြစ်ခြင်းကြိယာမျှဖြင့် ပိုင်းခြား အပ်သော တရားနှင့်။ သမ္ဗန္ဓော၊ စပ်ခြင်းကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ပြုထိုက်၏။

ဝါ၊ အဋ္ဌကထာနည်းမှ တစ်နည်းကား။

၁။ စိတ္တာဓိပတေယျံ စိတ္တံ။ ။ ပါဠိတော်ဝယ် တေဘူမကကုသိုလ်ကို ပြရာ၌ "ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။။စိတ္တာဓိပတေယျံ"ဟု ရှိ၏။ ထို၌ "စိတ်ဟူသော အဓိပတိမှလာသောစိတ်"ဟု တိုက်ရိုက် အနက် အဓိပ္ပာယ် ယူ၍မဖြစ်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း။...စိတ်၂-ခုပြိုင်တူ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။ ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖဿ-စသော စေတသိက်အပေါင်းကို "စိတ္တာဓိပတေယျ"ဟု ဆိုထားသည်။

ထို့နောက်မှ ထိုတရား အပေါင်း၏ စိတ္တာဓိပတေယျ အမည်ကိုစိတ်၌ တင်စား၍ ဖလူပစာရအားဖြင့် စိတ်ကိုလည်း စိတ္တာဓိပတေဟု ဟု ဆိုနိုင်သကဲ့သို့ဟု ဥပမာပြသည်။ ဤစကားအရ "စိတ္တာဓိပတေယျံ၊ စိတ်ဟူသော အဓိပတိမှလာသော တရားအပေါင်း"ဟု အနက်ပေးရသော်လည်း အရကောက်သောအခါ ထိုတရားအပေါင်းနှင့် ယှဉ်သောစိတ်ကို အရ ကောက်ပါ-ဟူလို။...[ တတ္တ စိတ္တဿ စိတ္တာဓိပတေယျဘာဝေါ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံဝသေန ဝုတ္တော။-နောက်၌လာမည့် တေဘူမကကုသလအဖွင့် အဋ္ဌကထာ။]

စိတ္တာဓိပတေယျံ၊ စိတ္တာဓိပတိမှ လာသော သမ္ပယုတ်တရား ဟူသော။ စိတ္တံ၊ စိတ်။ ဣတိ၊ ဤပါဌ်၌။ သမ္ပယုတ္တ ဝသေန၊ သမ္ပယုတ်တရား၏အစွမ်းဖြင့်။ ဝုစ္စတိ ယထာ၊ စိတ္တာဓိပတေယျဟု ဆိုအပ်သကဲ့သို့။ `` **၂။ ဧဝံ ဣဓာပိ**။ ။စိတ္တံတိဝိဓကမ္မဒွါရဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ"ဟူသော ဤပါဌ်၌လည်း "မနောကမ္မဒွါရ"အရ စိတ်ကို မယူဘဲ စိတ်နှင့်ယှဉ်သော တရားအပေါင်းကိုယူပါ။ ဤသို့လျှင် "မနောကမ္မဒွါရမည်သော ဖဿ-စသော တရားအပေါင်းကြောင့် စိတ်ဖြစ်၏"ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှန် ရနိုင်ပါသည်-ဟူလို။[အနုဋီကာ၌ကား သမ္ပယုတ်တရားအပေါင်း၏ မနောကမ္မဒွါရအမည်ကို စိတ်၌ပြန်၍ ဖလူပစာရအားဖြင့် တင်စားပါ၊ သို့မှတိဝိဓကမ္မဒွါရဝသေန၌ စိတ်ဟူသော မနောကမ္မဒွါရလည်း ပါနိုင်မည်-ဟု ဆိုသည်။] `` ဧဝံ၊ တူ။ ဣဓာပိ၊ ဤစိတ္တံ တိဝိဓကမ္မဒွါရဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟူသော ပါဌ်၌လည်း။ (သမ္မယုတ္တဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝုစ္စတိ၊ မနောကမ္မဒွါရ ဟု ဆိုအပ်၏။)

ယေဝါပနကကထာအဖွင့်

အယံ ယောဇနာတိ၊ ကား။ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ။ပ။ ဓမ္မာရမ္မဏံ ဝါတိ ဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ်နှင့်။ သဟ။ ယံ ယံဝါပနာတိ ဧတဿ၊ ဟူသော ဤပါဌ်ကို။ (ဝစနေ၊ ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ၌။) အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။ သမ္ဗန္ဓော၊ ဆက်စပ်ကြောင်းအကျိုးတည်း။ ဣတိ အတ္ထော။ [မဓု၌ "ဝစနေတိ နိမိတ္တဘူတေ သြကာသဘူတေဝါ"ဟု ဖွင့်သောကြောင့် ဧတဿနောက်၌ "ဝစနေ"ဟု ရှိသင့်သည်။]