Issues
Select Version
Nidānavaggo
Nidānavaggo

6. Sammasasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Sammasasuttaṃ

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ tiM1.330 te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ sammasatha no tumhe , bhikkhave , antaraṃ sammasan ’’ ti [ antarā sammasananti ( sī .)].
Evaṃ vutte , aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ahaṃ kho , bhante , sammasāmi antaraṃ sammasan ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , sammasasi antaraṃ sammasan ’’ ti ?
Atha kho so bhikkhu byākāsi .
Yathā so bhikkhu byākāsi na so bhikkhu bhagavato cittaṃ ārādhesi .
Evaṃ vutte , āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ etassa , bhagavā , kālo ;
etassa , sugata , kālo ;
yaṃ bhagavā antaraṃ sammasaṃ bhāseyya .
Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tenahānanda , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ IdhaV1.95 , bhikkhave , bhikkhu sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ [ sammasanaṃ ( sī .)]–
‘ yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ .
Idaṃ kho dukkhaṃ kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃP2.108 kiṃpabhavaṃ , kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti , kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’ ti ?
So sammasamāno evaṃ jānāti –
‘ yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃT2.131 loke uppajjati jarāmaraṇaṃ .
Idaṃ kho dukkhaṃ upadhinidānaṃ upadhisamudayaṃ upadhijātikaṃ upadhipabhavaṃ , upadhismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti , upadhismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’ ti .
So jarāmaraṇañca pajānāti jarāmaraṇasamudayañca pajānāti jarāmaraṇanirodhañca pajānāti yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti .
Tathāpaṭipanno ca hoti anudhammacārī .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya .
‘‘ Athāparaṃ sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ –
‘ upadhi panāyaṃ kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo , kismiṃ sati upadhi hoti , kismiṃ asati upadhi na hotī ’ ti ?
So sammasamāno evaṃ jānāti –
‘ upadhi taṇhānidāno taṇhāsamudayo taṇhājātiko taṇhāpabhavo , taṇhāya sati upadhi hoti , taṇhāya asati upadhi na hotī ’ ti .
So upadhiñca pajānāti upadhisamudayañca pajānāti upadhinirodhañcaM1.331 pajānāti yā ca upadhinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti .
Tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno upadhinirodhāya .
‘‘ Athāparaṃ sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ –
‘ taṇhā panāyaṃ kattha uppajjamānā uppajjati , kattha nivisamānā nivisatī ’ ti ?
So sammasamāno evaṃ jānāti – yaṃ kho loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisatiT2.132 .
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ ?
Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ , sātarūpaṃ .
Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati .
Sotaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ … pe … ghānaṃP2.109 loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ … jivhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ … kāyo loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ … mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati ettha nivisamānā nivisati .
‘‘ YeV1.96 hi keci , bhikkhave , atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato addakkhuṃ sukhato addakkhuṃ attato addakkhuṃ ārogyato addakkhuṃ khemato addakkhuṃ .
Te taṇhaṃ vaḍḍhesuṃ .
Ye taṇhaṃ vaḍḍhesuṃ te upadhiṃ vaḍḍhesuṃ .
Ye upadhiṃ vaḍḍhesuṃ te dukkhaṃ vaḍḍhesuṃ .
Ye dukkhaṃ vaḍḍhesuṃ te na parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , na parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Yepi hi keci , bhikkhave , anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato dakkhissanti [ dakkhinti ( sī .)] sukhato dakkhissanti attato dakkhissanti ārogyato dakkhissanti khemato dakkhissanti .
Te taṇhaṃ vaḍḍhissanti .
Ye taṇhaṃ vaḍḍhissanti te upadhiṃ vaḍḍhissanti .
Ye upadhiṃ vaḍḍhissanti te dukkhaṃ vaḍḍhissanti .
Ye dukkhaṃ vaḍḍhissanti te na parimuccissanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , na parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Yepi hi keci , bhikkhave , etarahi samaṇāT2.133 vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato passanti sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti khemato passanti .
Te taṇhaṃ vaḍḍhentiM1.332 .
Ye taṇhaṃ vaḍḍhenti te upadhiṃ vaḍḍhenti .
Ye upadhiṃ vaḍḍhenti te dukkhaṃ vaḍḍhenti .
Ye dukkhaṃ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ SeyyathāpiP2.110 , bhikkhave , āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno .
So ca kho visena saṃsaṭṭho .
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito .
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ –
‘ ayaṃ te , ambho purisa , āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno ;
so ca kho visena saṃsaṭṭho .
Sace ākaṅkhasi piva .
Pivato hi kho taṃ chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi , pivitvā ca pana tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkhan ’ ti .
So taṃ āpānīyakaṃsaṃ sahasā appaṭisaṅkhā piveyya , nappaṭinissajjeyya .
So tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Evameva kho , bhikkhave , ye hi keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ … pe … anāgatamaddhānaṃ … pe … etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃV1.97 sātarūpaṃ taṃ niccato passanti sukhatoT2.134 passanti attato passanti ārogyato passanti khemato passanti , te taṇhaṃ vaḍḍhenti .
Ye taṇhaṃ vaḍḍhenti te upadhiṃ vaḍḍhenti .
Ye upadhiṃ vaḍḍhenti te dukkhaṃ vaḍḍhenti .
Ye dukkhaṃ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Ye ca kho keci , bhikkhave , atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato addakkhuṃ dukkhato addakkhuṃ anattato addakkhuṃ rogato addakkhuṃ bhayato addakkhuṃ , te taṇhaṃ pajahiṃsu .
Ye taṇhaṃ pajahiṃsu te upadhiṃ pajahiṃsu .
Ye upadhiṃ pajahiṃsu te dukkhaṃ pajahiṃsu .
Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Yepi hi keci , bhikkhave , anāgatamaddhānaṃ samaṇā vāP2.111 brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato dakkhissanti dukkhato dakkhissanti anattatoM1.333 dakkhissanti rogato dakkhissanti bhayato dakkhissanti , te taṇhaṃ pajahissanti .
Ye taṇhaṃ pajahissanti … pe … parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Yepi hi keci , bhikkhave , etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti bhayatoT2.135 passanti , te taṇhaṃ pajahanti .
Ye taṇhaṃ pajahanti te upadhiṃ pajahanti .
Ye upadhiṃ pajahanti te dukkhaṃ pajahanti .
Ye dukkhaṃ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , parimuccanti dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno .
So ca kho visena saṃsaṭṭho .
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito .
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ –
‘ ayaṃ te , ambho purisa , āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno so ca kho visena saṃsaṭṭho .
Sace ākaṅkhasi piva .
Pivato hi kho taṃ chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi ;
pivitvā ca pana tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchasiV1.98 maraṇamattaṃ vā dukkhan ’ ti .
Atha kho , bhikkhave , tassa purisassa evamassa –
‘ sakkā kho me ayaṃ surāpipāsitā [ surāpipāsā (?)] pānīyena vā vinetuṃ dadhimaṇḍakena vā vinetuṃ bhaṭṭhaloṇikāya [ maṭṭhaloṇikāya ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā vinetuṃ loṇasovīrakena vā vinetuṃ , na tvevāhaṃ taṃ piveyyaṃ , yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’ ti .
So taṃ āpānīyakaṃsaṃ paṭisaṅkhā na piveyya , paṭinissajjeyyaP2.112 .
So tatonidānaṃ na maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Evameva kho , bhikkhave , ye hi keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃT2.136 aniccato addakkhuṃ dukkhato addakkhuṃ anattato addakkhuṃ rogato addakkhuṃ bhayato addakkhuṃ , te taṇhaṃ pajahiṃsu .
Ye taṇhaṃ pajahiṃsu te upadhiṃ pajahiṃsu .
Ye upadhiṃ pajahiṃsu te dukkhaṃ pajahiṃsu .
Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ YepiM1.334 hi keci , bhikkhave , anāgatamaddhānaṃ … pe … etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti bhayato passanti , te taṇhaṃ pajahanti .
Ye taṇhaṃ pajahanti te upadhiṃ pajahanti .
Ye upadhiṃ pajahanti te dukkhaṃ pajahanti .
Ye dukkhaṃ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , parimuccanti dukkhasmāti vadāmī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .