7. Rāhulasaṃyuttaṃ

1. Paṭhamavaggo

1. Cakkhusuttaṃ

188. EvaṃT2.287V1.221M1.439 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu , yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.

‘‘ YaṃP2.245 panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –

‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sotaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….

‘‘ Ghānaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe …‘‘ jivhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ kāyo nicco vā anicco vā ’’ ti ?

‘‘ Anicco , bhante ’’T2.288 … pe …‘‘ mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?

‘‘ Anicco , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –

‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindatiV1.222 … pe … sotasmimpi nibbindati … ghānasmimpi nibbindati … jivhāyapi nibbindati … kāyasmimpi nibbindati … manasmimpi nibbindati ;

nibbindaṃ virajjati ;

virāgā vimuccati ;

vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .

‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .

Paṭhamaṃ .

2. Rūpasuttaṃ

189. SāvatthiyaṃM1.440 viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , rūpā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ AniccāP2.246 , bhante ’’… pe … saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā niccā vā aniccā vāti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako rūpesupi nibbindati … saddesupi nibbindati … gandhesupi nibbindati … rasesupi nibbindati … phoṭṭhabbesupi nibbindati … dhammesupi nibbindati ;

nibbindaṃ virajjati … pe … pajānātī ’’ ti .

Dutiyaṃ .

3. Viññāṇasuttaṃ

190. SāvatthiyaṃT2.289 viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe …‘‘ sotaviññāṇaṃ … pe … ghānaviññāṇaṃ … jivhāviññāṇaṃ … kāyaviññāṇaṃ … manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’V1.223 … pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhuviññāṇasmimpi nibbindati … pe … sotaviññāṇasmimpi nibbindati … ghānaviññāṇasmimpi nibbindati … jivhāviññāṇasmimpi nibbindati … kāyaviññāṇasmimpi nibbindati … manoviññāṇasmimpi nibbindati ;

nibbindaṃ virajjati … pe … pajānātī ’’ ti .

Tatiyaṃ .

4. Samphassasuttaṃ

191. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhusamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?

‘‘ Anicco , bhante ’’… pe …‘‘ sotasamphasso … pe … ghānasamphasso … jivhāsamphasso … kāyasamphasso … manosamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?

‘‘ Anicco , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusamphassasmimpi nibbindati … pe … sotasamphassasmimpi nibbindati … ghānasamphassasmimpi nibbindati … jivhāsamphassasmimpi nibbindati … kāyasamphassasmimpi nibbindati … manosamphassasmimpi nibbindati ;

nibbindaṃP2.247 virajjati … pe … pajānātī ’’ ti .

Catutthaṃ .

5. Vedanāsuttaṃ

192. SāvatthiyaṃV1.224 viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhusamphassajāT2.290 vedanā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ sotasamphassajā vedanā … pe … ghānasamphassajā vedanā … jivhāsamphassajā vedanā … kāyasamphassajā vedanā … manosamphassajā vedanā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ AniccāM1.441 , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusamphassajāya vedanāyapi nibbindati … pe … sota … ghāna … jivhā … kāya … manosamphassajāya vedanāyapi nibbindati … pe … pajānātī ’’ ti .

Pañcamaṃ .

6. Saññāsuttaṃ

193. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , rūpasaññā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ saddasaññā … pe … gandhasaññā … rasasaññā … phoṭṭhabbasaññā … dhammasaññā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako rūpasaññāyapi nibbindati … pe … saddasaññāyapi nibbindati … gandhasaññāyapi nibbindati … rasasaññāyapi nibbindati … phoṭṭhabbasaññāyapi nibbindati … dhammasaññāyapi nibbindati … pe … pajānātī ’’ ti .

Chaṭṭhaṃ .

7. Sañcetanāsuttaṃ

194. SāvatthiyaṃV1.225 viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , rūpasañcetanā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ saddasañcetanā … pe … gandhasañcetanā … rasasañcetanāP2.248 … phoṭṭhabbasañcetanā … dhammasañcetanā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako rūpasañcetanāyapi nibbindati … pe … saddasañcetanāyapi nibbindati … gandhasañcetanāyapi nibbindati … rasasañcetanāyapi nibbindati … phoṭṭhabbasañcetanāyapiT2.291 nibbindati … dhammasañcetanāyapi nibbindati … pe … pajānātī ’’ ti .

Sattamaṃ .

8. Taṇhāsuttaṃ

195. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , rūpataṇhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ saddataṇhā … pe … gandhataṇhā … rasataṇhā … phoṭṭhabbataṇhā … dhammataṇhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako rūpataṇhāyapi nibbindati … pe … saddataṇhāyapi nibbindati … gandhataṇhāyapi nibbindati … rasataṇhāyapi nibbindati … phoṭṭhabbataṇhāya nibbindati … dhammataṇhāyapi nibbindatiV1.226 … pe … pajānātī ’’ ti .

Aṭṭhamaṃ .

9. Dhātusuttaṃ

196. SāvatthiyaṃM1.442 viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , pathavīdhātu niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ āpodhātu … pe … tejodhātu … vāyodhātu … ākāsadhātu … viññāṇadhātu niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako pathavīdhātuyāpi nibbindati … pe … āpodhātuyāpi nibbindati … tejodhātuyāpi nibbindati … vāyodhātuyāpiT2.292P2.249 nibbindati … ākāsadhātuyāpi nibbindati … viññāṇadhātuyāpi nibbindati … pe … pajānātī ’’ ti .

Navamaṃ .

10. Khandhasuttaṃ

197. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe …‘‘ vedanā … pe … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe …‘‘ evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati … pe … vedanāyapi nibbindati … saññāyapi nibbindati … saṅkhāresupi nibbindati … viññāṇasmimpi nibbindati ;

nibbindaṃ virajjatiV1.227 ;

virāgā vimuccati ;

vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .

‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .

Dasamaṃ .

Paṭhamo vaggo .

Tassuddānaṃ –

Cakkhu rūpañca viññāṇaṃ , samphasso vedanāya ca ;

Saññā sañcetanā taṇhā , dhātu khandhena te dasāti .

2. Dutiyavaggo

1. Cakkhusuttaṃ

198. EvaṃT2.293 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati .

AthaP2.250 kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃM1.443 bhagavā etadavoca –

‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ , dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –

‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sotaṃ … pe … ghānaṃ … jivhā … kāyo … mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?

‘‘ Anicco , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ , dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?

‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.

‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –

‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati … pe … sotasmimpi nibbindati … ghānasmimpi nibbindatiV1.228 … jivhāyapi nibbindati … kāyasmimpi nibbindati … manasmimpi nibbindati ;

nibbindaṃ virajjati ;

virāgā vimuccati ;

vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .

‘ KhīṇāT2.294 jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .

Etena peyyālena dasa suttantā kātabbā .

Paṭhamaṃ .

2-10.
Rūpādisuttanavakaṃ

199. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ taṃ kiṃ maññasi , rāhula , rūpāP2.251 niccā vā aniccā vā ’’ ti ?

‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe … saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā ….

‘‘ Cakkhuviññāṇaṃ … pe … sotaviññāṇaṃ … ghānaviññāṇaṃ … jivhāviññāṇaṃ … kāyaviññāṇaṃ … manoviññāṇaṃ ….

‘‘ Cakkhusamphasso … pe … sotasamphasso … ghānasamphasso … jivhāsamphasso … kāyasamphasso … manosamphasso ….

‘‘ Cakkhusamphassajā vedanā … pe … sotasamphassajā vedanā … ghānasamphassajā vedanā … jivhāsamphassajā vedanā … kāyasamphassajā vedanā … manosamphassajā vedanā ….

‘‘ Rūpasaññā … pe … saddasaññā … gandhasaññā … rasasaññā … phoṭṭhabbasaññā … dhammasaññā ….

‘‘ Rūpasañcetanā … pe … saddasañcetanā … gandhasañcetanā … rasasañcetanā … phoṭṭhabbasañcetanā … dhammasañcetanā ….

‘‘ RūpataṇhāV1.229M1.444 … pe … saddataṇhā … gandhataṇhā … rasataṇhā … phoṭṭhabbataṇhā … dhammataṇhā ….

‘‘ Pathavīdhātu … pe … āpodhātu … tejodhātu … vāyodhātu … ākāsadhātuT2.295 … viññāṇadhātu ….

‘‘ RūpaṃP2.252 … pe … vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?

Aniccaṃ , bhante … pe … evaṃ passaṃ rāhula … pe … nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti .

Dasamaṃ .

11. Anusayasuttaṃ

200. Sāvatthiyaṃ viharati .

Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ kathaṃ nu kho , bhante , jānato kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī ’’ ti ?

‘‘ Yaṃ kiñci , rāhula , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati .

Yā kāci vedanā … pe … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati .

Evaṃ kho , rāhula , jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayāT2.296 na hontī ’’ ti .

Ekādasamaṃ .

12. Apagatasuttaṃ

201. SāvatthinidānaṃV1.230P2.253 .

Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ kathaṃ nu kho , bhante , jānato kathaṃ passato imasmiṃ ca saviññāṇake kāyeM1.445 bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttan ’’ ti ?

‘‘ Yaṃ kiñci , rāhula , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anupādā vimutto hoti ’’.

‘‘ Yā kāci vedanā … pe … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anupādā vimutto hoti .

Evaṃ kho , rāhula , jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hotiT2.297 vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttan ’’ ti .

Dvādasamaṃ .

Dutiyo vaggo .

Tassuddānaṃ –

CakkhuP2.254 rūpañca viññāṇaṃ , samphasso vedanāya ca ;

Saññā sañcetanā taṇhā , dhātu khandhena te dasa ;

Anusayaṃ apagatañceva , vaggo tena pavuccatīti .

Rāhulasaṃyuttaṃ samattaṃ .

Issues

Select Version

Nidānavaggo

Nidānavaggo