1. Buddhavaggo
1. Paṭiccasamuppādasuttaṃ
1. Evaṃ
T2.1M1.243P2.1V1.1 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ paṭiccasamuppādaṃ vo , bhikkhave , desessāmi ;
taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo
V1.2 ca , bhikkhave , paṭiccasamuppādo ?Avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ ;
viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ ;
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ ;
saḷāyatanapaccayā phasso ;
phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā ;
taṇhāpaccayā upādānaṃ ;
upādānapaccayā bhavo ;
bhavapaccayā jāti
T2.2 ;jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , paṭiccasamuppādo .
‘‘ Avijjāya
M1.244 tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;saṅkhāranirodhā
P2.2 viññāṇanirodho ;viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho ;
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho ;
saḷāyatananirodhā phassanirodho ;
phassanirodhā vedanānirodho ;
vedanānirodhā taṇhānirodho ;
taṇhānirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho ;
bhavanirodhā jātinirodho ;
jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Paṭhamaṃ .
2. Vibhaṅgasuttaṃ
2. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ paṭiccasamuppādaṃ vo , bhikkhave , desessāmi vibhajissāmi .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , paṭiccasamuppādo ?
Avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ ;
viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ ;
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ ;
saḷāyatanapaccayā phasso ;
phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā ;
taṇhāpaccayā upādānaṃ ;
upādānapaccayā bhavo ;
bhavapaccayā jāti
T2.3 ;jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , jarāmaraṇaṃ ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko ;
ayaṃ vuccati
V1.3 jarā .Yā tesaṃ
P2.3 tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo ()[( jīvitindriyassa upacchedo )( syā . kaṃ .) evamuparipi , aṭṭhakathāyaṃ pana na dissati ], idaṃ vuccati maraṇaṃ .Iti ayañca jarā , idañca maraṇaṃ .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , jarāmaraṇaṃ .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , jāti ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , jāti .
‘‘ Katamo
M1.245 ca , bhikkhave , bhavo ?Tayo me , bhikkhave , bhavā – kāmabhavo , rūpabhavo , arūpabhavo .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhavo .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , upādānaṃ ?
Cattārimāni , bhikkhave , upādānāni – kāmupādānaṃ , diṭṭhupādānaṃ , sīlabbatupādānaṃ , attavādupādānaṃ .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , upādānaṃ .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , taṇhā ?
Chayime , bhikkhave , taṇhākāyā – rūpataṇhā , saddataṇhā , gandhataṇhā , rasataṇhā , phoṭṭhabbataṇhā , dhammataṇhā .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , taṇhā .
‘‘ Katamā
T2.4 ca , bhikkhave , vedanā ?Chayime , bhikkhave , vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā , sotasamphassajā vedanā , ghānasamphassajā vedanā , jivhāsamphassajā vedanā , kāyasamphassajā vedanā , manosamphassajā vedanā .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , vedanā .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , phasso ?
Chayime , bhikkhave , phassakāyā – cakkhusamphasso , sotasamphasso , ghānasamphasso , jivhāsamphasso , kāyasamphasso , manosamphasso .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , phasso .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , saḷāyatanaṃ ?
Cakkhāyatanaṃ , sotāyatanaṃ , ghānāyatanaṃ , jivhāyatanaṃ , kāyāyatanaṃ , manāyatanaṃ – idaṃ vuccati , bhikkhave , saḷāyatanaṃ .
‘‘ Katamañca
V1.4 , bhikkhave , nāmarūpaṃ ?Vedanā , saññā , cetanā , phasso , manasikāro – idaṃ vuccati nāmaṃ .
Cattāro ca
P2.4 mahābhūtā , catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ .Idaṃ vuccati rūpaṃ .
Iti idañca nāmaṃ , idañca rūpaṃ .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , nāmarūpaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , viññāṇaṃ ?
Chayime , bhikkhave , viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ , sotaviññāṇaṃ , ghānaviññāṇaṃ , jivhāviññāṇaṃ , kāyaviññāṇaṃ , manoviññāṇaṃ .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , viññāṇaṃ .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , saṅkhārā ?
Tayome , bhikkhave , saṅkhārā – kāyasaṅkhāro , vacīsaṅkhāro , cittasaṅkhāro .
Ime vuccanti , bhikkhave , saṅkhārā .
‘‘ Katamā
T2.5 ca , bhikkhave , avijjā ?Yaṃ kho , bhikkhave , dukkhe aññāṇaṃ , dukkhasamudaye aññāṇaṃ , dukkhanirodhe aññāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , avijjā .
‘‘ Iti
M1.246 kho , bhikkhave , avijjāpaccayā saṅkhārā ;saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Paṭipadāsuttaṃ
3. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ micchāpaṭipadañca vo , bhikkhave , desessāmi sammāpaṭipadañca .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , micchāpaṭipadā ?
Avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā
V1.5 viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .Ayaṃ vuccati , bhikkhave , micchāpaṭipadā .
‘‘ Katamā
P2.5 ca , bhikkhave , sammāpaṭipadā ?Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāpaṭipadā ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Vipassīsuttaṃ
4. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ vipassissa , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa
T2.6 pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –‘ kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca .
Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa .
Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā ’’’ ti ?
‘‘ Atha kho bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , kiṃpaccayā jarāmaraṇan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , jātipaccayā jarāmaraṇan ’’’ ti .
‘‘ Atha
M1.247 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati jāti hoti , kiṃpaccayā jātī ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ bhave kho sati jāti hoti , bhavapaccayā jātī ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati bhavo hoti , kiṃpaccayā bhavo ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā
V1.6 ahu paññāya abhisamayo –‘ upādāne kho sati bhavo hoti , upādānapaccayā bhavo ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti , kiṃpaccayā upādānan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā
P2.6 ahu paññāya abhisamayo –‘ taṇhāya kho sati upādānaṃ
T2.7 hoti , taṇhāpaccayā upādānan ’’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati taṇhā hoti , kiṃpaccayā taṇhā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ vedanāya kho sati taṇhā hoti , vedanāpaccayā taṇhā ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati vedanā hoti , kiṃpaccayā vedanā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ phasse kho sati vedanā hoti , phassapaccayā vedanā ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati phasso hoti , kiṃpaccayā phasso ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saḷāyatane kho sati phasso hoti , saḷāyatanapaccayā phasso ’’’ ti .
‘‘ Atha
M1.248 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti , kiṃpaccayā saḷāyatanan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti , nāmarūpapaccayā saḷāyatanan ’’’ ti .
‘‘ Atha
V1.7 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti , kiṃpaccayā nāmarūpan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti
T2.8 , viññāṇapaccayā nāmarūpan ’’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti , kiṃpaccayā viññāṇan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saṅkhāresu kho sati viññāṇaṃ hoti , saṅkhārapaccayā viññāṇan ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi
P2.7 –‘ kimhi nu kho sati saṅkhārā honti , kiṃpaccayā saṅkhārā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ avijjāya kho sati saṅkhārā honti , avijjāpaccayā saṅkhārā ’’’ ti .
‘‘ Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘ Samudayo , samudayo ’ ti kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , jātinirodhā jarāmaraṇanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
M1.249 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati jāti na hoti
T2.9 , kissa nirodhā jātinirodho ’ ti ?Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa
V1.8 yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ bhave kho asati jāti na hoti , bhavanirodhā jātinirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati bhavo na hoti , kissa nirodhā bhavanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ upādāne kho asati bhavo na hoti , upādānanirodhā bhavanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti , kissa nirodhā upādānanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti , taṇhānirodhā upādānanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
P2.8 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati taṇhā na hoti , kissa nirodhā taṇhānirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ vedanāya kho asati taṇhā na hoti , vedanānirodhā taṇhānirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati vedanā na hoti , kissa nirodhā vedanānirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ phasse kho asati vedanā na hoti , phassanirodhā
T2.10 vedanānirodho ’’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati phasso na hoti , kissa nirodhā phassanirodho ’ ti ?
Atha kho bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu
M1.250 paññāya abhisamayo –‘ saḷāyatane kho asati phasso na hoti , saḷāyatananirodhā phassanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
V1.9 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti , kissa nirodhā saḷāyatananirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti , nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti , kissa nirodhā nāmarūpanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti , viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti , kissa nirodhā viññāṇanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saṅkhāresu kho asati viññāṇaṃ na hoti , saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
P2.9 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati saṅkhārā na honti , kissa nirodhā saṅkhāranirodho ’ ti
T2.11 ?Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ avijjāya kho asati saṅkhārā na honti , avijjānirodhā saṅkhāranirodho ’’’ ti .
‘‘ Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti .
‘ Nirodho , nirodho ’ ti kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi ’’.
Catutthaṃ .
( Sattannampi buddhānaṃ evaṃ vitthāretabbo ).
5. Sikhīsuttaṃ
5. Sikhissa
M1.251V1.10 , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa … pe ….6. Vessabhūsuttaṃ
6. Vessabhussa , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa … pe ….
7. Kakusandhasuttaṃ
7. Kakusandhassa , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa … pe ….
8. Koṇāgamanasuttaṃ
8. Koṇāgamanassa , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa … pe ….
9. Kassapasuttaṃ
9. Kassapassa , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa … pe ….
10. Gotamasuttaṃ
10.‘‘ Pubbeva
P2.10 me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –‘ kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca .
Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa .
Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā ’’’ ti ?
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , kiṃpaccayā
V1.11 jarāmaraṇan ’ tiT2.12 ?Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , jātipaccayā jarāmaraṇan ’’’ ti .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jāti hoti … pe … bhavo … upādānaṃ … taṇhā … vedanā … phasso … saḷāyatanaṃ … nāmarūpaṃ … viññāṇaṃ … saṅkhārā honti , kiṃpaccayā saṅkhārā ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave
M1.252 , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ avijjāya kho sati saṅkhārā honti , avijjāpaccayā saṅkhārā ’’’ ti .
‘‘ Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘ Samudayo , samudayo ’ ti kho me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , jātinirodhā jarāmaraṇanirodho ’’’ ti .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho
P2.11 asati jāti na hoti … pe … bhavo … upādānaṃ … taṇhā … vedanā … phasso … saḷāyatanaṃ … nāmarūpaṃ … viññāṇaṃ … saṅkhārā na honti , kissa nirodhā saṅkhāranirodho ’ ti ?Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu
T2.13 paññāya abhisamayo –‘ avijjāya kho asati saṅkhārā na honti , avijjānirodhā saṅkhāranirodho ’’’ ti .
‘‘ Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
‘ Nirodho , nirodho ’ ti
V1.12 kho me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādī ’’ ti .Dasamo .
Buddhavaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Desanā vibhaṅgapaṭipadā ca ,
Vipassī sikhī ca vessabhū ;
Kakusandho koṇāgamano kassapo ,
Mahāsakyamuni ca gotamoti .