1. Paṭhamavaggo
1. Tiṇakaṭṭhasuttaṃ
124. Evaṃ
T2.212V1.161P2.178M1.387 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Anamataggoyaṃ [ anamataggāyaṃ ( pī . ka .)] bhikkhave , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Seyyathāpi , bhikkhave , puriso yaṃ imasmiṃ jambudīpe tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ chetvā [ tacchetvā ( bahūsu )] ekajjhaṃ saṃharitvā caturaṅgulaṃ caturaṅgulaṃ ghaṭikaṃ katvā nikkhipeyya –
‘ ayaṃ me mātā , tassā me mātu ayaṃ mātā ’ ti , apariyādinnāva [ apariyādiṇṇāva ( sī .)] bhikkhave , tassa purisassa mātumātaro assu , atha imasmiṃ jambudīpe tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya .
Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Evaṃ dīgharattaṃ vo , bhikkhave , dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ , kaṭasī [ kaṭasi ( sī . pī . ka .) kaṭā chavā sayanti etthāti kaṭasī ] vaḍḍhitā .
Yāvañcidaṃ , bhikkhave , alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ alaṃ virajjituṃ alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Pathavīsuttaṃ
125. Sāvatthiyaṃ
P2.179 viharati … pe …‘‘ anamataggoyaṃ , bhikkhaveT2.213 , saṃsāro .Pubbā koṭi na paññāyati
V1.162 avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .Seyyathāpi , bhikkhave , puriso imaṃ mahāpathaviṃ kolaṭṭhimattaṃ kolaṭṭhimattaṃ mattikāguḷikaṃ karitvā nikkhipeyya –
‘ ayaṃ me pitā , tassa me pitu ayaṃ pitā ’ ti , apariyādinnāva bhikkhave , tassa purisassa pitupitaro assu , athāyaṃ mahāpathavī parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya
M1.388 .Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Evaṃ dīgharattaṃ vo , bhikkhave , dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ , kaṭasī vaḍḍhitā .
Yāvañcidaṃ , bhikkhave , alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ , alaṃ virajjituṃ , alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Assusuttaṃ
126. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , katamaṃ nu kho bahutaraṃ , yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ [ rudantānaṃ ( sī .)] assu passannaṃ [ passandaṃ ( ka . sī .), pasandaṃ ( syā . kaṃ .), pasannaṃ ( pī . ka .)] paggharitaṃ , yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udakan ’’ ti ?
‘‘ Yathā kho mayaṃ , bhante , bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāma , etadeva , bhante , bahutaraṃ yaṃ no iminā
P2.180 dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ assu passannaṃ paggharitaṃ , na tveva catūsu mahāsamuddesu udakan ’’ ti .‘‘ Sādhu
T2.214 sādhu , bhikkhave , sādhu kho me tumhe , bhikkhave , evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha .Etadeva , bhikkhave , bahutaraṃ yaṃ vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ assu passannaṃ paggharitaṃ , na tveva catūsu mahāsamuddesu udakaṃ .
Dīgharattaṃ vo , bhikkhave , mātumaraṇaṃ paccanubhūtaṃ ;
tesaṃ vā mātumaraṇaṃ paccanubhontānaṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ assu passannaṃ paggharitaṃ , na tveva catūsu mahāsamuddesu udakaṃ .
Dīgharattaṃ vo , bhikkhave , pitumaraṇaṃ paccanubhūtaṃ … pe … bhātumaraṇaṃ paccanubhūtaṃ … bhaginimaraṇaṃ paccanubhūtaṃ … puttamaraṇaṃ paccanubhūtaṃ … dhītumaraṇaṃ paccanubhūtaṃ … ñātibyasanaṃ paccanubhūtaṃ … bhogabyasanaṃ paccanubhūtaṃ .
Dīgharattaṃ vo , bhikkhave
V1.163 , rogabyasanaṃ paccanubhūtaṃ , tesaṃ vo rogabyasanaṃ paccanubhontānaṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ assu passannaṃ paggharitaṃ , na tveva catūsu mahāsamuddesu udakaṃ .Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro
M1.389 … pe … yāvañcidaṃ , bhikkhave , alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ , alaṃ virajjituṃ , alaṃ vimuccitun ’’ ti .Tatiyaṃ .
4. Khīrasuttaṃ
127. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , katamaṃ nu kho bahutaraṃ , yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ
P2.181 saṃsarataṃ mātuthaññaṃ pītaṃ , yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udakan ’’ ti ?‘‘ Yathā kho mayaṃ
T2.215 , bhante , bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāma , etadeva , bhante , bahutaraṃ yaṃ no iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ mātuthaññaṃ pītaṃ , na tveva catūsu mahāsamuddesu udakan ’’ ti .‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhave , sādhu kho me tumhe , bhikkhave , evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha .
Etadeva , bhikkhave , bahutaraṃ yaṃ vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ mātuthaññaṃ pītaṃ , na tveva catūsu mahāsamuddesu udakaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro … pe … alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Pabbatasuttaṃ
128. Sāvatthiyaṃ viharati … pe … ārāme .
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kīvadīgho nu kho , bhante , kappo ’’ ti ?
‘‘ Dīgho kho , bhikkhu , kappo .
So na sukaro saṅkhātuṃ ettakāni vassāni iti vā , ettakāni vassasatāni iti vā , ettakāni vassasahassāni iti vā , ettakāni vassasatasahassāni iti vā ’’ ti .
‘‘ Sakkā pana , bhante , upamaṃ kātun ’’ ti ?
‘‘ Sakkā , bhikkhū ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Seyyathāpi
V1.164 , bhikkhu , mahāselo pabbato yojanaṃ āyāmena yojanaṃ vitthārena yojanaṃ ubbedhena acchinno asusiro ekagghano .Tamenaṃ puriso vassasatassa vassasatassa accayena kāsikena vatthena
M1.390 sakiṃ sakiṃ parimajjeyya .Khippataraṃ kho so , bhikkhu , mahāselo pabbato iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya
T2.216 , na tveva kappo .Evaṃ dīgho , bhikkhu , kappo .
Evaṃ dīghānaṃ kho , bhikkhu
P2.182 , kappānaṃ neko kappo saṃsito , nekaṃ kappasataṃ saṃsitaṃ , nekaṃ kappasahassaṃ saṃsitaṃ , nekaṃ kappasatasahassaṃ saṃsitaṃ .Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhu , saṃsāro .
Pubbā koṭi … pe … yāvañcidaṃ , bhikkhu , alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ , alaṃ virajjituṃ , alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Sāsapasuttaṃ
129. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kīvadīgho , nu kho , bhante , kappo ’’ ti ?
‘‘ Dīgho kho , bhikkhu , kappo .
So na sukaro saṅkhātuṃ ettakāni vassāni iti vā … pe … ettakāni vassasatasahassāni iti vā ’’ ti .
‘‘ Sakkā pana , bhante , upamaṃ kātun ’’ ti ?
‘‘ Sakkā , bhikkhū ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhu , āyasaṃ nagaraṃ yojanaṃ āyāmena yojanaṃ vitthārena yojanaṃ ubbedhena , puṇṇaṃ sāsapānaṃ guḷikābaddhaṃ [ cūḷikābaddhaṃ ( sī . pī .)].
Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ sāsapaṃ uddhareyya .
Khippataraṃ kho so , bhikkhu mahāsāsaparāsi iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya , na tveva kappo .
Evaṃ dīgho kho , bhikkhu , kappo .
Evaṃ dīghānaṃ kho , bhikkhu , kappānaṃ neko kappo saṃsito , nekaṃ kappasataṃ saṃsitaṃ , nekaṃ kappasahassaṃ saṃsitaṃ , nekaṃ kappasatasahassaṃ saṃsitaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhu , saṃsāro
T2.217 … pe … alaṃ vimuccitun ’’ ti .Chaṭṭhaṃ .
7. Sāvakasuttaṃ
130. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha
P2.183 kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā … pe … ekamantaṃV1.165 nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –‘‘ kīvabahukā nu kho , bhante , kappā abbhatītā atikkantā ’’ ti ?
‘‘ Bahukā kho , bhikkhave
M1.391 , kappā abbhatītā atikkantā .Te na sukarā saṅkhātuṃ –
‘ ettakā kappā iti vā , ettakāni kappasatāni iti vā , ettakāni kappasahassāni iti vā , ettakāni kappasatasahassāni iti vā ’’’ ti .
‘‘ Sakkā pana , bhante , upamaṃ kātun ’’ ti ?
‘‘ Sakkā , bhikkhave ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Idhassu , bhikkhave , cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino .
Te divase divase kappasatasahassaṃ kappasatasahassaṃ anussareyyuṃ .
Ananussaritāva bhikkhave , tehi kappā assu , atha kho te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṃ kareyyuṃ .
Evaṃ bahukā kho , bhikkhave , kappā abbhatītā atikkantā .
Te na sukarā saṅkhātuṃ –
‘ ettakā kappā iti vā , ettakāni kappasatāni iti vā , ettakāni kappasahassāni iti vā , ettakāni kappasatasahassāni iti vā ’ ti .
Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro … pe … alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Gaṅgāsuttaṃ
131. Rājagahe viharati veḷuvane .
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā
T2.218 bhagavatā saddhiṃ sammodi .Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kīvabahukā nu kho , bho gotama , kappā abbhatītā atikkantā ’’ ti ?
‘‘ Bahukā kho , brāhmaṇa , kappā abbhatītā atikkantā .
Te na sukarā saṅkhātuṃ –
‘ ettakā kappā iti vā , ettakāni kappasatāni iti vā , ettakāni kappasahassāni iti vā , ettakāni kappasatasahassāni iti vā ’’’ ti .
‘‘ Sakkā
P2.184 pana , bho gotama , upamaṃ kātun ’’ ti ?‘‘ Sakkā , brāhmaṇā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Seyyathāpi , brāhmaṇa , yato cāyaṃ gaṅgā nadī pabhavati yattha ca mahāsamuddaṃ appeti , yā etasmiṃ antare vālikā sā na sukarā saṅkhātuṃ –
‘ ettakā vālikā iti vā , ettakāni vālikasatāni iti vā , ettakāni vālikasahassāni iti vā , ettakāni vālikasatasahassāni
V1.166 iti vā ’ ti .Tato bahutarā kho , brāhmaṇa , kappā abbhatītā atikkantā .
Te na sukarā saṅkhātuṃ –
‘ ettakā kappā iti
M1.392 vā , ettakāni kappasatāni iti vā , ettakāni kappasahassāni iti vā , ettakāni kappasatasahassāni iti vā ’ ti .Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , brāhmaṇa , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Evaṃ dīgharattaṃ kho , brāhmaṇa , dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ , kaṭasī vaḍḍhitā .
Yāvañcidaṃ
T2.219 , brāhmaṇa , alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ , alaṃ virajjituṃ , alaṃ vimuccitun ’’ ti .Evaṃ vutte , so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama … pe … upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Daṇḍasuttaṃ
132. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro .
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ .
Seyyathāpi , bhikkhave , daṇḍo uparivehāsaṃ khitto sakimpi mūlena nipatati , sakimpi majjhena nipatati , sakimpi antena nipatati ;
evameva kho , bhikkhave , avijjānīvaraṇā
P2.185 sattā taṇhāsaṃyojanā sandhāvantā saṃsarantā sakimpi asmā lokā paraṃ lokaṃ gacchanti , sakimpi parasmā lokā imaṃ lokaṃ āgacchanti .Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro … pe … alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Puggalasuttaṃ
133. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Anamataggoyaṃ
V1.167 , bhikkhave , saṃsāro … pe … ekapuggalassa , bhikkhave , kappaṃ sandhāvato saṃsarato siyā evaṃ mahā aṭṭhikaṅkalo aṭṭhipuñjo aṭṭhirāsi yathāyaṃ vepullo pabbato , saceT2.220 saṃhārako assa , sambhatañca na vinasseyya .Taṃ kissa hetu ?
Anamataggoyaṃ , bhikkhave , saṃsāro … pe … alaṃ vimuccitun ’’ ti .
Idamavoca
M1.393 bhagavā .Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘ Ekassekena kappena , puggalassaṭṭhisañcayo ;
Siyā pabbatasamo rāsi , iti vuttaṃ mahesinā .
‘‘ So kho panāyaṃ akkhāto , vepullo pabbato mahā ;
Uttaro gijjhakūṭassa , magadhānaṃ giribbaje .
‘‘ Yato ca ariyasaccāni , sammappaññāya passati ;
Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ , dukkhassa ca atikkamaṃ ;
Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ , dukkhūpasamagāminaṃ .
‘‘ Sa sattakkhattuṃparamaṃ , sandhāvitvāna puggalo ;
Dukkhassantakaro
P2.186 hoti , sabbasaṃyojanakkhayā ’’ ti .dasamaṃ ;
Paṭhamo vaggo .
Tassuddānaṃ –
Tiṇakaṭṭhañca pathavī , assu khīrañca pabbataṃ ;
Sāsapā sāvakā gaṅgā , daṇḍo ca puggalena cāti .