4. Aññatitthiyasuttaṃ
24. Rājagahe viharati veḷuvane .
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi .
Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi –
‘‘ atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ .
Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyan ’’ ti .
Atha
M1.270 kho āyasmā sāriputto yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃP2.33 ārāmo tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā
T2.39 tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi .Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
‘‘ Santāvuso , sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti .
Santi panāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti .
Santāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti .
Santi panāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti .
Idha , panāvuso sāriputta , samaṇo gotamo kiṃvādī kimakkhāyī ?
Kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva samaṇassa gotamassa assāma , na ca samaṇaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma , dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma , na ca koci sahadhammiko vādānupāto [ vādānuvādo ( ka .) dī . ni .1.381] gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā ’’ ti ?
‘‘ Paṭiccasamuppannaṃ kho , āvuso , dukkhaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiṃ paṭicca ?
Phassaṃ paṭicca .
Iti
V1.31 vadaṃ vuttavādī ceva bhagavato assa , na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyya , dhammassa cānudhammaṃ byākareyya , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya .‘‘ Tatrāvuso , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .
Yepi
T2.40P2.34 te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .‘‘ Tatrāvuso , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Yepi te
M1.271 samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī ’’ ti .
Assosi kho āyasmā ānando āyasmato sāriputtassa tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ .
Atha kho āyasmā ānando rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato sāriputtassa tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi .
‘‘ Sādhu sādhu , ānanda , yathā taṃ sāriputto sammā byākaramāno
T2.41 byākareyya .Paṭiccasamuppannaṃ kho , ānanda , dukkhaṃ vuttaṃ mayā .
Kiṃ paṭicca ?
Phassaṃ paṭicca .
Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa , na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya , dhammassa cānudhammaṃ byākareyya , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya .
‘‘ Tatrānanda
V1.32 , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .Yepi
P2.35 te … pe … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .‘‘ Tatrānanda , yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Yepi te … pe … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
‘‘ Ekamidāhaṃ , ānanda , samayaṃ idheva rājagahe viharāmi veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha khvāhaṃ , ānanda , pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisiṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ atippago
M1.272 kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ .Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyan ’’’ ti .
‘‘ Atha khvāhaṃ , ānanda , yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃ ;
upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi
T2.42 saddhiṃ sammodiṃ .Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho maṃ , ānanda , te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
‘ Santāvuso gotama , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti .
Santi panāvuso gotama , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti .
Santāvuso gotama , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhaṃ paññapenti .
Santi panāvuso gotama , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti .
Idha no āyasmā gotamo kiṃvādī kimakkhāyī ?
Kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva āyasmato gotamassa assāma , na ca āyasmantaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma
P2.36 , dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā ’’’ ti ?‘‘ Evaṃ
V1.33 vuttāhaṃ , ānanda , te aññatitthiye paribbājake etadavocaṃ –‘ paṭiccasamuppannaṃ kho , āvuso , dukkhaṃ vuttaṃ mayā .
Kiṃ paṭicca ?
Phassaṃ paṭicca .
Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa , na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya , dhammassa cānudhammaṃ byākareyya , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā ’’’ ti .
‘‘ Tatrāvuso , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .
Yepi te … pe … yepi te … pe …
T2.43 yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .‘‘ Tatrāvuso , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Yepi te … pe … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ bhante , abbhutaṃ bhante
M1.273 !Yatra hi nāma ekena padena sabbo attho vutto bhavissati .
Siyā nu kho , bhante , esevattho vitthārena vuccamāno gambhīro ceva assa gambhīrāvabhāso cā ’’ ti ?
‘‘ Tena hānanda , taññevettha paṭibhātū ’’ ti .
‘‘ Sace maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ jarāmaraṇaṃ , āvuso ānanda , kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavan ’ ti ?
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ jarāmaraṇaṃ kho , āvuso , jātinidānaṃ jātisamudayaṃ jātijātikaṃ jātipabhavan ’ ti .
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ .
‘‘ Sace
P2.37 maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –‘ jāti panāvuso ānanda , kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā ’ ti ?
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ jāti kho , āvuso , bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā ’ ti .
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ
T2.44 .‘‘ Sace maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ bhavo panāvuso ānanda , kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo ’ ti ?
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ bhavo kho , āvuso , upādānanidāno
V1.34 upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo ’ ti .Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ .
‘‘ Sace maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ – upādānaṃ panāvuso … pe … taṇhā panāvuso … pe … vedanā panāvuso … pe … sace maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ phasso panāvuso ānanda , kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo ’ ti ?
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ phasso kho , āvuso , saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanappabhavo ’ ti .
‘ Channaṃtveva , āvuso , phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho ;
phassanirodhā vedanānirodho ;
vedanānirodhā taṇhānirodho ;
taṇhānirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho ;
bhavanirodhā jātinirodho ;
jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’ ti .
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyan ’’ ti .
Catutthaṃ .