1. Parivīmaṃsanasuttaṃ

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Parivīmaṃsanasuttaṃ

51. EvaṃT2.97 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ bhikkhavo ’’ ti .

‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .

Bhagavā etadavoca –

‘‘ Kittāvatā nu kho , bhikkhave , bhikkhū parivīmaṃsamāno parivīmaṃseyya sabbaso sammā dukkhakkhayāyā ’’ ti ?

‘‘ Bhagavaṃmūlakā no , bhante , dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇāP2.81 .

Sādhu vata , bhante , bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho .

Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .

‘‘ Tena hi , bhikkhave , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha , bhāsissāmī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .

Bhagavā etadavoca –

‘‘ Idha , bhikkhave , bhikkhu parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati –

‘ yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ ;

idaṃ nu kho dukkhaṃ kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ ?

Kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti , kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’ ti ?

So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti –

‘ yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjatiM1.309 jarāmaraṇaṃ , idaṃ kho dukkhaṃ jātinidānaṃ jātisamudayaṃ jātijātikaṃ jātippabhavaṃ .

Jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hoti , jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’’’ ti .

‘‘ SoV1.73 jarāmaraṇañca pajānāti , jarāmaraṇasamudayañca pajānāti , jarāmaraṇanirodhañcaT2.98 pajānāti , yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti , tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī ;

ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya .

‘‘ Athāparaṃ parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati –

‘ jāti panāyaṃ kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā , kismiṃ sati jāti hoti , kismiṃ asati jāti na hotī ’ ti ?

So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti –

‘ jāti bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā ;

bhave sati jāti hoti , bhave asati jāti na hotī ’’’ ti .

‘‘ So jātiñca pajānāti , jātisamudayañca pajānāti , jātinirodhañca pajānāti , yā ca jātinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti , tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī ;

ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jātinirodhāya .

‘‘ Athāparaṃ parivīmaṃsamāno parivīmaṃsati –

‘ bhavo panāyaṃ kiṃnidāno … pe … upādānaṃ panidaṃ kiṃnidānaṃ … taṇhā panāyaṃ kiṃnidānā … vedanā … phasso … saḷāyatanaṃ panidaṃ kiṃnidānaṃ … nāmarūpaṃ panidaṃ … viññāṇaṃ panidaṃ … saṅkhārā panime kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā ;

kismiṃ sati saṅkhārā honti , kismiṃ asati saṅkhārā na hontī ’ ti ?

So parivīmaṃsamāno evaṃ pajānāti –

‘ saṅkhārā avijjānidānāT2.99 avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā ;

avijjāyaP2.82 sati saṅkhārā honti , avijjāya asati saṅkhārā na hontī ’’’ ti .

‘‘ So saṅkhāre ca pajānāti , saṅkhārasamudayañca pajānāti , saṅkhāranirodhañca pajānāti , yā ca saṅkhāranirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti , tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārīV1.74 ;

ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno saṅkhāranirodhāya .

‘‘ AvijjāgatoM1.310 yaṃ , bhikkhave , purisapuggalo puññaṃ ce saṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , puññūpagaṃ hoti viññāṇaṃ .

Apuññaṃ ce saṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , apuññūpagaṃ hoti viññāṇaṃ .

Āneñjaṃ ce saṅkhāraṃ abhisaṅkharoti āneñjūpagaṃ hoti viññāṇaṃ .

Yato kho , bhikkhave , bhikkhuno avijjā pahīnā hoti vijjā uppannā , so avijjāvirāgā vijjuppādā neva puññābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti na apuññābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti na āneñjābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti .

Anabhisaṅkharonto anabhisañcetayanto na kiñci loke upādiyati ;

anupādiyaṃ na paritassati , aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .

‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāti .

‘‘ So sukhaṃ ce vedanaṃ vedayati , sā aniccāti pajānāti , anajjhositāti pajānāti , anabhinanditāti pajānāti .

Dukkhaṃ ce vedanaṃ vedayati , sā aniccāti pajānāti , anajjhositāti pajānāti , anabhinanditāti pajānāti .

Adukkhamasukhaṃ ce vedanaṃ vedayati , sā aniccātiT2.100 pajānāti , anajjhositāti pajānāti , anabhinanditāti pajānāti .

So sukhaṃ ce vedanaṃ vedayati , visaṃyutto naṃ vedayati .

Dukkhaṃ ce vedanaṃ vedayati , visaṃyutto naṃ [ taṃ vedanaṃ ( sī . pī .), vedanaṃ ( ka .)] vedayati .

Adukkhamasukhaṃ ce vedanaṃ vedayati , visaṃyutto naṃ vedayati .

‘‘ SoP2.83 kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti , jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti .

Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissanti , sarīrāni avasissantīti pajānāti .

‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , puriso kumbhakārapākā uṇhaṃ kumbhaṃ uddharitvā same bhūmibhāge paṭisisseyya [ paṭiviseyya ( sī .), patiṭṭhapeyya ( syā . kaṃ . pī .), paṭiseveyya ( ṭīkā )].

Tatra yāyaṃ usmā sā tattheva vūpasameyya , kapallāni avasisseyyuṃ .

Evameva kho , bhikkhave , bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmīti pajānāti , jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno jīvitapariyantikaṃM1.311 vedanaṃ vedayāmīti pajānāti .

KāyassaV1.75 bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissanti , sarīrāni avasissantīti pajānāti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu kho khīṇāsavo bhikkhu puññābhisaṅkhāraṃ vā abhisaṅkhareyya apuññābhisaṅkhāraṃ vā abhisaṅkhareyya āneñjābhisaṅkhāraṃ vā abhisaṅkhareyyā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vāT2.101 pana saṅkhāresu asati , saṅkhāranirodhā api nu kho viññāṇaṃ paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana viññāṇe asati , viññāṇanirodhā api nu kho nāmarūpaṃ paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana nāmarūpe asati , nāmarūpanirodhā api nu kho saḷāyatanaṃ paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana saḷāyatane asati , saḷāyatananirodhā api nu kho phasso paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ SabbasoP2.84 vā pana phasse asati , phassanirodhā api nu kho vedanā paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana vedanāya asati , vedanānirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana taṇhāya asati , taṇhānirodhā api nu kho upādānaṃ paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana upādāne asati , upādānanirodhā api nu kho bhavo paññāyethā ’’ ti .

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana bhave asati , bhavanirodhā api nu kho jāti paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sabbaso vā pana jātiyā asati , jātinirodhā api nu kho jarāmaraṇaṃ paññāyethā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhave , evametaṃ , bhikkhave , netaṃ aññathā .

Saddahatha me taṃ , bhikkhave , adhimuccatha , nikkaṅkhā ettha hotha nibbicikicchā .

Esevanto dukkhassā ’’ ti .

Paṭhamaṃ .

Issues

Select Version

Nidānavaggo

Nidānavaggo