4. Vipassīsuttaṃ
4. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ vipassissa , bhikkhave , bhagavato arahato sammāsambuddhassa
T2.6 pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –‘ kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca .
Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa .
Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā ’’’ ti ?
‘‘ Atha kho bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , kiṃpaccayā jarāmaraṇan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , jātipaccayā jarāmaraṇan ’’’ ti .
‘‘ Atha
M1.247 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati jāti hoti , kiṃpaccayā jātī ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ bhave kho sati jāti hoti , bhavapaccayā jātī ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati bhavo hoti , kiṃpaccayā bhavo ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā
V1.6 ahu paññāya abhisamayo –‘ upādāne kho sati bhavo hoti , upādānapaccayā bhavo ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti , kiṃpaccayā upādānan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā
P2.6 ahu paññāya abhisamayo –‘ taṇhāya kho sati upādānaṃ
T2.7 hoti , taṇhāpaccayā upādānan ’’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati taṇhā hoti , kiṃpaccayā taṇhā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ vedanāya kho sati taṇhā hoti , vedanāpaccayā taṇhā ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati vedanā hoti , kiṃpaccayā vedanā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ phasse kho sati vedanā hoti , phassapaccayā vedanā ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati phasso hoti , kiṃpaccayā phasso ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saḷāyatane kho sati phasso hoti , saḷāyatanapaccayā phasso ’’’ ti .
‘‘ Atha
M1.248 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti , kiṃpaccayā saḷāyatanan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti , nāmarūpapaccayā saḷāyatanan ’’’ ti .
‘‘ Atha
V1.7 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti , kiṃpaccayā nāmarūpan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti
T2.8 , viññāṇapaccayā nāmarūpan ’’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti , kiṃpaccayā viññāṇan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saṅkhāresu kho sati viññāṇaṃ hoti , saṅkhārapaccayā viññāṇan ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi
P2.7 –‘ kimhi nu kho sati saṅkhārā honti , kiṃpaccayā saṅkhārā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ avijjāya kho sati saṅkhārā honti , avijjāpaccayā saṅkhārā ’’’ ti .
‘‘ Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘ Samudayo , samudayo ’ ti kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , jātinirodhā jarāmaraṇanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
M1.249 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati jāti na hoti
T2.9 , kissa nirodhā jātinirodho ’ ti ?Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa
V1.8 yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ bhave kho asati jāti na hoti , bhavanirodhā jātinirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati bhavo na hoti , kissa nirodhā bhavanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ upādāne kho asati bhavo na hoti , upādānanirodhā bhavanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti , kissa nirodhā upādānanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti , taṇhānirodhā upādānanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
P2.8 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati taṇhā na hoti , kissa nirodhā taṇhānirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ vedanāya kho asati taṇhā na hoti , vedanānirodhā taṇhānirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati vedanā na hoti , kissa nirodhā vedanānirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ phasse kho asati vedanā na hoti , phassanirodhā
T2.10 vedanānirodho ’’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati phasso na hoti , kissa nirodhā phassanirodho ’ ti ?
Atha kho bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu
M1.250 paññāya abhisamayo –‘ saḷāyatane kho asati phasso na hoti , saḷāyatananirodhā phassanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
V1.9 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti , kissa nirodhā saḷāyatananirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti , nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti , kissa nirodhā nāmarūpanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti , viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti , kissa nirodhā viññāṇanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saṅkhāresu kho asati viññāṇaṃ na hoti , saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho ’’’ ti .
‘‘ Atha
P2.9 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati saṅkhārā na honti , kissa nirodhā saṅkhāranirodho ’ ti
T2.11 ?Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ avijjāya kho asati saṅkhārā na honti , avijjānirodhā saṅkhāranirodho ’’’ ti .
‘‘ Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti .
‘ Nirodho , nirodho ’ ti kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi ’’.
Catutthaṃ .
( Sattannampi buddhānaṃ evaṃ vitthāretabbo ).