9. Opammasaṃyuttaṃ
1. Kūṭasuttaṃ
223. Evaṃ
T2.307V1.240M1.454 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra
P2.263 kho bhagavā bhikkhū āmantesi –‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭasamosaraṇā kūṭasamugghātā sabbā tā samugghātaṃ gacchanti ;
evameva kho , bhikkhave , ye keci akusalā dhammā sabbe te avijjāmūlakā avijjāsamosaraṇā avijjāsamugghātā , sabbe te samugghātaṃ gacchanti .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ appamattā viharissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Nakhasikhasuttaṃ
224. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ taṃ kiṃ maññatha bhikkhave , katamaṃ nu kho bahutaraṃ , yo vāyaṃ [ yo cāyaṃ ( bahūsu )] mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito ayaṃ vā [ yā cāyaṃ ( syā . ka .)] mahāpathavī ’’ ti ?
‘‘ Etadeva , bhante , bahutaraṃ yadidaṃ mahāpathavī .
Appamattakoyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito .
Saṅkhampi na upeti upanidhimpi na upeti kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhikkhave , appakā te sattā ye manussesu paccājāyanti ;
atha kho eteyeva bahutarā sattā ye aññatra manussehi paccājāyanti .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ
T2.308 –‘ appamattā viharissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Kulasuttaṃ
225. Sāvatthiyaṃ
V1.241 viharati … pe …‘‘ seyyathāpiP2.264 , bhikkhave , yāni kānici kulāni bahutthikāni appapurisāni tāni suppadhaṃsiyāni honti corehi kumbhatthenakehiM1.455 ;evameva kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhuno mettācetovimutti abhāvitā abahulīkatā so suppadhaṃsiyo hoti amanussehi .
Seyyathāpi , bhikkhave , yāni kānici kulāni appitthikāni bahupurisāni tāni duppadhaṃsiyāni honti corehi kumbhatthenakehi , evameva kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhuno mettācetovimutti bhāvitā bahulīkatā so duppadhaṃsiyo hoti amanussehi .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ mettā no cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Okkhāsuttaṃ
226. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ yo , bhikkhave , pubbaṇhasamayaṃ okkhāsataṃ dānaṃ dadeyya , yo majjhanhikasamayaṃ okkhāsataṃ dānaṃ dadeyya , yo sāyanhasamayaṃ okkhāsataṃ dānaṃ dadeyya , yo vā pubbaṇhasamayaṃ antamaso gadduhanamattampi mettacittaṃ bhāveyya , yo vā majjhanhikasamayaṃ antamaso gadduhanamattampi mettacittaṃ bhāveyya , yo
T2.309 vā sāyanhasamayaṃ antamaso gadduhanamattampi mettacittaṃ bhāveyya , idaṃ tato mahapphalataraṃ .Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ mettā no cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Sattisuttaṃ
227. Sāvatthiyaṃ
P2.265 viharati … pe …‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , satti tiṇhaphalā .Atha puriso āgaccheyya –
‘ ahaṃ imaṃ sattiṃ tiṇhaphalaṃ pāṇinā vā muṭṭhinā vā paṭileṇissāmi paṭikoṭṭissāmi paṭivaṭṭessāmī ’ ti .
Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , bhabbo nu kho so puriso amuṃ sattiṃ tiṇhaphalaṃ pāṇinā vā muṭṭhinā vā paṭileṇetuṃ paṭikoṭṭetuṃ paṭivaṭṭetun ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ
V1.242 , bhante ’’.‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Asu hi , bhante , satti tiṇhaphalā na sukarā pāṇinā vā muṭṭhinā vā paṭileṇetuṃ paṭikoṭṭetuṃ paṭivaṭṭetuṃ .
Yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā ’’ ti .
‘‘ Evameva
M1.456 kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhuno mettācetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā , tassa ce amanusso cittaṃ khipitabbaṃ maññeyya ;atha kho sveva amanusso kilamathassa vighātassa bhāgī assa .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ mettā no cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā
T2.310 paricitā susamāraddhā ’ ti .Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Dhanuggahasuttaṃ
228. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , cattāro daḷhadhammā dhanuggahā
P2.266 susikkhitā katahatthā katūpāsanā catuddisā ṭhitā assu .Atha puriso āgaccheyya –
‘ ahaṃ imesaṃ catunnaṃ daḷhadhammānaṃ dhanuggahānaṃ susikkhitānaṃ katahatthānaṃ katūpāsanānaṃ catuddisā kaṇḍe khitte appatiṭṭhite pathaviyaṃ gahetvā āharissāmī ’ ti .
Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave ,‘ javano puriso paramena javena samannāgato ’ ti alaṃ vacanāyā ’’ ti ?
‘‘ Ekassa cepi , bhante , daḷhadhammassa dhanuggahassa susikkhitassa katahatthassa katūpāsanassa kaṇḍaṃ khittaṃ appatiṭṭhitaṃ pathaviyaṃ gahetvā āhareyya –
‘ javano puriso paramena javena samannāgato ’ ti alaṃ vacanāya , ko pana vādo catunnaṃ daḷhadhammānaṃ dhanuggahānaṃ susikkhitānaṃ katahatthānaṃ katūpāsanānan ’’ ti ?
‘‘ Yathā ca , bhikkhave , tassa purisassa javo , yathā ca candimasūriyānaṃ javo , tato sīghataro .
Yathā ca , bhikkhave , tassa purisassa javo yathā ca candimasūriyānaṃ javo yathā ca yā devatā candimasūriyānaṃ purato dhāvanti tāsaṃ devatānaṃ javo ,()[( tato sīghataro . yathā ca bhikkhave tassa purisassa javo , yathā ca candimasuriyānaṃ javo , yathā ca yā devatā candimasuriyānaṃ purato dhāvanti , tāsaṃ devatānaṃ javo ,)( sī . syā . kaṃ .)] tato sīghataraṃ āyusaṅkhārā
V1.243 khiyanti .Tasmātiha
T2.311 , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –‘ appamattā viharissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Āṇisuttaṃ
229. Sāvatthiyaṃ
M1.457 viharati … pe …‘‘ bhūtapubbaṃ , bhikkhave , dasārahānaṃ ānako [ āṇako ( sī .)] nāma mudiṅgo ahosi .Tassa dasārahā ānake ghaṭite aññaṃ āṇiṃ odahiṃsu .
Ahu
P2.267 kho so , bhikkhave , samayo yaṃ ānakassa mudiṅgassa porāṇaṃ pokkharaphalakaṃ antaradhāyi .Āṇisaṅghāṭova avasissi .
Evameva kho , bhikkhave , bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṃ , ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatappaṭisaṃyuttā , tesu bhaññamānesu na sussūsissanti na sotaṃ odahissanti na aññā cittaṃ upaṭṭhāpessanti na ca te dhamme uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññissanti ’’.
‘‘ Ye pana te suttantā kavikatā kāveyyā cittakkharā cittabyañjanā bāhirakā sāvakabhāsitā , tesu bhaññamānesu sussūsissanti , sotaṃ odahissanti , aññā cittaṃ upaṭṭhāpessanti , te ca dhamme uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññissanti .
Evametesaṃ , bhikkhave , suttantānaṃ tathāgatabhāsitānaṃ gambhīrānaṃ gambhīratthānaṃ lokuttarānaṃ suññatappaṭisaṃyuttānaṃ antaradhānaṃ bhavissati .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatappaṭisaṃyuttā , tesu bhaññamānesu sussūsissāma , sotaṃ odahissāma
T2.312 , aññā cittaṃ upaṭṭhāpessāma , te ca dhamme uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññissāmā ’ ti .Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Kaliṅgarasuttaṃ
230. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Kaliṅgarūpadhānā
V1.244 , bhikkhave , etarahi licchavī viharantiP2.268 appamattā ātāpino upāsanasmiṃ .Tesaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto na labhati otāraṃ na labhati ārammaṇaṃ .
Bhavissanti , bhikkhave
M1.458 , anāgatamaddhānaṃ licchavī sukhumālā [ sukumālā ( sī .), sukhumā ( ka .)] mudutalunahatthapādā [ mudutalāhatthapādā ( syā . kaṃ .)] te mudukāsu seyyāsu tūlabimbohanāsu [ tūlabimbohanāsu ( syā . kaṃ . pī .), tūlabimbohanādīsu ( sī .), tūlabibbohanādīsu ( ka .)] yāvasūriyuggamanā seyyaṃ kappissanti .Tesaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto lacchati otāraṃ lacchati ārammaṇaṃ .
‘‘ Kaliṅgarūpadhānā , bhikkhave , etarahi bhikkhū viharanti appamattā ātāpino padhānasmiṃ .
Tesaṃ māro pāpimā na labhati otāraṃ na labhati ārammaṇaṃ .
Bhavissanti , bhikkhave , anāgatamaddhānaṃ bhikkhū sukhumā mudutalunahatthapādā .
Te mudukāsu seyyāsu tūlabimbohanāsu yāvasūriyuggamanā seyyaṃ kappissanti .
Tesaṃ māro pāpimā lacchati otāraṃ lacchati ārammaṇaṃ .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ
T2.313 sikkhitabbaṃ –‘ kaliṅgarūpadhānā viharissāma appamattā ātāpino padhānasmin ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Nāgasuttaṃ
231. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena aññataro navo bhikkhu ativelaṃ kulāni upasaṅkamati .
Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu –
‘‘ māyasmā ativelaṃ kulāni upasaṅkamī ’’ ti .
So bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno evamāha –
‘‘ ime hi nāma therā bhikkhū kulāni upasaṅkamitabbaṃ maññissanti , kimaṅgaṃ [ kimaṅga ( sī .)] panāhan ’’ ti ?
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ
P2.269 nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –‘‘ idha , bhante , aññataro navo bhikkhu ativelaṃ kulāni upasaṅkamati .
Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu –
‘ māyasmā ativelaṃ kulāni upasaṅkamī ’ ti .
So bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno evamāha –
‘ ime hi nāma therā bhikkhū kulāni upasaṅkamitabbaṃ maññissanti , kimaṅgaṃ panāhan ’’’ ti .
‘‘ Bhūtapubbaṃ
V1.245M1.459 , bhikkhave , araññāyatane mahāsarasī .Taṃ nāgā upanissāya viharanti .
Te taṃ sarasiṃ ogāhetvā soṇḍāya bhisamuḷālaṃ abbuhetvā [ abbhūhetvā ( ka .), abbāhitvā ( mahāva .278)] suvikkhālitaṃ vikkhāletvā akaddamaṃ saṅkhāditvā [ saṅkharitvā ( pī . ka .)] ajjhoharanti .
Tesaṃ taṃ vaṇṇāya ceva hoti balāya ca , na ca tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Tesaṃyeva
T2.314 kho pana , bhikkhave , mahānāgānaṃ anusikkhamānā taruṇā bhiṅkacchāpā taṃ sarasiṃ ogāhetvā soṇḍāya bhisamuḷālaṃ abbuhetvā na suvikkhālitaṃ vikkhāletvā sakaddamaṃ asaṅkhāditvā ajjhoharanti .Tesaṃ taṃ neva vaṇṇāya hoti na balāya .
Tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
‘‘ Evameva kho , bhikkhave , idha therā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisanti .
Te tattha dhammaṃ bhāsanti .
Tesaṃ gihī pasannākāraṃ karonti .
Te taṃ lābhaṃ agadhitā amucchitā anajjhopannā [ anajjhāpannā ( sabbattha ) ma . ni .1 pāsarāsisuttavaṇṇanā oloketabbā ] ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti .
Tesaṃ taṃ vaṇṇāya ceva hoti balāya ca , na ca tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Tesaṃyeva kho pana , bhikkhave , therānaṃ bhikkhūnaṃ anusikkhamānā navā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisanti .
Te tattha dhammaṃ bhāsanti .
Tesaṃ gihī pasannākāraṃ
P2.270 karonti .Te taṃ lābhaṃ gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti .
Tesaṃ taṃ neva vaṇṇāya hoti na balāya , te tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ agadhitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā taṃ lābhaṃ paribhuñjissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti
T2.315 .Navamaṃ .
10. Biḷārasuttaṃ
232. Sāvatthiyaṃ viharati .
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjati .
Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu –
‘‘ māyasmā ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjī ’’ ti .
So bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno na viramati .
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu
M1.460 ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ idha , bhante , aññataro bhikkhu ativelaṃ
V1.246 kulesu cārittaṃ āpajjati .Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu –
‘ māyasmā ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjī ’ ti .
So bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno na viramatī ’’ ti .
‘‘ Bhūtapubbaṃ , bhikkhave , biḷāro sandhisamalasaṅkaṭīre ṭhito ahosi mudumūsiṃ maggayamāno –
‘ yadāyaṃ mudumūsi gocarāya pakkamissati , tattheva naṃ gahetvā khādissāmī ’ ti .
Atha kho so , bhikkhave , mudumūsi gocarāya pakkāmi .
Tamenaṃ biḷāro gahetvā sahasā saṅkhāditvā [ saṅkharitvā ( pī . ka .), maṃsaṃ khāditvā ( syā . kaṃ .), asaṃkhāditvā ( katthaci )] ajjhohari .
Tassa so mudumūsi antampi khādi , antaguṇampi khādi .
So tatonidānaṃ
P2.271 maraṇampi nigacchi maraṇamattampi dukkhaṃ .‘‘ Evameva kho , bhikkhave , idhekacco bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena , anupaṭṭhitāya
T2.316 satiyā , asaṃvutehi indriyehi .So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā .
Tassa mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti .
So rāgānuddhaṃsena cittena maraṇaṃ vā nigacchati maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Maraṇañhetaṃ , bhikkhave , ariyassa vinaye yo sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati .
Maraṇamattañhetaṃ , bhikkhave , dukkhaṃ yadidaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati .
Yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena , upaṭṭhitāya satiyā , saṃvutehi indriyehi gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Dasamaṃ .
11. Siṅgālasuttaṃ
233. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ assuttha no tumhe , bhikkhave , rattiyā paccūsasamayaṃ jarasiṅgālassa vassamānassā ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Eso kho , bhikkhave , jarasiṅgālo ukkaṇḍakena nāma rogajātena phuṭṭho .
So yena
M1.461 yena icchati tena tena gacchati ;yattha yattha icchati tattha tattha tiṭṭhati ;
yattha yattha icchati tattha tattha nisīdati ;
yattha yattha icchati
P2.272 tattha tattha nipajjati ;sītakopi naṃ vāto upavāyati .
Sādhu khvassa , bhikkhave , yaṃ idhekacco sakyaputtiyapaṭiñño evarūpampi attabhāvapaṭilābhaṃ paṭisaṃvediyetha .
Tasmātiha , bhikkhave
V1.247 , evaṃ sikkhitabbaṃT2.317 –‘ appamattā viharissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Ekādasamaṃ .
12. Dutiyasiṅgālasuttaṃ
234. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ assuttha no tumhe , bhikkhave , rattiyā paccūsasamayaṃ jarasiṅgālassa vassamānassā ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Siyā kho , bhikkhave , tasmiṃ jarasiṅgāle yā kāci kataññutā kataveditā , na tveva idhekacce sakyaputtiyapaṭiññe siyā yā kāci kataññutā kataveditā .
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ kataññuno bhavissāma katavedino ;
na ca no [ na ca noti idaṃ sī . pī . potthakesu natthi ] amhesu appakampi kataṃ nassissatī ’ ti [ mā nassissatīti ( sī . pī .), vinassissatīti ( syā . kaṃ .)].
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Dvādasamaṃ .
Opammasaṃyuttaṃ samattaṃ .
Tassuddānaṃ –
Kūṭaṃ nakhasikhaṃ kulaṃ , okkhā satti dhanuggaho ;
Āṇi kaliṅgaro nāgo , biḷāro dve siṅgālakāti .