10. Paccayasuttaṃ
20. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ paṭiccasamuppādañca vo , bhikkhave , desessāmi paṭiccasamuppanne ca dhamme .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , paṭiccasamuppādo ?
Jātipaccayā , bhikkhave , jarāmaraṇaṃ .
Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ , ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā .
Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti .
Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti .
‘ Passathā ’ ti cāha –
‘ jātipaccayā , bhikkhave , jarāmaraṇaṃ ’’’.
‘‘ Bhavapaccayā , bhikkhave , jāti … pe … upādānapaccayā , bhikkhave , bhavo … taṇhāpaccayā , bhikkhave , upādānaṃ … vedanāpaccayā , bhikkhave , taṇhā … phassapaccayā , bhikkhave , vedanā … saḷāyatanapaccayā , bhikkhave , phasso … nāmarūpapaccayā , bhikkhave , saḷāyatanaṃ … viññāṇapaccayā , bhikkhave , nāmarūpaṃ … saṅkhārapaccayā , bhikkhave , viññāṇaṃ … avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ , ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā .
Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti
P2.26 .Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati
T2.31 deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti .‘ Passathā ’ ti cāha ‘ avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā ’.
Iti kho , bhikkhave , yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati , bhikkhave , paṭiccasamuppādo .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , paṭiccasamuppannā dhammā ?
Jarāmaraṇaṃ , bhikkhave , aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ .
Jāti , bhikkhave , aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā
V1.25 khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā .Bhavo , bhikkhave , anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo .
Upādānaṃ bhikkhave … pe … taṇhā , bhikkhave … vedanā , bhikkhave … phasso , bhikkhave … saḷāyatanaṃ , bhikkhave … nāmarūpaṃ , bhikkhave … viññāṇaṃ
M1.265 , bhikkhave … saṅkhārā , bhikkhave … avijjā , bhikkhave , aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā .Ime vuccanti , bhikkhave , paṭiccasamuppannā dhammā .
‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvakassa ‘ ayañca paṭiccasamuppādo , ime ca paṭiccasamuppannā dhammā ’ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti , so vata pubbantaṃ vā paṭidhāvissati –
‘ ahosiṃ nu kho ahaṃ [ nu khvāhaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)] atītamaddhānaṃ , nanu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ , kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ , kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ , kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ
T2.32 nu kho ahaṃ atītamaddhānan ’ ti ;aparantaṃ vā upadhāvissati [ apadhāvissati ( ka .)]–
‘ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ , nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ
P2.27 , kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ , kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ , kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānan ’ ti ;etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissati –
‘ ahaṃ nu khosmi , no nu khosmi , kiṃ nu khosmi , kathaṃ nu khosmi , ayaṃ nu kho satto kuto āgato , so kuhiṃ gamissatī ’ ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Taṃ kissa hetu ?
Tathāhi , bhikkhave , ariyasāvakassa ayañca paṭiccasamuppādo ime ca paṭiccasamuppannā dhammā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Āhāravaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Āhāraṃ phagguno ceva , dve ca samaṇabrāhmaṇā ;
Kaccānagotto dhammakathikaṃ , acelaṃ timbarukena ca ;
Bālapaṇḍitato ceva , dasamo paccayena cāti .