10. Nidānasuttaṃ
60. Ekaṃ
V1.82P2.92 samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo .Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !
Yāva gambhīro cāyaṃ , bhante , paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso
T2.111 ca , atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī ’’ ti .‘‘ Mā
M1.318 hevaṃ , ānanda , mā hevaṃ , ānanda [ mā hevaṃ ānanda avaca mā hevaṃ ānanda avaca ( dī . ni .2 mahānidānasutte )]!Gambhīro cāyaṃ , ānanda , paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca .
Etassa , ānanda , dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evamayaṃ pajā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā [ guḷāguṇṭhikajātā ( sī .), guḷīguṇṭhikajātā ( syā . kaṃ .)] muñjapabbajabhūtā [ muñjababbajabhūtā ( sī .)] apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati .
‘‘ Upādāniyesu , ānanda , dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati .
Taṇhāpaccayā upādānaṃ ;
upādānapaccayā bhavo ;
bhavapaccayā jāti ;
jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘‘ Seyyathāpi , ānanda , mahārukkho .
Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni , yāni ca tiriyaṅgamāni , sabbāni tāni uddhaṃ ojaṃ abhiharanti .
Evañhi so , ānanda , mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya .
Evameva kho , ānanda , upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati .
Taṇhāpaccayā upādānaṃ
P2.93 ;upādānapaccayā bhavo … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘‘ Upādāniyesu , ānanda , dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā
T2.112 nirujjhati .Taṇhānirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
‘‘ Seyyathāpi
V1.83 , ānanda , mahārukkho .Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya .
So taṃ rukkhaṃ mūle chindeyya , mūle chetvā palikhaṇeyya , palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷimattānipi .
So taṃ rukkhaṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya .
Khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā phāleyya ;
phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya , sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā vātātape visoseyya , vātātape visosetvā agginā ḍaheyya , agginā ḍahetvā masiṃ kareyya , masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya , nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya .
Evañhi so , ānanda , mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo
M1.319 .Evameva kho , ānanda , upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati .
Taṇhānirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho ;
bhavanirodhā jātinirodho ;
jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Dukkhavaggo chaṭṭho .
Tassuddānaṃ –
Parivīmaṃsanupādānaṃ ,
T2.113 dve ca saṃyojanāni ca ;Mahārukkhena dve vuttā , taruṇena ca sattamaṃ ;
Nāmarūpañca viññāṇaṃ , nidānena ca te dasāti .