5. Nagarasuttaṃ
65. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ pubbe me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –
‘ kicchā vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca .
Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa .
Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , kiṃpaccayā jarāmaraṇan ’ ti
V1.92 ?Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , jātipaccayā jarāmaraṇan ’’’ ti .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jāti hoti … pe … bhavo hoti … upādānaṃ hoti … taṇhā hoti … vedanā hoti … phasso hoti … saḷāyatanaṃ hoti … nāmarūpaṃ hoti … kiṃpaccayā nāmarūpan ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti , viññāṇapaccayā nāmarūpan ’ ti .
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti , kiṃpaccayā viññāṇan ’ ti
T2.127 ?Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho sati viññāṇaṃ hoti , nāmarūpapaccayā viññāṇan ’’’ ti .
‘‘ Tassa
M1.328 mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi – paccudāvattati kho idaṃ viññāṇaṃ nāmarūpamhā na paraṃ gacchati .Ettāvatā jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā , yadidaṃ nāmarūpapaccayā viññāṇaṃ ;
viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ ;
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ ;
saḷāyatanapaccayā phasso … pe … evametassa
P2.105 kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .‘ Samudayo , samudayo ’ ti kho me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati , jarāmaraṇaṃ na hoti ;
kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho asati , jarāmaraṇaṃ na hoti ;
jātinirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti .
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati jāti na hoti … pe … bhavo na hoti … upādānaṃ na hoti … taṇhā na hoti … vedanā na hoti … phasso na hoti … saḷāyatanaṃ na hoti … nāmarūpaṃ na hoti .
Kissa nirodhā nāmarūpanirodho ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo
V1.93 –‘ viññāṇe kho asati , nāmarūpaṃ na hoti ;
viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho ’’’ ti
T2.128 .‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti ;
kissa nirodhā viññāṇanirodho ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho asati , viññāṇaṃ na hoti ;
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho ’’’ ti .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi – adhigato kho myāyaṃ maggo bodhāya yadidaṃ – nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho ;
viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho ;
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho ;
saḷāyatananirodhā phassanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
‘ Nirodho , nirodho ’ ti kho me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , puriso araññe pavane caramāno passeyya purāṇaṃ maggaṃ purāṇañjasaṃ pubbakehi manussehi anuyātaṃ .
So tamanugaccheyya
M1.329 .Tamanugacchanto passeyya purāṇaṃ nagaraṃ purāṇaṃ rājadhāniṃ pubbakehi
P2.106 manussehi ajjhāvuṭṭhaṃ [ ajjhāvutthaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] ārāmasampannaṃ vanasampannaṃ pokkharaṇīsampannaṃ uddhāpavantaṃ [ uddāpavantaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] ramaṇīyaṃ .Atha kho so , bhikkhave , puriso rañño vā rājamahāmattassa vā āroceyya –
‘ yagghe , bhante , jāneyyāsi – ahaṃ addasaṃ araññe pavane caramāno purāṇaṃ maggaṃ purāṇañjasaṃ pubbakehi manussehi anuyātaṃ tamanugacchiṃ .
Tamanugacchanto addasaṃ purāṇaṃ nagaraṃ purāṇaṃ rājadhāniṃ pubbakehi manussehi ajjhāvuṭṭhaṃ
T2.129 ārāmasampannaṃ vanasampannaṃ pokkharaṇīsampannaṃ uddhāpavantaṃ ramaṇīyaṃ .Taṃ , bhante , nagaraṃ māpehī ’ ti .
Atha kho so , bhikkhave , rājā vā rājamahāmatto vā taṃ nagaraṃ māpeyya .
Tadassa nagaraṃ aparena samayena iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ vuddhivepullappattaṃ .
Evameva khvāhaṃ , bhikkhave , addasaṃ purāṇaṃ maggaṃ purāṇañjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātaṃ .
‘‘ Katamo ca so , bhikkhave , purāṇamaggo purāṇañjaso pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāto
V1.94 ?Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
Ayaṃ kho so , bhikkhave , purāṇamaggo purāṇañjaso pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāto , tamanugacchiṃ ;
tamanugacchanto jarāmaraṇaṃ abbhaññāsiṃ ;
jarāmaraṇasamudayaṃ abbhaññāsiṃ ;
jarāmaraṇanirodhaṃ abbhaññāsiṃ ;
jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ .
Tamanugacchiṃ ;
tamanugacchanto jātiṃ abbhaññāsiṃ … pe … bhavaṃ abbhaññāsiṃ … upādānaṃ abbhaññāsiṃ … taṇhaṃ abbhaññāsiṃ … vedanaṃ abbhaññāsiṃ … phassaṃ abbhaññāsiṃ … saḷāyatanaṃ abbhaññāsiṃ … nāmarūpaṃ abbhaññāsiṃ … viññāṇaṃ abbhaññāsiṃ .
Tamanugacchiṃ ;
tamanugacchanto saṅkhāre abbhaññāsiṃ ;
saṅkhārasamudayaṃ abbhaññāsiṃ ;
saṅkhāranirodhaṃ abbhaññāsiṃ ;
saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ .
Tadabhiññā
P2.107 ācikkhiṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ .Tayidaṃ , bhikkhave
T2.130 , brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitan ’’ ti .Pañcamaṃ .