2. Āhāravaggo
1. Āhārasuttaṃ
11. Evaṃ
T2.14M1.253 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme … pe … etadavoca –‘‘ cattārome , bhikkhave , āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya .
Katame cattāro ?
Kabaḷīkāro [ kabaḷiṃkāro ( sī . pī .), kavaḷīkāro ( syā . kaṃ .)] āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā , phasso dutiyo , manosañcetanā tatiyā , viññāṇaṃ catutthaṃ .
Ime kho , bhikkhave , cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya ’’.
‘‘ Ime , bhikkhave , cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā
P2.12 kiṃjātikā kiṃpabhavā ?Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā .
Taṇhā cāyaṃ , bhikkhave , kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā ?
Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā
V1.13 vedanāpabhavā .Vedanā cāyaṃ , bhikkhave , kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā ?
Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā .
Phasso cāyaṃ , bhikkhave , kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo ?
Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo .
Saḷāyatanañcidaṃ , bhikkhave , kiṃnidānaṃ
T2.15 kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ ?Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ .
Nāmarūpañcidaṃ , bhikkhave , kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ ?
Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ .
Viññāṇañcidaṃ , bhikkhave , kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ ?
Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ .
Saṅkhārā cime , bhikkhave , kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā ?
Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā .
‘‘ Iti kho , bhikkhave , avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho
M1.254 … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’ ti .Paṭhamaṃ .
2. Moḷiyaphaggunasuttaṃ
12. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ cattārome
P2.13 , bhikkhave , āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya .Katame cattāro ?
Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā , phasso dutiyo , manosañcetanā tatiyā , viññāṇaṃ catutthaṃ .
Ime kho , bhikkhave , cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāyā ’’ ti .
Evaṃ vutte , āyasmā moḷiyaphagguno bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , viññāṇāhāraṃ āhāretī ’’ ti ?
‘‘ No kallo pañho ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘‘ āhāretī ’ ti ahaṃ na vadāmi .
‘ Āhāretī ’ ti cāhaṃ
T2.16 vadeyyaṃ , tatrassa kallo pañho –‘ ko nu kho , bhante , āhāretī ’ ti
V1.14 ?Evaṃ cāhaṃ na vadāmi .
Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya –
‘ kissa nu kho , bhante , viññāṇāhāro ’ ti , esa kallo pañho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ –
‘ viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo , tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanaṃ , saḷāyatanapaccayā phasso ’’’ ti .
‘‘ Ko nu kho , bhante , phusatī ’’ ti ?
‘‘ No kallo pañho ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘‘ phusatī ’ ti ahaṃ na vadāmi .
‘ Phusatī ’ ti cāhaṃ vadeyyaṃ , tatrassa kallo pañho –
‘ ko nu kho , bhante , phusatī ’ ti ?
Evaṃ cāhaṃ na vadāmi .
Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya –
‘ kiṃpaccayā nu kho , bhante , phasso ’ ti , esa kallo pañho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ –
‘ saḷāyatanapaccayā phasso , phassapaccayā vedanā ’’’ ti .
‘‘ Ko nu kho , bhante , vedayatī ’’ ti [ vediyatīti ( sī . pī . ka .)]?
‘‘ No kallo pañho ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘‘ vedayatī ’ ti ahaṃ na vadāmi .
‘ Vedayatī ’ ti cāhaṃ vadeyyaṃ , tatrassa kallo pañho –
‘ ko nu kho , bhante , vedayatī ’ ti ?
Evaṃ cāhaṃ na vadāmi .
Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya –
‘ kiṃpaccayā nu kho , bhante , vedanā ’ ti , esa kallo pañho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ –
‘ phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā taṇhā ’’’ ti .
‘‘ Ko
M1.255 nu kho , bhante , tasatī ’’ ti [ taṇhīyatīti ( sī . syā . kaṃ .)]?‘‘ No kallo pañho ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘‘ tasatī ’ ti ahaṃ na vadāmi
P2.14 .‘ Tasatī ’ ti cāhaṃ
T2.17 vadeyyaṃ , tatrassa kallo pañho –‘ ko nu kho , bhante , tasatī ’ ti ?
Evaṃ cāhaṃ na vadāmi .
Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya –
‘ kiṃpaccayā nu kho , bhante , taṇhā ’ ti , esa kallo pañho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ –
‘ vedanāpaccayā taṇhā , taṇhāpaccayā upādānan ’’’ ti .
‘‘ Ko nu kho , bhante , upādiyatī ’’ ti ?
‘‘ No kallo pañho ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘‘ upādiyatī ’ ti ahaṃ na vadāmi .
‘ Upādiyatī ’ ti cāhaṃ vadeyyaṃ , tatrassa kallo pañho –
‘ ko nu kho , bhante , upādiyatī ’ ti ?
Evaṃ cāhaṃ na vadāmi .
Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya –
‘ kiṃpaccayā nu kho , bhante , upādānan ’ ti , esa kallo pañho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ
V1.15 –‘ taṇhāpaccayā upādānaṃ ;
upādānapaccayā bhavo ’ ti … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘‘ Channaṃ tveva , phagguna , phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho ;
phassanirodhā vedanānirodho ;
vedanānirodhā taṇhānirodho ;
taṇhānirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho ;
bhavanirodhā jātinirodho ;
jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
13. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā
T2.18 vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti , jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti , jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti , jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ;jātiṃ … pe … bhavaṃ … upādānaṃ … taṇhaṃ … vedanaṃ … phassaṃ … saḷāyatanaṃ … nāmarūpaṃ … viññāṇaṃ … saṅkhāre nappajānanti , saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti
P2.15 , na me te , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā ;na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ
M1.256 [ brāhmaññatthaṃ ( syā . kaṃ .) moggallānabyākaraṇaṃ oloketabbaṃ ] vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti .‘‘ Ye ca kho keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti , jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti , jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti , jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti ;
jātiṃ … pe … bhavaṃ … upādānaṃ … taṇhaṃ … vedanaṃ … phassaṃ … saḷāyatanaṃ … nāmarūpaṃ … viññāṇaṃ … saṅkhāre pajānanti , saṅkhārasamudayaṃ pajānanti , saṅkhāranirodhaṃ pajānanti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti , te kho me , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā ;
te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
14. Sāvatthiyaṃ
T2.19V1.16 viharati … pe …‘‘ ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme nappajānanti , imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti , imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti , imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti , katame dhamme nappajānanti , katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti , katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti , katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ’’?‘‘ Jarāmaraṇaṃ nappajānanti , jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti , jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti , jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ;
jātiṃ … pe … bhavaṃ … upādānaṃ … taṇhaṃ … vedanaṃ … phassaṃ … saḷāyatanaṃ … nāmarūpaṃ … viññāṇaṃ … saṅkhāre nappajānanti , saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti .
Ime dhamme nappajānanti , imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti , imesaṃ dhammānaṃ
P2.16 nirodhaṃ nappajānanti , imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti .Na me te , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā , na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti .
‘‘ Ye
M1.257 ca kho keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme pajānanti , imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti , imesaṃ dhammānaṃT2.20 nirodhaṃ pajānanti , imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti , katame dhamme pajānanti , katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti , katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti , katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti ?‘‘ Jarāmaraṇaṃ pajānanti , jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti , jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti , jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti ;
jātiṃ … pe … bhavaṃ … upādānaṃ … taṇhaṃ … vedanaṃ … phassaṃ … saḷāyatanaṃ … nāmarūpaṃ … viññāṇaṃ … saṅkhāre pajānanti , saṅkhārasamudayaṃ pajānanti , saṅkhāranirodhaṃ pajānanti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti .
Ime dhamme pajānanti
V1.17 , imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti , imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti , imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti .Te kho me , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā , brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā .
Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Kaccānagottasuttaṃ
15. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha
P2.17 kho āyasmā kaccānagotto yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kaccānagotto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘‘ sammādiṭṭhi sammādiṭṭhī ’ ti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , sammādiṭṭhi hotī ’’ ti ?
‘‘ Dvayanissito
T2.21 khvāyaṃ , kaccāna , loko yebhuyyena – atthitañceva natthitañca .Lokasamudayaṃ kho , kaccāna , yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke natthitā sā na hoti .
Lokanirodhaṃ kho , kaccāna , yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke atthitā sā na hoti .
Upayupādānābhinivesavinibandho [ upāyupādānābhinivesavinibandho ( sī . syā . kaṃ . pī .)] khvāyaṃ , kaccāna , loko yebhuyyena .
Tañcāyaṃ upayupādānaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinivesānusayaṃ na upeti na upādiyati nādhiṭṭhāti –
‘ attā me ’ ti .
‘ Dukkhameva uppajjamānaṃ
M1.258 uppajjati , dukkhaṃ nirujjhamānaṃ nirujjhatī ’ ti na kaṅkhati na vicikicchati aparapaccayā ñāṇamevassa ettha hoti .Ettāvatā kho , kaccāna , sammādiṭṭhi hoti .
‘‘‘ Sabbaṃ atthī ’ ti kho , kaccāna , ayameko anto .
‘ Sabbaṃ natthī ’ ti ayaṃ dutiyo anto .
Ete te , kaccāna , ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti –
‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Dhammakathikasuttaṃ
16. Sāvatthiyaṃ
V1.18P2.18 … pe … atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘‘ dhammakathiko
T2.22 dhammakathiko ’ ti , bhante , vuccati .Kittāvatā nu kho , bhante , dhammakathiko hotī ’’ ti ?
‘‘ Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti ,‘ dhammakathiko bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .
Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti ,‘ dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .
Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti ,‘ diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .
‘‘ Jātiyā ce bhikkhu … pe … bhavassa ce bhikkhu … upādānassa ce bhikkhu … taṇhāya ce bhikkhu … vedanāya ce bhikkhu … phassassa ce bhikkhu … saḷāyatanassa ce bhikkhu … nāmarūpassa ce bhikkhu … viññāṇassa ce bhikkhu … saṅkhārānaṃ ce bhikkhu … avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti ,‘ dhammakathiko bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .
Avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti ,‘ dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .
Avijjāya ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti ,‘ diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāyā ’’ ti .
7. Acelakassapasuttaṃ
17. Evaṃ
M1.259 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .Atha
P2.19 kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi .Addasā
V1.19 kho acelo kassapoT2.23 bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ .Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva [ kiñcideva ( ka .)] desaṃ , sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā ’’ ti .
‘‘ Akālo kho tāva , kassapa , pañhassa ;
antaragharaṃ paviṭṭhamhā ’’ ti .
Dutiyampi kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ , sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā ’’ ti .
‘‘ Akālo kho tāva , kassapa , pañhassa ;
antaragharaṃ paviṭṭhamhā ’’ ti .
Tatiyampi kho acelo kassapo … pe … antaragharaṃ paviṭṭhamhāti .
Evaṃ vutte , acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ na kho pana mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ bahudeva pucchitukāmā ’’ ti .
‘‘ Puccha , kassapa , yadākaṅkhasī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama ,‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , kassapā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ pana , bho gotama , paraṃkataṃ dukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , kassapā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , kassapā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ
P2.20 pana bho gotama , asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhan ’ ti ?‘ Mā hevaṃ , kassapā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ nu
T2.24 kho , bho gotama , natthi dukkhan ’ ti ?‘ Na kho , kassapa , natthi dukkhaṃ .
Atthi kho , kassapa , dukkhan ’ ti .
‘ Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti , na passatī ’ ti .
‘ Na khvāhaṃ , kassapa , dukkhaṃ na jānāmi , na passāmi .
Jānāmi khvāhaṃ , kassapa , dukkhaṃ ;
passāmi khvāhaṃ , kassapa , dukkhan ’’’ ti .
‘‘ Ki nu kho , bho gotama ,‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , kassapā ’ ti vadesi .
‘ Kiṃ pana , bho gotama , paraṃkataṃ dukkhan ’ ti iti
M1.260 puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , kassapā ’ ti vadesi .‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , kassapā ’ ti vadesi .
‘ Kiṃ pana , bho gotama , asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , kassapā ’ ti vadesi .
‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , natthi dukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ na kho , kassapa , natthi dukkhaṃ
V1.20 , atthi kho , kassapa , dukkhan ’ ti vadesi .‘ Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ na khvāhaṃ , kassapa , dukkhaṃ na jānāmi na passāmi .
Jānāmi khvāhaṃ , kassapa , dukkhaṃ ;
passāmi khvāhaṃ , kassapa , dukkhan ’ ti vadesi .
Ācikkhatu ca [ ayaṃ cakāro sī . potthake natthi ] me , bhante , bhagavā dukkhaṃ .
Desetu ca [ ayaṃ cakāro sī . potthake natthi ] me , bhante , bhagavā dukkhan ’’ ti .
‘‘‘ So karoti so paṭisaṃvedayatī ’ ti [ paṭisaṃvediyatīti ( sī . pī . ka .)] kho , kassapa , ādito sato ‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’ ti iti vadaṃ sassataṃ etaṃ pareti .
‘ Añño karoti añño paṭisaṃvedayatī ’ ti kho , kassapa , vedanābhitunnassa sato ‘ paraṃkataṃ dukkhan ’ ti
T2.25 iti vadaṃ ucchedaṃ etaṃ pareti .Ete te , kassapa , ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti –
‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā
P2.21 saṅkhāranirodho ;saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Evaṃ vutte , acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante !
Seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya … pe … cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Labheyyāhaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
‘‘ Yo kho , kassapa , aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ , ākaṅkhati upasampadaṃ , so cattāro māse parivasati .
Catunnaṃ māsānaṃ accayena accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .) āraddhacittā bhikkhū [ bhikkhū ākaṅkhamānā ( syā . kaṃ . pī . ka .)] pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya .
Api ca mayā puggalavemattatā viditā ’’ ti .
‘‘ Sace
M1.261 , bhante , aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ , ākaṅkhati upasampadaṃ , cattāro māse parivasati .Catunnaṃ māsānaṃ accayena accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .) āraddhacittā bhikkhū [ bhikkhū ākaṅkhamānā ( syā . kaṃ . pī . ka .)] pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya .
Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi
T2.26V1.21 , catunnaṃ vassānaṃ accayena accayena parivuṭṭhaparivāsaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .) āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā ’’ ti .Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ .
Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya
P2.22 kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .‘‘ Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti .
Sattamaṃ .
8. Timbarukasuttaṃ
18. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha kho timbaruko paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sayaṃkataṃ sukhadukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , timbarukā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ pana , bho gotama , paraṃkataṃ sukhadukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , timbarukā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , timbarukā ’ ti bhagavā avoca .
‘ Kiṃ pana , bho gotama , asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhan ’ ti ?
‘ Mā hevaṃ , timbarukā ’ ti bhagavā avoca
T2.27 .‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , natthi sukhadukkhan ’ ti ?
‘ Na kho , timbaruka , natthi sukhadukkhaṃ ;
atthi kho , timbaruka , sukhadukkhan ’ ti .
‘ Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti , na passatī ’ ti ?
‘ Na khvāhaṃ , timbaruka , sukhadukkhaṃ na jānāmi , na passāmi .
Jānāmi khvāhaṃ , timbaruka , sukhadukkhaṃ ;
passāmi khvāhaṃ , timbaruka , sukhadukkhan ’’’ ti .
‘‘‘ Kiṃ
M1.262 nu kho , bho gotama , sayaṃkataṃ sukhadukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , timbarukā ’ ti vadesi .‘ Kiṃ
P2.23 pana , bho gotama , paraṃkataṃ sukhadukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ māV1.22 hevaṃ , timbarukā ’ ti vadesi .‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , timbarukā ’ ti vadesi .
‘ Kiṃ pana , bho gotama , asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ mā hevaṃ , timbarukā ’ ti vadesi .
‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , natthi sukhadukkhan ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ na kho , timbaruka , natthi sukhadukkhaṃ ;
atthi kho , timbaruka , sukhadukkhan ’ ti vadesi .
‘ Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti , na passatī ’ ti iti puṭṭho samāno ‘ na khvāhaṃ , timbaruka , sukhadukkhaṃ na jānāmi , na passāmi .
Jānāmi khvāhaṃ , timbaruka , sukhadukkhaṃ ;
passāmi khvāhaṃ , timbaruka , sukhadukkhan ’ ti vadesi .
Ācikkhatu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ .
Desetu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkhan ’’ ti .
‘‘‘ Sā vedanā , so vedayatī ’ ti kho , timbaruka , ādito sato ‘ sayaṃkataṃ sukhadukkhan ’ ti evampāhaṃ na vadāmi .
‘ Aññā vedanā , añño vedayatī ’ ti
T2.28 kho , timbaruka , vedanābhitunnassa sato ‘ paraṃkataṃ sukhadukkhan ’ ti evampāhaṃ na vadāmi .Ete te , timbaruka , ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti –
‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Evaṃ vutte , timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Bālapaṇḍitasuttaṃ
19. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ avijjānīvaraṇassa , bhikkhave , bālassa taṇhāya sampayuttassa
P2.24 evamayaṃ kāyo samudāgato .Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ , itthetaṃ dvayaṃ
V1.23 , dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāniM1.263 [ saḷāyatanāni ( ka .)], yehi phuṭṭho bālo sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena ’’.‘‘ Avijjānīvaraṇassa , bhikkhave , paṇḍitassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato .
Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ , itthetaṃ dvayaṃ , dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni , yehi phuṭṭho paṇḍito sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena ’’.
‘‘ Tatra
T2.29 , bhikkhave , ko viseso ko adhippayāso [ adhippāyo ( sī . pī . ka .), adhippāyaso ( syā . kaṃ .) adhi + pa + yasu + ṇa + sī = adhippayāso ] kiṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālenā ’’ ti ?‘‘ Bhagavaṃmūlakā no , bhante , dhammā , bhagavaṃnettikā , bhagavaṃpaṭisaraṇā .
Sādhu vata , bhante , bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho .
Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhikkhave , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Yāya ca , bhikkhave , avijjāya nivutassa bālassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato , sā ceva avijjā bālassa appahīnā sā ca taṇhā aparikkhīṇā .
Taṃ kissa hetu ?
Na , bhikkhave , bālo acari brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya .
Tasmā bālo kāyassa bhedā kāyūpago hoti , so kāyūpago samāno na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi .
Na parimuccati dukkhasmāti vadāmi .
‘‘ Yāya ca , bhikkhave , avijjāya nivutassa paṇḍitassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato , sā ceva avijjā paṇḍitassa pahīnā , sā ca taṇhā parikkhīṇā .
Taṃ kissa hetu ?
Acari , bhikkhave , paṇḍito brahmacariyaṃ
P2.25 sammā dukkhakkhayāya .Tasmā paṇḍito kāyassa bhedā na kāyūpago hoti .
So akāyūpago samāno parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi .
Parimuccati dukkhasmāti vadāmi .
Ayaṃ
M1.264 khoT2.30 , bhikkhave , visesoV1.24 , ayaṃ adhippayāso , idaṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālena yadidaṃ brahmacariyavāso ’’ ti .Navamaṃ .
10. Paccayasuttaṃ
20. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ paṭiccasamuppādañca vo , bhikkhave , desessāmi paṭiccasamuppanne ca dhamme .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , paṭiccasamuppādo ?
Jātipaccayā , bhikkhave , jarāmaraṇaṃ .
Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ , ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā .
Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti .
Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti .
‘ Passathā ’ ti cāha –
‘ jātipaccayā , bhikkhave , jarāmaraṇaṃ ’’’.
‘‘ Bhavapaccayā , bhikkhave , jāti … pe … upādānapaccayā , bhikkhave , bhavo … taṇhāpaccayā , bhikkhave , upādānaṃ … vedanāpaccayā , bhikkhave , taṇhā … phassapaccayā , bhikkhave , vedanā … saḷāyatanapaccayā , bhikkhave , phasso … nāmarūpapaccayā , bhikkhave , saḷāyatanaṃ … viññāṇapaccayā , bhikkhave , nāmarūpaṃ … saṅkhārapaccayā , bhikkhave , viññāṇaṃ … avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ , ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā .
Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti
P2.26 .Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati
T2.31 deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti .‘ Passathā ’ ti cāha ‘ avijjāpaccayā , bhikkhave , saṅkhārā ’.
Iti kho , bhikkhave , yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati , bhikkhave , paṭiccasamuppādo .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , paṭiccasamuppannā dhammā ?
Jarāmaraṇaṃ , bhikkhave , aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ .
Jāti , bhikkhave , aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā
V1.25 khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā .Bhavo , bhikkhave , anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo .
Upādānaṃ bhikkhave … pe … taṇhā , bhikkhave … vedanā , bhikkhave … phasso , bhikkhave … saḷāyatanaṃ , bhikkhave … nāmarūpaṃ , bhikkhave … viññāṇaṃ
M1.265 , bhikkhave … saṅkhārā , bhikkhave … avijjā , bhikkhave , aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā .Ime vuccanti , bhikkhave , paṭiccasamuppannā dhammā .
‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvakassa ‘ ayañca paṭiccasamuppādo , ime ca paṭiccasamuppannā dhammā ’ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti , so vata pubbantaṃ vā paṭidhāvissati –
‘ ahosiṃ nu kho ahaṃ [ nu khvāhaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)] atītamaddhānaṃ , nanu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ , kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ , kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ , kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ
T2.32 nu kho ahaṃ atītamaddhānan ’ ti ;aparantaṃ vā upadhāvissati [ apadhāvissati ( ka .)]–
‘ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ , nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ
P2.27 , kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ , kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ , kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānan ’ ti ;etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissati –
‘ ahaṃ nu khosmi , no nu khosmi , kiṃ nu khosmi , kathaṃ nu khosmi , ayaṃ nu kho satto kuto āgato , so kuhiṃ gamissatī ’ ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Taṃ kissa hetu ?
Tathāhi , bhikkhave , ariyasāvakassa ayañca paṭiccasamuppādo ime ca paṭiccasamuppannā dhammā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Āhāravaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Āhāraṃ phagguno ceva , dve ca samaṇabrāhmaṇā ;
Kaccānagotto dhammakathikaṃ , acelaṃ timbarukena ca ;
Bālapaṇḍitato ceva , dasamo paccayena cāti .