5. Bhūmijasuttaṃ
25. Sāvatthiyaṃ
M1.274 viharati .Atha kho āyasmā bhūmijo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā
P2.38 āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho
T2.45 āyasmā bhūmijo āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –‘‘ Santāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti .
Santi panāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti .
Santāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ paññapenti .
Santi panāvuso sāriputta , eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti .
Idha no , āvuso sāriputta , bhagavā kiṃvādī kimakkhāyī
V1.35 , kathaṃ byākaramānā ca mayaṃ vuttavādino ceva bhagavato assāma , na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyāma , dhammassa cānudhammaṃ byākareyyāma , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā ’’ ti ?‘‘ Paṭiccasamuppannaṃ kho , āvuso , sukhadukkhaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiṃ paṭicca ?
Phassaṃ paṭicca .
Iti vadaṃ vuttavādī ceva bhagavato assa , na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyya , dhammassa cānudhammaṃ byākareyya , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya .
‘‘ Tatrāvuso , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti , tadapi phassapaccayā .
Yepi te … pe … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti , tadapi phassapaccayā .
‘‘ Tatrāvuso , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ
T2.46 paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .Yepi te … pe .
P2.39 … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī ’’ ti .Assosi
M1.275 kho āyasmā ānando āyasmato sāriputtassa āyasmatā bhūmijena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ .Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato sāriputtassa āyasmatā bhūmijena saddhiṃ ahosi kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi .
‘‘ Sādhu sādhu , ānanda , yathā taṃ sāriputto sammā byākaramāno byākareyya .
Paṭiccasamuppannaṃ kho , ānanda , sukhadukkhaṃ vuttaṃ mayā .
Kiṃ paṭicca ?
Phassaṃ paṭicca .
Iti vadaṃ vuttavādī ceva me assa , na ca maṃ abhūtena abbhācikkheyya , dhammassa cānudhammaṃ byākareyya , na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyya .
‘‘ Tatrānanda
V1.36 , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .Yepi te … pe … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti tadapi phassapaccayā .
‘‘ Tatrānanda
T2.47 , ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .Yepi te … pe … yepi te … pe … yepi te samaṇabrāhmaṇākammavādā asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paññapenti , te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
‘‘ Kāye vā hānanda , sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ
P2.40 sukhadukkhaṃ .Vācāya vā hānanda , sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Mane vā hānanda , sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ avijjāpaccayā ca .
‘‘ Sāmaṃ vā taṃ , ānanda , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa [ yaṃpaccayāya ( syā . kaṃ .), yaṃpaccayā yaṃ ( ka .)] taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Pare vā taṃ [ pare vāssa taṃ ( sī . pī .), pare vāyataṃ ( syā . kaṃ .)], ānanda , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Sampajāno vā taṃ , ānanda , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Asampajāno
M1.276 vā taṃ , ānanda , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .‘‘ Sāmaṃ vā taṃ , ānanda , vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Pare
T2.48 vā taṃ , ānanda , vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .Sampajāno vā taṃ , ānanda … pe … asampajāno vā taṃ , ānanda , vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
‘‘ Sāmaṃ vā taṃ , ānanda , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Pare vā taṃ , ānanda , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Sampajāno vā taṃ , ānanda … pe … asampajāno vā taṃ , ānanda , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
‘‘ Imesu
V1.37 , ānanda , dhammesu avijjā anupatitā .Avijjāya tveva , ānanda , asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Sā vācā na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
So mano na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati
P2.41 ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .Khettaṃ taṃ na hoti … pe … vatthu taṃ na hoti … pe … āyatanaṃ taṃ na hoti … pe … adhikaraṇaṃ taṃ na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhan ’’ ti .
Pañcamaṃ .