Issues
Select Version
Nidānavaggo
Nidānavaggo

5. Gahapativaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Gahapativaggo

1. Pañcaverabhayasuttaṃ

41. SāvatthiyaṃT2.82 viharati .
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Yato kho , gahapati , ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti , catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti , ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho , so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya –
‘ khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto , sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano ’’’ ti .
‘‘ KatamāniM1.298V1.61 pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti ?
Yaṃ , gahapati , pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati , pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti .
‘‘ Yaṃ , gahapati , adinnādāyī adinnādānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati , adinnādānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti .
‘‘ YaṃP2.69 , gahapati , kāmesumicchācārī kāmesumicchācārapaccayāT2.83 diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati , kāmesumicchācārā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti .
‘‘ Yaṃ , gahapati , musāvādī musāvādapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati , musāvādā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti .
‘‘ Yaṃ , gahapati , surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti .
Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti .
‘‘ Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti ?
Idha , gahapati , ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’’’ ti .
‘‘ DhammeV1.62 aveccappasādena samannāgato hoti –
‘ svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’’ ti .
‘‘ SaṅgheM1.299 aveccappasādena samannāgato hoti –
‘ suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho , ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho , ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho , sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoT2.84 , yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā , esa bhagavato sāvakasaṅghoP2.70 āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’’’ ti .
‘‘ Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi .
Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti .
‘‘ Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho ?
Idha , gahapati , ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti –
‘ iti imasmiṃ sati idaṃ hoti , imasmiṃ asati idaṃ na hoti ;
imassuppādā idaṃ uppajjati , imassa nirodhā idaṃ nirujjhati .
Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho .
‘‘ Yato kho , gahapati , ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti , imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti , ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho , so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya –
‘ khīṇanirayomhiT2.85 khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto , sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano ’’’ ti .

2. Dutiyapañcaverabhayasuttaṃ

42. SāvatthiyaṃV1.63 viharati … pe …‘‘ yatoP2.71 kho , bhikkhave , ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti , catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti , ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hotiM1.300 suppaṭividdho , so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya –
‘ khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto , sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano ’’’ ti .
‘‘ Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti ?
Yaṃ , bhikkhave , pāṇātipātī … pe … yaṃ , bhikkhave , adinnādāyī … pe … yaṃ , bhikkhave , kāmesumicchācārī … yaṃ , bhikkhave , musāvādī … yaṃ , bhikkhave , surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī … pe … imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti .
‘‘ Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako buddhe … pe … dhamme … saṅghe … ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti .
Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti .
‘‘ Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdhoT2.86 ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti … pe … ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho .
‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti , imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti , ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho , so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya –
‘ khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto , sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano ’’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Dukkhasuttaṃ

43. SāvatthiyaṃV1.64 viharati … pe …‘‘ dukkhassaP2.72 , bhikkhave , samudayañca atthaṅgamañca desessāmi .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , dukkhassa samudayo ?
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Ayaṃ kho , bhikkhave , dukkhassa samudayo .
‘‘ SotañcaM1.301 paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ … pe … ghānañca paṭicca gandhe ca … pe … jivhañca paṭicca rase ca … pe … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … pe … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
AyaṃT2.87 kho , bhikkhave , dukkhassa samudayo .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , dukkhassa atthaṅgamo ?
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho ;
bhavanirodhā jātinirodho ;
jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , dukkhassa atthaṅgamo .
‘‘ Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ … pe … ghānañca paṭicca gandhe ca … pe … jivhañca paṭicca rase ca … pe … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … pe … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho ;
bhavanirodhā jātinirodho ;
jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāP2.73 nirujjhanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , dukkhassa atthaṅgamo ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Lokasuttaṃ

44. SāvatthiyaṃV1.65 viharati … pe …‘‘ lokassa , bhikkhave , samudayañca atthaṅgamañca desessāmi .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , lokassa samudayo ?
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ .
TiṇṇaṃT2.88 saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā ;
taṇhāpaccayā upādānaṃ ;
upādānapaccayā bhavo ;
bhavapaccayā jāti ;
jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , lokassa samudayo .
‘‘ SotañcaM1.302 paṭicca sadde ca … pe … ghānañca paṭicca gandhe ca … jivhañca paṭicca rase ca … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā … pe … jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , lokassa samudayo .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , lokassa atthaṅgamo ?
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , lokassa atthaṅgamo .
‘‘ Sotañca paṭicca sadde ca … pe … ghānañcaP2.74 paṭicca gandhe ca … jivhañca paṭicca rase ca … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho … pe … evametassa kevalassaT2.89 dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , lokassa atthaṅgamo ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Ñātikasuttaṃ

45. EvaṃV1.66 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā ñātike viharati giñjakāvasathe .
Atha kho bhagavā rahogato paṭisallāno imaṃ dhammapariyāyaṃ abhāsi –
‘‘ Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā taṇhā ;
taṇhāpaccayā upādānaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘‘ Sotañca paṭicca sadde ca … pe … ghānañca paṭicca gandhe ca … jivhañca paṭicca rase ca … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā ;
taṇhāpaccayā upādānaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
‘‘ CakkhuñcaM1.303 paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti .
‘‘ SotañcaP2.75 paṭicca sadde ca … pe … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ .
Tiṇṇaṃ saṅgati phasso .
Phassapaccayā vedanā ;
vedanāpaccayā taṇhā .
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhāT2.90 upādānanirodho ;
upādānanirodhā bhavanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’ ti .
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato upassuti [ upassutiṃ ( sī . pī .)] ṭhito hoti .
Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ upassuti ṭhitaṃ .
Disvāna taṃ bhikkhuṃ etadavoca –
‘‘ assosi no tvaṃ , bhikkhu , imaṃ dhammapariyāyan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Uggaṇhāhi tvaṃ , bhikkhu , imaṃ dhammapariyāyaṃ ;
pariyāpuṇāhi tvaṃ , bhikkhu , imaṃ dhammapariyāyaṃ ;
dhārehi tvaṃ , bhikkhu , imaṃ dhammapariyāyaṃ .
Atthasaṃhito ayaṃ [ atthasaṃhitoyaṃ ( sī . syā . kaṃ .), atthasaṃhitāyaṃ ( pī . ka .)], bhikkhu , dhammapariyāyo ādibrahmacariyako ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Aññatarabrāhmaṇasuttaṃ

46. SāvatthiyaṃV1.67 viharati .
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , so karoti so paṭisaṃvedayatī ’’ ti ?
‘‘‘ So karoti so paṭisaṃvedayatī ’ ti kho , brāhmaṇa , ayameko anto ’’.
‘‘ KiṃP2.76 pana , bho gotama , añño karoti , añño paṭisaṃvedayatī ’’ ti ?
‘‘‘ Añño karoti , añño paṭisaṃvedayatī ’ ti kho , brāhmaṇa , ayaṃ dutiyo anto .
Ete te , brāhmaṇa , ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti –
‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
AvijjāyaM1.304 tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoT2.91 … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Evaṃ vutte , so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama ,… pe … upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Jāṇussoṇisuttaṃ

47. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ … pe … ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ KiṃV1.68 nu kho , bho , gotama , sabbamatthī ’’ ti ?
‘‘‘ Sabbamatthī ’ ti kho , brāhmaṇa , ayameko anto ’’.
‘‘ Kiṃ pana , bho gotama , sabbaṃ natthī ’’ ti ?
‘‘‘ Sabbaṃ natthī ’ ti kho , brāhmaṇa , ayaṃ dutiyo anto .
Ete te , brāhmaṇa , ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti –
‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Evaṃ vutte , jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavocaP2.77 –
‘‘ abhikkantaṃ bho gotama … pe … pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Lokāyatikasuttaṃ

48. Sāvatthiyaṃ viharati .
Atha kho lokāyatiko brāhmaṇo yenaT2.92 bhagavā … pe … ekamantaṃ nisinno kho lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sabbamatthī ’’ ti ?
‘‘‘ Sabbamatthī ’ ti kho , brāhmaṇa , jeṭṭhametaṃ lokāyataṃ ’’.
‘‘ KiṃM1.305 pana , bho gotama , sabbaṃ natthī ’’ ti ?
‘‘‘ Sabbaṃ natthī ’ ti kho , brāhmaṇa , dutiyametaṃ lokāyataṃ ’’.
‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sabbamekattan ’’ ti ?
‘‘‘ Sabbamekattan ’ ti kho , brāhmaṇa , tatiyametaṃ lokāyataṃ ’’.
‘‘ KiṃV1.69 pana , bho gotama , sabbaṃ puthuttan ’’ ti ?
‘‘‘ Sabbaṃ puthuttan ’ ti kho , brāhmaṇa , catutthametaṃ lokāyataṃ ’’.
‘‘ Ete te , brāhmaṇa , ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti –
‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ;
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho … pe … evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī ’’’ ti .
Evaṃ vutte , lokāyatiko brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama … pe … ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Ariyasāvakasuttaṃ

49. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ naP2.78 , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti , kissuppādā kiṃ uppajjati ?( Kismiṃ sati saṅkhārā honti , kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti ,)[() etthantare pāṭhā kesuci potthakesu na dissantīti sī . pī . potthakesu dassitā . tathā sati anantarasuttaṭīkāya sameti ] kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti , kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti , kismiṃ sati phasso hoti , kismiṃ sati vedanāT2.93 hoti , kismiṃ sati taṇhā hoti , kismiṃ sati upādānaṃ hoti , kismiṃ sati bhavo hoti , kismiṃ sati jāti hoti , kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī ’’’ ti ?
‘‘ Atha kho , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti –
‘ imasmiṃ sati idaṃ hoti , imassuppādā idaṃ uppajjati .( Avijjāya sati saṅkhārā honti ; saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti ;)[() etthakesu pāṭhā kesuci potthakesu na dissantīti sī . pī . potthakesu dassitā . tathā sati anantarasuttaṭīkāya sameti ] viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti ;
nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hotiM1.306 ;
saḷāyatane sati phasso hoti ;
phasse sati vedanā hoti ;
vedanāya sati taṇhā hoti ;
taṇhāya sati upādānaṃ hoti ;
upādāne sati bhavo hoti ;
bhave sati jāti hoti ;
jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī ’ ti .
So evaṃ pajānāti –
‘ evamayaṃ loko samudayatī ’’’ ti .
‘‘ NaV1.70 , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti , kissa nirodhā kiṃ nirujjhati ?( Kismiṃ asati saṅkhārā na honti , kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti ,)[() etthantare pāṭhāpi tattha tatheva dassitā ] kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti , kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti , kismiṃ asati phasso na hoti , kismiṃ asati vedanā na hoti , kismiṃ asati taṇhā na hoti , kismiṃ asati upādānaṃ na hoti , kismiṃ asati bhavo na hoti , kismiṃ asati jāti na hoti , kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’’’ ti ?
‘‘ Atha kho , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti –
‘ imasmiṃ asati idaṃ na hoti , imassa nirodhā idaṃ nirujjhati .( Avijjāya asati saṅkhārā na honti ; saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti ;)[() etthantare pāṭhāpi tattha tatheva dassitā ] viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti ;
nāmarūpe asati saḷāyatanaṃT2.94 na hoti … pe … bhavo na hoti … jāti na hoti … jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’ ti .
So evaṃ pajānāti –
‘ evamayaṃ loko nirujjhatī ’’’ ti .
‘‘ YatoP2.79 kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti , ayaṃ vuccati , bhikkhave , ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi … pe … amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Dutiyaariyasāvakasuttaṃ

50. Sāvatthiyaṃ viharati … pe …‘‘ na , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho kismiṃ sati kiṃ hoti , kissuppādā kiṃ uppajjati ?
Kismiṃ sati saṅkhārā honti , kismiṃ sati viññāṇaṃ hoti , kismiṃ sati nāmarūpaṃ hoti , kismiṃ sati saḷāyatanaṃ hoti , kismiṃ satiM1.307 phasso hoti , kismiṃ sati vedanā hoti , kismiṃ sati taṇhā hoti , kismiṃ sati upādānaṃ hoti , kismiṃ sati bhavo hoti , kismiṃ sati jāti hoti , kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hotī ’’’ ti ?
‘‘ Atha kho , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti –
‘ imasmiṃV1.71 sati idaṃ hoti , imassuppādā idaṃ uppajjati .
Avijjāya sati saṅkhārā honti ;
saṅkhāresu sati viññāṇaṃ hoti ;
viññāṇe sati nāmarūpaṃ hoti ;
nāmarūpe sati saḷāyatanaṃ hoti ;
saḷāyatane sati phasso hoti ;
phasse sati vedanā hotiT2.95 ;
vedanāya sati taṇhā hoti ;
taṇhāya sati upādānaṃ hoti ;
upādāne sati bhavo hoti ;
bhave sati jāti hoti ;
jātiyā sati jarāmaraṇaṃ hotī ’ ti .
So evaṃ pajānāti –
‘ evamayaṃ loko samudayatī ’’’ ti .
‘‘ Na , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho kismiṃ asati kiṃ na hoti , kissa nirodhā kiṃ nirujjhati ?
Kismiṃ asati saṅkhārā na honti , kismiṃ asati viññāṇaṃ na hoti , kismiṃ asati nāmarūpaṃ na hoti , kismiṃ asati saḷāyatanaṃ na hoti , kismiṃ asati phasso na hoti , kismiṃ asati vedanā na hoti , kismiṃ asati taṇhā na hoti … pe … upādānaṃ … bhavo … jāti … kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’’’ ti ?
‘‘ Atha kho , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa aparappaccayā ñāṇamevettha hoti –
‘ imasmiṃ asati idaṃ na hoti , imassa nirodhā idaṃ nirujjhati .
Avijjāya asati saṅkhārāP2.80 na honti ;
saṅkhāresu asati viññāṇaṃ na hoti ;
viññāṇe asati nāmarūpaṃ na hoti ;
nāmarūpe asati saḷāyatanaṃ na hoti … pe … jātiyā asati jarāmaraṇaṃ na hotī ’ ti .
So evaṃ pajānāti –
‘ evamayaṃ loko nirujjhatī ’’’ ti .
‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ lokassa samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti , ayaṃ vuccati , bhikkhave , ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi , dassanasampanno itipi , āgato imaṃ saddhammaṃ itipi , passati imaṃ saddhammaṃ itipi , sekkhena ñāṇena samannāgato itipiT2.96 , sekkhāyaM1.308 vijjāya samannāgato itipi , dhammasotaṃ samāpanno itipi , ariyo nibbedhikapañño itipi , amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Gahapativaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
DveV1.72 pañcaverabhayā vuttā , dukkhaṃ loko ca ñātikaṃ ;
Aññataraṃ jāṇussoṇi ca , lokāyatikena aṭṭhamaṃ ;
Dve ariyasāvakā vuttā , vaggo tena pavuccatīti .